Tải Giáo án Văn 9: Tổng kết phần tập làm văn theo Công văn 5512 - Giáo án điện tử môn Ngữ văn 9

- Những kiến thức cơ bản về thể loại, về nội dungvà những nét tiêu biểu về nghệ thuật của các văn bản đã được học trong chương trình Ngữ văn từ lớp 6 đến lớp 9.. Các năng lực chung:.[r]

Trang 1

Bài 31- Tiết -Tập làm văn

- Đặc trưng của từng kiểu văn bản và phương thức biểu đạt đã được học

- Sự khác nhau giữa kiểu văn bản và thể loại văn học

II CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:

1 Chuẩn bị của giáo viên: Kế hoạch bài học; các kiểu VB, các phương thức biểu

đạt ở lớp 6; ngữ liệu minh hoạ

2 Chuẩn bị của học sinh: Các yêu cầu chuẩn bị cho tiết tổng kết TLV đã nêu III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Mô tả phương pháp và kĩ thuật thực hiện các chuỗi hoạt động trong bài học

(có thể liệt kê hoặc kẻ bảng):

Trang 2

Tên hoạt động Phương pháp thực hiện Kĩ thuật dạy học

- Kỹ thuật “khăn trải bàn”

- Kỹ thuật “bản đồ tư duy”

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích trí nhớ của HS về tên các kiểu văn

bản(tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh, nghị

luận, điều hành) đã được học từ lớp 6 đến lớp 9

I Các kiểu văn bản đã học trong chương trình ngữ văn THCS:

1 Tên các kiểu văn bản đã học

- Văn bản tự sự

Trang 3

*Chuyển giao nhiệm vụ:

- Gv nêu nhiệm vụ: Em hãy kể tên các kiểu văn

Các kiểu văn bản đã học: Văn bản tự sự; Văn bản

miêu tả; Văn bản biểu cảm; Văn bản thuyết minh;

Văn bản nghị luận; Văn bản điều hành (hành

chính, công vụ)

*Báo cáo kết quả

Đại diện các nhóm Hs b/cáo kq> GV và Hs khác

2 Sự khác nhau của các văn bản trên

- Tự sự trình bày các sự việc

(sự kiện) có quan hệ nhân quảdẫn đến kết cuộc với mụcđích biểu hiện con người, quyluật đời sống bày tỏ thái độ

- Miêu tả tái hiện tính chất,

thuộc tính sự vật, hiện tượng,giúp con người cảm nhận vàhiểu được chúng

- Biểu cảm: bày tỏ trực tiếp

hoặc gián tiếp tình cảm, cảmxúc của con người đối với conngười, thiên nhiên, xã hội, sựvật

- Thuyết minh trình bày thuộc

tính cấu tạo, nguyên nhân, kếtquả có ích hoặc có hại của sựvật hiện tượng để giúp ngườiđọc có tri thức khách quan vàthái độ đủng đắn đối vớichúng

- Nghị luận: Trình bày tư

tưởng, chủ trương, quan điểm

Trang 4

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài

học …

->Giáo viên nêu mục tiêu bài học…

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN

THỨC MỚI Hoạt động 1: Tìm hiểu về các kiểu văn bản đã

học trong chương trình ngữ văn THCS:

1 Mục tiêu: Nắm vững kiến thức về các kiểu văn

bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh, nghị

luận, điều hành đã được học từ lớp 6 đến lớp 9

*Chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên yêu cầu:

? Kể tên các kiểu văn bản đã học (Văn bản tự sự;

Văn bản miêu tả; Văn bản biểu cảm; Văn bản

thuyết minh; Văn bản nghị luận; Văn bản điều

hành (hành chính, công vụ))

? Thảo luận nhóm: 6 nhóm tương ứng với 6 kiểu

vb: Mỗi nhóm nêu đặc điểm của phương thức

của con người đối với tựnhiên, xã hội, con người quacác luận điểm, có luận cứ vàlập luận thuyết phục

- Văn bản điều hành: Trình

bày theo mẫu chung và chịutrách nhiệm về pháp lý các ýkiến, nguyện vọng của cá nhântập thể đối với cơ quan quản lýhoặc ngược lại bày tỏ yêu cầu,quyết định của người cóthẩmquyền đối với người có tráchnhiệm thực thi, hoặc thỏathuận giữa công dân với nhau

về lợi ích và nghĩa vụ

Trang 5

biểu đạt của các loại văn bản của nhóm mình?

