Sông núi nước Nam (Nam quốc sơn hà Lý Thường Kiệt ) I.. Nó là quyền độc lập và tự quyết của dân tộc ta. Đó là ý chí sắt đá của 1 dân tộc có bản lĩnh, có truyền thống đấu tranh.. HS: Đọc [r]
Trang 1SÔNG NÚI NƯỚC NAM
PHÒ GIÁ VỀ KINH
Lý Thường Kiệt-Trần Quang Khải
I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này học sinh phải:
1 Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về thơ trung đại.
- Đặc điểm thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.
- Chủ quyền về lãnh thổ đất nước và ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền
đó trước kẻ thù xâm lược
2 Kĩ năng:
- Nhận biết thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
- Đọc - hiểu và phân tích thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật chữ Hán qua
bản dịch tiếng Việt
3 Thái độ:
- Giáo dục lòng yêu nước cho HS
II/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
- Chứng minh, nêu vấn đề, thảo luận,…
III/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: bảng phụ, tài liệu tham khảo,
Học sinh: bài soạn, bảng phụ,…
IV/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
I Ổn định: Nắm sĩ số, nề nếp lớp (1 phút)
3 Nội dung bài mới:
a/ Đặt vấn đề.
Từ ngàn xưa, dân tộc VN ta đã đướng lên chống giặc ngoại xâm rất oanh liệt Tự hào thay! Ông cha ta đã đưa đất nước sang một trang lịch sử mới Đó là thoát khỏi ách đô hộ ngàn năm của phong kiến phương Bắc,
kỷ nguyên mới đã mở ra Vì thế bài thơ “Sông núi nước Nam” ra đời được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên, khẳng định một quốc gia độc lập chủ quyền Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu rõ hơn về nội dung bản tuyên ngôn này
b/ Triển khai bài.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ
TRÒ
NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1
GV: Hướng dẫn HS: Đọc bài: dõng
dạc, trang nghiêm thể hiện được khí
phách hào hùng của bài thơ, nhịp 4/3
HS: Đọc chú thích sgk (63)
Nêu những nét chính về tác giả và văn
bản?
A Sông núi nước Nam (Nam quốc sơn hà Lý Thường Kiệt )
I Đọc- chú thích- bố cục
Tác giả:
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt (Đường luật).
Trang 2Hs trả lời -> hs khác nhận xét
Gv chốt kiến thức
Nêu đại ý của bài thơ?
Bản tuyên ngôn độc lập là lời tuyên
bố về chủ quyền của đất nước và
khẳng định không 1 thế lực nào được
xâm phạm.
Em hiểu thế nào là bản tuyên ngôn
độc lập?
Bố cục của bài thơ
2 phần: + 2 câu đầu: Khẳng định độc
lập và chủ quyền lãnh thổ
+ 2 câu cuối: ý chí quyết tâm
bảo vệ chủ quyền lãnh thổ
HS: Đọc 2 câu đầu
2 câu đầu ý nói gì?
Nói như vậy là để nhằm mục đích?
Người viết đã bộc lộ tình cảm gì trong
2 câu thơ này?
Nêu lên 1 nguyên lí khách quan, tất
yếu, có giá trị như lời tuyên ngôn Nó
là quyền độc lập và tự quyết của dân
tộc ta Đó là ý chí sắt đá của 1 dân
tộc có bản lĩnh, có truyền thống đấu
tranh Hai câu thơ có giá trị mở đầu
cho 1 tuyên ngôn độc lập ngắn gọn
của nước Đại Việt hùng cường ở thế
kỷ XI.
HS: Đọc 2 câu thơ cuối
2 câu cuối nói lên ý gì? (Nói về truyền
thống đấu tranh bất khuất của dân tộc
ta và nêu lên 1 nguyên lí có t/chất hệ
quả đối với 2 câu thơ trên)
Nói như vậy để nhằm mục đích gì?
Ngoài biểu ý Sông núi nước Nam có
biểu cảm (bày tỏ cảm xúc) không?
Nếu có thì thuộc trạng thái nào?
Em có nhận xét gì về thể thơ, giọng
điệu, nhịp thơ? Tác dụng?
