Ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông trong đổi mới phương pháp đào tạo ở khoa Địa lý, Trường ðại học Sư phạm Hà Nội được tích hợp qua chương trình, nội dung, phương pháp dạy học, hình thành kỹ năng và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên.
Trang 1ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
TRONG đỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP đÀO TẠO
Ở KHOA đỊA LÝ TRƯỜNG đẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
đẶNG VĂN đỨC Khoa địa lý, Trường đHSP Hà Nội
I đẶT VẤN đỀ
Những yêu cầu mới của sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện ựại hóa ựất nước
và những thách thức trước nguy cơ tụt hậu trên ựường tiến vào thế kỷ XXI bằng cạnh tranh trắ tuệ ựang ựòi hỏi phải ựổi mới giáo dục, trong ựó có sự ựổi mới phương pháp dạy học đây không phải là vấn ựề riêng nước ta mà là vấn ựề ựang ựược quan tâm ở mọi quốc gia trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội
định hướng ựổi mới phương pháp dạy học ựã ựược xác ựịnh trong Nghị quyết TW2 khóa VIII là: Ộđổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - ựào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo cho người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện vào quá trình dạy học, ựảm bảo ựiều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học sinh, nhất là sinh viên ựại học Phát triển mạnh mẽ phong trào tự học, tự ựào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân, nhất là thanh niên.Ợ
Hiện nay, Công nghệ thông tin và truyền thông (Information and communication technology - ICT) ựã ảnh hưởng sâu sắc ựến giáo dục- ựào tạo nói chung, ựến ựổi mới chương trình, nội dung và phương pháp ựào tạo ở các trường phổ thông và ựại học nói riêng
đổi mới phương pháp dạy học bằng Công nghệ thông tin và truyền thông là một chủ ựề lớn ựược UNESCO chắnh thức ựưa ra thành chương trình của thế kỷ XXI và UNESCO dự ựoán sẽ có sự thay ựổi nền giáo dục một cách căn bản vào những năm ựầu của thế kỷ XXI do ảnh hưởng của Công nghệ thông tin và truyền thông
Nhờ có công nghệ mới (ICT) mà giáo dục ựã có thể thực hiện các tiêu chắ mới: Học ở mọi nơi, học mọi lúc, học suốt ựời, dạy cho mọi người và với mọi trình ựộ tiếp thu khác nhau, ựổi mới cách dạy và cách học, vai trò của thầy và trò có sự thay ựổi
Mô hình giáo dục trong thời ựại thông tin
Mô hình Trung tâm Vai trò người học Công nghệ Truyền thống (1) Người dạy Thụ ựộng Bảng/TV/Radio
Thông tin (2) Người học Chủ ựộng Máy tắnh cá nhân PC Tri thức (3) Nhóm Thắch nghi PC+ Mạng
Bộ Giáo dục và đào tạo ựã ra chỉ thị 29/2001/CT-BGD&DDT về việc tăng
Trang 2giai ựoạn 2001-2005 Ộđổi mới giáo dục và ựào tạo, CNTT có tác dụng mạnh mẽ, làm thay ựổi nội dung, phương pháp, phương thức dạy và học CNTT là phương tiện
ựể tiến tới một Ộxã hội học tậpỢ Mặt khác, giáo dục và ựào tạo ựóng vai trò quan trọng bậc nhất thúc ựẩy sự phát triển của CNTT Ợ
Do vậy, việc ứng dụng ICT trong ựổi mới phương pháp dạy học là hết sức cần thiết để góp phần thực hiện tốt mục tiêu ựào tạo giáo viên chất lượng cao ở khoa địa lý Trường đại học Sư phạm Hà Nội yêu cầu giảng viên cua rkhoa phải:
