NHIỄM TRÙNG NIỆU, SINH dục (BỆNH học NGOẠI)

NHIỄM TRÙNG NIỆU- SINH DỤC... NT Niệu Phần lớn trong điều trị nội-ngoại khoa của BS Niệu khoa  ĐN : hiện VT trong nước tiểu  NT niệu thấp viêm BQ-NĐ - NT niệu cao viêm đài bể thận cấp

NHIỄM TRÙNG NIỆU-

SINH DỤC

Mở đầu

 Bao gồm : NT hệ tiết niệu nam + nữ

NT hệ sinh dục nam

 NT niệu-SD nam có liên quan mật thiết

 NT niệu-SD do lao : đề tài riêng

NT Niệu

 Phần lớn trong điều trị nội-ngoại khoa của BS

Niệu khoa

 ĐN : hiện VT trong nước tiểu

 NT niệu thấp (viêm BQ-NĐ) - NT niệu cao (viêm đài bể thận cấp)

>60 T : nam bị nhiều (viêm TLT)

 Không triệu chứng : nam (5%) nữ (10%) : đặc biệt : tiểu đường, có thai…

Dịch tể học- Bệnh nguyên

 Đa số Gr(-) : E Coli (80%)- Klebsiella- Proteus-

hiếm (Staphylocoque, Streptocoque)

 NTN do nhân viên y tế : dụng cụ (thông tiểu, thủ thuật nội soi…) thường VT BV + đa kháng : chủ

yếu Gr (-) : Enterobacter, Proteus, Actinobacter,

Providencia, Serratia và Gr(+) : Strepto D,

Staphylocoque vàng, hay VT mủ xanh

(Pseudomonas Areruginosa)

 Nấm : thường do NV Y tế (KS kéo dài) : Candida…

 Vài loại khác : Chlammydiae, Mycoplasma (NTN

mà nước tiểu vô trùng)

 Viêm BQ kẽ

SL bệnh học

 NTN thứ phát : bế tắc (HCKN, trào ngược,bướu TLT…)

 NTN vô căn : phức tạp

 RL sinh thái VK vùng hội âm phụ nữ : tiền đình

âm hộ (Gardnerella âm đạo) quanh hậu môn

(VK ruột) quanh TSM (VK da)

 VK đi vào lỗ tiểu : ngâm lâu (quần Jeans chật)- rửa TSM từ sau ra trước- biến đổi khuẩn ÂĐ

(dùng oestro progestatifs)- viêm âm hộ do chất

ăn da (thẩm mỹ,thuốc tẩy rửa…)

SL bệnh học

 Đường vào : máu (hiếm- thường sau NT huyết)

 Ngược dòng (+++) : niệu đạo nam>nữ

 Yếu tố thuận lợi tăng sinh VT :

+ ứ đọng

+ ngược dòng

+ Nước tiểu kiềm

+ Độc tính VK

+ nhạy cảm BN : niệu mạc dễ gắn kết Pili của VK

 BN nguy cơ : tiểu đường, giảm miễn dịch, có thai, già…

Chẩn đoán

 LS : thường có TC (+++)

 NTN đơn thuần (viêm BQ) :

+ TC RL chức năng (tiểu láo ngày-đêm, tiểu rát buốt, tiểu gấp, tiểu khó với tồn lưu sau tiểu, đôi khi tiểu máu thường là cuối dòng) + TC RL toàn thân (-)

 Có thể không TC : tiểu đường, có thai

Chẩn đoán

 CLS : ECBU- KSĐ : trước khi ĐT-lần đầu tiên buổi sáng- sát trùng- lấy giữa dòng (banh 2 mép âm hộ- tuột da qui đầu) Đặt thông hoặc chọc trên xương mu (BN liệt – hôn mê)

BU : BC-HC-nitrite- trụ niệu- tinh thể (BC niệu có ý nghĩa :

>10.000/ml)

