Hai câu thơ cuối bộc lộ vẻ đẹp chiều sâu tâm hồn của tác giả “cảnh khuya như vẻ người chưa ngủ” thể hiện chất nghệ sĩ trong tâm hồn Hồ Chí Minh?. Đó là sự rung động, niềm say mê trướ[r]
Trang 1CẢNH KHUYA, RẰM THÁNG GIÊNG
I Mục đích yêu cầu :
Giúp HS:
_ Cảm nhận và phân tích được tình yêu thiên nhiên gắn liền với lòng yêu nước,
phong thái ung dung của Hồ Chí Minh
_ Biết được thể thơ và những nét đặc sắc nghệ thuật của hai bài thơ
II Phương pháp và phương tiện dạy học
- Đàm thoại, diễn giảng
- SGK + SGV + giáo án
III Nộidung và phương pháp lên lớp
1 Ổn định lớp: 1 phút
2 Kiểm tra bài cũ: 5 phút.
2.1 Tự sự và miêu tả có vai trò gì?
2.2 Tự sự và miêu tả có vai trò gì?
3 Giới thiệu bài mới.
GV giới thiệu cho HS biết Hồ Chí Minh là
một danh nhân một vị lãnh tụ.
GV gọi HS đọc tiểu dẫn.
Hồ Chí Minh sinh và mất năm mấy?
Đọc và tìm hiểu phần giải nghĩa chữ Hán
(Rắm tháng giêng)
Hai bài thơ được làm theo thể thơ gì?
Cả hai bài thơ điều toát lên vẻ đẹp của thiên
nhiên
Tác giả đã tả vẻ đẹp gì của thiên nhiên?
Tâm trạng khi đứng trước cảnh thiên
nhiên đó?
Cảnh trăng rừng, tác giả đang lo lắng cho
nước nhà
Trong bài xuất hiện âm thanh đó là âm
thanh gì?
Âm thanh của tiếng suối
Tác giả so sánh tiếng suối như thế nào?Tác
dụng của cách so sánh đó?
I Giới thiệu.
Hồ Chí Minh (1890 – 1969) vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc và Cách Mạng Việt Nam Hồ Chí Minh còn là một danh nhân văn hóa thế giới,một nhà thơ lớn
II Tìm hiểu chung.
_ Bài “Cảnh khuya” thuộc thể thơ tứ tuyệt
Về cấu trúc có chỗ khác biệt với mô hình chung ở cách ngắt nhịp ở câu 1 và 4 (¾ và 2/5)
_ Bài “rằm tháng giêng” thuộc thể thơ tứ tuyệt
III Đọc hiểu.
1 Vẻ đẹp của cảnh trăng rừng và tâm trạng của tác giả trong bài “ C ảnh khuya ”.
_ So sánh âm thanh “tiếng suối” với “tiếng hát xa” làm cho tiếng suối như gần gũi có sức
Trang 2Tác giả đã ví von tiếng suối như thế nào?
Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai
Hoặc
Tiếng hát trong như nước ngọc tuyền
Thế Lữ - tiếng hát trên sông
GV hướng dẫn HS tìm hiểu câu thơ thứ hai.
Hình ảnh trong câu thơ có vẻ đẹp của một
bức tranh nhiều tầng lớp, đường nét, hình
khối đa dạng Có dáng hình vươn cao của một
vòm cổ thụ, ở trên cao có lấp lành ánh trăng
có bóng lá, khóm trăng in vào khóm hoa, in
trên mặt đất tạo như những bông hoa thêu dệt
Cảnh ở đây là cảnh thật hay lung linh qua
cảm nhận của tác giả?
Hai câu thơ cuối thể hiện tâm trạng gì của
tác giả? Từ nào được lặp lại nhiều lần? Tác
dụng của việc lặp lại?
Hai câu thơ cuối bộc lộ vẻ đẹp chiều sâu
tâm hồn của tác giả “cảnh khuya như vẻ
người chưa ngủ” thể hiện chất nghệ sĩ trong
tâm hồn Hồ Chí Minh Đó là sự rung động,
niềm say mê trước vẻ đẹp như tranh của rừng
Việt Bắc
Câu thứ tư “chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”
mở ra vẻ đẹp chiều sâu mới trong tâm hồn
nhà thơ: thao thức chưa ngủ còn chính là vì lo
vận mệnh của đất nước
“Rằm tháng giêng” có nhiều hình ảnh và từ
ngữ tương đồng với thơ cổ Trung Quốc (thơ
Đường)
Tuy nhiên bài Nguyên Tiêu cũng là một
sáng tạo nghệ thuật đặc sắc của Hồ Chí Minh,
mang vẻ đẹp của thời đại mới
“Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên”
trên bầu trời cao rộng xuất hiện hình ảnh
gì? Hình ảnh đó như thế nào?
Câu “xuân giang,xuân thủy tiếp xuân
thiên” cảnh có gì?
sống trẻ trung hơn
_ Với hai từ “lồng” trong câu thơ “trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa” đã gợi lên bức tranh mang vẻ lung linh chập chờn, lại ấm áp hòa hợp quấn quít
_ Hai từ “chưa ngủ” ở câu thơ thứ ba lặp lại
ở đầu câu thơ thứ tư cho thấy niềm say mê cảnh thiên nhiên và nỗi lo việc nước Hai tâm trạng ấy thống nhất trong con người Bác, nhà thơ – người chiến sĩ
2 Hình ảnh – không gian trong bài “ rằm tháng giêng”.
_ “Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên” khung cảnh bầu trời cao rộng trong trẻo nổi bật lên bầu trời ấy là vầng trăng tròn đầy, tỏa sáng xuống khắp trời đất
_ “xuân giang,xuân thủy tiếp xuân thiên” không gian xa rộng như không có giới hạn con sông xuân, mặt nước xuân tiếp liền với
Trang 3Hai bài thơ thơ sáng tác vào hoàn cảnh
nào?
Hai bài thơ thơ sáng tác vào thời kì kháng
chiến đầy khó khăn sự bình tĩnh, lạc quan của
Bác (rung cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên)
ung dung lạc quan khi bàn bạc việc quân
bầu trời xuân đã gợi lên vẻ đẹp và sức sống mùa xuân đang tràn ngập cả đất trời
3 Phong thái ung dung và tinh thần lạc quan của Hồ Chí Minh
Mặc dù ngày đêm lo nghĩ việc nước, bận bịu việc quân nhưng tâm hồn Bác vẫn hòa nhập với cảnh thiên nhiên tươi đẹp Qua đó thể hiện phong thái ung dung, lạc quan của vị lãnh tụ kính yêu
IV Kết luận
Ghi nhớ SGK trang 143
4 Củng cố : 2 phút
4.1 Tác giả so sánh tiếng suối như thế nào?Tác dụng của cách so sánh đó?
4.2 “ Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên” trên bầu trời cao rộng xuất hiện hình
ảnh gì?Hình ảnh đó như thế nào?
4.3 Phong thái của Bác như thế nào?
5 Dặn dò:1 phút
Học thuộc bài cũ ,đọc soạn trước bài mới “Thành ngữ” SGK trang 143