Với ngôn ngữ bình dị, bài thơ bánh trôi nước cho thấy Hồ Xuân Hương rất trân trọng vẻ đẹp, phẩm chất trong trắng sâu sắc của người phụ nữ Việt Nam ngày xưa, vừa cảm thương sâu sắc ch[r]
Trang 1SAU PHÚT CHIA LI
( Chinh phụ ngâm khúc ) (Tự học có hướng dẫn)
Đoàn Thị Điểm
BÁNH TRÔI NƯỚC
Hồ Xuân Hương
I Mục đích yêu cầu:
Giúp HS:
_ Cảm nhận được nỗi sầu chia li sau phút chia tay, giá trị tố cáo chiến tranh phi nghĩa, niềm khát khao hạnh phút lứa đôi và giá trị của nghệ thuật ngôn từ trong đoạn thơ trích chinh phụ ngâm khúc, bước đầu thể hiện thơ song thất lục bát
_ Thấy được vẻ xinh đẹp, bản lĩnh sắt son, thân phận chìm nỗi của người phụ
nữ trong bài thơ bánh trôi nước
II Phương pháp và phương tiện dạy học
- Đàm thoại, diễn giảng
- SGK + SGV + giáo án
III Nộidung và phương pháp lên lớp
1 Ổn định lớp: 1 phút
2 Kiểm tra bài cũ: 5 phút.
2.1 Đề văn biểu cảm nêu lên vấn đề gì?
2.2 Làm bài văn biểu cảm gồm những bước nào?
3 Giới thiệu bài mới.1 phút
GVgọi HS đọc SGK trang 91.
Em hãy cho biết vài nét về tác giả
Đặng Trần Côn và Đoàn Thị
Điểm?
Đoạn trích được diễn Nôm theo thể
nào?
GVDG về song thất lục bát.
Đoạn trích thể hiện nội dung gì?
GV gọi HS đọc đoạn trích và trả lời
câu hỏi.
Đoạn trích chia làm mấy đoạn?
Mỗi đoạn mấy câu?
Ba đoạn, mỗi đoạn 4 câu
Bốn câu đầu nêu lên nội dung gì?
Nỗi sầu đó được gợi tả như thế
nào? Đoạn trích dùng nghệ thuật
A Sau phút chi li.
I Giới thiệu.
_ Đặng Trần Côn người làng Nhân Mục sống vào khoảng nữa đầu thế kỉ XVIII
_ Đoàn Thị Điểm (1705 _ 1748) người phụ nữ có tài sắc, người làng Giai Phạm, huyện Văn Giang, xứ Kinh Bắc nay huyện Yên Mĩ tỉnh Hưng Yên
_ Đoạn trích thể hiện nỗi sầu của người vợ ngay sau khi tiễn chồng ra trận
II Đọc hiểu.
1 Bốn câu đầu.
Nỗi sầu chia li của người vợ
Trang 2gì để gợi tả?
Hình ảnh “tuôn màu mây biếc, trải
ngàn núi xanh” có tác dụng gì?.
Sự ngăn cách đã là sự thật khắc
nghiệt, và nỗi sầu chia li nặng nề
tưởng như đã phủ lên màu biếc của
trời mây, trải vào màu xanh của núi
ngàn
Bốn câu tiếp theo diễn tả điều gì?
Tác giả dùng nghệ thuật gì diễn tả
nỗi sầu?
Tuy xa nhau nhưng tâm hồn họ
như thế nào?
Nỗi sầu đó được tiếp tục gợi tả và
nâng lên như thế nào?
Ở khổ trên ít ra còn có địa danh
Hàm Dương, Tiêu Tương để có ý
niệm về độ xa cách
Sự xa cách này bây giờ ra sao?
Màu xanh của ngàn dâu có tác
dụng gì?
Màu xanh ở độ xanh xanh rồi lại
xanh ngắt trong câu thơ ở đây không
liên quan đến màu xanh hi vọng
Chữ “sầu” trong bài thơ có tác
dụng gì?
GV gọi HS đọc chú thích SGK trang
95 và trả lời câu hỏi.
Giới thiệu vài nét về tác giả Hồ
Xuân Hương.?
GV gọi HS đọc bài thơ.
Bài “bánh trôi nước”thuộc thể thơ
gì?Cách gieo vần?