+ Có trình ựộ chuyên môn cao
+ Có kỹ năng sư phạm tốt
+ Có khả năng nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ sư phạm + Có khả năng ứng dụng ICT trong dạy học ựịa lý
+ Có ựủ năng lực và phẩm chất ựạo ựức ựáp ứng ựược yêu cầu của giáo dục thế kỷ XXI và sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện ựại hóa ựất nước
Trong những năm qua khoa địa lý ựã ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) có hiệu quả trong ựào tạo giáo viên chất lượng cao Sinh viên tốt nghiệp
ựã ựáp ứng ựược yêu cầu của xã hội, có khả năng sử dụng ICT trong ựổi mới phương pháp dạy học ựịa lý ở nhà trường phổ thông
II ỨNG DỤNG ICT TRONG đỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP đÀO TẠO Ở KHOA đỊA LÝ TRƯỜNG đẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
đổi mới phương pháp ựào tạo giáo viên chất lượng cao là một nhiệm vụ quan trọng của trường đại học Sư phạm Hà Nội trọng ựiểm Trường có nhiệm vụ ựi ựầu
về ựổi mới phương pháp dạy học trong toàn ngành Giáo dục và đào tạo
ICT với công nghệ multimedia, với Internet, với ựĩa CD ựang làm thay ựổi cách thức dạy và học Từ chỗ thầy dạy chủ yếu là thuyết trình, trò thụ ựộng ghi chép, nay việc dạy và học ựã thay ựổi với phương châm mới:
- Học tập mềm dẻo suốt ựời thay cho học ựể thi cử trong một giai ựoạn của cuộc ựời
- Học ựể nâng cao chất lượng cuộc sống, ựể nâng cao trắ tuệ hơn là học ựể thi
cử lấy bằng cấp
- Tắch cực hóa quá trình dạy và học qua việc làm cụ thể của giáo viên và sinh viên thay vì lý luận nhiều
- Tắch cực hóa quá trình học tập sẽ làm cho người học hứng thú, hưng phấn hơn, hiệu quả hơn, hiểu bài nhanh hơn, tiếp nhận và lưu giữ thông tin nhiều hơn ICT làm ựược ựiều ựó vì sử dụng các phương tiện nghe và nhìn trong multimedia, tạo ra các tình huống học tập khác nhau, tạo ra các nguồn tài nguyên thông tin phong phú trên mạng
Trang 3- Vận dụng linh hoạt việc áp dụng ICT vào từng hoàn cảnh, không áp dụng một cách máy móc, cứng nhắc
- ðổi mới phương pháp dạy học bằng ICT sẽ làm tăng giá trị lượng thông tin, trao ñổi thông tin nhanh hơn, trực quan sinh ñộng hơn và hiệu quả hơn
1 Ứng dụng ICT trong ñổi mới nội dung, chương trình ñào tạo
Chương trình ñào tạo của khoa, ngoài học phần tin học chung của trường, sinh viên còn ñược học về GIS, MapInfo, ArcView và chương trình dạy học cho tương lai của Intel (Intel Teach to the Future) Trong giáo trình phương pháp dạy học ñịa lý ñã tích hợp ứng dụng ICT trong dạy học ñịa lý Nội dung ñề cập tới vai trò, khả năng ứng dụng ICT và cách khai thác các phần mềm ñể thiết kế bài giảng ñịa lý
Khoa ñã xây dựng một Website (http://dialy.dhsphn.edu.vn) và chương trình E-Learning (http://elearningdialy.dyndns.org) ñể phục vụ công tác ñào tạo
2 Ứng dụng ICT trong ñổi mới phương pháp dạy học
Các bài giảng của giáo viên ñều ñược thiết kế và trình bày trên Powerpoint có nội dung phong phú, sinh ñộng hấp dẫn, kích thích tính tích cực, tự giác, chủ ñộng
