-Phaân hoùa theo muøa vaø theo vó ñoä: Khí haäu nöôùc ta chia laøm hai muøa nhöng do hình daïng laõnh thoå vaø ñòa hình neân khí haäu ôû caùc khu vöïc coù khaùc nhau:. + Mieàn khí haäu [r]
Trang 1SỞ GD & ĐT NGHỆ AN ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI TRƯỜNG
TRƯỜNG THPT NGHI LỘC 2 ( NĂM HỌC 2011-2012 )
MÔN : Địa lý 12
THỜI GIAN : 180 Phút ( Không kể thời gian giao đề )
Câu 1 : ( 3 Điểm )
Dựa vào kiến thức đã học hãy :
a Viết công thức tổng quát để tính góc nhập xạ của tia sáng mặt trời lúc 12 giờ trưa tại các địa điểm trên trái đất ?
b Vận dụng công thức để tính góc nhập xạ của tia sáng mặt trời lúc 12 giờ trưa ngày 22-6 , 22-12 và ngày 21-3 tại các địa điểm :
Hà Nội : (210 01’B ), Tô Ki Ô (350 00’ B), Xao Pao Lô ( 230 27’ N)
c Địa điểm A ( múi giờ số 3 ) : địa điểm B ( múi giờ số 11)
Nếu tại Hà nội ( múi giờ số 7 ) là 22 giờ ngày 30-4-2008 thì lúc đó ở điểm A,B là mấy giờ ? ngày nào ?
Câu 2 : ( 3 Điểm )
Bằng những kiến thức đã học và hiểu biết của bản thân Anh ( Chị ) hãy cho biết :
a.Một trong những vấn đề xã hội mang tính cấp thiết , cần giải quyết của từng nhóm nước , các nước hiện nay là vấn đề gì ?
b.Hướng giải quyết của các vấn đề đó như thế nào ?
Câu 3 ( 4 Điểm )
Dựa vào bảng thống kê của trạm khí tượng thành phố Hồ Chí Minh dưới đây
Nhiệt độ
(0C) 25,8 26,7 27,9 28,9 28,3 27,5 27,1 27,1 26,8 26,7 26,4 25,7 Lượng mưa
a Hãy vẽ trên một biểu đồ thể hiện nhiệt độ và lượng mưa trong năm ở khu vực thành phố Hồ Chí Minh
b Nhận xét và giải thích chế độ nhiệt và chế độ mưa ở khu vực trên
câu 4 : ( 4 Điểm )
Dựa vào Atlát Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, hãy:
a Giải thích sự hình thành đất feralít và đất mùn trên núi
b Phân tích đặc điểm đất (thổ nhưỡng) miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ
Câu 5 : ( 3 Điểm )
Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, hãy : Chứng minh địa hình miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ thể hiện rõ đặc điểm địa hình của vùng nhiệt đới ẩm gió mùa
Câu 6 : ( 3 Điểm )
Dựa vào Atlát Địa lí Việt Nam và kiến thức đã học, hãy:
a.Nguyên nhân tạo nên sự phân hóa đa dạng và phức tạp của khí hậu nước ta ?