- Học sinh tiếp nhận y/c

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh thảo luận tìm ra câu trả lời

- Giáo viên q/s, hỗ trợ Hs làm việc

- Dự kiến sản phẩm:

Tự sự trình bày các sự việc (sự kiện) có quan hệ

nhân quả dẫn đến kết cuộc với mục đích biểu hiệncon người, quy luật đời sống bày tỏ thái độ

Miêu tả tái hiện tính chất, thuộc tính sự vật, hiện

tượng, giúp con người cảm nhận và hiểu đượcchúng

Biểu cảm: bày tỏ trực tiếp hoặc gián tiếp tình cảm,

cảm xúc của con người đối với con người, thiênnhiên, xã hội, sự vật

Thuyết minh trình bày thuộc tính cấu tạo, nguyên

nhân, kết quả có ích hoặc có hại của sự vật hiệntượng để giúp người đọc có tri thức khách quan

và thái độ đủng đắn đối với chúng

Nghị luận: Trình bày tư tưởng, chủ trương, quan

điểm của con người đối với tự nhiên, xã hội, conngười qua các luận điểm, có luận cứ và lập luậnthuyết phục

Văn bản điều hành: Trình bày theo mẫu chung và

chịu trách nhiệm về pháp lý các ý kiến, nguyệnvọng của cá nhân tập thể đối với cơ quan quản lýhoặc ngược lại bày tỏ yêu cầu, quyết định củangười có thẩm quyền đối với người có tráchnhiệm thực thi, hoặc thỏa thuận giữa công dân vớinhau về lợi ích và nghĩa vụ

Trang 6

*Báo cáo kết quả: Các nhóm lần lượt b/c KQ

*Đánh giá kết quả:

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

->Giáo viên chốt kiến thức, cho Hs ghi bảng

Gv: Các kiểu văn bản trên có thể thay thế cho

nhau đựơc không? Vì sao?

- Mỗi kiểu văn bản phù hợp với mục đích biểu đạtriêng, phù hợp với những hoàn cảnh giao tiếp khác nhau Vì thế, không thể thay thế các kiểu vănbản cho nhau

Gv: Hãy cho biết kiểu văn bản và thể loại tác

phẩm văn học có gì giống và khác nhau?

- Kiểu văn bản hình thức cơ bản nhất của mọibiểu đạt

- Thể loại tác phẩm văn học là sự thống nhất giữamột loại nội dung với một dạng hình thức văn bản

và phương thức chiếm lĩnh đời sống

→ Mỗi thể loại thường sử dụng một kiểu văn bản

để làm cơ sở

Gv: Các phương thức biểu đạt trên có thể phối

hợp với nhau trong một văn bản cụ thể haykhông? Vì sao?

- Trong văn bản cụ thể, các phương thức biểu đạt

có thể kết hợp với nhau để tạo ra hiệu quả giaotiếp cao nhất Tùy theo mục đích sử dụng mà cácphương thức biểu đạt được kết hợp khác nhau

- Ví dụ: Trong một câu chuyện, phương thức chủyếu là tự sự Tuy nhiên không thể sử dụng mỗi

Trang 7

phương thức tự sự xuyên suốt câu chuyện vì nhưvậy rất nhàm chán Bên cạnh tự sự, thường cóphương thức miêu tả và biểu cảm để câu chuyệntrở nên hấp dẫn, chân thực, và sinh động hơn.Ví dụ: Lão Hạc (Nam Cao), Lặng lẽ Sa Pa

3 Sản phẩm hoạt động: bài viết của HS

4 Phương án kiểm tra, đánh giá: HS đánh giá,

GV đánh giá

5 Tiến trình hoạt động

*Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên nêu y/c:

?Hãy kể tên các thể loại văn học đã học Mỗi thể

loại ấy đã sử dụng các phương thức biểu đạt nào?

