Mục tiêu: HS HS nắm được những nét chính về tiểu sử, sự nghiệp, đặc điểm văn chương của TG; Biết đọc VB thể hiện cảm xúc; Nắm được PTBĐ và bố cục của VB?. Hãy cho biết vài nét chính về [r]
Trang 1ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN (Phan
Châu Trinh)
I MỤC TIÊU: (Như bài: Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác)
II CHUẨN BỊ:
- GV: Soạn GA, chân dung Phan Châu Trinh; hướng dẫn HS chuẩn bị bài
- HS: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC CỦA HS:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY –TRÒ NỘI DUNG
*Hoạt động 1: Dẫn dắt vào bài (1’):
Mục tiêu: Tạo tâm thế học tập, giúp HS ý thức
được nhiệm vụ học tập, hứng thú học bài mới
Cụ Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh là những
nhà Nho yêu nước đem tài trí của mình thực hiện khát
vọng đánh đuổi giặc thù, chấn hưng đất nước, dấy lên
phong trào cách mạng sôi nổi ở đầu thế kỉ XX Cả hai
cụ đều bị thực dân Pháp bắt Ở trong tù, các cụ
thường làm thơ để thể hiện khí chí của mình Hôm
nay các em sẽ được tìm hiểu một bài thơ của cụ Phan
Châu Trinh để thấy rõ hơn những vấn đề trên
*Hoạt động 2: Hình thành kiến thức cho HS.
* Hướng dẫn đọc - tìm hiểu chung về văn bản
(14’):
Mục tiêu: HS HS nắm được những nét chính về tiểu
sử, sự nghiệp, đặc điểm văn chương của TG; Biết đọc
VB thể hiện cảm xúc; Nắm được PTBĐ và bố cục của
VB
? Hãy cho biết vài nét chính về tác giả Phan Châu
Trinh và đặc điểm văn chương của ông
-> GV nhấn mạnh: Văn chính luận của ông rất hùng
hồn, đanh thép, văn thơ trữ tình đều thấm đẫm tinh
thần yêu nước và dân chủ.
? Bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn” được sáng tác trong
hoàn cảnh nào?
- Hướng dẫn HS đọc, chú ý ngữ điệu trong VB; GV
đọc mẫu và gọi HS đọc
? Phương thức biểu đạt của văn bản là gì? Vì sao em
biết? Tìm bố cục của VB? Nội dung từng phần?
- GV ôn cho HS bố cục của một bài thơ thất ngôn bát
cú Đường Luật Tuy nhiên, bài thơ này có thể chia
thành hai phần như sau: 4 câu đầu: Miêu tả công
việc đập đá; 4 câu cuối nêu cảm nghĩ về công việc
đập đá.
- GV chuyển ý: …
I Đọc - Tìm hiểu chung:
1 Tác giả, tác phẩm:
- Phan Châu Trinh (1872- 1926), quê
ở Quảng Nam, là nhà Nho yêu nước, nhà cách mạng tiêu biểu của dân tộc
ta đầu TK XX, là người giỏi biện luận, tài văn chương
- “Đập đá ở Côn Lôn ” được sáng
tác khi ông bị thực dân Pháp bắt giam ở Côn đảo năm 1908
2 Đọc văn bản:
3 Phương thức biểu đạt: Biểu
cảm
4 Bố cục: - 4 phần: Đề, thực, luận,
kết
- Cũng có thể chia thành 2 phần tương ứng với hai nội dung: Công việc đập đávà Cảm nghĩ về công việc đập đá
* Hướng dẫn đọc - phân tích VB theo bố cục
(20’): II Đọc - Tìm hiểu VB: 1 Công việc đập đá:
Trang 2Mục tiêu: HS phân tích và nắm được nội dung, nghệ
thuật đặc sắc, ý nghĩa của bài thơ, từ đó hình thành
tình cảm yêu nước, ý chí bất khuất, kiên cường trước
những khó khăn, gian khổ
- Tìm hiểu hai công việc đập đá: - HS đọc câu thơ
đầu
? Câu thơ đầu làhình ảnh gì?
? Theo em, tại sao tác giả không dùng từ “ở” mà lại
dùng từ “đứng” trong câu thơ đầu? Con người ở đây
hiện lên NTN?
-> GV mở rộng quan niệm chí làm trai của các bậc
anh hùng xưa:
+ Làm trai cho đáng nên trai
Xuống đông, đông tĩnh, lên đoài, đoài tan (Ca dao)
+ Chí làm trai dặm ngàn da ngựa
Gieo Thái Sơn nhẹ tựa hồng mao (Đặng Trần Côn –
Chinh phụ ngâm).
+ Làm trai đứng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông (Nguyễn Công
Trứ)
+ Đã sinh làm trai cũng phải khác đời (Phan Bội
Châu)
–> Liên hệ với bản lĩnh chiến sĩ cách mạng của Bác
Hồ trong nhà tù Tưởng Giới Thạch qua các bài thơ
“Ngắm trăng”, “Đi đường”.
- HS đọc tiếp câu 2, 3, 4
? Ba câu này miêu tả cảnh gì? Đây là công việc NTN?
? Tác giả sử dụng biện pháp NT gì? Tác dụng? (Khoa
trương, phóng đại -> Nổi bật sức mạnh to lớn của
người anh hùng).
- HS đọc 4 câu thơ còn lại
? Em hiểu thế nào về sự suy nghĩ của tác giả qua câu
5 và 6 trong bài? (Vất vả không sờn lòng, nản chí vì
đã được tôi luyện qua thử thách dày dạn).
? N thuật nổi bật nhất của 4 câu thơ này là gì? Tác
dụng? (Đối và khoa trương, phóng đại -> Nổi bật chí
lớn của người anh hùng ).
? Em hiểu việc “vá trời” nghĩa là gì trong bài thơ
này?
? Qua các vấn đề tìm hiểu trên, em hiểu gì về cụ Phan
Châu Trinh? Thảo luận nhóm (Người có sức chịu
đựng dẻo dai, bền bỉ; ý chí kiên cường vượt lên hoàn
cảnh để gánh vác việc lớn.)
a Câu thơ đầu:
=> Bối cảnh không gian và tư thế hiên ngang, bất khuất của người tù cách mạng -> Vẻ đẹp hùng tráng, kì vĩ
b Câu thơ 2, 3 ,4:
- Miêu tả công việc nặng nhọc
=> Khắc họa tầm vóc khổng lồ của người anh hùng với những hành động phi thường, khí thế vượt lên hoàn cảnh
2 Cảm nghĩ từ việc đập đá:
=> Người anh hùng không chịu khuất phục hoàn cảnh, luôn vững niềm tin và ý chí chiến đấu sắt son
=> Phép đối và khoa trương, phóng đại -> Hình tượng giàu chất sử thi, gây ấn tượng mạnh
* Hoạt động 3: Tổng kết, luyện tập (10’):
Mục tiêu: HS chốt được những nét chính về nội dung,
nghệ thuật của VB Vận dụng hiểu biết vào làm BT
III Tổng kết:
1 Nội dung:
2 Nghệ thuật:
Trang 3luyện tập.
? Nội dung chính của VB?
? Những đặc sắc nghệ thuật được dùng trong VB?
Tác dụng?
- HS đọc ghi nhớ; GV chốt ý chính.
- GV gọi HS trình bày phần luyện tập, GV nhận xét,
tổng kết ý:
* Ghi nhớ: (SGK – Tr 148)
III Luyện tập: