Khảo sát kiến thức, thái độ phòng chống dịch covid 19 của người dân xã nam phong thành phố nam định năm 2020

Phương pháp ngiên cứu về kiến thức, thái độ phòng chống dịch Covid-19 của người dân xã Nam Phong .... Một số ưu điểm, tồn tại và nguyên nhân về thực trạng kiến thức thái độ của người dân

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

PHÙNG THỊ HẰNG

KHẢO SÁT KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ PHÒNG CHỐNG DỊCH

COVID-19 CỦA NGƯỜI DÂN XÃ NAM PHONG

THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH NĂM 2020

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NAM ĐỊNH - 2020

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH

PHÙNG THỊ HẰNG

KHẢO SÁT KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ PHÒNG CHỐNG DỊCH

COVID-19 CỦA NGƯỜI DÂN XÃ NAM PHONG

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận này, em đã nhận được sự động viên, giúp đỡ nhiệt tình, tạo điều kiện thuận lợi của các thầy cô giáo trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, cán bộ trạm y tế Xã Nam Phong nơi em thực hiện nghiên cứu

Em xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu cùng toàn thể các thầy cô giáo của trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, Trạm trưởng trạm Y tế, cán bộ trạm Y tế Xã Nam Phong, cùng bạn bè, những người tận tình giảng dạy, trao đổi kinh nghiệm, đóng góp những ý kiến quý báu cho việc hoàn thành khóa luận

Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến ThS Nguyễn Thị Huế - người hướng dẫn khoa học, đã tận tình chỉ bảo trong suốt quá trình thực hiện khóa luận

Sau cùng, em xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè - những người đã luôn sát cánh, động viên giúp đỡ, chia sẻ với em những khó khăn trong học tập và hoàn thành khóa luận

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong các công trình khác Nếu không đúng như đã nêu trên, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về đề tài của mình

Nam Định, ngày 1 tháng 6 năm 2020

Phùng Thị Hằng

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT v

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

DANH MỤC BIỂU ĐỒ vii

DANH MỤC HÌNH ẢNH vii

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 3

1.1 Cơ sở lý luận 3

1.1.1 Đặc điểm sinh học của vi rút SARS-CoV-2 3

1.1.2 Định nghĩa trường hợp bệnh 7

1.1.3 Đặc điểm lâm sàng bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới vi rút corona 8

1.2 Cơ sở thực tiễn 10

1.2.1 Ứng phó phòng chống dịch Covid-19 của các nước trên thế giới 10

1.2.2 Ứng phó phòng chống dịch Covid-19 ở Việt Nam 13

Chương 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN 16

2.1 Thông tin chung về xã Nam Phong 16

2.2 Phương pháp ngiên cứu về kiến thức, thái độ phòng chống dịch Covid-19 của người dân xã Nam Phong 17

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu 17

2.2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 17

2.2.3 Phương pháp nghiên cứu 17

2.2.4 Bộ công cụ và phương pháp thu thập số liệu 17

2.2.5 Phương pháp phân tích số liệu 18

2.2.6 Hạn chế nghiên cứu 18

2.2.7 Đạo đức trong nghiên cứu 18

2.3.2 Đánh giá kiến thức của người dân xã Nam Phong về dịch bệnh Covid-19 19

2.3.4 Thái độ của người dân xã Nam Phong về phòng chống dịch Covid 19 23

2.4 Một số ưu điểm, tồn tại và nguyên nhân về thực trạng kiến thức thái độ của người dân xã Nam Phong trong dịch Covid-19 24

Chương 3: KHUYẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP KHẢ THI 27

3.1 Đối với trạm Y tế xã Nam Phong Thành phố Nam Định 27

3.2 Đối với người dân xã Nam Phong 27

Chương 4: KẾT LUẬN 30

4.1 Thực trạng kiến thức về dịch bệnh Covid-19 của người dân xã Nam Phong 30

4.2 Đánh giá thái độ về dịch Covid-19 của người dân xã Nam Phong 31

4.3 Đề xuất giải pháp tăng cường phòng chống dịch Covid 19 của người dân xã Nam Phong 31

