- Nhận biết đặc điểm chung của văn bản biểu cảm và hai cách biểu cảm trực tiếp và gián tiếp trong văn bản biểu cảm cụ thể.. - Tạo lập văn bản có sử dụng các yếu tố biểu cảm.[r]
Trang 1TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Khái niệm văn biểu cảm
- Vai trò, đặc điểm của văn biểu cảm
- Hai cách biểu cảm trực tiếp và gián tiếp trong văn bản biểu cảm
2 Kĩ năng:
- Nhận biết đặc điểm chung của văn bản biểu cảm và hai cách biểu cảm
trực tiếp và gián tiếp trong văn bản biểu cảm cụ thể
- Tạo lập văn bản có sử dụng các yếu tố biểu cảm
3 Thái độ: Học tập nghiêm túc.Yêu thích môn học.
II CHUẨN BỊ.
1 Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo
2 Học sinh: Học bài Đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới: GV giới thiệu vào bài
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
* Hoạt động 1: Tìm hiểu nhu cầu biểu
cảm của con người.
Hs: đọc 2 câu ca dao trong sgk (71)
? Mỗi câu ca dao trên thổ lộ tình cảm,
cảm xúc gì?
?Người ta thổ lộ tình cảm để làm gì?
->Thổ lộ tình cảm để gợi sự cảm thông,
chia sẻ, gợi sự đồng cảm
? Khi nào con người cần thấy phải làm
văn biểu cảm?
->Khi có những tình cảm tốt đẹp chất
chứa, muốn biểu hiện cho người khác cảm
nhận thì người ta có nhu cầu biểu cảm)
? Vậy thế nào là văn biểu cảm?
? Người ta thường biểu cảm bằng những
phương tiện nào?
=> GV: văn biểu cảm còn gọi là văn trữ
I NHU CẦU BIỂU CẢM CỦA CON NGƯỜI.
1 Nhu cầu biểu cảm của con người
* Ví dụ 1: 2 câu ca dao (sgk –71)
- Câu 1: thổ lộ tình cảm thương cảm, xót
xa cho những cảnh đời oan trái
- Câu 2: thể hiện cảm xúc vui sướng, hạnh
phúc như chẽn lúa đòng đòng phơi mình tự
do dưới ánh nắng ban mai
=>Văn biểu cảm: là văn bản viết ra nhằm
biểu đạt tình cảm, cảm xúc
- Các thể loại văn biểu cảm: thư, thơ, văn
Trang 2tình Bao gồm các thể loại văn học như:
thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tuỳ bút
HS: đọc 2 đoạn văn.
? 2 đoạn văn trên biểu đạt những nội dung
gì?
-> GV: trong thư từ, nhật kí, người ta
thường biểu cảm theo lối này
? Nội dung ấy có đặc điểm gì khác so với
nội dung của văn bản tự sự và miêu tả?
->Cả 2 đoạn đều không kể 1 chuyện gì
hoàn chỉnh, mặc dù có gợi lại những kỷ
niệm Đặc biệt là đoạn 2 tác giả sử dụng
biện pháp miêu tả, từ miêu tả mà liên
tưởng, gợi ra những cảm xúc sâu sắc
-> Văn biểu cảm khác tự sự và miêu tả
thông thường
? Có ý kiến cho rằng: Tình cảm, cảm xúc
trong văn biểu cảm phải là tình cảm, cảm
xúc thấm nhuần tư tưởng nhân văn Qua 2
đoạn văn trên em có tán thành ý kiến đó
không?
? Em có nhận xét gì về phương thức biểu
đạt tình cảm, cảm xúc ở 2 đoạn văn trên?
->2 đoạn văn có cách biểu cảm khác
nhau
+Đoạn 1: biểu cảm trực tiếp
+Đoạn 2: bắt đầu bằng miêu tả tiếng hát
đêm khuya trên đài, rồi im lặng, rồi tiếng
hát trong tâm hồn, trong tư tưởng Tiếng
hát của cô gái biến thành tiếng hát của
quê hương, đất nước, của ruộng vườn, của
nơi chôn rau cắt rốn
? Em hãy chỉ ra các từ ngữ và hình ảnh
liên tưởng có giá trị biểu cảm ở 2 đoạn
văn trên?
=> GV khẳng định: văn biểu cảm chỉ
2- Đặc điểm chung của văn biểu cảm:
* Ví dụ 2: 2 đoạn văn (sgk – 72)
- Đoạn1: biểu hiện nỗi nhớ bạn và nhắc lại
những kỉ niệm xưa
- Đoạn 2: biểu hiện tình cảm gắn bó với
quê hương, đất nước
=> là những tình cảm đẹp thấm nhuần tư tưởng nhân văn
+ Phương thức biểu đạt:
- Đoạn 1: là biểu cảm trực tiếp
-> người viết gọi tên đối tượng biểu cảm, nói thẳng tình cảm của mình (cách này thường gặp trong thư từ, nhật kí, văn chính luận)
- Đoạn 2: là biểu cảm gián tiếp-> tác giả
không nói trực tiếp mà gián tiếp thể hiện tình yêu quê hương đất nước (đây là cách biểu cảm thường gặp trong tác phẩm văn học)
+ Các từ ngữ, hình ảnh có giá trị biểu cảm.
-Đoạn 1: Thương nhớ ôi, xiết bao mong
nhớ, các KN
- Đoạn 2: là chuỗi hình ảnh và liên tưởng.
Trang 3nhằm cho người đọc biết được, cảm được
tình cảm của người viết Tình cảm là nội
dung thông tin chủ yếu của văn biểu cảm
? Văn biểu cảm là gì?
? Văn biểu cảm được thể hiện qua những
thể loại nào?
? Tình cảm trong văn biểu cảm thường có
tính chất như thế nào?
? Văn biểu cảm có những cách biểu hiện
nào?
-> HS đọc ghi nhớ
*Hoạt động 2: HD luyện tập.
HS: đọc, xác định yêu cầu BT
? So sánh 2 đoạn văn và cho biết đoạn nào
là văn biểu cảm? vì sao?
? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn
văn ấy?
HS: đọc, xác định yêu cầu BT
? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm trong bài
thơ Sông núi nước Nam và Phò giá về
kinh?
* Ghi nhớ: sgk-73
II LUYỆN TẬP.
* Bài 1(73)
- Đoạn b: là biểu cảm vì nhà văn đã biến
hoa hải đường thành tình cảm
->Nội dung biểu cảm của đoạn văn:
+ Hải đường rộ lên hàng trăm đoá hoa ở đầu cành phơi phới như 1 lời chào hạnh phúc
+ Hải đường có màu đỏ thắm rất quí, hân hoan, say đắm
+ Hoa hải đường rực rỡ, nồng nàn nhưng không có vẻ gì là yểu điệu thục nữ, cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái
nụ cười má lúm đồng tiền
* Bài 2 (74)
Hai bài thơ đều là biểu cảm trực tiếp vì cả
2 bài đều trực tiếp nêu tư tưởng, tình cảm, không thông qua 1 phương tiện trung gian như miêu tả, kể chuyện nào cả
4 Củng cố:? Nêu các đặc điểm của văn biểu cảm? -Gv đánh giá tiết học.
5 Dặn dò: VN học bài, soạn bài đọc thêm: “Côn sơn ca….