- Bài văn miêu tả cảnh vượt thác của con thuyền trên sông Thu Bồn, làm nổi bật vẻ hùng dũng và sức mạnh của con người lao động trên, nên cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ.. Hướng dẫn họ[r]
Trang 1VƯỢT THÁC
(Trích: Quê nội - VÕ QUẢNG)
I Mục tiêu :
1 Kiến thức: - Tình cảm của tác giả đối với cảnh vật quê hương, với
người lao động
- Một số phép tu từ được sử dụng trong văn bản nhằm miêu tả thiên nhiên và con người
2 Kĩ năng: - Đọc diễn cảm Kể lại được truyện.
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng con người và thiên nhiên trong đoạn trích
3 Thái độ: - Giáo dục tình yêu thiên nhiên, yêu lao động.
II Chuẩn bị:
1 GV: - Đọc và nghiên cứu văn bản.
2 HS: - Đọc và soạn bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học:
1 Kiểm tra bài cũ: - Kể tóm tắt truyện Bức tranh của em gái tôi.
- Truyện đề cao điều gì? Em rút ra bài học gì cho bản thân?
2 Các hoạt động dạy - học:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
HĐ1: Hướng dẫn tìm hiểu chung
- HS: Đọc chú thích SGK
? Em hiểu gì về tác giả Võ Quảng?
- HS trình bày
- GV nhận xét, bố sung
- GV giới thiệu thêm về sự nghiệp sáng
tác văn chương của ông
? Em hãy nêu hiểu biết của em về tác
phẩm?
- HS: Trả lời
- GV: Hướng dẫn đọc -> Đọc mẫu một
đoạn -> HS đọc tiếp -> GV nhận xét
- GV: Giải thích một số từ khó
? Theo em văn bản chia làm mấy phần?
Nội dung của từng phần?
- HS: + Đoạn 1: Từ đầu “Thuyền chuẩn
bị vượt qua nhiều thác nước”
+ Đoạn 2: Từ “đến phường lanh”
“Thuyền vượt qua cổ cò”
+ Đoạn 3: Phần còn lại
? Thể loại văn chủ yếu của tác phẩm
này là gì?
- HS: Thảo luận -> Trả lời:
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Tác giả: SGK
2 Tác phẩm: SGK
3 Đọc và tìm hiểu chú thích
4 Bố cục: 3 phần
Trang 2HĐ 2: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản
? Em hãy xác định trình tự miêu tả?
? Có mấy phạm vi cảnh thiên nhiên
được miêu tả trong văn bản?
- HS: Trả lời
gv giảng: dòng sông lúc êm đềm, hiền
hoà, thơ mộng, khi dữ dội, hiểm trở
? Cảnh bờ bãi ven sông được miêu tả
bằng những hình ảnh cụ thể nào? Em
hãy tìm và nêu các chi tiết miêu tả dòng
sông, hai bờ? Từ đó nhận xét về sự
thay đổi của cảnh quan thiên nhiên của
từng vùng?
- HS: Tìm các hình ảnh trong bài
- Giảng “Những chòm cổ thụ… nước”
vừa như báo trước một khúc sông dữ
hiểm, vừa như mách bảo con người dồn
nén sức mạnh chuẩn bị vượt thác Còn
hình ảnh những chòm cổ thụ (lại) hiện
ra trên bờ khi thuyền vượt qua thác dữ
thì “mọc giữa những… xúp” vừa phù
hợp với quang cảnh, vừa biểu hiện
được tâm trạng hào hùng, phấn chấn
của con người tiếp tục tiến lên phía
trước
? Nhận xét về nghệ thuật miêu tả?
- HS: Trả lời
? Qua ngòi bút miêu tả của tác giả,
cảnh thiên nhiên hiện lên như thế nào?
- HS: Trả lời
? Nhận xét gì về năng lực miêu tả của
nhà văn?
- HS: Trả lời
? Người lao động được miêu tả trong
văn bản là dượng Hương Thư Lao
động của dượng Hương Thư diễn ra
như thế nào?
? Đọc đoạn văn miêu tả dượng Hương
Thư?