_ Bằng phép đối “chàng thì đi – thiếp thì về” tác giả cho thấy thực trạng của cuộc chia li Chàng đi vào cõi vất vả, thiếp thì vò võ cô đơn
_ Hình ảnh “mây biếc, núi ngàn” là các hình ảnh góp phần gợi lên cái độ mênh mông cái tầm vũ trụ của nỗi sầu chia li
2 Bốn câu khổ thứ hai.
Gợi tả thêm nỗi sầu chia li
_ Phép đối + điệp ngữ và đảo vị trí hai địa danh Hàm Dương, Tiêu Tương đã diễn tả sự ngăn cách muôn trùng
_ Sự chia sẻ về thể xác, trong khi tình cảm tâm hồn vẫn gắn bó thiết tha cực độ
Nỗi sầu chia li còn có sự oái oăm, nghịch chướng, gắn bó mà không được gắn bó lại phải chia li
3 Bốn câu cuối.
_ Nỗi sầu chia li tăng trưởng đến cực
độ thể hiện bằng phép đối, điệp ngữ, điệp ý
_ Sự xa cách đã hoàn toàn mất hút vào ngàn dâu “những mấy ngàn dâu”
_ Màu xanh của ngàn dâu gợi tả trời đất cao rộng, thăm thẳm mênh mông, nơi gửi gấm, lan tỏa vào nỗi sầu chi li
_ Chữ “sầu” trở thành khối sầu, núi sầu đồng thời nhấn rõ nỗi sầu cao độ của người chinh phụ
III Kết luận.
Ghi nhớ SGK trang 93
B Bánh trôi nước.
I Giới thiệu.
_ Hồ Xuân Hương quê làng Quỳnh Đôi, huyện Huỳnh Lưu tỉnh Nghệ An.Bà được mệnh danh là bà chúa thơ Nôm
Trang 3Bánh trôi nước được miêu tả như
thế nào?
Với nét nghĩa thứ hai thuộc về nội
dung phản ánh vẻ đẹp phẩm chất và
thân phận của người phụ nữ trong xã
hội cũ
Qua hình ảnh bánh trôi nước,
phẩm chất người phụ nữ gợi lên
như thế nào?
Trong hai nghĩa, nghĩa nào quyết
định cho bài thơ?
Hồ Xuân Hương thể hiện thái độ
vừa trân trọng đối với vẻ xinh đẹp,
phẩm chất trong trắng, son sắt thủy
chung vừa cảm thương cho thân phận
chìm nổi bấp bênh, bị lệ thuộc vào xã
hội cũ
_ Bài thơ thuộc thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.Bài thơ gồm 4 câu , mỗi câu 7 chữ, hiệp vần ở chữ cuối 1, 2, 3
II Đọc hiểu
Bài thơ được hiểu theo hai nghĩa:
1 Bánh trôi nước là bánh làm từ bột nếp, được nhào nặn và viên tròn, có nhân đừơng phên, được luộc chín bằng cách cho vào nồi nước đun sôi
2 Phẩm chất thân phận người phụ nữ _ Hình thức: xinh đẹp
_ Phẩm chất: trong trắng dù gặp cảnh ngộ nào cũng giữ được sự son sắt, thủy chung tình nghĩa, mặc dù thân phận chìm nỗi bấp bênh giữ cuộc đời
Nghĩa sau quyết định giá trị cho bài thơ
III Kết luận
Với ngôn ngữ bình dị, bài thơ bánh trôi nước cho thấy Hồ Xuân Hương rất trân trọng vẻ đẹp, phẩm chất trong trắng sâu sắc của người phụ nữ Việt Nam ngày xưa, vừa cảm thương sâu sắc cho thân phận chím nổi của họ
4 Củng cố: 2
4.1 Em hãy cho biết vài nét về tác giả Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm?
4.2 Bốn câu đầu nêu lên nội dung gì?
4.3 Giới thiệu vài nét về tác giả Hồ Xuân Hương?
4.4 Qua hình ảnh bánh trôi nước, phẩm chất người phụ nữ gợi lên như thế nào?
5 Dặn dò:1 phút
Học thuộc bài cũ, đọc soạn trước bài mới “Quan hệ từ” SGK trang 96