Với cách lập luận chặt chẽ và chứng cứ hùng hồn, đoạn trích “Nước Đại Việt ta” có ý nghĩa như bản tuyên ngôn độc lập: Nước ta là đất nước có nền văn hiến lâu đời, có lãnh thổ riêng, pho[r]
Trang 1NỘI DUNG ÔN TẬP KIỂM TRA TIẾT VĂN BẢN 8 HỌC KÌ II
A VĂN BẢN
1 Nội dung và nghệ thuật "Ngắm trăng".
"Ngắm trăng" là bài thơ tứ tuyệt giản dị mà hàm súc, cho thấy tình yêu thiên nhiên đến say mê và phong thái ung dung của Bác Hồ ngay cả trong cảnh ngục tù cực khổ tối tăm
2 Ở bài thơ này, Bác Hồ ngắm trăng trong hoàn cảnh như thế nào? Vì sao Bác lại nói đến cảnh "Trong tù không rượu cũng không hoa"? Qua hai câu đầu, em thấy Bác có tâm trạng ra sao trước cảnh trăng đẹp ngoài trời?
Bác ngắm trăng trong một hoàn cảnh bị tù đày vô cùng khổ cực và thiếu thốn Như một tao nhân mặc khách ngoài đời, trăng đẹp gợi Người nhớ đến rượu, đến hoa – ba thứ ấy vốn thường đi liền với nhau Ở đây, trước cảnh trăng quá đẹp, Bác tiếc rằng không có rượu và hoa
để tận hưởng cảnh đẹp Chỉ riêng việc nhớ đến rượu và hoa trong cảnh tù đày khắc nghiệt ta cũng thấy được cái thư thái, ung dung, lạc quan của người tù cách mạng Hồ Chí Minh Hai câu thơ đầu, là tâm trạng xốn xang, bối rối rất nghệ sĩ trước cảnh đẹp đến sững sờ của đêm trăng Câu thơ cho thấy tư chất nghệ sĩ đích thực của Bác và cũng từ cái rung động rất nghệ sĩ ấy đã toát lên dáng vẻ ung dung kì lạ của người tù cách mạng đó
3 Trong hai câu thơ cuối của bài thơ chữ Hán, sự sắp xếp vị trí các từ nhân (và thi gia), song, nguyệt (và minh nguyệt) có gì đáng chú ý? Sự sắp xếp như vậy và việc đặt hai câu dưới dạng đối nhau có hiệu quả nghệ thuật như thế nào?
"Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt" có song sắt nhà tù chắn giữa "Nguyệt tòng song khích khán thi gia" cũng vẫn bị chắn bởi cái song sắt thô bạo ấy Đây là cuộc vượt ngục tinh thần đẹp đẽ, đầy ấn tượng, Người thả hồn ra ngoài song sắt nhà tù để tìm đến giao hòa với vầng trăng tự do đang tỏa rộng giữa trời Người tù ấy không chút cảm giác vướng bận về những xiềng xích, gông cùm, muỗi rệp, đói rét, ghẻ lở, của chế độ nhà tù khủng khiếp, bất chấp cái song sắt tàn bạo chắn trước mặt, đã để lòng mình tự do say đắm ngắm trăng Như vậy "Ngắm trăng" không phải là cách ngắm nhìn thông thường mà là một cuộc vượt ngục tinh thần bằng thơ của một người tù nghệ sĩ yêu chuộng cái đẹp "Thân thể ở trong lao – Tinh thần ở ngoài lao"
4 Qua bài thơ, em thấy hình ảnh Bác Hồ hiện ra như thế nào?
Bài thơ "Ngắm trăng" là sự minh họa sinh động cho hình tượng Hồ Chí Minh Dù chỉ bốn câu tứ tuyệt giản dị nhưng "Ngắm trăng" đã cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn, một nhân cách vừa rất nghệ sĩ, vừa có bản lĩnh phi thường của người chiến sĩ vĩ đại
5 Nhà phê bình văn học Hoài Thanh nhận xét: "Thơ Bác đầy trăng" Hãy chép lại những bài thơ Bác Hồ viết về trăng mà em biết (chú ý ghi rõ thời điểm sáng tác mỗi bài) Cuộc ngắm trăng "trong bài "Vọng nguyệt" và hình ảnh trăng được thể hiện trong các bài thơ khác của Bác có gì đáng chú ý?
Thơ Bác đầy trăng Thơ Bác có nhiều bài viết về trăng như: "Trung thu", "Đêm thu",
"Rằm tháng Giêng", "Cảnh khuya", "Tin thắng trận" sáng tác ở chiến khu Việt Bắc thời kì kháng chiến chống Pháp Những bài thơ trăng của Bác đều thể hiện một tâm hồn nghệ sĩ luôn
mở ra giao hòa với trăng Đây là biểu tượng của cái đẹp tuyệt vời
6 Tác giả Lí Công Uẩn
Lí Công Uẩn (974 - 1028) tức Lí Thái Tổ Quê: Bắc Giang (nay là Bắc Ninh) Ông là người thông minh, nhân ái, có chí lớn và lập được nhiều chiến công Dưới thời Tiền Lê, ông làm đến chức Tả thân vệ tiền chỉ huy sứ Khi Lê Ngọa Triều mất, ông được triều thần tôn lên
Trang 2làm vua, lấy niên hiệu là Thuận Thiên Năm 1010, Lí Công Uẩn viết bài chiếu này tỏ ý định dời