b.Trình bày đặc điểm của sự phân hóa đa dạng và phức tạp đó
……… Lưu ý : Thí sinh được sử dụng átlats địa lý………
Trang 2KỲ THI HSG TRƯỜNG NĂM HỌC 2011-2012
Đỏp ỏn và thang điểm :
a Viết cụng thức tổng quỏt :
Khi φ ≤ α → h= 900 + φ – α
khi φ > α → h= 900 – φ ± α
Trong đú : h là gúc nhập xạ , φ là vĩ độ địa điểm cần tớnh ; α là gúc nghiờng của tia
sỏng Mặt trời so với mặt phẳng xớch
0,5
b Vận dụng cụng thức để tớnh kết quả :
1,5
c Xác định ngày, giờ ở địa điểm A và B
Kết quả :
Địa điểm A : 18 giờ ngày 30- 4- 2008
Địa điểm B : 2 giờ ngày 1- 5- 2008
1,0
a *Một trong những vấn đề xã hội mang tính cấp thiết, cần giải quyết của từng nhóm
các nớc hiện nay là:
- Đối với nhóm nớc đang phát triển: Vấn đề dân số
- Đối với nhóm nớc phát triển: Vấn đề tài nguyên và môi trờng
* Giải thích:
- Đối với các nớc đang phát triển:
+ Tỉ trọng dân số so với thế giới rất lớn (d/c)
+ Tốc độ phát triển dân số rất nhanh (d/c)
+ Kinh tế chậm phát triển (d/c)
+ Hậu quả :
Gây sức ép rất lớn đối với phát triển kinh tế và tái sản xuất mở rộng
Nhiều vấn đề xã hội nảy sinh cần phải giải quyết : y tế, giáo dục, việc làm, môi
tr-ờng
Chất lợng cuộc sống của ngời dân thấp, khó cải thiện
- Đối với nhóm nớc phát triển :
+ Công nghiệp phát triển, các chất thải sản xuất cộng nghiệp nhiều
+ Qúa trình đô thị hóa phát triển mạnh, rác thảI sinh hoạt nhiều
+ Nhu cầu sử dụng nguyên và nhiên liệu rất lớn, khai thác và tác động mạnh vào
môI trờng tự nhiên
+ Hậu quả :
Làm cho môi trờng bị ô nhiễm
Tài nguyên thiên nhiên bị cạn kiệt
Lu ý : Nếu không có dẫn chứng phần nào thì trừ nửa số điểm của phần đó
1.5 0.25 0.25
0.25 0.25 0.25 0.25
b Hớng giải quyết:
- Đối với các nớc đang phát triển : +Giảm tỉ lệ gia tăng dân số bằng việc thực hiện tốt kế hoạch hóa dân số và kế hoạch
hóa gia đình
+ Đẩy mạnh việc phát triển kinh tế
+ Giải quyết tốt các vấn đề xã hội để nâng cao chất lợng cuộc sống của ngời dân
- Đối với các nớc đang phát triển : + Tăng cờng sử dụng nguyên và nhiên liệu sạch để hạn chế tới mức tối thiểu các chất
thải và sự tác động vào môi trờng tự nhiên
+ Xử lí triệt để các chất thải sản xuất và chất thải sinh hoạt để giảm bớt sự ô nhiễm
môi trờng
1.5
0.5 0.5
0.5
Trang 33 a.
b
Vẽ biểu đồ (1đ)
- Biểu đồ cột thể hiện lượng mưa, biểu đồ đường thể hiện nhiệt độ cùng
trên 1 biểu đồ có ghi chú đầy đủ và chính xác
Nhận xét (2đ)
+Chế độ nhiệt(1đ)
- Nhiệt độ TB/năm: 27,10C đạt chuẩn chế độ nhiệt của khí hậu nhiệt đới
- Tháng nóng nhất: 28,90C tháng 4
- Tháng nhiệt độ thấp nhất: 25,70C tháng 12
- Biên độ nhiệt: 3,20C
+ Chế độ mưa (1đ)
- Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11, đỉnh mưa tháng 9 (327mm)
- Mùa khô kéo dài từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau, tháng kiệt là tháng 2 (4mm)
+ Giải thích (1đ)
- Thành phố Hồ Chí Minh ở vĩ độ 10047’B trong vùng nhiệt đới gần xích đạo
quanh năm góc nhập xạ lớn nhận nhiều bức xạ mặt trời
Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong vùng hoạt động của gió mùa Đông Nam Á Mùa mưa do tác động gió mùa mùa hạ và áp thấp biển đông Mùa khô chịu ảnh hưởng
