- Hiểu được tính chất phân nghĩa và hợp nghĩa của từ ghép chính phụ và đẳng lập.. Kĩ năng:.[r]
Trang 1TỪ GHÉP
I/ MỤC TIÊU: Học xong bài này học sinh phải:
1 Kiến thức:
- Nhận diện được hai loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng
lập
- Hiểu được tính chất phân nghĩa và hợp nghĩa của từ ghép chính phụ và
đẳng lập
2 Kĩ năng:
- Nhận diện các loại từ ghép.
- Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ.
- Sử dụng từ: dùng từ ghép chính phụ khi cần diễn đạt cái cụ thể, dùng
từ ghép đẳng lập khi cần diễn đạt cái khái quát
3 Thái độ:
- Giáo dục tính cẩn thận khi xác định từ ghép.
II/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
Giải quyết vấn đề, vấn đáp, hợp tác nhóm
III/ CHUẨN BỊ:
Giáo viên: bảng phụ, tài liệu tham khảo,
Học sinh: bài soạn, bảng phụ,…
IV/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp: Nắm sĩ số, nề nếp lớp (1phút)
2 Kiểm tra bài cũ: (5 phút)
Trong truyện “Mẹ tôi” có các từ: Khôn lớn, trưởng thành Theo em đó
là từ đơn hay từ phức? Nếu là từ phức thì nó thuộc kiểu từ phức nào?
3 Nội dung bài mới:
a/ Đặt vấn đề.
Các từ: Khôn lớn, trưởng thành ta mới vừa tìm hiểu thuộc kiểu từ ghép.
Vậy từ ghép có mấy loại? Nghĩa của chúng như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp ta hiểu điều đó
b/ Tri n khai bài ể
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ
TRÒ
NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1
Đọc VD và chú ý các từ: Bà ngoại,
thơm phức
Xét về cấu tạo, các từ thuộc từ loại
nào?
Trong 2 từ đó, tiếng nào là tiếng
chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ sung
ý nghĩa cho tiếng chính?
Em có nhận xét gì về trật tự của
I Các loại từ ghép
VD1:
- Tiếng chính: bà, thơm
- Tiếng phụ: ngoại, phức
Trang 2những tiếng chính trong những từ ấy,
giữa tiếng và tiếng phụ có quan hệ
ntn?
Theo em từ ghép chính phụ có cấu tạo
như thế nào? Cho Vd minh họa?
Chú ý các từ trầm bổng, quần áo
Các tiếng trong 2 từ ghép trên có
phân ra thành tiếng chính, tiếng phụ
không? Vậy 2 tiếng này có quan hệ
với nhau như thế nào?
Khi đảo vị trí của các tiếng thì nghĩa
của từ có thay đổi không? Vậy từ
ghép đẳng lập có cấu tạo như thế nào?
Từ ghép có mấy loại? Thế nào là từ
ghép chính phụ, thế nào là từ ghép
đẳng lập?
HS: Đọc ghi nhớ ý 1
Hoạt động 2
So sánh nghĩa của từ “bà ngoại” với
nghĩa của từ “bà”? Nghĩa của từ
“thơm phức” với nghĩa của tiếng
“thơm”?
Vậy từ ghép chính phụ có nghĩa như
thế nào?
So sánh nghĩa của từ “quần áo” với
nghĩa của mỗi tiếng “quần” và “áo”,
“trầm bổng” với “trầm” và “bổng”?
Từ ghép đẳng lập có nghĩa như thế
nào?
HS: Đọc ghi nhớ
Hoạt động 3
GV: Gọi 2 hs lên bảng làm BT
Phân loại từ ghép đẳng lập, chính
phụ?
Điền thêm tiếng để tạo từ ghép chính
phụ?
=> Tiếng chính đứng trước tiếng phụ đứng sau, bổ sung nghĩa cho
tiếng chính -> Từ ghép chính
phụ
VD2:
Các tiếng trong 2 từ ghép trên không phân ra tiếng chính và tiếng phụ
=> Các tiếng có quan hệ bình
đẳng về mặt ngữ pháp -> Từ
ghép đẳng lập
II Nghĩa của từ ghép
VD
- Nghĩa của từ bà ngoại, thơm
phức hẹp hơn nghĩa của các từ
bà, thơm
=> Từ ghép CP có tính chất phân nghĩa
- Nghĩa của các từ quần áo, trầm
bổng rộng hơn nghĩa của các từ quần, áo, trầm, bổng
=> Từ ghép ĐL có tính chất hợp nghĩa và có nghĩa khái quát hơn nghĩa của tiếng tạo nên nó
Ghi nhớ: SGK (14 )
III Luyện tập
Bài 1:
- Từ ghép đẳng lập: Suy nghĩ,
chài lưới, cây cỏ, ẩm ướt, đầu đuôi
- Từ ghép chính phụ: Xanh ngắt,
nhà máy, nhà ăn, nụ cười
Bài 2:
Điền thêm để tạo từ ghép CP:
Trang 3GV: Treo bảng phụ - hs lên điền từ
Điền thêm tiếng để tạo từ ghép đẳng
lập
Gọi hs trả lời
GV: Nhận xét
- Bút: bút bi, bút mực, bút chì
- Thớc: thước kẻ, thước gỗ
- Mưa: mưa rào, mưa phùn
- Làm: làm rẫy, làm ruộng
- Ăn: ăn ý, ăn ảnh
- Trắng: trắng phau, trắng xóa Bài 3:
- Núi rừng (sông, đồi)
- Mặt mũi (mày,…) Bài 5:
- Không phải vì:
Hoa hồng là một loài hoa như: Hoa huệ, hoa cúc…
-> Có nhiều loại hoa mầu hồng
nhưng không phải là hoa hồng như: Hoa giấy, hoa
4 Củng cố: (4 phút)
- Từ ghép chính phụ là từ ghép như thế nào?
a từ có hai tiếng có nghĩa
b.Từ được tạo ra từ một tiếng có nghĩa
c Từ có các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp
d.Từ có tiếng chính và tiếng phụ, tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng
chính
5 Dặn dò:(1 phút)
Soạn bài: “Liên kết trong văn bản”
- Đọc kĩ 2 đoạn văn SGK/17, 18
- Trả lời các câu hỏi SGK/17, 18
- Nắm nội dung cần ghi nhớ