- HS: Long Quân muốn lưỡi gươm, chuôi gươm được trao cho những người tài giỏi, gánh trọng trách lớn, muốn như vậy để kéo theo tinh thần đoàn kết?. - GV nhắc lại chuyện Con Rồng[r]
Trang 1SỰ TÍCH HỒ GƯƠM
(Hướng dẫn đọc thêm - Truyền thuyết)
I Mục tiêu: Giúp HS.
1 Kiến thức: - Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết Sự tích Hồ Gươm.
- Truyền thuyết địa danh
- Cốt lõi lịch sử trong một tác phẩm thuộc chuỗi truyền thuyết về
người anh hùng Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
2 Kĩ năng: - Đọc, hiểu văn bản truyền thuyết.
- Phân tích và hiểu một số chi tiết tưởng tượng
- Kể lại được truyện
3 Thái độ: - Giáo dục lòng yêu nước, biết ơn những người có công với
nước
II Chuẩn bị:
1 GV: - Tranh ảnh về Lê Lợi, về Hồ Gươm.
2 HS: - Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK.
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Kiểm tra bài cũ
- Kể lại truyện Sơn Tinh - Thuỷ Tinh.
- Nêu ý nghĩa của truyện?
2 Các hoạt động dạy - học
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
HĐ 1: Tìm hiểu văn bản
- GV nêu yêu cầu đọc: Đọc chậm, gợi
không khí truyện cổ ->GV đọc mẫu
- HS đọc
- GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu nghĩa của
một số từ khó:
+ Bạo ngược
+ Thiên hạ
+ Phó thác
? Hãy chỉ ra bố cục truyện theo 3 phần:
Mở truyện, thân truyện, kết truyện
- HS: a Mở: Từ đầu đến giết giặc
b Thân: Tiếp đến mặt hồ xanh
c Kết: Phần còn lại
? Hãy tóm tắt sự việc chính của truyện?
I TÌM HIỂU VĂN BẢN.
1 Đọc, tìm hiểu chú thích (7’)
2 Bố cục và tóm tắt truyện.
* Bố cục: 3 phần
Mở truyện: giới thiệu Lê Lợi và cuộc KN Thân truyện: Diễn biến sự việc
Kết truyện: Đổi tên Hồ
* Tóm tắt
Trang 2- HS: Lê Thận bắt được lưỡi gươm ra
nhập nghĩa quân Lê Lợi bắt được chuôi
gươm Lê Lợi dâng gươm có gươm
nghĩa quân đánh giặc thắng lợi đất
nước thanh bình trả lại gươm
? Vì sao đức Long Quân cho nghĩa quân
mượn gươm thần?
- HS: Giặc Minh đô hộ nước ta làm nhiều
điều bạo ngược Nghĩa quân đánh giặc
gặp nhiều khó khăn
Cuộc khởi nghĩa có cả tổ tiên thần thánh
ủng hộ giúp đỡ
? Lê Lợi nhận được gươm thần ntn?
- HS kể lại sự việc
? Vì sao Long Quân không trao gươm
cùng 1 lúc, 1 nơi mà lại làm cách này?
- HS: Long Quân muốn lưỡi gươm, chuôi
gươm được trao cho những người tài giỏi,
gánh trọng trách lớn, muốn như vậy để
kéo theo tinh thần đoàn kết
- GV nhắc lại chuyện Con Rồng Cháu
Tiên, chi tiết Lạc Long Quân và Âu Cơ
chia tay hẹn có việc gì cùng giúp đỡ
? Việc chuôi gươm và lưỡi gươm khớp
nhau như vậy có ý nghĩa gì?
- HS: Thể hiện tinh thần đoàn kết
- GV giảng: Lưỡi gươm và chuôi gươm
khớp nhau thể hiện nguyện vọng dân tộc
đoàn kết nhất trí trên dưới một lòng Việc
Lê Thận dâng gươm đã đề cao vai trò của
Lê Lợi là “Minh Chủ”
- Chữ “Thuận thiên” thể hiện ý của muôn
dân, hợp lẽ trời giao cho Lê Lợi và nghĩa
3 Phân tích (18’)
a Hình ảnh gươm thần
- Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần để giết giặc
- Lưỡi gươm bắt được ở dưới nước
- Chuôi gươm bắt được ở trên rừng
- >Thể hiện nguyện vọng đoàn kết dân tộc
Trang 3quân trách nhiệm đánh giặc.