4.3.1 Đối với trạm Y tế xã Nam Phong: 31

4.3.2 Người dân xã Nam Phong 31 TÀI LIỆU THAM KHẢO

Phụ lục: PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN

SARS-CoV-2 Severe acute respiratory syndrome corona virus 2

Virus corona gây hội chứng hô hấp cấp tính nặng 2

Tổ chức Y tế Thế giới

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.2 Kiến thức của ĐTNC về bệnh Covid-19 19 Bảng 2.3 Kiến thức của người dân về biện pháp phòng bệnh Covid-19 20 Bảng 2.4 Kiến thức của người dân về đeo khẩu trang phòng chống dịch Covid-19

21 Bảng 2.5 Kiến thức của người dân về rửa tay đúng cách 22 Bảng 2.6 Thái độ của người dân về tuân thủ phòng chống dịch Covid 19 23

xã hôi ở Mỹ Ảnh chụp ngày 3/4/2020 12 Hình 3: Ghi nhận tại hồ Hoàn Kiếm (quận Hoàn Kiếm), nhiều người dân đến đây vui chơi, tập hể dục không đeo khẩu trang hoặc đeo không đúng quy cách 14 Hình 4: Việc không đeo khẩu trang hoặc đeo không đúng quy cách sẽ tăng nguy cơ lây nhiễm Covid-19 14

ĐẶT VẤN ĐỀ

Vi rút Corona là một họ vi rút lây truyền từ động vật sang người, còn có khả năng lây trực tiếp từ người sang người chủ yếu qua giọt bắn, đường hô hấp và qua đường tiếp xúc Vi rút cũng có khả năng lây truyền qua khí dung trong không khí

Từ tháng 12/2019, một chủng vi rút Corona mới (SARS-CoV-2) đã được xác định

là căn nguyên gây ra dịch viêm đường hô hấp cấp tính (Covid-19) [7]

Người bệnh Covid-19 có biểu hiện lâm sàng đa dạng từ nhiễm không có triệu chứng, giống như cảm cúm thông thường, tới những biểu hiện bệnh lý nặng như viêm phổi nặng, suy hô hấp, sốc nhiễm trùng, suy chức năng đa cơ quan và tử vong, đặc biệt ở những người cao tuổi, người khuyết tật, người có bệnh mạn tính hay suy giảm miễn dịch Các bệnh mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, giãn phế quản, viêm phổi kẽ, ung thư phổi, người suy giảm miễn dịch, đái tháo đường, tim mạch, tăng huyết áp… sẽ làm tăng mức độ nặng của bệnh khi người bệnh nhiễm Covid-19 [1] Hiện nay chưa có thuốc đặc hiệu và chưa có vắc xin phòng Covid-19 nên chủ yếu là điều trị hỗ trợ và điều trị triệu chứng Các biện pháp phòng bệnh chính là phát hiện sớm và cách ly ca bệnh Chùm ca bệnh được phát hiện tại Thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc vào ngày 03/12/2019 đã nhanh chóng lan ra các vùng lãnh thổ của Trung Quốc, các nước trong khu vực và trên toàn thế giới [1] Tính đến ngày 17 tháng 4 năm 2020, trên thế giới có 212 quốc gia và vùng lãnh thổ với 2.182.823 ca mắc Covid-19, trong số này có 145.551 trường hợp tử vong Khoảng 75% trong số ca tử vong có sẵn bệnh lý mạn tính như bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mãn tính, tai biến mạch não…[2]

Việt Nam là quốc gia đông dân thứ 5 trên Thế giới (trên 96,2 triệu dân năm 2019),cùng với đó là sự già hóa dân số, mật độ dân số khá cao 290 người/km2, tỷ lệ người dân mắc các bệnh mạn tính cao nên nước ta rất dễ có nguy cơ bùng phát dịch bệnh [5] Chính vì lẽ đó, chính phủ Việt Nam đã đưa ra rất nhiều công văn chỉ thị tới từng khu vực, địa phương trên cả nước và được các chính quyền các cấp nghiêm túc thực hiện

