- Tác giả gọi tre là người bạn thân của nhân dân VN: đây là cách gọi rất đúng vì tre gần gũi, gắn bó, thân thuộc với đời sống của con người VN?. Cách gọi ấy chứng tỏ tác giả từng gắn bó [r]
Trang 1Tuần 29
Tiết : 109
VB: CÂY TRE VIỆT NAM
(Trích bút kí - thuyết minh Cây tre Việt Nam)Thép Mới
A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh
- Vẻ đẹp và giá trị của cây tre trong đời sống của dân tộc ta:
+ Tre là hình ảnh tượng trưng cho những phẩm chất tốt đẹp của dân tộc ta
+ Tình cảm thiết tha của tác giả dành cho tre cũng là dành cho dân tộc
- Những nét trội trong hình thức văn bản:
+ Miêu tả kết hợp biểu cảm
+ Coi trọng nhạc điệucủa lời văn
+ Dùng phép nhân hoá triệt để.bài Đêm nay Bác không ngủ, với phần tiếng ở
các phép tu từ từ vững đã học
- Lồng ghép giáo dục an ninh quốc phòng
B Kiểm tra bài cũ:
C1 Trong bài Cô Tô, em thích câu văn nào nhất? Em hãy đoạ diễn cảm câu văn đó
và cho biết cái hay, cái đẹp trong đó?
C2 Cảnh mặt trời mọc trên đảo Cô Tô có gì hay và độc đáo?
C Bài mới:
Hoạt động 1: I Tìm hiểu chung về văn bản:
- HS đọc chú thích về tác giả, tác
phẩm trong SGK sau đó tóm tắt những
nét chính về tác giả tác phẩm
- Theo em bài kí có thể chia làm mấy
đoạn?
1 Tác giả - tác phẩm:
- Tác giả: Thép Mới (1925 - 1991), tên khai sinh là Hà Văn Lộc, quê ở quận Tây Hồ - HN Ngoài báo chí, Thép Mới còn viết nhiều bút kí, thuyết minh phim
- Tác phẩm: Bài Cây tre VN là lời bình cho bộ phim cùng tên của nhà điện ảnh
Ba Lan
2 Tìm hiểu từ khó: 11 từ
3 Đọc và tìm hiểu bố cục:
- Yêu cầu đọc: Khi trầm lắng dịu dàng, sôi nổi, khẩn trương, thủ thỉ, tâm tình, hân hoan, phấn chấn, ngắt nhịp đúng chỗ, nhấn đúng các vần lưng
* Bố cục: Chia bốn đoạn
- Từ đầu đến Như người: Giới thiệu
về cây tre trong mối quan hệ với con người VN
- Tiếp đến Chung thuỷ: Cây tre người bạn thân của ND Vn anh hùng trong LĐ
Trang 2- Bài văn này thuộc thể loại gì?
- Về mặt thể loại có gì giống và khác
bài Cô Tô?
- Theo em, trong văn bản này, tác giả
đã dùng phương thức biểu đạt nào?
Tác dụng của các phương thức biểu đạt
đó?
- Tiếp đến Chiến đấu: Cây tre, người đồng chí - anh hùng chiến đấu
- Đoạn còn lại: Cây tre trong tương lai, biểu tượng đẹp và sáng ngời của đất nước
4 Thể loại:
- Bút kí chính luận trữ tình thuyết minh, giới thiệu phim tài liệu
- Giống nhau: đều là bút lí
- Khác nhau: Bài Cây tre VN có sự kết hợp thuyết minh, giới thiệu phim tài liệu
- Phương thức biểu đạt: miêu tả xen biểu cảm
- Tác dụng: Vừa cho người đọc cảm nhận được hình ảnh tre một cách sinh động, vừa bộc lộ cảm nghĩ của tác giả
về cây tre VN
- Tác giả dựa trên căn cứ nào để nhận
xét: "Tre là người bạn thân của nông
dân VN, của nhân dân VN"?
- Tác giả gọi tre là người bạn thân của
nhân dân VN em có suy nghĩ gì về
cách gọi này?
- Hình vẽ trong SGk gợi cho em cảm
nghĩ gì?
- Tác giả cảm nhận cây tre VN qua các
biểu hiện cụ thể nào về:
+ Vẻ đẹp?
+ Phẩm chất?
- Nhận xét về cách dùng từ của tác giả
trong các lời văn trên?
- Qua vẻ đẹp và phẩm chất của trêm
liên tưởng đến đức tính nào của con
người VN?
1 Tre - người bạn của nhân dân Việt Nam:
- Cây tre có mặt ở khắp mọi miền đất nước: tre Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút ngàn Điện Biên Phủ, luỹ tre thân mật làng tôi
- Tác giả gọi tre là người bạn thân của nhân dân VN: đây là cách gọi rất đúng
vì tre gần gũi, gắn bó, thân thuộc với đời sống của con người VN Cách gọi
ấy chứng tỏ tác giả từng gắn bó với tre, hiểu và quí trọng cây tre của dân tộc
- Tre gần gũi thân thuộc, gắn bó với làng quê VN; là hình ảnh của làng quê VN
2 Vẻ đẹp của cây tre Việt nam:
- Vẻ đẹp của tre: Măng mọc thảng, dáng vươn mộc mạc, màu tươi nhũn nhặn
- Phẩm chất của tre: vào đâu cũng sống, ở đâu cũng xanh tốt; cứng cáp, dẻo dai, vững chắc
Tác giả dùng nhiều tính từ (thẳng, mộc mạc, nhũn nhặn, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc), có tác dụng gợi tả vẻ đẹp và những phấm chất đáng quí của
Trang 3cây tre VN
- Tất cả những phẩm chất cao quí ấy của cây tre cũng giống, cũng gần gũi biết bao với những phẩm chất và tính cách của nhân dân VN đó là đức tính thanh cao, giản dị, bền bỉ
GV: đoạn văn mở đầu vừa mang tính
chất miêu tả giới thiệu và chính luận một cách nhẹ nhàng tươi mát mà lắng sâu
Tiết 2
- Sự gắn bó của tre với đời sống hàng
ngày của người VN đã được giới thiệu
như thế nào trên các mặt sinh hoạt:
+ Làm ăn?
