_ Thành ngữ có thể làm chủ ngữ vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ. _ Thành ngữ ngắn gọn,hàm xúc có tính hình tượng,tính biểu cảm cao[r]
Trang 1THÀNH NGỮ
I Mục đích yêu cầu:
Giúp HS:
_ Hiểu được đặc điểm về cấu tạo và ý nghĩa của thành ngữ
_ Tăng thêm vốn thành ngữ, có ý thức sử dụng thành ngữ trong giao tiếp
II Phương pháp và phương tiện dạy học
- Đàm thoại, diễn giảng
- SGK + SGV + giáo án
III Nội dung và phương pháp lên lớp
1 Ổn định lớp: 1 phút
2 Kiểm tra bài cũ: 5 phút.
2.1 Tác giả so sánh tiếng suối như thế nào? Tác dụng của cách so sánh đó?
2.2 “Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên” trên bầu trời cao rộng xuất hiện hình ảnh gì? Hình ảnh đó như thế nào?
2.3 Phong thái của Bác như thế nào?
3 Giới thiệu bài mới
GV gọi HS đọc mục 1 SGK trang 143
tìm hiểu thấ nào là thành ngữ.Chú ý
cụm từ: lên thác xuống ghềnh.
Có thể thay vài từ trong cụm từ này
không? Có thể xen vào từ khác được
không? Có thể thay đổi vị trí trong
cụm từ được không ?
Không thể
Thành ngữ có cấu tạo như thế nào?
Nói chung là cố định nhưng cũng có
một số trường hợp thành ngữ có biến
đổi
Thành ngữ “ lên thác xuống ghềnh”
có nghĩa là gì?
_ Thác: chổ nước chảy dốc xuống từ
trên núi cao
_ Ghềnh: vũng sâu có nước xoáy
mạnh
Chỉ sự vất vả khó nhọc nghĩa tìm ẩn
“Tham sống sợ chết nghĩa là gì”?
Nhát gan
Nghĩa của thành ngữ được hiểu như
thế nào?
I Thế nào là thành ngữ.
_ Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh
* Chú ý:
Tuy nhiên một số trường hợp thành ngữ có biến đổi đôi chút
Ví dụ:
Đứng núi này trông núi nọ
Đứng núi này trông núi khác
_ Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó
Trang 2Phân biệt các thành ngữ sau,thành
ngữ nào có nghĩa trực tiếp, thành ngữ
nào có nghĩa bóng?
Nghĩa đen
Tham sống sợ chết
Bùn lầy nước động
Mưa to gió lớn
Mẹ góa con côi
Năm châu bốn biển
Nghĩa hàm ẩn
Ruột để ngoài da
Lòng lang dạ thú
Rán sành ra mỡ
Khẩu phật tâm xà
GV yêu cầu HS đọc và trả lời yêu cầu
mục 1 SGK trang 144.
Xác định vai trò ngữ pháp của thành
ngữ?
Bảy nổi ba chìm vị ngữ
Tối lửa tắt đèn làm phụ ngữ của danh
từ “ khi”
Thành ngữ đảm nhận chức vụ gì
trong câu?
Việc sử dụng các thành ngữ trên có
tác dụng gì?
Có tính hình tượng và biểu cảm cao
So sánh “bảy nổi ba chìm” với long
đong phiêu bạc “Tối lửa tắt đèn” với
khó khăn hoạn nạn?
Thành ngữ ngắn gọn và hàm xúc và
hay hơn
Tìm và giải thích các thành ngữ?
Ví dụ:
Tham sống sợ chết
_ Đa số các thành ngữ được tạo thành thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ so sánh
Ví dụ:
Ruột để ngoài da
II Sử dụng thành ngữ
_ Thành ngữ có thể làm chủ ngữ vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ
_ Thành ngữ ngắn gọn,hàm xúc có tính hình tượng,tính biểu cảm cao
III Luyện tập
1/ 145 Giải thích các thành ngữ
a Sơn hào hải vị:
_ Sơn hào là món ăn quí lấy từ động vật rừng như: chân gấu, lộc nhung (gạc non của con hưu)
_ Hải vị là nóm ăn quí lấy tử biện như bào ngư,hải sâm món ăn sang trọng
Nem công chả phượng: món ăn sang trọng
b Khỏe như voi: có sức khỏe tốt
Tứ cố vô thân: (thành ngữ gốc Hán) _ Tứ: bốn phương, cố: quay đầu lại nhìn _ Vô thân: không có người thân
Chỉ người đơn độc không nơi nương tựa 2/145 GV hướng dẫn HS kể chuyện
Trang 3Thêm yếu tố còn thiếu bài tập 4/145?
4/145 Thêm yếu tố còn thiếu
Lời ăn tiếng nói Một nắng hai sương Ngày lành tháng tốt
No cơm ắm áo Bách chiến bách thắng Sinh cơ lập nghiệp
4 Củng cố: 2 phút
4.1 Thành ngữ có cấu tạo như thế nào?
4.2 Nghĩa của thành ngữ được hiểu như thế nào?
4.3 Thành ngữ đảm nhận chức vụ gì trong câu?
5 Dặn dò:1 phút
Học thuộc bài cũ ,đọc soạn trước bài mới “Cách làm văn bản biểu cảm về tác phẩm văn học” SGK trang 146