Chúng ta đều biết rằng tình hình dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp, cùng với việc thực hiện nghiêm, quyết liệt các giải pháp ứng phó, ngăn chặn dịch

thì ý thức và tinh thần trách nhiệm, sự tự giác… của mỗi cá nhân là yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa, và ngăn chặn dịch bệnh lan rộng Tuy nhiên, chưa có

sự nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề này, vậy câu hỏi đặt ra là cách phòng tránh dịch Covid 19 của người dân ở cộng đồng đang diễn ra như thế nào? Trong quá trình thực tế tại địa bàn xã Nam Phong em nhận thấy xã Nam Phong có mật độ dân

số khá cao khoảng 1807 người/km², người dân ở đây sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng hoa và buôn bán, tỷ lệ người dân chưa tốt nghiệp THCS lên đến 42% Đa phần là có ý thức thực hiện các biện pháp phòng tránh dịch Covid như đeo khẩu trang, rửa tay với xà phòng nhưng bên cạnh đó vẫn có bộ phận nhỏ người dân chưa có ý thức tự giác Vì vậy em tiến hành nghiên cứu:

“ Khảo sát kiến thức, thái độ phòng chống dịch Covid-19 của người dân

xã Nam Phong Thành phố Nam Định năm 2020” với những mục tiêu sau:

1 Mô tả kiến thức, thái độ phòng chống dịch Covid-19 của người dân xã Nam Phong năm 2020

2 Đề xuất một số giải pháp tăng cường phòng chống dịch Covid-19 của người dân

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Đặc điểm sinh học của vi rút SARS-CoV-2

1.1.1.1 Giới thiệu về vi rút SARS-CoV-2

SARS-CoV-2 (tên gọi cũ là nCoV) là một chủng vi rút corona mới trước đây chưa từng được xác định trên người Đến nay đã xác định được 6 chủng vi rút Corona có khả năng lây nhiễm ở người và SARS-CoV-2 là thành viên thứ bảy [1]

vụ dịch lớn về qui mô và mức độ tổn thương bao gồm: vi rút corona gây hội chứng

hô hấp cấp tính nặng được phát hiện vào năm 2002 được gọi là SARS-CoV-1; tiếp đến là vi rút corona gây hội chứng viêm đường hô hấp Trung Đông được phát hiện

vào năm 2012 được gọi là MERS-CoV; và gần đây nhất là vi rút corona gây bệnh viêm phổi ở Vũ Hán được phát hiện vào giữa tháng 12/2019 được gọi là SARS-CoV-2 [1]

Đây là vi rút có vỏ bao, hạt vi rút hình tròn hoặc bầu dục, thường là đa diện với đường kính 60-140nm Đặc điểm di truyền của vi rút SARS-Cov-2 khác với SARS và MER-CoV, chỉ 85% trình tự gen của vi rút giống với chủng gây SARS [1]

So sánh bộ gen của cả alpha và betacoronaviruses (họ coronaviridae) được

mô tả cho thấy hai đặc điểm đáng chú ý của bộ gen SARS-CoV-2:

(i) dựa trên mô hình cấu trúc và các thí nghiệm sinh hóa, SARS-CoV-2 dường như được tối ưu hóa cho liên kết với thụ thể ACE2 của con người;

(ii) protein tăng đột biến (S) của SARS-CoV-2 có vị trí phân cắt polybasic (furin) tại ranh giới S1 và S2 thông qua việc chèn mười hai nucleotide

Vùng liên kết với thụ thể (Receptor-binding domain - RBD) trong protein tăng đột biến của các coronavirus liên quan đến SARS-CoV-2 và SARS là phần biến đổi nhất trong bộ gen của vi rút Sáu vùng trong RBD dường như rất quan trọng để liên kết với thụ thể ACE2 của con người và xác định vật chủ Năm trong số sáu vùng này bị đột biến ở SARS-CoV-2 giống đến 96% so với trình tự gen RaTG13 được phân lập từ dơi Ngoài ra, một số vùng chính trong RBD của SARS-CoV-2 khác với những cái được mô tả trước đây và được tối ưu cho liên kết với thụ thể ACE2 của người Các đặc điểm bộ gen của SARS-CoV-2 phần nào có thể giải thích tính lây nhiễm và khả năng truyền bệnh của SARS-CoV-2 ở người [1]

Đáng chú ý về sự biến đổi gen của vi rút SARS-CoV-2, các nghiên cứu tại Italy đã xác định đồng thời có 4 biến chủng của virus SARS-CoV-2, khác với chủng của vi rút được xác định tại Vũ Hán, Trung Quốc [1]