? Tác phẩm văn học như thơ, truyện, kịch có khi

nào sử dụng yếu tố nghị luận không? Cho ví dụ vàcho biết yếu tố nghị luận đó có đặc điểm gì?

? Tác phẩm nghị luận có cần các yếu tố thuyết

minh, miêu tả, tự sự không? Cần ở mức độ nào, vìsao?

- Học sinh tiếp nhận…

*Học sinh thực hiện nhiệm vụ

Trang 8

- Học sinh suy nghĩ, thảo luận

- Giáo viên q/s, định hướng

+ Các thể loại văn học đã học: thơ, truyện dài, kí,

tiểu thuyết chương hồi, truyện ngắn, ca dao, dân

sử dụng yếu tố nghị luận Yếu tố nghị luận là yếu

tố phụ, làm cho đoạn văn, thơ thêm tính triết lí.VD: Trong đoạn trích "Thúy Kiều báo ân báooán", Nguyễn Du đã vận dụng phương thức nghịluận qua lời lập luận gỡ tội của Hoạn Thư: Là đàn

bà nên ghen tuông là chuyện bình thường; HTcũng đối xử tốt với Kiều, khi Kiều trốn cũngkhông đuổi theo; HT và Kiều chung chồng> nạnnhân chế độ đa thê; HT lỡ gây đau khổ cho Kiều,giờ chỉ biết trông chờ vào sự khoan dung củanàng=>Lập luận chặt chẽ, logic, khiến Kiềukhông thể xử phạt

* Trong văn tự sự, yếu tố nghị luận là yếu tố phụ,mục đích sử dụng là làm cho đoạn văn thơ thêmsâu sắc Yếu tố này được sử dụng khi người viếtmuốn người nghe suy nghĩ về một vấn đề nào đó,thường được diễn đạt bằng hình thức lập luận,

Trang 9

làm câu chuyện tăng thêm phần triết lí

+ Các tác phẩm nghị luận vẫn cần các yêu tốthuyết minh, miêu tả, tự sự Trong đó, yếu tố nghịluận là yếu tổ chủ đạo, làm sáng tỏ và nổi bật nộidung cần nói đến Còn các yếu tố trên chỉ có vaitrò bổ trợ, giúp cho việc triển khai, thuyết phụcluận điểm

*Báo cáo kết quả: Hs báo cáo kq

*Đánh giá kết quả:

->Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

HOẠT ĐỘNG 3: VẬN DỤNG (02 PHÚT)

1 Mục tiêu: Hs biết vận dụng kiến thức đã học để

trả lời câu hỏi

2 Phương thức thực hiện: cá nhân

3 Sản phẩm hoạt động: bài viết

4 Phương án kiểm tra, đánh giá:

- Học sinh đánh giá.

- Giáo viên đánh giá.

5 Tiến trình hoạt động

Giáo viên nêu yêu cầu: Hãy viết đoạn văn với chủ

đề tự chọn trong đó sử dụng đồng thời 2- 3 yếu tố: tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh , sau đó hãy chỉ ra đâu là yếu tố chủ đạo của bài viết, các yếu tố kia có vai trò như thế nào trong đoạn văn đó?

- HS tiếp nhận, suy nghĩ, viết bài

Trang 10

HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG,

SÁNG TẠO (02 PHÚT)

1 Mục tiêu: Giúp Hs mở rộng vốn kiến thức đã

học qua việc tìm tòi

2 Phương thức thực hiện: cá nhân- về nhà tìm

hiểu

3 Sản phẩm hoạt động: bài làm của HS

4 Phương án kiểm tra, đánh giá: Hs trả lời> G

chuẩn xác

5 Tiến trình hoạt động:

- Gv nêu y/c: Tìm trong các văn bản đã học, các

đoạn trích có sử dụng đồng thời nhiều PTBĐ Cho

biết, em rút ra bài học gì cho mình từ việc tìm tòi

đó?