của tín phong Bắc bán cầu
1.5
2.5
b
Giải thích sự hình thành đất feralít và đất mùn trên núi
- Đất feralít là sản phẩm của quá trình feralitic Đây là quá trình hình thành đất đặc trưng cho các vùng nhiệt đới ẩm, gió mùa Trong điều kiện nhiệt ẩm cao, quá trình phong hóa diễn ra mạnh, các chất ba zơ dễ hòa tan như Ca2+, Mg2+, K+ bị rửa trôi làm cho đất chua, đồng thời ôxít sắt và ôxit nhôm được tích tụ làm cho đất có màu
đỏ vàng
- Đất mùn trên núi được hình thành trong điều kiện địa hình núi có độ cao từ 500 m trở lên, có thảm thực vật rừng rậm và khí hậu lạnh Trong điều kiện này tầng thảm mục phát triển nhanh và sự phá hủy của vi sinh vật diễn ra chậm hơn so với vùng khí hậu nóng hơn Vì vậy trên mặt đất có tầng thảm mục Mặt khác, do nhiệt độ thấp nên tốc độ phân giải các chất khoáng như Fe, Al, Si chậm
Phân tích đặc điểm đất (thổ nhưỡng) miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ
Thổ nhưỡng (đất) ở miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ cũng như đất ở các miền tự nhiên của nước ta rất đa dạng, với nhiều loại khác nhau (đất phù sa, đất feralít )
- Đất phù sa:
+ Đất phù sa ở đồng bằng sông Cửu Long tập trung nhiều ở ven sông Tiền, sông Hậu Đây là loại đất tốt, có thành phần cơ giới nặng, từ đất thịt đến đất sét, phần lớn diện tích được bồi phù sa vào mùa lũ
+ Đất phù sa ở đồng bằng Duyên hải Nam Trung Bộ được hình thành bởi sự bồi tụ
2.0 1.0
1.0
2.0 0.5
0.5
0.25
Trang 4phù sa của sơng và biển, đất cĩ thành phần cơ giới từ cát pha đến thịt nhẹ, đất chua, nghèo mùn và dinh dưỡng
- Đất phèn, đất mặn: chiếm diện tích lớn ở ĐB sơng Cửu Long Ngồi ra cịn cĩ ở
vùng cửa sơng ven biển ở duyên hải Nam Trung Bộ Đất phèn cĩ đặc tính chua; đất
(0,5 điểm)
- Đất cát ven biển: phân bố dọc bờ biển, nhiều nhất ở duyên hải Nam Trung Bộ; đất
(0,5 điểm)
- Đất Feralít: (1,5 điểm)
+ Đất Feralít hình thành trên đá ba zan (Feralít nâu đỏ): phân bố tập trung thành những vùng lớn ở Tây Nguyên (trên 1,3 triệu ha), Đơng Nam Bộ Đất này được hình thành trên cơ sở phong hố đá bazan, cĩ tầng dày, khá phì nhiêu
+ Đất Feralít hình thành trên các loại đá khác: chiếm diện tích lớn và phân bố rộng rãi ở vùng núi Trường Sơn Nam và Đơng Nam Bộ
+ Ngồi ra, ở các vùng núi ở độ cao từ 500 – 600m đến 1600 – 1700m cĩ đất mùn vàng đỏ trên núi; độ cao trên 1600 – 1700m cĩ đất mùn alít núi cao, diện tích khơng lớn
- Đất xám: (1,0 điểm)
+ Đất xám bạc màu trên đá axít tập trung ở Tây Nguyên và rải rác ven biển ở các đồng bằng duyên hải Nam Trung Bộ
+ Đất xám bạc màu trên phù sa cổ: tập trung nhiều nhất ở Đơng Nam Bộ (trên 900.000 ha), ngồi ra cịn cĩ ở duyên hải Nam Trung Bộ
0.5
0.25
5 Chứng minh địa hình miền Bắc và Đơng Bắc Bắc Bộ thể hiện rõ tính chất
nhiệt đới ẩm giĩ mùa:
* Tính chất nhiệt đới ẩm của địa hình miền Bắc và Đơng bắc Bắc Bộ
- Miền gồm vùng núi Đơng Bắc và đồng bằng sơng Hồng
- Ở vùng núi Đơng Bắc quá trình xâm thực diễn ra mạnh, biểu hiện:
