Lang Liêu hiện lên như một anh hùng văn hoá Bánh chưng, bánh giầy càng có ý nghĩa bao nhiêu thì càng nói lên phẩm chất tài năng của Lang Liêu bấy nhiêu?. - HS đọc ghi nhớ ( SGK).[r]
Trang 1BÁNH CHƯNG BÁNH GIẦY
(Truyền thuyết)
I Mục tiêu: Giúp HS.
1.
Kiến thức :
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền
thuyết
- Cốt lõi lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm
thuộc nhóm truyền thuyết thời kì Hùng Vương
- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề
cao lao động, đề cao nghề nông - một nét đẹp văn hoá của người Việt
2 Kĩ năng: Chỉ ra và hiểu được ý nghĩa của những chi tiết tưởng tượng kì
ảo của truyện Kể được truyện
- Nhận ra những sự việc chính trong truyện
3 Thái độ: Giáo dục lòng tự hào, suy tôn tài năng, phẩm chất con người
trong việc xây dựng đất nước
II Chuẩn bị:
1 GV: Tranh truyện Bánh chưng bánh giầy, bảng phụ.
2 HS: Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Kiểm tra bài cũ:
- Kể truyện Con rồng cháu tiên.
- Ý nghĩa của truyện?
Giáo viên: treo bảng phụ BT3: Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu nhận
định đúng về truyền thuyết?
A Những câu chuyện hoang đường
B Câu chuyện với những yếu tố hoang đường nhưng có liên quan đến
các sự kiện, nhân vật lịch sử của một dân tộc
C Lịch sử dân tộc, đất nước được phản ánh chân thực trong truyện
D Cuộc sống hiện thực được kể một cách NT
* Đáp án: B
2 Các hoạt động dạy học: Giới thiệu truyện bằng tranh minh hoạ.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thúc
Trang 2HĐ 1: Tìm hiểu chung văn bản
- GV đọc mẫu
? Nhận xét về giọng đọc?
- GV hướng dẫn cách đọc và yêu cầu 3 HS đọc nối
tiếp nhau
- HS đọc các chú thích 3-5-6-9
? Hãy chỉ ra bố cục truyện và nêu nội dung từng
phần?
- GV: Yêu cầu HS trả lời và nhận xét lẫn nhau
- GV nêu đáp án: bố cục truyện gồm 3 phần
Đ1: Từ đầu đến chứng giám
Hùng Vương chọn người nối ngôi
Đ2: Tiếp đến “Hình tròn”
Lang Liêu được thần mách bảo cách làm bánh
Đ3: Còn lại: Lang Liêu được nối ngôi
GV giới thiệu bức tranh minh hoạ truyện BC
-BG
-> Yêu cầu HS tóm tắt truyện theo tranh
- GV nêu đáp án tóm tắt truyện
+ Hùng Vương về già muốn truyền ngôi, người nối
ngôi phải được chí
+Các ông Lang đua nhau làm cỗ hậu
+Lang Liêu buồn vì chưa tìm được lễ vật
+Lang Liêu được thần mách bảo làm bánh
+Hùng Vương vừa ý với lễ vật của Lang Liêu
+ Vua đặt tên bánh và chọn Lang Liêu làm người
nối ngôi
? Vua Hùng chọn người nối ngôi trong hoàn cảnh
nào? Ý định của Vua khi truyền ngôi là gì?
- GV mở rộng: Hình thức truyền ngôi của vua Hùng
khá đặc biệt dùng câu đố để thử thách, để tìm ra
I TÌM HIỂU VĂN BẢN.
1 Đọc, tìm hiểu chú thích (5’)
2 Bố cục và tóm tắt truyện (5’)
* Bố cục
* Tóm tắt truyện
3 Phân tích (19’)
a Vua Hùng và cách chọn người nối ngôi
- Hoàn cảnh đất nước thanh bình, vua đã già
- Yêu cầu: người nối ngôi phải nối được chí vua không nhất thiết là con trưởng
Trang 3được người nối chí vua.
? Vì sao trong truyện các con của Vua chỉ có Lang
Liêu được thần giúp đỡ?
GV giảng: Thần ở đây chính là ND: Ai có thể suy
nghĩ về lúa gạo sâu sắc trân trọng hạt gạo của trời
đất và cũng là KQ công sức con người
Chỉ có Lang Liêu hiểu được điều này, chàng được
thần giúp đỡ là xứng đáng
? Vì sao hai thứ bánh của Lang Liêu được Vua cha
chọn để tế trời đất?
- GV giới thiệu kênh hình
GV giảng: với ý nghĩa như vậy nên bánh của Lang
Liêu trở thành lễ vật lễ trời đất, lễ tiên vương Vì
thế Lang Liêu được chọn làm người nối ngôi ý
nghĩa của hai thứ bánh đã chứng tỏ tài đức của
người có thể nối được chí vua Đem cái quý nhất
trong trời đất do chính bàn tay con người làm ra
tiến cúng Tiên Vương dâng vua cha thì đúng là tài
năng thông minh, có lòng hiếu thảo trân trọng
người sinh thành ra mình
? Nêu ý nghĩa của truyền thuyết?
- GV giảng: Truyện giải thích nguồn gốc bánh
chưng, bánh giầy đề cao nghề nông Lang Liêu hiện
lên như một anh hùng văn hoá Bánh chưng, bánh
giầy càng có ý nghĩa bao nhiêu thì càng nói lên
phẩm chất tài năng của Lang Liêu bấy nhiêu
- HS đọc ghi nhớ ( SGK)
- GV nhấn mạnh lại
HĐ 2: Làm bài tập
? Phong tục làm bánh trưng, bánh giầy ngày tết của
nhân ta có ý nghĩa gì?
b Nhân vật Lang Liêu
- Lang Liêu là người thiệt thòi nhất
- Tuy là con vua nhưng từ khi lớn lên ở riêng chỉ chĂm lo việc đồNg áng Lang Liêu là con vua nhưng thân phận gần gũi dân thường
- Lang Liêu sáng tạo ra hai thứ Bánh
- Hai thứ bánh có ý nghĩa thực tế
vì đó là sẢN phẩm của nhà nông
do chính con người làm ra
- Hai thứ bánh có ý nghĩa sâu sa (tượng trưng cho trời đất muôn loài)
c Ý nghĩa của truyền thuyết
- giải thích nguồn gốc sự vật
- Đề cao lao động, đề cao nghề nông
4 Ghi nhớ ( SGK ) 2’.
II LUYỆN TẬP (4’) Bài 1:
- ý nghĩa của phong tục
Trang 4- Đề cao nghề nông, sự thờ kính tổ tiên đất trời.
- Xây dựng phong tục tập quán từ những điều giản
dị mà rất thiêng liêng giàu ý nghĩa
- Ngày tết gói bánh là nét văn hoá truyền
thống của dân tộc
? Học xong truyện này em thích nhất chi tiết nào?
Kể lại sực việc trong tranh minh hoạ
Bài 2: Thảo luận
3: củng cố: (3’)
- Nêu những chi tiết thể hiện yếu tố lịch sử trong truyện?
- Nhắc lại ý nghĩa của truyền thuyết
4: Hướng dẫn về nhà (1’)
- Đọc lại truyện Xem lại nội dung bài
- Tìm các chi tiết có bóng dáng lịch sử cha ong ta xưa trong truyền
thuyết Bánh chưng, bánh giầy.
- Đọc và soạn bài: Thánh gióng