IV Rút kinh nghiệm

Tuần 33 Bài 31- Tiết 164-Tập làm văn

TỔNG KẾT PHẦN TẬP LÀM VĂN

(tiếp)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức

- Tiếp tục nắm vững kiến thức về các kiểu văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết minh, nghị luận, điều hành đã được học từ lớp 6 đến lớp 9

Trang 11

- Đặc trưng của từng kiểu văn bản và phương thức biểu đạt đã được học.

- Sự khác nhau giữa kiểu văn bản và thể loại văn học

- Năng lực nghe, nói, đọc, viết, phân tích, tổng hợp vấn đề, tạo lập văn bản

- Nâng cao năng lực đọc và viết các kiểu văn bản trong thực tế làm bài

3 Phẩm chất:

- Yêu quê hương đất nước, yêu Tiếng Việt

- Tự lập, tự tin, tự chủ

2 Chuẩn bị của học sinh: Các yêu cầu chuẩn bị cho tiết tổng kết TLV đã nêu.

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Mô tả phương pháp và kĩ thuật thực hiện các chuỗi hoạt động trong bài học (có

thể liệt kê hoặc kẻ bảng):

Tên hoạt động Phương pháp thực hiện Kĩ thuật dạy học

Trang 12

- Kỹ thuật “khăn trải bàn”

- Kỹ thuật “bản đồ tư duy”

1 Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS hướng

vào ND bài học mới

2 Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân

3 Sản phẩm hoạt động: Trình bày miệng

I Các kiểu văn bản đã học trong chương trình ngữ văn THCS:

II Phần tập làm văn trong chương trình ngữ văn THCS:

1 Phần văn TLV có một quan

hệ rất chặt chẽ luôn bổ sung

Trang 13

4 Phương án kiểm tra, đánh giá

- Học sinh đánh giá.

5 Tiến trình hoạt động:

*Chuyển giao nhiệm vụ:

- Gv nêu nhiệm vụ: Em hãy cho biết trong môn

Ngữ văn, phân môn đọc- hiểu văn bản và phân

môn Tiếng việt có mối quan hệ ntn đối với phân

Trong môn Ngữ văn, phân môn đọc- hiểu văn bản

và phân môn Tiếng việt có mối quan hệ chặt chẽ,

mật thiết với phân môn TLV,

*Báo cáo kết quả

Đại diện các nhóm Hs b/cáo kq> GV và Hs khác

lắng nghe

*Đánh giá kết quả

->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài

- Phần Văn cung cấp kiến thức

để viết tốt bài ở phần Tập làmvăn

- Tập làm văn giúp cho học sinh hiểu rõ hơn cấu tạo, đặc điểm của phương thức biểu đạt

có trong văn bản ở phần Đọc- hiểu văn bản

2 Phần Tiếng Việt có liên quan mật thiết với phần Văn

và Tập làm văn

- Cần nắm chắc và vận dụngđược những kiến thức về từngữ, câu, đoạn để khai thácnghệ thuật sử dụng ngôn ngữtrong các văn bản (hoặc đoạntrích) cũng như để viết, nói chotốt

- Các văn bản (hoặc đoạn trích)trong phần Văn hay Tập làmvăn chính là những biểu hiện

cụ thể, sinh động cho phần kiếnthức về từ ngữ, câu, hay nghệthuật ngôn từ

III Ba kiểu văn bản học ở lớp 9:

Trang 14

->Giáo viên nêu mục tiêu bài học…

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

MỚI Hoạt động 1: Tìm hiểu về Phần tập làm văn trong chương trình ngữ văn THCS( phút)

1 Mục tiêu: Hs hiểu được mqh qua lại giữa phân môn văn, phân môn tiếng việt với phân môn TLV

- Học sinh đánh giá lẫn nhau.

5 Tiến trình hoạt động

a, Phần Văn và Tập làm văn có mối quan hệ vớinhau như thế nào? Hãy nêu ví dụ cho thấy mốiquan hệ đó trong chương trình dã học

b, Phần Tiếng việt có quan hệ như thế nào vớiphần Văn và phần Tập làm văn?