đô từ Hoa Lư ra thành Đại La
7 Nội dung và nghệ thuật "Chiếu dời đô".
"Chiếu dời đô" phản ánh khát vọng của nhân dân về một đất nước độc lập, thống nhất, đồng thời phản ánh ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh Bài chiếu có sức thuyết phục mạnh mẽ vì nói đúng được ý nguyện của nhân dân, có sự kết hợp hài hòa giữa
lí và tình
8 Vì sao nói việc "Chiếu dời đô" ra đời phản ánh ý chí độc lập, tự cường và sự phát triển lớn mạnh của dân tộc Đại Việt?
Dời đô từ vùng núi Hoa Lư ra vùng đồng bằng đất rộng chứng tỏ triều đình nhà Lí đã đ ủ sức chấm dứt nạn phong kiến cát cứ, thế và lực của dân tộc Đại Việt đã đủ sức sánh ngang hàng với phương Bắc Định đô ở Thăng Long là thực hiện nguyên vọng của nhân dân thu giang sơn
về một mối, nguyện vọng xây dựng đất nước độc lập, tự cường
9 Em có nhận xét gì về tâm sự, thái độ của tác giả qua bài "Chiếu dời đô"?
Bài chiếu đã chứng tỏ tầm nhìn xa rộng vừa hợp với mệnh trời vừa hợp với lòng dân của một đấng minh quân "Chiếu dời đô" đã thể hiện sự trăn trở, lo lắng cho vận mệnh lâu dài của đất nước, trách nhiệm cao cả, lòng thương yêu nhân dân thường trực trong lòng người đứng đầu một đất nước
10 Tác giả Nguyễn Trãi
Nguyễn Trãi (1380 - 1442), hiệu là Ức Trai, con của Nguyễn Phi Khanh, quê ở Hải
Dương Ông là nhà yêu nước, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa "Bình Ngô đại cáo" do
Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Thái Tổ soạn thảo Bài cáo có ý nghĩa trọng đại của một bản tuyên ngôn độc lập được công bố năm 1428, sau khi quân ta đại thắng, diệt và làm tan rã 15 vạn viện binh của quân Minh xâm lược
11 Nội dung và nghệ thuật "Nước Đại Việt ta".
Với cách lập luận chặt chẽ và chứng cứ hùng hồn, đoạn trích “Nước Đại Việt ta” có ý nghĩa như bản tuyên ngôn độc lập: Nước ta là đất nước có nền văn hiến lâu đời, có lãnh thổ riêng, phong tục riêng, có chủ quyền, có truyền thống lịch sử; kẻ xâm lược là phản nhân nghĩa, nhất định thất bại
12 Qua hai câu "Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân – Quân điếu phạt trước lo trừ bạo", nhân nghĩa theo quan điểm của Nguyễn Trãi là gì? Người dân mà tác giả nói tới là ai? Kẻ bạo ngược mà tác giả nói tới là kẻ nào?
Mở đầu bài cáo, tác giả nêu nguyên lý nhân nghĩa là làm cho dân được yên, mà muốn cho dân được yên thì trước hết phải lo diệt trừ bạo tàn Yên dân và trừ bạo là hai mặt của một vấn
đề Vậy theo Nguyễn Trãi, nhân nghĩa không chỉ là quan hệ giữa người với người mà còn trong quan hệ giữa dân tộc với dân tộc
Người dân mà tác giả nói tới là người dân Đại Việt đang bị xâm lược Còn kẻ tàn bạo là giặc Minh cướp nước Nguyễn Trãi gắn liền yêu nước với chống giặc xâm lược
13 Để khẳng định chủ quyền độc lập dân tộc, tác giả đã dựa vào những yếu tố nào?
Nguyễn Trãi đã đưa ra các yếu tố căn bản để khẳng định nước Đại Việt là một quốc gia
có chủ quyền, độc lập: có nền văn hiến lâu đời, có lãnh thổ riêng, có phong tục, tập quán riêng,
có lịch sử riêng, chế độ riêng Ý chí độc lập dân tộc được tác giả khẳng định một cách mạnh mẽ
Trang 314 Hãy chỉ ra những nét nghệ thuật đặc sắc của đoạn trích và phân tích tác dụng của nó.
Tác giả sử dụng những câu văn biền ngẫu, biện pháp nghệ thuật liệt kê, so sánh đối lập,
Nó có tác dụng nêu cao tinh thần tự tôn dân tộc, đặt ta ngang hàng với Trung Quốc về trình độ chính trị, tổ chức, chế độ, quản lí, quốc gia,
15 Sức thuyết phục của văn chính luận Nguyễn Trãi là ở sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và thực tiễn Qua đoạn trích trên hãy chứng minh.
Qua "Bình Ngô đại cáo", tác giả khẳng định nguyên lí nhân nghĩa, chân lí khách quan Quân xâm lược bạo ngược, hành động trái lẽ trời nhất định sẽ chuốc lấy thất bại Đó chính là những minh chứng đầy tính thuyết phục của sức mạnh chính nghĩa
============================