1.1.1.2 Ổ chứa, nguồn truyền nhiễm

- Ổ chứa tiên phát: Động vật hoang dã và dơi được coi là ổ chứa thiên nhiên

và đóng vai trò quan trọng trong việc truyền các loại vi rút khác nhau sang người, bao gồm Ebola, Nipah và các loại coronavirus trong đó SARS-CoV-2 Ngoài ra chồn và tê tê có thể là ổ chứa của vi rút này [1]

- Nguồn truyền nhiễm cộng đồng:

Người mắc bệnh có triệu chứng từ mức độ rất nhẹ đến nặng là nguồn truyền nhiễm chính lây lan dịch bệnh trong cộng đồng [1]

Người mang vi rút hoàn toàn không có triệu chứng dường như có khả năng lây truyền rất thấp Việc đánh giá vai trò lây truyền của người mang vi rút không triệu chứng vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu, đánh giá thêm [1]

1.1.1.3 Phương thức lây truyền

SARS-CoV-2 có thể lây truyền từ người mang vi rút sang người lành qua các con đường sau:

- Bệnh có thể lây trực tiếp từ người sang người qua hôn nhau hoặc hít phải những giọt bắn từ mũi hoặc miệng của người bị COVID-19 phát tán khi ho, hắt hơi hoặc thở ra Nếu hít hoặc nuốt phải những giọt bắn này từ người bị nhiễm SARS-CoV-2 thì sẽ có nguy cơ bị nhiễm bệnh Đây là lý do tại sao phải cách xa người bệnh hơn 2 mét Đến thời điểm này, hình thức này được coi là đường lây lan chính của bệnh [1]

- Bệnh có thể lây do người lành tiếp xúc với các bề mặt có SARS-CoV-2 trên Những giọt bắn văng xa tới 2 mét do người bệnh phát tán khi ho, hắt hơi, thở

ra, rơi xuống các vật thể và các bề mặt xung quanh người Nếu hít phải những giọt bắn này từ người bị nhiễm SARS-CoV-2 thì sẽ có nguy cơ bị nhiễm bệnh Đây là lý

do tại sao phải cách xa người bệnh hơn 2 mét hoặc phải đeo khẩu trang để hạn chế giọt bắn văng ra xa Đến thời điểm này, hình thức này được coi là đường lây lan chính của bệnh.Bàn tay che chắn khi ho hoặc tiếp xúc với những vật thể hoặc bề mặt nhiễm SARS-CoV-2, sau đó sờ vào mắt, mũi hoặc miệng của họ cũng sẽ có nguy cơ bị lây nhiễm [1] Do đó rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc sát khuẩn tay là một trong những biện pháp dự phòng có hiệu quả [7]

Theo các nghiên cứu, ngoài môi trường, SARS-COV-2 rất dễ bị chết bởi ánh sáng, tia cực tím và nhiệt độ cao Ở môi trường lạnh, ẩm, SARS-COV-2 có thể tồn tại trên bề mặt phẳng kim loại từ 1 đến 5 ngày, trên một số bề mặt nhựa và kim loại đến 9 ngày; trên bìa cát tông 24 giờ; trên đồ vật bằng đồng 4 giờ [1]

Các bề mặt được khử trùng bằng dung dịch 0,1% clo hoạt tính hoặc 62-71% cồn có thể giết chết coronavirus trên các bề mặt trong vòng 1 phút

Đã có nghiên cứu tìm thấy vi rút trong phân của một số trường hợp bệnh, nhưng lây lan qua đường này không phải là cơ chế lan truyền chính thức của dịch bệnh này.WHO đang tiếp tục nghiên cứu về cách lây lan Covid-19và sẽ tiếp tục chia sẻ những phát hiện mới [10]

1.1.1.4 Thời gian ủ bệnh

Thời gian ủ bệnh của người nhiễm SARS-CoV-2 trung bình từ 3-7 ngày, tối

đa là 14 ngày Tuy nhiên, đã có nghiên cứu phát hiện ra khoảng thời gian ủ bệnh của các bệnh nhân rất khác nhau có thể từ 1 đến 24 ngày, tuy nhiên thời gian ủ bệnh trên 14 ngày chỉ là cá biệt [1]