+ Trên các sườn dốc mất lớp phủ thực vật, bề mặt địa hình bị chia cắt, đất bị xĩi mịn, rửa trơi Khi mưa lớn cịn xảy ra hiện tượng trượt lở đất
+ Ở vùng núi đá vơi hình thành dạng địa hình cacxtơ với nhiều hang động (D/c)
+ Tại các vùng thềm phù sa cổ địa hình bị chia cắt thành các đồi thấp xen thung lũng rộng
- Ở vùng đồng bằng sơng Hồng quá trình bồi tụ diễn ra nhanh, hàng năm đồng bằng mở
rộng ra biển hàng chục mét
* Nguyên nhân:
- Khí hậu nhiệt đới ẩm giĩ mùa, lượng mưa lớn tập trung theo mùa
- Đồi núi dốc, nhiều nơi mất lớp phủ thực vật, đồng bằng ở hạ lưu sơng
3.00
2.0 0.5 0.5 0.5 0.5
1.0 0.5 0.5
a Nguyên nhân tạo nên sự phân hóa đa dạng và phức tạp của khí hậu nước ta:
- Sự hoạt động của hoàn lưu gió mùa
- Hình dạng lãnh thổ: hẹp ngang nhưng kéo dài
- Sự đa dạng và phức tạp của địa hình
0.5
2.5
Trang 5b Đặc điểm của sự phân hóa đa dạng và phức tạp của khí hậu nước ta:
-Phân hóa theo mùa và theo vĩ độ: Khí hậu nước ta chia làm hai mùa nhưng do hình dạng lãnh thổ và địa hình nên khí hậu ở các khu vực có khác nhau:
+ Miền khí hậu phía Bắc: ( đến 160B ): khí hậu có tính chất gió mùa cận chí tuyến, chia làm hai mùa:
- Mùa Đông: ( từ tháng 11 đến tháng 4 ): lạnh, ít mưa Càng vào Nam – mùa lạnh càng giảm ( về cường độ lẫn thời gian )
- Mùa Hạ: ( từ tháng 5 đến tháng 10 ): Nóng, mưa nhiều
+Miền khí hậu phía Nam: ( từ 160B trở vào ): khí hậu cận xích đạo gió mùa Trong năm chia làm 02 mùa :
*Mùa mưa: (từ tháng 5 đến tháng 10): Chịu ảnh hưởng của gió mùa mùa hạ ( Gió mùa Tây Nam) - ảnh hưởng mạnh ở Nam Bộ và Tây Nguyên
*Mùa khô: từ tháng 11 đến tháng 4
*Riêng vùng Duyên hải Nam Trung Bộ: mưa vào thu-đông (tháng 8 đến tháng 11) Từ tháng 2 đến tháng 7: gió mùa Tây Nam khi vượt dãy Trường Sơn trở nên khô, nóng – tạo nên mùa khô cho vùng này
- Phân hóa theo độ cao của địa hình:
+Trên 600-700m: vành đai khí hậu cận nhiệt trên núi
+Trên 24000-2600m: vành đai khí hậu ôn đới núi cao
- Do hướng và độ cao của địa hình nên hình thành các trung tâm mưa nhiều, mưa ít:
+Những nơi mưa nhiều: (3000-4000mm): Móng Cái, Kon Tum, Hoàng Liên Sơn… +Những nơi mưa ít: Mường Xén (530mm), Phan Rang, Phan Rí…(600-700mm)
Do sự phân mùa không ổn định và do sự tranh chấp giữa các khối khí nên khí hậu nước ta có tính chất thất thường Điều đó biểu hiện ở sự biến động nhiệt, ẩm giữa hai mùa trong năm, giữa năm này và năm khác
Ví dụ: Ở Miền Bắc, vào mùa Đông – xen giữa những đợt lạnh kéo dài lại có
những ngày nắng nóng như mùa hạ Ngược lại giữa mùa hè nóng bức, đôi khi trời se lạnh, có mưa
Thời gian bắt đầu và kết thúc, mức độ nóng lạnh của mỗi mùa cũng biến động
Về chế độ mưa: Có năm mưa nhiều, năm mưa ít, có khi hạn hoặc mưa nhiều nhiều năm liền
0.5
0.5 0.5 0.5
0.5
Đề hơm kia nhờ làm
Hãy kẻ lại bảng dưới đây và ghi đấy đủ phần đã tính và các ơ để trống
105 Đ Kếp tao18 Đ Niudeli77D Thượng hải121D Caien52T Junoka124 T Giờ địa phương 0h
Ngày tháng năm 01/1/2009
Trả lời
- nêu cách tính
Trang 6- kết quả
105 Đ Kếp tao18 Đ Niudeli77D Thượng hải121D Caien52T Junoka124 T