Cấu trúc phân tử của benzen và một số chất trong dãy đồng đẳng. Tính chất hoá học benzen và toluen. Giáo viên: Mô hình phân tử benzen; Benzen, toluen, dd brom, dd thuốc tím. Học[r]
Trang 1BENZEN VÀ ĐỒNG ĐẲNG.
(tiết 2)
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức: HS biết được:
Định nghĩa, cơng thức chung, đặc điểm cấu tạo, đồng phân, danh pháp
Tính chất vật lí: Quy luật biến đổi nhiệt độ nĩng chảy, nhiệt độ sơi của
các chất trong dãy đồng đẳng benzen
Tính chất hố học: Phản ứng thế (quy tắc thế), phản ứng cộng vào vịng
benzen ;
Phản ứng thế và oxi hố mạch nhánh
2 Kĩ năng:
Viết được cơng thức cấu tạo của benzen và một số chất trong dãy đồng
đẳng
Viết được các phương trình hố học biểu diễn tính chất hố học của
benzen, vận dụng quy tắc thế để dự đốn sản phẩm phản ứng
Xác định cơng thức phân tử, viết cơng thức cấu tạo và gọi tên
Tính khối lượng benzen, toluen tham gia phản ứng hoặc thành phần phần
trăm về khối lượng của chất trong hỗn hợp
3 Thái độ: Phát huy khả năng tư duy của học sinh
II TRỌNG TÂM:
Cấu trúc phân tử của benzen và một số chất trong dãy đồng đẳng
Tính chất hố học benzen và toluen
III CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Mơ hình phân tử benzen; Benzen, toluen, dd brom, dd thuốc
tím Máy chiếu
2 Học sinh: Chuẩn bị bài mới
IV PHƯƠNG PHÁP:
- Gv đặt vấn đề
- Hs hoạt động nhĩm, tự giải quyết vấn đề dưới sự hướng dẫn của gv
- Kết hợp sách giáo khoa, trực quan để HS tự chiếm lĩnh kiến thức
V TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, đồng phục
2 Kiểm tra bài cũ: viết các đồng phân và gọi tên hợp chất cĩ CTPT C8H10
3 Nội dung:
Hoạt động 1:
- GV hướng dẫn HS phân tích đặc điểm cấu tạo phân
tử benzen và đồng đẳng từ đĩ xác định được hai
trung tâm phản ứng là vịng benzen và mạch nhánh
ankyl
- GV biểu diễn thí nghiệm như hướng dẫn SGK
trang153 Chú ý dùng giấy quì tẩm ướt để trên ống
nghiệm để phát hiện HBr
II Tính chất hĩa hoc:
1 Phản ứng thế:
a) Thế ở nguyên tử H của vịng benzen:
* Phản ứng với halogen.
Br + Br2 Bột sắt + HBr
brombenzen benzen
Trang 2benzen
bột sắt
dd brom
giấy quì ướt
- GV hỏi: Benzen cĩ phản ứng với brom khơng? Nếu
cĩ, phản ứng xảy ra trong điều kiện nào?
HS phân tích đặc điểm cấu tạo phân tử benzen và
địng đẳng từ đĩ xác định được hai trung tâm phản
ứng là vịng benzen và mạch nhánh ankyl
HS quan sát, nhận xét hiện tượng và trả lới câu hỏi:
(Benzen cĩ phản ứng với brom khơng? Nếu cĩ, phản
ứng xảy ra trong điều kiện nào?)
- Dưới sự hướng dẫn của GV:
HS viết các phản ứng của benzen, toluen với brom
HS quan sát, nhận xét hiện tượng phản ứng
- GV biểu diễn thí nghiệm benzen phản ứng với axit
nitric (như hình vẽ trên)
- GV cho HS đọc qui tắc thế trong SGK trang 154
HS viết PTHH của phản ứng giữa benzen và toluen
với HNO3
HS nhận xét sản phẩm của phẩm phản ứng của toluen
với brom và HNO3 từ đĩ rút ra quy tắc thế
- GV gợi ý HS viết PTHH của phản ứng thế nguyên
tử H trong mạch nhánh của các ankylbenzen tương tự
ankan
Hoạt động 2:
- Đối với toluen:
Toluen
Br
Br
CH3 +Br2 , Fe
3
CH3
2-bromtoluen (o - bromtoluen)
(41%)
(59%)
4-bromtoluen (p - bromtoluen)
* Phản ứng với axit nitric:
NO 2
+ HNO3(đặc) H2SO4 đặc + H2 O
nitrobenzen benzen
Trong điều kiện trên toluen (hoặc các ankylbenzen) thế chủ yếu ở vị trí ortho và para so với vị trí nhĩm ankyl
- Đối với toluen:
(42%)
H2SO4 đặc HNO3 đặc
- H2O
CH3
CH3
CH3
NO2
NO2
2- nitrotoluen (o -nitrrôtluen)
2- nitrotoluen (o -nitrrôtluen)
(58%) toluen
- Qui tắc thế: Các ankylbenzen dễ
tham gia p/ứ thế nguyên tử H của vịng benzen hơn benzen và sự thế ưu tiên vị trí ortho và para so với vị trí nhĩm ankyl
b)Thế ở nguyên tử H của mạch nhánh:
CH3+ Br2 t0 CH2Br + HBr
benzylbromua
2 Phản ứng cộng:
a) Cộng hiđro:
Trang 3- GV gợi ý: HS viết PTHH và lưu ý đến điều kiện của
phản ứng
- GV hướng dẫn HS viết PTHH cộng benzen với clo
tạo ra 1,2,3,4,5,6 -hexacloxiclohexan
C6H6Cl6 (còn gọi hexacloran)
Bột trắng của
HS quan sát, nhận xét hiện tượng phản ứng
- GV hướng dẫn HS viết PTHH của phản ứng
Hoạt động 3:
- GV tiến hành thí nghiệm như hướng dẫn SGK
Dưới sự hướng dẫn của GV HS viết PTHH của phản
ứng oxi hố khơng hồn tồn toluen
HS quan sát, nhận xét hiện tượng phản ứng
- Dưới sự hướng dẫn của GV HS viết PTHH của
phản ứng oxi hố khơng hồn tồn toluen
HS viết PTHH của phản nứg đốt cháy hiđrocacbon
thơm
+ 3H2 t
0, Ni
b) Cộng clo:
+ Cl2ánh sáng
Cl
Cl Cl
Cl
Cl Cl
hexacloran
Hay (666)
3 Phản ứng oxi hố:
a.Phản ứng oxi hố khơng hồn
tồn:
CH3
COOK
2MnO2 H2O
2KMnO4
KOH
t o
c¸ch thđy
+
b.Phản ứng oxi hố hồn tồn:
CnH2n -6 +
3 n - 3
2 O2 t0 nCO2 +
(n-3) H2O
4 Củng cố: Củng cố trong từng phần,làm bt 3/sgk trang 159
VI Dặn dị:
- Học bài
- Làm bài tập SGK chuẩn bị phần tiếp theo (Stiren)