+ Suy nghĩ của nhân vật “tôi” đó khẳng định một thái độ sống, một cách ứng xử, một cách nhỡn, cỏch đánh giá con người mang tinh thần nhân đạo: Không thể nhỡn cỏi vẻ bề ngoài để đánh giá [r]
Trang 1Phòng GD và ĐT Thanh Ba ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH NĂNG KHIẾU
Trường THCS2 TT Thanh Ba Môn Ngữ văn 8
Thời gian: 150 phỳt
Cõu 1 (4,0 điểm)
Phân tích để làm rừ cỏi hay của những cõu thơ sau:
- Giấy đỏ buồn không thắm;
Mực đọng trong nghiên sầu
- Lá vàng rơi trên giấy;
Ngoài giời mưa bụi bay.
(Vũ Đỡnh Liờn, Ông đồ)
Cõu 2 (4,0 điểm)
Trong truyện ngắn Lóo Hạc của Nam Cao, nhõn vật “ tụi” đó suy ngẫm:
“ Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tỡm mà hiểu họ, thỡ ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương (…) Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất”.
Trỡnh bày cỏch hiểu của em về ý nghĩ trờn của nhõn vật “tụi”?
Cõu 3 (12,0 điểm)
Nhận xột về đoạn tứ bỡnh trong bài thơ Nhớ rừng, cú ý kiến cho rằng:
“Đây là đoạn tuyệt bỳt Cả bốn bức tứ bỡnh đều là những chân dung tự họa khác nhau của con hổ nhưng đó khỏi quỏt trọn vẹn về cỏi “thời oanh liệt” của chỳa sơn lâm”
Phõn tớch đoạn thơ tứ bình trong bài Nhớ rừng để làm rừ điều đó.
Trang 3
HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH NĂNG KHIẾU
Ngữ văn 8
I Hướng dẫn chung
- Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có ý tưởng riêng và giàu chất văn
- Điểm lẻ toàn bài tính đến 0,25 điểm
II Đáp án và thang điểm
Cõu 1: 4 điểm.
*Yờu cầu về hỡnh thức: Học sinh phải viết thành đoạn văn hoặc bài văn ngắn có cấu
trúc hoàn chỉnh, bố cục mạch lạc, diễn đạt lưu loát:
*Yờu cầu về nội dung:
+ Học sinh cần đặt những câu thơ này trong mạch cảm xúc chung của toàn bài để thấy được đây là những câu thơ hay, miêu tả mà biểu cảm, ngoại cảnh mà kỡ thực là tõm
cảnh 0,5 điểm
+ Nhõn húa giấy , mực thành những thực thể cú thần thỏi, linh hồn, tỡnh cảm: không người dùng đến giấy đỏ trở nên bẽ bàng, vô duyên, sắc màu nhợt nhạt, tàn phai không
“thắm” lên được, mực đó mài sẵn, lắng đọng lại bao sầu tủi và trở thành “nghiên sầu” Không miêu tả tâm trạng ông đồ, nhưng bằng biện pháp nhân hoá, hai câu thơ đã nói lên một cách thấm thía nhất, đắt nhất nỗi buồn tủi, xót xa của ụng đồ, của những nhà nho thất thế, nỗi buồn trĩu nặng trong lũng ụng đồ như lan tỏa, thấm sõu sang cả những vật
vụ tri vụ giỏc 0,75 điểm
+ Tả cảnh ngụ tỡnh: Cảnh lá vàng rơi trên giấy, ô đồ ngồi bó gối ko buồn nhặt, mắt nhỡn màn mưa bụi bay mịt mờ Lá vàng rơi gợi sự tàn phai, rơi rụng, buồn bó, khụng sự sống; mưa bụi nhẹ bay vậy mà sao cú cảm giỏc ảm đạm, lạnh lẽo Mượn cảnh tàn tạ, buồn bó, ảm đạm của cảnh vật, đất trời để bộc lộ tõm trạng buồn, cô đơn, sầu tủi, lạc lừng, lẻ loi của ụng đồ và của một thời tàn; nỗi buồn lan toả thấm vào cảnh vật gợi cảm
giỏc nóo nề, xút xa 0, 75 điểm
Cõu 2: Trỡnh bày cỏch hiểu của em về ý nghĩ của nhõn vật “tụi” : 4điểm
*Yờu cầu về hỡnh thức : Viết thành bài văn hoặc đoạn văn ngắn, bố cục mạch lạc,
lập luận chặt chẽ, diễn đạt lưu loát
* Yờu cầu về nội dung :
+ Đây là lời triết lý hũa quyện trong cảm xỳc trữ tỡnh đầy xót thương của nhõn
vật “tụi” đối với người nông dân, đối với con người trong xó hội cũ 0,5 điểm
+ Suy nghĩ của nhân vật “tôi” đó khẳng định một thái độ sống, một cách ứng xử, một cách nhỡn, cỏch đánh giá con người mang tinh thần nhân đạo: Không thể nhỡn cỏi