1.1.1.5 Đối tượng nguy cơ cao

Theo các số liệu nghiên cứu, nhóm người có nguy cơ lây nhiễm và tử vong

do nhiễm SARS-CoV-2 cao hơn là nhóm người cao tuổi và bị các bệnh mạn tính khác phối hợp như bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, phổi tắc nghẽn mãn tính, viêm phế quản mãn, xơ gan, viêm gan, bệnh thận mãn tính, ung thư Các nghiên cứu cho thấy, 80% các trường hợp tử vong có từ 3 bệnh lý nền trở lên [1] Kết quả nghiên cứu trên 70,000 ca bệnh của Trung Quốc cho thấy, các ca bệnh tập trung chủ yếu ở lứa tuổi 30-79 (87%), 80 tuổi trở lên chiếm 3%, 20-29 tuổi chiếm 3%, 10-19 tuổi chiếm 15% và dưới 10 tuổi chiếm 1% Trong đó 81% có bệnh cảnh trung bình, 14% bệnh nặng và 5% bệnh rất nặng Tỷ lệ tử vong là 2,3% số ca mắc, tỷ lệ này ở người từ 80 tuổi là 14,8%; ở người 10-79 tuổi là 8,0% và 49,0% ở những ca bệnh rất nặng [1]

Trong khi đó, theo Viện Y tế Quốc gia Ý, độ tuổi trung bình của bệnh nhân

tử vong vì COVID-19 là trên dưới 78 tuổi, nạn nhân nhỏ tuổi nhất là 31 tuổi, cao nhất là 103 tuổi; 41% các nạn nhân tử vong là từ 80-89 tuổi; 35% thuộc nhóm tuổi 70-79 [1]

Một số nghề nghiệp và công việc có nguy cơ tăng tiếp xúc với nguồn bệnh như: nhân viên y tế, người lao động ở môi trường tiếp xúc nhiều như nhân viên hàng không, đường sắt, người điều khiển phương tiện giao thông công cộng…[1]

- Người cùng nhóm: du lịch, công tác, vui chơi, buổi liên hoan, hội họp với

ca bệnh xác định hoặc ca bệnh nghi ngờ trong thời kỳ mắc bệnh

- Người ngồi cùng hàng ghế, trước, sau hai hàng ghế trên cùng phương tiện giao thông (tàu, xe ô tô, máy bay, tàu thủy ) với ca bệnh xác định hoặc ca bệnh nghi ngờ trong thời kỳ mắc bệnh Trong một số trường hợp cụ thể, tùy theo kết quả điều tra dịch tễ, cơ quan y tế sẽ quyết định việc mở rộng danh sách tiếp xúc gần đối với hành khách đi cùng một phương tiện giao thông

- Bất cứ người nào tiếp xúc gần với với ca bệnh xác định hoặc ca bệnh nghi ngờ trong thời kỳ mắc bệnh ở các tình huống khác

1.1.3 Đặc điểm lâm sàng bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới vi rút corona

1.1.3.1 Các triệu chứng lâm sàng

Triệu chứng lâm sàng ban đầu hay gặp là sốt, đau họng, ho khan, mệt mỏi và đau cơ Theo một nghiên cứu trên 138 bệnh nhân ở Vũ Hán, Trung Quốc, các triệu chứng được ghi nhận bao gồm: 98,6% sốt, 69,6% mệt mỏi, 59,4% ho khan, 34,8% đau cơ và 31,2% khó thở Ngoài ra, còn có một số triệu chứng khác ít gặp hơn là nhức đầu, chóng mặt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn [1]

Diễn biến của bệnh [1] :

+ Hầu hết người bệnh chỉ sốt nhẹ, ho, mệt mỏi, không bị viêm phổi và thường tự hồi phục sau khoảng 1 tuần

+ Một số trường hợp có thể viêm phổi, viêm phổi nặng, diễn tiến tới suy hô hấp cấp (thở nhanh, khó thở, tím tái, .), hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), sốc nhiễm trùng, rối loạn thăng bằng kiềm-toan, suy chức năng các cơ quan dẫn đến tử vong Thời gian trung bình từ khi có triệu chứng ban đầu tới khi diễn biến nặng thường khoảng 7-8 ngày

+ Tử vong xảy ra nhiều hơn ở người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch

và mắc các bệnh mạn tính kèm theo như bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, phổi tắc nghẽn mãn tính, viêm phế quản mãn, xơ gan, viêm gan, bệnh thận mãn tính

