+ C3: Nơi nào có nhật thực toàn phần nằm trong vùng bóng tối của mặt trăng bị mặt trăng che khuất không có ánh sáng mặt trời chiếu tới. Củng cố - Hướng dẫn học ở nhà[r]
Trang 1Bài 3 ỨNG DỤNG ĐỊNH LUẬT TRUYỀN THẲNG ÁNH SÁNG
I Mục tiêu
*Kiến thức
- Nhận biết được bóng tối, bóng nửa tối và giải thích.
- Giải thích vì sao lại có nhật thực,nguyệt thực
*Kĩ năng: Rèn kĩ năng vận dụng định luật để giải thích các hiện tượng có
liên quan
*Thái độ: Giáo dục tính cẩn thận, chính xác khi làm thí nghiệm vật lý.
II Chuẩn bị
Đối với mỗi nhóm HS:
-1 đèn pin; 1 bóng đèn điện lớn 220V-40W
-1 vật cản bằng bìa;1 màn chắn sáng
-1 hình vẽ nhật thực và nguyệt thực lớn
III Phương pháp: Vận dụng, vấn đáp, gợi mở, hoạt động nhóm
IV Tổ chức hoạt động dạy và học:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra
- Phát biểu định luật truyền thẳng ánh sáng?
- Trả lời BT 2.4 SBT
3 Bài mới
Hoạt động 1: Tình huống học tập
-GV dựa vào mục mở bài SGK tổ chức
tình huống học tập
Hoạt động 2: Qua thí nghiệm hình
thành khái niệm bóng tối cho HS
-Yêu cầu HS làm thí nghiệm như mô tả
SGK
-Vì sao trên màn chắn lại có vùng hoàn
toàn không nhận được ánh sáng từ nguồn
sáng đến?
-Yêu cầu HS trả lời câu C1: chỉ ra vùng
sáng, vùng tối? Điền vào chỡ trống ở
phần nhận xét
-HS đọc sách và bố trí thí nghiệm theo
hình 3.1 SGK
-Thảo luận nhóm để rút ra nhận xét thế
nào là vùng tối để hoàn thành câu hỏi
C1
Hoạt động 3 Thí nghiệm để nhận biết
vùng nửa tối
-GV tiến hành thí nghiệm hình 3.2, chọn
I Bóng tối – bóng nửa tối
1 Bóng tối
Thí nghiệm1: (sgk)
+ C1: Vùng tối là vùng không nhận được ánh sáng từ nguồn tới vì ánh sáng truyền theo đường thẳng bị vật chắn chặn lại
*Nhận xét: ……… nguồn…………
2 Bóng nửa tối
Thí nghiệm2 : + C2: Trên màn chắn từ phía sau vật
Trang 2nguồn sáng là một bóng điện 220V-40W.
-Yêu cầu HS quan sát và chỉ ra đâu là
vùng tối
-Xung quanh vùng tối có hoàn toàn tối
không? Vùng nầy ta gọi là vùng nửa tối
-GV hướng dẫn HS đọc SGK để trả lời
vùng nửa tối là gì?
-HS quan sát TN và chỉ ra vùng tối trên
màn
-HS quan sát trên màn kết hợp với SGK
để chỉ ra đâu là vùng nửa tối
Hoạt động 4 Hình thành khái niệm
nhật thực và nguyệt thực
-GV cho đọc thông báo ở mục II
-Hướng dẫn HS trả lời câu C3 và chỉ ra
trên hình 3.3 SGK nơi nào có nhật thực
toàn phần, nhật thực một phần?
-GV thông báo tính phản chiếu ánh sáng
của mặt trăng và yêu cầu HS chỉ ra trên
H3.4, đứng chỗ nào trên mặt đất là ban
đêm và nhìn thấy trăng sáng?
H?Ở vị trí nào mặt trăng bị trái đất che
lấp hoàn toàn?
-HS đọc SGK thu thập thông tin về nhật
thực
-HS thảo luận nhóm trả lời C3, C4
Hoạt động 5 Vận dụng
-Yêu cầu HS làm lại TN H3.2 Di chuyển
miếng bìa từ từ lại màn chắn Quan sát
bóng tối và bóng nửa tối trên màn, xem
chúng thay đổi như thế nào?
-HS làm lại thí nghiệm 3.2 trả lời C5
-Yêu cầu HS đọc và trả lời câu C6
+ Gợi ý: ta chỉ đọc sách được khi nào?
- Đèn sợi đốt và đèn huỳnh quang kích
thước đèn nào lớn hơn
-HS trả lời câu C6
cản vùng 1 là bóng tối vùng 2 là vùng nửa tối vùng 3 là vùng sáng
Nhận xét:… một phần của nguồn sáng…
II Nhật thực, nguyệt thực
+ C3: Nơi nào có nhật thực toàn phần
nằm trong vùng bóng tối của mặt trăng
bị mặt trăng che khuất không có ánh sáng mặt trời chiếu tới Ví thế đứng ở nơi đó ta không thấy mặt trời
+ C4: Vị trí 1: Có nguyệt thực
Vị trí 2, 3: Trăng sáng
III Vận dụng
+ C5: Khi miếng bìa lại gần màn chắn thì bóng tối và bóng nửa tối hẹp lại khi miếng bìa sát màn chắn thì không còn bóng nửa tối
+ C6: Khi dùng quyển sách che khuất bóng đèn đang sáng Bàn nằm trong vùng nửa tối sau quyển sách không nhận được ánh sáng từ đèn truyền tới nên ta không thể đọc sách được
-Bóng tối nằm ở sau vật cản, không nhận được ánh sáng từ nguồn truyền tới
4 Củng cố - Hướng dẫn học ở nhà
- Học kỹ phần bóng tối, bóng nửa tối, nhật thực và nguyệt thực
- Giải các bài tập ở SBT
Trang 3- Đọc phần có thể em chưa biết.