BC niệu >10.000 + ECBU (-) : đã dùng KS hoặc NT lao, bệnh thận mô kẽ mạn tính, viêm NĐ, bướu niệu mạc, sỏi niệu…

BU : giá trị âm tính cao >90% nhưng giá trị dương tính

vừa phải 30-40% (khuyên BU trước ECBU)

 Tiểu khó : cổ BQ-TLT : siêu âm, soi BQ…

Tiểu máu + tồn lưu NT : bệnh BQ : soi BQ, siêu

âm, BUD

NTN trẻ em nữ : trào ngược BQ NQ

Đau lưng/Đau QT : sạn, dị dạng đường tiểu trên : siêu âm, UIV, uroscanner…

Tiến triển- tiên lượng

 Thuận lợi : 90% ĐT đúng : TC mất sau 24-72 h

Tiến triển- tiên lượng

+ Thận mủ : thường mủ trên chỗ bế tắc- bệnh cảng viêm ĐBTC nặng-CĐ echo Scanner- ĐT

KS dẫn lưu đôi khi cắt thận

+ Viêm tấy quanh thận : HC nhiễm trùng đau

lưng và tấy- CĐ Echo Scanner- ĐT KS dẫn lưu + Viêm TLT cấp : có thể abces TLT- CĐ echo nội TT- ĐT KS +/- dẫn lưu

+ BC toàn thân : NT huyết (thường Gr-) sốc NT, hoại tử ống thận cấp, bệnh thận mô kẽ, suy thận

Tiến triển- tiên lượng

 BC muộn :

+ Tái phát NTN : ĐT không đủ- không ĐT bệnh nguyên

+ Viêm ĐBT mạn : bệnh thận mô kẽ mạn, thường thứ phát NT nhu mô thận

+ Viêm TLT mạn

Điều trị

Viêm BQ phụ nữ

quinolone,fluoroquinolone, nitrofuratoine,

cotrimoxazole, cephalosporine uống

giống KS như trên- kết quả tương tự

đơn thuần, NTN<3 ngày, không tiền sử bệnh niệu nặng : Cotrimoxazole forte 3 cp,

thận-Fluoroquinolone (Peflacine liều duy nhất hay

Ofloxacine 400mg), Fosfomycine trometanol 3g (Monuril)

HC Niệu đạo hay đau BQ

phụ nữ

 Nước tiểu trong

 VK : 100-100.000 : ĐT như trên

 VK (-) : nghĩ đến Chlamydiae trachomatis : tetracycline (doxycycline) 21 ngày

Phụ nữ có thai

 ĐT một cách hệ thống tránh viêm ĐBT cấp

 Viêm BQ : KS 7-10 ngày

 KS : luôn luôn Beta Lactamines

(Penicilline A) và cephalosporines

Viêm BQ đàn ông

 Hiếm

 ĐT theo qui ước : KS 7-10 ngày

 Khi Viêm TLT hay viêm tinh hoàn mào tinh hoàn : ĐT đặc biệt

Trẻ em

 Không xử dụng Quinolones

 Luôn luôn tìm dị dạng đường niệu

 Giống KS người lớn nhưng liều trẻ em

NTN trên BN đặt thông

thống chống chảy ngược vào…

mg/ngày

NTN do nấm

 BN yếu hoặc mang ống thông tại chỗ

 NTN Candida : rửa BQ Amphotericine B (50 mg/lít) hay Fluconozol uống

(Triflucan 50 mg/ngàyX 10 ngày)

NTN tái phát

thường xuyên : ĐT theo từng đợt NT

xuyên : KS dự phòng kéo dài với liều

thấp : 1 lần/ngày hoặc 2-3 lần/tuần hoặc

1 lần/ngàyX20 ngày/tháng : kéo dài 6-12 tháng

đặt âm đạo/ngàyX20 ngàyX3-6 tháng)

Viêm đài bể thận cấp

NTN trong quá trình mang thai

Nhiễm trùng sinh dục