1.1.3.2 Các bệnh cảnh lâm sàng (Phân loại bệnh nhân)

Viêm đường hô hấp cấp tính do SARS-Cov-2 có thể biểu hiện các bệnh cảnh trên lâm sàng như sau [1] :

+ Viêm đường hô hấp trên

Người bệnh có các triệu chứng không đặc hiệu như sốt, ho khan, đau họng, nghẹt mũi, mệt mỏi, đau đầu, đau mỏi cơ Người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch có thể có các triệu chứng không điển hình

+ Viêm phổi nhẹ

- Người lớn và trẻ lớn: người bệnh bị viêm phổi và không có dấu hiệu của viêm phổi nặng bên dưới

- Trẻ nhỏ: trẻ em bị viêm phổi nhẹ có ho hoặc khó thở và thở nhanh Thở nhanh được xác định khi nhịp thở ≥ 60 lần/phút ở trẻ dưới 2 tháng; ≥ 50 lần/phút ở trẻ từ 2 - 11 tháng; ≥ 40 lần/phút ở trẻ từ 1 - 5 tuổi) và không có các dấu hiệu của viêm phổi nặng

+ Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển

- Giai đoạn khởi phát: các triệu chứng hô hấp mới hoặc xấu đi trong vòng một tuần kể từ khi có các triệu chứng lâm sàng

- X-quang, CT scan hoặc siêu âm phổi: hình ảnh tổn thương kính mờ hai phế trường mà không phải do tràn dịch màng phổi, xẹp thùy phổi hoặc các nốt ở phổi nhất là ở vùng sát màng hổi ở phía sau

- Biểu hiện phù phổi: không phải do suy tim hoặc quá tải dịch, cần đánh giá khách quan (siêu âm tim) để loại trừ phù phổi do áp lực thủy tĩnh nếu không thấy các yếu tố nguy cơ

- Thiếu ô xy máu

+ Nhiễm trùng huyết

- Người lớn: có dấu hiệu rối loạn chức năng các cơ quan:

+ Thay đổi ý thức: ngủ gà, lơ mơ, hôn mê

+ Khó thở hoặc thở nhanh, độ bão hòa ô xy thấp

+ Nhịp tim nhanh, mạch nhanh nhỏ khó bắt, chi lạnh, hoặc hạ huyết áp, da nổi vân tím

+ Thiểu niệu hoặc vô niệu

+ Xét nghiệm có rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, nhiễm toan, tăng lactate, tăng bilirubine

- Trẻ em: khi nghi ngờ hoặc khẳng định do nhiễm trùng và có ít nhất 2 tiêu chuẩn của hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS) và một trong số đó phải là thay đổi thân nhiệt hoặc số lượng bạch cầu bất thường

+ Sốc nhiễm trùng

- Người lớn: hạ huyết áp kéo dài mặc dù đã hồi sức dịch, phải sử dụng thuốc vận mạch để duy trì huyết áp động mạch trung bình (MAP) ≥65 mmHg và nồng độ lactate huyết thanh >2 mmol/L

- Trẻ em: sốc nhiễm trùng xác định khi có:

+ Bất kỳ tình trạng hạ huyết áp nào: khi huyết áp tâm thu < 5 bách phân vị hoặc > 2SD dưới ngưỡng bình thường theo lứa tuổi, hoặc (trẻ <1 tuổi: <70 mmHg; trẻ từ 1-10 tuổi: < 70 + 2 x tuổi; trẻ > 10 tuổi: <90 mmHg)

+ Hoặc có bất kỳ 2-3 dấu hiệu sau: thay đổi ý thức, nhịp tim nhanh hoặc chậm (< 90 nhịp/phút hoặc >160 nhịp/phút ở trẻ nhũ nhi, và <70 nhịp/phút hoặc

>150 nhịp/phút ở trẻ nhỏ); thời gian làm đầy mao mạch kéo dài (>2 giây); hoặc giãn mạch ấm/mạch nẩy; thở nhanh; da nổi vân tím hoặc có chấm xuất huyết hoặc ban xuất huyết; tăng nồng độ lactate; thiểu niệu; tăng hoặc hạ thân nhiệt

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Ứng phó phòng chống dịch Covid-19 của các nước trên thế giới

Các quốc gia trên thế giới chọn các cách ứng phó với dịch khác nhau, tùy theo điều kiện, hoàn cảnh