- HS: Đọc đoạn văn: “Dượng Hương
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Cảnh sắc thiên nhiên
+ Dòng sông rộng, chảy chầm chậm, êm
ả, gió nồm thổi, + thuyền lướt bon bon => hiền hoà, thơ mộng
-> Đoạn sông vùng đồng bằng được miêu
tả 1 cách khoan thai
+ Chòm cổ thụ dáng mãnh liệt, đứng trầm ngâm, lặng nhìn.
-> Cảnh thiên nhiên oai nghiêm, hùng vĩ
- Núi chắn đột ngột-> đoạn sông lắm thác ghềnh xuất hiện
*Nghệ thuật:
- Dùng nhiều từ láy gợi hình
- Phép nhân hoá, phép so sánh Cảnh rõ nét, sinh động
Thiên nhiên đa dạng, phong phú, giàu sức sống; vừa tươi đẹp, vừa nguyên sơ,
cổ kính
Tác giả có khả năng quan sát, tưởng tượng, có sự am hiểu và có tình cảm yêu mến cảnh vật quê hương
2 C ảnh dượng Hương Thư chỉ huy con thuyền vượt thác.
* Hoàn cảnh: Lái thuyền “vượt thác” giữa mùa nước to
Khó khăn, nguy hiểm
* Hình ảnh dượng Hương Thư:
Trang 3Thư… hùng vĩ”
? Nét nghệ thuật nào nổi bật trong miêu
tả nhân vật?
- HS: Nghệ thuật so sánh
? Các so sánh đó có sức gợi tả một con
người như thế nào?
? Bên cạnh chi tiết ngoại hình, những
chi tiết miêu tả động tác cũng làm nổi
bật vẻ dũng mãnh, quả cảm của nhân
vật Hãy chứng minh?
GV giảng: Những hình ảnh so sánh
độc đáo và những từ ngữ miêu tả tinh
tế trong đoạn văn không chỉ khắc hoạ
vẻ đẹp người lao động, mà còn đề cao
sức mạnh của họ và thể hiện tình cảm
quý trọng đối với người lao động trên
quê hương sông nước
HĐ 3: Hướng dẫn tổng kết
? Nêu cảm nhận chung về hình ảnh
thiên nhiên và con người được miêu tả
trong bài văn?
- HS: Phát biểu cảm nhận của mình
(khuyến khích ý kiến riêng)
- GV: Dựa vào phần ghi nhớ SGK, gv
tóm tắt lại
? Em học tập được gì về nghệ thuật
miêu tả từ văn bản này?
HĐ 4: Hướng dẫn luyện tập
- GV: Hướng dẫn làm bài tập SGK
- Ngoại hình: Như một pho tượng đồng đúc, như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh rắn chắc, dũng mãnh, tư thế hào hùng
- Động tác: Co người phóng sào xuống lòng sông, ghì chặt trên đầu sào, thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt, ghì trên ngọn sào
Mạnh mẽ, dứt khoát
III TỔNG KẾT:
1 Nội dung:
- Bài văn miêu tả cảnh vượt thác của con thuyền trên sông Thu Bồn, làm nổi bật vẻ hùng dũng và sức mạnh của con người lao động trên, nên cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ
2 Nghệ thuật:
- Chọn điểm nhìn thuận lợi cho việc quan sát
- Có trí tưởng tượng phong phú, linh hoạt
- Có cảm xúc với đối tượng miêu tả
IV LUYỆN TẬP:
3 Củng cố:
- Đọc phần đọc thêm
- Cảm nhận của em sau khi đọc xong “Vượt thác”.
4 Hướng dẫn học ở nhà:
- Đọc kĩ văn bản, nhớ những chi tiết miêu tả tiêu biểu
- Hiểu ý nghĩa của các phép tu từ được sử dụng trong bài khi miêu tả
cảnh thiên nhiên
- Chỉ ra những nét đặc sắc của phong cảnh thiên nhiên được miêu tả
trong văn bản: Văn bản Sông nước Cà Mau, Vượt thác.
- Đọc và nghiên cứu bài So sánh.