vẻ bề ngoài để đánh giá con người; cần phải quan sát, suy nghĩ đầy đủ, sâu sắc về những con người hàng ngày sống quanh mỡnh, cần phải nhỡn nhận họ bằng lũng đồng cảm, bằng đôi mắt của tỡnh thương Khi đó mới biết đồng cảm, mới biết nhỡn ra và trõn trọng những điều đáng thương, đáng quí ở họ Nếu không sẽ có ác cảm hoặc kết luận sai lầm
2,0 điểm
+ Qua suy nghĩ của nhõn vật “tụi”, Nam Cao đó nờu lờn một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người: Ta cần biết đặt mỡnh vào cảnh ngộ cụ thể của họ thỡ mới cú thể hiểu đúng, cảm thông đúng
Trang 4Vấn đề đôi mắt này đó trở thành một chủ đề sâu sắc, nhất quán trong sáng tác Nam Cao Ông cho rằng con người chỉ thực sự xứng đáng với danh nghĩa con người khi biết đồng cảm với mọi người xung quanh, khi biết nhận thấy và trân trọng vẻ đẹp đáng
quí ở họ 1,0 điểm
+ Học sinh có thể tự liên hệ bản thân về vấn đề nhỡn nhận, đánh giá những người
sống quanh mỡnh, để rút ra bài học cho mỡnh 0,5 điểm
Cõu 3: 12 điểm
* Yờu cầu chung: Học sinh viết được bài văn nghị luận chứng minh, bố cục chặt chẽ,
ngôn ngữ trong sáng, diễn đạt lưu loát
* Yờu cầu cụ thể: học sinh cú thể trỡnh bày bài viết theo nhiều cỏch khỏc nhau nhưng
cần đảm bảo được các yêu cầu sau:
+ Khỏi quỏt: 1, 5 điểm
- Đoạn thơ hay, cấu trúc tứ bỡnh: bốn cảnh, cảnh nào cũng cú nỳi rừng hựng vĩ làm nền
để hỡnh ảnh hổ được nổi bật Bức chân dung tự họa khác nhau: chân dung hổ trong bốn cảnh ở bốn thời điểm được vẽ lại bằng kỉ niệm, bằng hồi ức của chính nó Thời oanh liệt: thời tự do, tung hoành, thống trị đại ngàn của chúa tể rừng xanh
- Đoạn thơ thứ ba, nằm trong chuỗi hồi ức về quá khứ oai hùng, mỗi cảnh gồm hai câu thơ, câu trước tả cảnh rừng, câu sau là chân dung của hổ trờn nền thiờn nhiờn kỡ vĩ
+ Phõn tớch, chứng minh: 9,5 điểm
- Cảnh đêm trăng đẹp, thơ mộng, huyền ảo Hổ như một thi sĩ lóng mạn thưởng thức cái đẹp bờn dũng suối
- Cảnh ngày mưa ào ạt, dữ dội Hổ vừa như bậc quân vương uy nghi, bỡnh tĩnh, ung dung trước mọi sự biến động, vừa giống một nhà hiền triết thâm trầm lặng ngắm đất trời thay đổi sau mưa bão
- Cảnh bỡnh minh tươi đẹp, rực rỡ Hổ như một đế vương hưởng lạc thú, say giấc nồng giữa khỳc ca của muụn loài
- Cảnh hoàng hôn đỏ rực màu máu Hổ như một bạo chúa rừng già tàn bạo, đang giành lấy quyền lực làm chủ bóng tối, làm chủ vũ trụ
=> Bộ tranh tứ bỡnh đẹp tỏi hiện quỏ khứ huy hoàng, tự do với cảnh núi rừng hoang sơ, thơ mộng, kỡ vĩ, hổ hiện lên với tư thế lẫm liệt kiêu hùng, đầy uy lực
+ Tổng hợp, đánh giá: 1, 5 điểm
- Khẳng định ý kiến ở đề bài là chính xác Đoạn tứ bỡnh là đoạn truyệt bút, hay nhất của bài thơ, là bức chân dung tự họa của nhõn vật trữ tỡnh trong bốn thời điểm đó khỏi quỏt được một thời quá khứ oanh liệt, tự do, huy hoàng của chúa tể rừng xanh
- Đoạn thơ mượn lời tâm sự của con hổ để diễn tả kín đáo tâm trạng và khát vọng của con người: Tâm trạng của nhà thơ lóng mạn, thõn tự hóm nhưng tâm hồn vẫn nhớ thời hoàng kim của tự do, do đó bất hoà sâu sắc với thực tại tầm thường Đó cũng là tâm trạng của người dân Việt Nam mất nước, nhớ tiếc khôn nguôi một “thời oanh liệt” của lịch sử dân tộc
- Đoạn thơ góp phần khơi sâu cảm hứng chủ đạo của toàn bài: mượn lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú để diễn tả niềm khao khát tự do mónh liệt và tõm sự yêu nước của con người trong những ngày mất nước
Trên đây là gợi ý chấm, giỏm khảo cú thể thực hiện linh hoạt hướng dẫn chấm ở trên Cách cho điểm: khuyến khích cho điểm tối đa đối với những bài theo đúng yêu cầu hướng dẫn chấm, đồng thời thể hiện được sự sáng tạo trong cách hành văn