Nhiều quốc gia đã lựa chọn phương án để người dân tự cách ly, theo dõi và chỉ điều trị các trường hợp nặng, không cách ly tập trung và không xét nghiệm toàn

bộ các trường hợp tiếp xúc Ví dụ, nước Anh chỉ theo dõi và xét nghiệm trường hợp

có triệu chứng nặng phải nhập viện Myanma bỏ qua xét nghiệm, Campuchia chỉ tiến hành xét nghiệm khi có cảnh báo từ Việt Nam do có hành khách nghi ngờ từ Việt Nam sang Với cách ứng phó như vậy, lần lượt các nước châu Âu đặc biệt là Ý

đã đối mặt với tình trạng quá tải bệnh viện, số lượng bệnh nhân tăng nhanh vượt

quá khả năng chịu đựng của hệ thống y tế làm số lượng tử vong tăng nhanh và làm

tê liệt mọi hoạt động y tế thông thường [8]

Đến thời điểm hiện tại, các nước Châu Âu và nhiều nước đã bắt đầu ban bố tình trạng khẩn cấp và kêu gọi người dân hạn chế ra đường, hạn chế đến các nơi công cộng, đóng cửa trường học Một số nước đã thực hiện đóng cửa biên giới, khoanh vùng phong tỏa cách ly diện rộng Mỹ cũng đã ban bố tình trạng thảm họa ở nhiều bang và đang xem xét hạn chế đối với việc đi lại trong nước, đặc biệt là đối với khu vực hiện đang bị ảnh hưởng nặng nề do dịch bùng phát trong đó có thủ đô Washington [8]

Ngoài các biện pháp trên, WHO còn khuyên các người dân Chỉ có hai nhóm người nên đeo khẩu trang: những người bị nhiễm virus có các triệu chứng, và những người đang chăm sóc cho những đối tượng bị nghi ngờ nhiễm virus corona Chỉ đeo khẩu trang không được coi là sự biện pháp bảo vệ đáng tin cậy hoàn toàn Các nghiên cứu hiện tại cho thấy virus lây lan qua các giọt dịch và nước chứ không lây truyền qua không khí [9] Đây là lý do tại sao các chuyên gia nói rằng, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước có hiệu quả hơn nhiều

Ở Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Nhật Bản, Thái Lan và Đài Loan, mọi người mặc định rằng bất kỳ ai cũng có thể mang virus, ngay cả những người khỏe mạnh Vì vậy, với tinh thần vì mọi người, bạn cần bảo vệ bản thân khỏi người khác

và ngược lại [8]

Một số chính phủ các nước đang kêu gọi người dân đeo khẩu trang Thậm chí ở một số vùng của Trung Quốc, bạn có thể bị bắt và bị phạt vì không đeo khẩu trang [8]

Trong khi đó, tại Indonesia và Philippines, nơi có số ca nghi nhiễm thấp nhưng hầu hết mọi người ở các thành phố lớn đã bắt đầu đeo khẩu trang để bảo vệ bản thân khỏi sự lây nhiễm [8]

Theo đài BBC ngày 23 tháng 4 đã đưa tin: Việc đeo khẩu trang sẽ trở thành việc bắt buộc đối với người sử dụng phương tiện giao thông công cộng trên khắp nước Đức và gần như tất cả các bang cũng sẽ bắt buộc người dân phải đeo khẩu trang khi đi mua sắm [8]

Thủ tướng Angela Merkel khẩn thiết khuyến khích đeo khẩu trang vào tuần trước khi bà nới lỏng các biện pháp phong tỏa trên toàn quốc.Các quốc gia khác nhau đã ban hành hướng dẫn khác nhau về việc đeo khẩu trang.Áo buộc người dân đeo khẩu trang khi đi mua sắm vào đầu tháng này Nhưng vào thứ Tư, Thụy Sĩ đã xác nhận sẽ không bắt công dân đeo khẩu trang khi nước này nới lỏng các lệnh hạn chế [8]

Dù nhiều nước châu Âu và một số bang của Mỹ đã ra quy định bắt buộc đeo khẩu trang tại cửa hàng hay trên phương tiện giao thông công cộng, nghiên cứu cho thấy người dân các nước phương Tây vẫn rất miễn cưỡng với khẩu trang và chỉ đeo trong trường hợp bất khả kháng [8]

