- Cuối truyện người anh đã nhận ra thói xấu của mình; nhận ra tình cảm trong sáng, nhân hậu của em gái; biết xấu hổ, người anh có thể trở thành người tốt như bức tranh của cô em gái.. =&[r]
Trang 1Tuần 3
Tiết 81, 82:
Ngày soạn: 20/02/2020
VB : BỨC TRANH EM GÁI TÔI
Tạ Duy Anh
A Mục tiêu bài học:
- HS cần nắm vữmg nội dung ý nghĩa của truyện, nghệ thuật kể chuyện
và miêu tả tâm lí nhân vật của tác giả
- Tích hợp với tiếng Việt ở phép so sánh, tập làm văn ở văn miêu tả
B Giới thiệu chủ đề:
Cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm khiến ta ân hận Song sự ân hận và hhối lỗi đó lại làm tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn truyện Bức tranh của
em gái tôi, viết về anh em Kiều Phương rất thành công trong việc thể hiện chủ
đề tế nhị đó
C Những nội dung trọng tâm HS cần nắm:
1 Tác giả, tác phẩm
- Tạ Duy Anh sinh 9/9/1959 quê Hà Tây là cây bút trẻ nổi lên trong thời kì đổi mới văn học những năm 1980
- Truyện ngắn Bức tranh của em gái tôi đạt giải nhì trong cuộc thi thiếu nhi năm 1998
2 Đọc toàn bộ câu chuyện “ Bức tranh em gái tôi”
Xác định:
? Ngôi kể
? Nhân vật chính trong truyện? Vì sao em lại xác định như thế
? Ngôi kể như vậy có phù hợp với việc thể hiện chủ đề của văn bản không
? Đặt nhan đề khác cho văn bản
3 Tìm hiểu tình tiết câu chuyện
a Nhân vật người anh
a.1.Trong cuộc sống thường ngày với cô em gái
- Coi thường bực bội: Gọi em gái Kiều Phương là Mèo, bí mật theo dõi việc làm bí mật của em, chê bai em gái bẩn thỉu, nghịch ngợm, trẻ con
- Tò mò, kẻ cả của đứa trai được làm anh hơn tuổi
a.2 Khi bí mật về tài vẽ của Mèo được chú Tiến Lê phát hiện
- Mọi người: xúc động, mừng rỡ, ngạc nhiên (Bố, mẹ, chú Tiến Lê)
- Người anh: Buồn rầu, muốn khóc, thất vọng vì mình bất tài bị vả nhà lãng
quên, bỏ rơi Chú cảm thấy khó chịu hay gắt gỏng và không thể thân với em gái
vì tái giỏi hơn mình Người anh tự ái đố kị ngay cả với em ruột của mình. đó
là bước chuyển biến nhất trong diễn biến tâm trạng của người anh
+ Không nén nỗi sự tò mò về thành công của em gái - trút tiếng thở dài nhận ra
sự thật đáng buồn với mình (em có tài thật còn mình thì kém cỏi)
người anh càng trỏ nên hay gắt gỏng bực bội, xét nét vô cớ với em
+ Miễn cưỡng trước thành công bất ngờ của em, miễn cưỡng cùng gia đình đi xem triễn lãm tranh được giải của Mèo
Trang 2a.3 Khi bất ngờ đứng trước bức chân dung rất đẹp của mình do em gái vẽ
- Tư thế nhân vật trong tranh: đẹp, cảnh đẹp, trong sáng ánh sáng lạ ấy phải chăng là ánh sáng của lòng mong ước, của bản chất trẻ thơ: cả cặp mắt suy tư và
mơ mộng nữa Rõ ràng người em gái không vẽ bức chân dung người anh bằng dáng vẻ hiện tại mà bằng tình yêu, lòng nhân hậu, bao dung, tin tưởng vào bản chất tốt đẹp của anh trai mình
- Tâm trạng được miêu tả rất cụ thể và ấn tượng:
+ Giật sững: Bám lấy tay mẹ đây là từ ghép: Giật mình và sững sờ.
+ Thôi miên: là từ chỉ trạng thái con người bị chế ngự mê man, vô thức không điều khiển được lí trí, bị thu hút cả tâm trí vào bức tranh
+ Ngạc nhiên: vì hoàn toàn không ngờ em gái Mèo vẽ bức tranh đẹp quá, ngoài
sức tưởng tượng của người anh
+ Hãnh diện: tự hào cũng rất đúngvà tự nhiên vì hoá ra mìnhđẹp đẽ nhường ấy.
Đây chính là niềm tự hào trẻ thơ chính đáng của người anh
- Xấu hổ: vì mình đã xa lánh và ghen tị với em gái, tầm thường hơn em gái.
- Người anh đáng trách nhưng cũng rất đáng cảm thông vì những tính xấu trên chắc chắn cũng chỉ nhất thời Sự hối hận day dứt nhận ra tài năng quan trọng hơn, nhận ra tâm hồn trong sáng của em gái chứng tỏ cậu ta cũng biết sửa mình, muốn vươn lên, cũng biết tính ghen ghét đố kị là xấu
- Cuối truyện người anh đã nhận ra thói xấu của mình; nhận ra tình cảm trong sáng, nhân hậu của em gái; biết xấu hổ, người anh có thể trở thành người tốt như bức tranh của cô em gái
=> Bức tranh là nghệ thuật Sức mạnh của nghệ thuật là tìm kiếm cái Đẹp, làm cho con người, nâng con người lên bậc thang cao nhất của cái Đẹp, đó là chân -thiện - mĩ
b Nhân vật người em - cô em gái Kiều Phương
- Tính tình: hồn nhiên, trong sáng, độ lượng, nhân hậu
- Tài năng: vẽ sự vật có hồn, vẽ những gì yêu quí nhất, vẽ đẹp những gì mình yêu mến nhất như con mèo, người anh
- Cả tài năng và tấm lòng nhưng nhiều hơn vẫn là tấm lòng trong sáng đẹp đẽ dành cho người rhân và nghệ thuật
- Tấm lòng trong sáng dành cho người thân và nghệ thuật
- Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của em dành cho anh Em muốn anh mình thật tốt đẹp
=> Cái gốc của nghệ thuật là ở tấm lòng tốt đẹp của con người dành cho con người Sứ mệnh của nghệ thuật là hoàn thiện vẻ đẹp của con người Đây là một
ý tưởng nghệ thuật sâu sắc mà tác giả gửi gắm vào tác phẩm này
4 Hệ thống câu hỏi
- Tại sao người anh lại "lén trút ra một tiếng thở dài" sau khi xem tranh của em gái?
Trang 3- Nếu cần nói lời khuyên em sẽ nói gì với người anh lúc này?
- Theo em nhân vật người anh đáng yêu hay đáng ghét vì sao?
- Cuối truyện người anh muốn nói với mẹ: " Không phải con đâu đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy." Câu nói ấy gợi cho em suy nghĩ gì về nhân vật người anh?
- Tại sao bức tranh chứ không phải nhân vật nào khác lại có sức mạnh cảm hoá người anh đến thế?
- Em có thích người anh như thế không?