+ Niềm vui?
+ Nỗi buồn?
- Hãy chỉ ra nét NT nổi bật trong các
lời văn trên? nêu tác dụng của chúng?
- Câu văn: "Cối xay tre, nặng nề quay,
từ nghìn đời nay, xay nắm thóc " có
cấu trúc đặc biệt như thế nào?
- Để minh chứng cho nhận xét: "Tre
bất khuất, tre cùng ta đánh giặc", Tác
giả đã dùng những ,lời văn nào?
- Có gì đặc sắc trong các lời văn trên?
3 Tre gắn bó với đời sống của con người VN:
a Trong đời sống hàng ngày:
- Làm ăn: Dưới bóng te xanh, ngươid dân cày Vn dựng nhà, dựng cửa , vỡ ruộng, khai hoang, tre là cánh tay của người nông dân cối xay tre, nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc
- Niềm vui: Giang trẻ lạt, buộc mềm, khít chặt như những mối tình quê; là niềm vui duy nhất của tuổi thơ đánh chắt, dánh chuyền; tuổi già vớ chiếc điếu cày tre là khoan khoái
- Nỗi buồn: Suốt một đời người, từ thuở lọt làng trong chiếc nôi tre, đến khi nhắm mắt xuôi tay nằm trên giường tre
Nét NT nổi bật: Nhân hóa,ãen thơ vào lời văn, tạo nhịp cho lời văn (Cối xay tre, nặng nề quay) Có tác dụng tăng thêm cảm giác gần gũi, thân thuộc của tre đối với người Lời văn dễ nghe,
dễ nhớ Bộc lộ cảm xúc tha thiết của người viết đối với tre
- Câu văn với cách ngắt nhịp ngắn, khá dều đặn 3/3/4/3 vần lưng "ay" láy 4 lần
đã gợi chomngười đọc hình dung phần nào sự nghèo khổ vất vả, lam lũ, quanh quẩn, nặng nề của đời sống nhân dân
VN chúng ta bao thế kỉ Hình ảnh cối xay tre dã trở thành một hoán dụ
b Trong kháng chiến chống Pháp:
- Ngọn tầm vông dựng thành đồng Tổ quốc
Trang 4- Khúc nhạc đồng quê của tre được tác
giả cảm nhận qua những âm thanh
nào?
- Lời văn ở đây có đặc điểm gì?
- Qua đó giá trị của tre được phát hiện
ở phương diện nào?
- Vị trí của tre trong tương lai đã được
tác giả dự đoán như thế nào?
- Tác giả dựa vào đâu để dự đoán như
thế?
- Kết thúc bài văn tác giả viết: "Cây tre
VN! Cây tre xanh nhũn nhặn, ngay
thẳng, thuỷ chung, can đảm Cây tre
mang những đức tính của người hiền là
tượng trưng cao qúi của dân tộc VN."?
- Em hiểu gì về cảm nghĩ đó của tác
giả?
GDANQP: Sự sáng tạo của dân tộc
Việt Nam trong kháng chiến chống
giặc ngoại xâm
- Cái chông tre sông Hồng
- Tre chống lại sắt thép quân thù
- Tre xung phong vào xe tăng
- Tre hi sinh để bảo về con người
Điệp từ tre, hình ảnh nhân hoá đã khẳng định sức mạnh và công lao của tre trong cuộc kháng chiến gian khổ của dân tộcVN
C Tre là người bạn đồng hành của nhân dân VN:
- âm thanh rung lên man mác trong gió buổi trưa hè nơi khóm tre làng; sáo tre, sáo trúc vang lưng trời
Câu văn ngắn, cấu trúc như thơ Qua đó ta thấy được giá trị của tre: là
âm nhạc của làng quê Là cái phần lãng mạn của sự sống làng quê VN
c Vị trí của tre trong tương lai: Sắt thép có thể nhiều hơn tre nứa, nhưng tre sẽ còn mãi trong tâm hồn dân tộc VN
Tác giả đã dựa vào sự tiến bộ của xã hội , dựa vào sự gắn bó của tre với đời sống DT, nhất là tâm hồn DT để dự đoán
- Tác giả cảm nhận cây từ tre những phẩm chất cao quí của dân tộc VN; đầy lòng tin vào sức sống lâu bền của cây tre VN, cũng là sức sông scủa DT ta
Hoạt động 3: Tổng kết III tổng kết: SGK - Tr 100
- Em cảm nhận được gì về cây tre VN
qua văn bản này?
- NT nổi bật trong văn bản?
- HS rút ra phần ghi nhớ
D Hướng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Đọc bài thơ Tre VN của Nguyễn Duy
- Học thuộc một đoạn mà em thích nhất trong bài?