? Tìm câu văn thể hiện sức mạnh của
gươm thần đối với nghĩa quân
- HS: “Từ đó nhuệ khí trên đất
nước”
? Tại sao Long Quân lại đòi gươm thần?
- HS: Đất nước thanh bình, không cần đến
gươm đao
? Em hãy hình dung và miêu tả cảnh trả
gươm và đòi gươm?
- HS tự kể và tả
? Theo em truyện có ý nghĩa gì?
- HS: Ca ngợi và đề cao Lê Lợi và nhà Lê
GV giảng: Hình ảnh LLQ là hồn thiêng
của dân tộc Chuôi và lưỡi gươm khớp
nhau biểu thị lòng đoàn kết, là hình ảnh
nhân dân các miền đoàn kết đồng lòng
đánh giặc Ca ngợi T/C đoàn kết toàn dân,
toàn diện, T/c chính nghĩa của cuộc khởi
nghĩa
? Truyền thuyết nào có hình ảnh Rùa
Vàng?
- HS: Truyền thuyết Mị Châu - Trọng
Thuỷ
? Rùa Vàng tượng trưng cho điều gì?
GV: Trong truyện này còn có ý nghĩa đề
cao gây uy thế cho nhà Lê, Rùa còn tượng
trưng cho sức mạnh sự sáng suốt, trầm
tĩnh của nhân dân
Thần Kim Quy thường xuất hiện lúc khó
khăn để đưa đường chỉ lối cho con cháu
- GV chốt lại và rút ra ghi nhớ
HĐ 2: Hướng dẫn làm bài tập.
- Đất nước thanh bình Lê Lợi trả gươm cho Long Quân -> khát vọng hoà bình của nhân dân
b Ý nghĩa của truyền thuyết
- Ca ngợi t/c nhân dân, toàn dân , tính chất chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa
- Ca ngợi Lê Lợi, đề cao suy tôn nhà Lê
- Giải thích nguồn gốc tên gọi Hồ Hoàn Kiếm
- Tên gọi Hồ Hoàn Kiếm thể hiện khát vọng hoà bình
Rùa Vàng tượng trưng cho tổ tiên, khí thiêng sông núi, t2, t/c của nhân dân ta
4 Ghi nhớ (SGK) 2’
II LUYỆN TẬP (3’)
Trang 4? Vì sao Lê Lợi không nhận được cả lưỡi
gươm và chuôi gươm cùng một lúc:
- HS: Vì như vậy không thể hiện được ý
nghĩa toàn dân đoàn kết kháng chiến
Thanh gươm là sự hội tụ của tinh thần, T/
c sức mạnh toàn dân trên mọi miền đất
nước
? Vì sao nhận được gươm ở Thanh hoá mà
trả gươm ở Thăng Long?
- HS: Thanh Hoá là nơi mở đầu cuộc khởi
nghĩa còn Thăng Long là nơi kết thúc
cuộc khởi nghĩa
Hoàn kiếm ở thủ đô để mở ra một thời kì
mới - thời kì Lao động, dựng xây
Bài 1: Bài đọc thêm
Bài 2:
3 Củng cố: - Hình ảnh gươm thần có ý nghĩa gì?
- Nêu ý nghĩa của truyền thuyết
4 Hướng dẫn học ở nhà:
- Đọc kĩ truyện , nhớ các sự việc chính, tập đọc diễn cảm và kể lại truyện bằng lời văn của mình
- Phân tích ý nghĩa của một vài chi tiết tưởng tượng trong truyện
- Sưu tầm các bài viết về Hồ Gươm
- Ôn tập lại các tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết
- Đọc và nghiên cứu bài Chủ đề và dàn bài của văn tự sự.