Các quốc gia Bắc Âu dường như phản đối việc đeo khẩu trang nhiều hơn các nước láng giềng Địa Trung Hải, nơi đang bị ảnh hưởng nặng nề hơn bởi dịch bệnh Trong các cuộc khảo sát được YouGov PLC thực hiện từ tháng 2 đến cuối tháng 5 tại Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy và Phần Lan, chưa đến 10% số người được hỏi nói họ thường xuyên đeo khẩu trang.Tại Mỹ, vấn đề đeo khẩu trang đã làm bùng phát các cuộc tranh luận chính trị gay gắt Người đứng đầu cơ quan y tế quận Cam, California, mới đây phải từ chức sau khi bị đe dọa tính mạng vì ban bố lệnh buộc người dân đeo khẩu trang khi ra ngoài [8]

Hình 2: Dòng người không đeo khẩu trang, tụ tập biểu tình phản đối lệnh giãn

cách xã hôi ở Mỹ Ảnh chụp ngày 3/4/2020

ẢNH,GETTY

1.2.2 Ứng phó phòng chống dịch Covid-19 ở Việt Nam

Việt Nam chọn phương án cách ly triệt để kết hợp với sàng lọc và xét nghiệm có chiến lược để ngăn dịch từ bên ngoài vào và khống chế các trường hợp xâm nhập không để dịch lan rộng Việt Nam chấp nhận tổn thất ban đầu về giao thương, du lịch để ngăn chặn dịch càng lâu càng tốt với hi vọng dịch trên thế giới kết thúc sớm từ bên ngoài và không cho dịch lan tràn ở bên trong Cho đến thời điểm hiện tại, các nỗ lực chống dịch theo hình thức này vẫn được chứng minh là đúng thể hiện qua số mắc mới chỉ tập trung vào những trường hợp đến từ bên ngoài lãnh thổ Phần lớn trường hợp xâm nhập bị giữ lại trước khi kịp gây dịch trừ bên trong lãnh thổ Tuy nhiên hình thức này cũng tiêu tốn một lượng lớn nguồn lực cho xét nghiệm sàng lọc cũng như chi phí cho cách ly hàng chục ngàn người nhất là khi

hầu hết các nước trên thế giới đều trong tình trạng dịch [4]

Ngoài ra, Từ ngày 16/3, quy định bắt buộc đeo khẩu trang nơi đông người, nhà ga, bến tàu, bến xe, siêu thị… đã được người dân trong và ngoài nước ủng hộ Đặc biệt, tại sân bay, 100% khách trong và ngoài nước đều thực hiện nghiêm đối với chủ trương này [6]

Tại các bến tàu, bến xe, siêu thị hầu hết hành khách đều nhận thấy việc đeo khẩu trang là cần thiết Đối với các siêu thị, tất cả khách đến mua sắm, tham quan cũng buộc phải mang khẩu trang Đại diện một siêu thị cho biết, siêu thị là nơi đông người, chính vì vậy việc buộc phải mang khẩu trang khi mua sắm là điều cần thiết trong lúc này [3]

Quy định đeo khẩu trang tại nơi công cộng cũng nhận được sự đồng tình, chấp hành thực hiện của người dân Hà Nội Ghi nhận tại siêu thị Big C, bên cạnh khuyến cáo của Bộ Y tế về các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19 được dán ở khắp vị trí dễ thấy, dễ đọc là khu vực để dung dịch sát khuẩn tay phục vụ nhu cầu của khách đến mua sắm tại đây Tuy nhiên tại Hà Nội, theo ghi nhận của phóng viên báo Hà Nội mới ngày 29 tháng 4 thi nhiều người dân đến những nơi công cộng như:

Hồ Hoàn Kiếm (quận Hoàn Kiếm), chợ Gia Lâm (quận Long Biên)… không đeo khẩu trang hoặc đeo không đúng quy cách [6]

Hình 3: Ghi nhận tại hồ Hoàn Kiếm (quận Hoàn Kiếm), nhiều người dân đến đây vui chơi, tập hể dục không đeo khẩu trang hoặc đeo không đúng quy cách

Hình 4: Việc không đeo khẩu trang hoặc đeo không đúng quy cách sẽ tăng nguy

cơ lây nhiễm Covid-19