- Học sinh tiếp nhận y/c, nhiệm vụ

*Thực hiện nhiệm vụ

Trang 15

- Học sinh suy nghĩ, thảo luận để TL

a, Nắm vững những kiến thức, kĩ năng của phầnTập làm văn thì mới có khả năng đọc – hiểu tốt vàngược lại

- Các văn bản (hoặc đoạn trích) trong phần Văn lànhững biểu hiện cụ thể, sinh động của các kiểu vănbản và phương thức biểu đạt

- Phần Tập làm văn có rất nhiều dạng bài và đề bàiliên quan tới phần Văn Phần Văn cung cấp kiếnthức để viết tốt bài ở phần Tập làm văn

- Tập làm văn giúp cho học sinh hiểu rõ hơn cấutạo, đặc điểm của phương thức biểu đạt có trongvăn bản ở phần Đọc hiểu văn bản

b, Những nội dung của phần Tiếng Việt có liênquan mật thiết với phần Văn và Tập làm văn

- Cần nắm chắc và vận dụng được những kiến thức

về từ ngữ, câu, đoạn để khai thác nghệ thuật sửdụng ngôn ngữ trong các văn bản (hoặc đoạn trích)cũng như để viết, nói cho tốt

- Các văn bản (hoặc đoạn trích) trong phần Vănhay Tập làm văn chính là những biểu hiện cụ thể,sinh động cho phần kiến thức về từ ngữ, câu, haynghệ thuật ngôn từ

*Báo cáo kết quả: Hs các nhóm báo cáo kq

Trang 16

?Các phương thức biểu đạt có ý nghĩa như thế nàođối với việc rèn luyện kĩ năng làm văn?

Các phương thức biểu đạt như miêu tả, tự sự, nghịluận, biểu cảm, thuyết minh là những phương thứckhông thể thiếu đối với việc làm văn

- Rèn luyện kĩ năng làm văn, thực chất cũng là rènluyện việc sử dụng miêu tả, tự sự, nghị luận, biểucảm, thuyết minh trong những tình huống cụ thể

- Nếu nắm chắc kiến thức về các phương thức biểuđạt và biết vận dụng một cách hợp lí khi làm văn

sẽ rất tốt và khả năng viết văn được nâng cao

Hoạt động 2: Tìm hiểu về 3 kiểu văn bản học ở lớp 9:

1 Mục tiêu: Củng cố kiến thức về 3 kiểu vb đã học

- Học sinh đánh giá lẫn nhau.

Trang 17

Hs các nhóm thảo luận, tìm câu trả lời để hoàn thành các ND về kiểu vb của nhóm mình

Kiểu văn

bản

Văn bản thuyết minh

Vbản tự sự

Vbản nghị luậnMục đích

- Học sinh suy nghĩ, thảo luận

Văn bản nghịluận

Thuyết phục mọi người tin theo cái đúng, cái tốt, từ bỏ cáisai, cái xấu

Trang 18

hư cấu)

- Luận điểm (cần xác thực, phù hợp với yêucầu giải quyết vấn đề)

- Luận cứ(cần chính xác về nguồn gốc, các

số liệu phải phù hợp với luận điểm

- Lập luận: phảilogic, chặt chẽ

Xây dựng hệ thống lập luận chặt chẽ, thuyết phục

tự sự hấp dẫn, sinh

Kết hợp các phương thức biểu đạt

Trang 19

động, hợp lí

và biểu đạt cảm xúc người viết

Chính xác, rõ ràng, gợi cảm

*Báo cáo kết quả: Hs các nhóm báo cáo kq

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP- V.DỤNG

(PHÚT)

1 Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức để làm bài tập

2 Phương thức thực hiện: Hđ nhóm

3 Sản phẩm hoạt động: bài làm của Hs

4 Phương án kiểm tra, đánh giá: H đánh giá, GV đánh giá

*Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên nêu y/c: Đại diện 2 nhóm trình bày sản

phẩm của nhóm mình Từ sản phẩm trình bày của

2 trong 4 nhóm H/s( được giao ở tiết trước-xâydựng 1 dàn ý cho bài nghị luận về "trò chơi điệntử"), trên cơ sở các đặc điểm cơ bản của kiểu vb

Định dạng
Số trang	37
Dung lượng	51,67 KB