Bố cục: 2 phần
II Tìm hiểu văn bản
a, Hai câu đầu:
Lời khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước: Nước Nam là của người Nam, điều đó
đã được sách trời định sẵn, rõ ràng
=> Thể hiện tình y/nước, niềm
tự hào dân tộc
b,Hai câu cuối:
- Giọng điệu thơ hùng hồn, đanh thép -> ý chí kiên quyết bảo vệ
Tổ quốc, bảo vệ độc lập dân tộc
=> Đây là lời cảnh báo hành động xâm lược của kẻ thù chúng
sẽ phải chịu những thất bại và khẳng định sức mạnh của dân tộc Việt Nam
* Ghi nhớ: (sgk 65)
Trang 3HS: Đọc ghi nhớ
Hoạt động 2
Hướng dẫn đọc: Giọng phấn chấn, hào
hùng, chậm chắc Nhịp 2/3
HS: Đọc chú thích sgk (66)
Nêu những nét chính về tác giả và văn
bản?
Bài thơ đề cập đến vấn đề gì?
Bài thơ có bố cục như thế nào?
Nội dung của 2 câu đầu và 2 câu cuối
khác nhau ở chỗ nào? (2 câu đầu nói
về hào khí chiến thắng 2 câu sau nói
về khát vọng thái bình của dân tộc)
Đọc 2 câu đầu
Hai câu đầu nêu ý gì?
Em có nhận xét gì về lời thơ, ngôn
ngữ của tác giả ở 2 câu đầu? Tác dụng
của lời thơ, ngôn ngữ đó?
Nhắc đến 2 trận đánh đó để nhằm mục
đích gì? Qua đó tác giả muốn bộc lộ
tình cảm gì?
HS: Đọc 2 câu cuối
Ý 2 câu cuối nói gì? (2 câu cuối là lời
động viên, phát triển đất nước trong
hoà bình Như vậy thái bình vừa là
thành quả chiến đấu, vừa là cơ hội để
gắng sức Đó là chiến lược giữ nước
lâu bền)
Hai câu cuối đã bộc lộ được tình cảm
gì?
Thể hiện niềm tin sắt đá vào sự bền
vững muôn đời của đất nước, sự sáng
suốt của người cầm quân lo việc lớn
thấy rõ được ý nghĩa của việc dốc hết
sức lực vào việc giữ vững hoà bình,
bảo vệ đất nước.
Học sinh đọc ghi nhớ
B Phò giá về kinh (Tụng giá hoàn kinh sư)
I Đọc chú thích, bố cục:
1 Đọc
2 Chú thích:
Tác giả: Trần Quang Khải Thể thơ: ngũ ngôn tứ tuyệt
(Đường luật) viết năm 1285
II Tìm hiểu văn bản
1 Hai câu đầu:
Liệt kê 2 thắng lợi ở Chương Dương và Hàm Tử, lời thơ rõ ràng, rành mạch
=> Ca ngợi chiến thắng hào hùng của dân tộc trong cuộc
chiến chống quân Mông
-Nguyên xâm lược và thể hiện niềm tự hào dân tộc
2 Hai câu cuối:
Thể hiện niềm tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời của đất nước, sự sáng suốt của người cầm quân lo việc lớn thấy rõ được ý nghĩa của việc dốc hết sức lực vào việc giữ vững hoà bình, bảo vệ đất nước
Ghi nhớ: sgk 68
C Luyện tập:
Trang 4Hoạt động 3
Cách biểu ý và biểu cảm của bài Phò
giá về kinh và bài Sông núi nước Nam
có gì giống nhau?
HS: Trả lời
Em có biết 2 Văn bản được coi là
tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 và 3 của
dân tộc VN ta tên là gì? Do ai viết và
xuất hiện bao giờ
- Hai bài thơ đều thể hiện 1 chân
lí lớn lao và thiêng liêng đó là: Nước VN là của người VN, không ai được xâm phạm, nếu xâm phạm sẽ bị thất bại và ngợi
ca khí thế hào hùng của dân tộc qua chiến đấu và khát vọng XD phát triển đất nước trong hoà bình
- Hai bài thơ đều là thể Đường
luật Một theo thể thất ngôn tứ tuyệt, 1 theo thể ngũ ngôn tứ tuyệt Cả 2 bài thơ đều diễn đạt ngắn gọn, xúc tích, cảm xúc và
ý tưởng hoà làm một
- Tuyên ngôn lần thứ 2: Cáo
bình Ngô của Nguyễn Trãi (TK XV)
- Tuyên ngôn lần thứ 3: Tuyên
ngôn độc lập của Hồ Chí Minh (2.9.1945)
4 Củng cố: (2 phút)
- GV khái quát toàn bộ bài học
5 Dặn dò: (1 phút)
- Học thuộc lòng 2 bài thơ (phiên âm, dịch thơ) Học thuộc 2 ghi nhớ.
- Soạn bài tiết 18: “Từ Hán Việt”