và sáng tạo của sinh viên trong học tập
Việc ứng dụng ICT trong rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên cũng ñược ñẩy mạnh như áp dụng phương pháp dạy học vi mô (Microteaching) trong các giờ thực hành về phương pháp dạy học Sinh viên ñược thiết kế giáo án, tập giảng, thi Olympic ñịa lý nhân dịp kỷ niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11 hàng năm với sự hỗ trợ của các phương tiện dạy học ña chức năng (Multimedia), sinh viên phấn khởi luyện tập, kỹ năng nghề nghiệp ñược nâng lên rõ rệt
3 Hình thành kỹ năng sử dụng ICT cho sinh viên
Việc hình thành kỹ năng sử dụng Công nghệ thông tin trong dạy học ñịa lý cho sinh viên là một nhiệm vụ có tính chiến lược lâu dài, nhằm góp phần ñổi mới phương pháp dạy học ñịa lý ở trường phổ thông theo hướng dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm
a Kỹ năng khai thác ñĩa CD Microsoft Encarta world Atlas 2004
Khai thác dữ liệu từ Microsoft Encarta Atlas
• Khai thác bản ñồ
• Khai thác thông tin dạng văn bản
• Khai thác hình ảnh
• Khai thác các Video clip
Tổ chức thông tin Microsoft Encarta Atlas liên kết với các ứng dụng khác
Trang 4• Tổ chức thông tin và chuyển dữ liệu sang Ms Excel
• Tổ chức thông tin và chuyển dữ liệu sang các chương trình ñồ hoạ,
Microsoft Publisher, Powerpoint, Website
b Khai thác ñĩa CD Microsoft Encarta Encyclopedia 2006
Khai thác dữ liệu từ Microsoft Encarta Encyclopedia 2006
• Khai thác bản ñồ
• Khai thác thông tin dạng văn bản
• Khai thác hình ảnh
• Khai thác các Video clip
Tổ chức thông tin Microsoft Encarta Encyclopedia liên kết với các ứng dụng khác
• Tổ chức thông tin và chuyển dữ liệu sang Ms Word
• Tổ chức thông tin và chuyển dữ liệu sang Ms Excel
• Tổ chức thông tin và chuyển dữ liệu sang các chương trình ñồ hoạ, Powerpoint, web
c Khai thác ñĩa CD PcFact
• Khai thác các bản ñồ (các bản ñồ hành chính các châu lục, các khu vực
và các nước trên thế giới)
• Khai thác các bản ñồ tự nhiên các khu vực và các nước trên thế giới
• Khai thác các bản ñồ thống kê kinh tế - xã hội (bản ñồ dân số, bản ñồ nông nghiệp, công nghiệp v.v )
• Khai thác bản ñồ các khu vực giờ trên Trái ðất, các bản ñồ trống
• Khai thác các thông tin, số liệu, biểu ñồ
• Tra cứu một số ñặc ñiểm của các ñối tượng ñịa lý v.v
d Khai thác ñĩa CD Db-MAP
• Khai thác các tính năng của Module MapEditor (số hóa bản ñồ, thiết lập cơ sở dữ liệu và hình ảnh, kết nối các ñối tượng trên bản ñồ với các
số liệu khác, hình ảnh và ñồ hoạ tương ứng)
• Khai thác các tính năng của Module Mapview (khai thác các bản ñồ, tính toán, tìm kiếm các ñối tượng trên bản ñồ, thiết lập các bản ñồ, tô mầu, vẽ ñồ thị, biểu ñồ, chồng ghép các lớp bản ñồ, tạo bản ñồ dạng Raster từ bản ñồ dạng Vector v.v )
• Khai thác 13 bản ñồ Việt Nam ñã ñược mã hóa từ bản ñồ hành chính Việt Nam có tỷ lệ 1:1.750.000 của Cục ño ñạc và Bản ñồ Nhà nước
Trang 5
e Kỹ năng làm việc với phần mềm MapInfo ủể biờn vẽ cỏc bản ủồ phục vụ dạy học ủịa lý
f Kỹ năng thiết kế và trỡnh diễn trực quan bài giảng bằng Microsoft PowerPoint
ấn độ
Diện tích: 3,28 triệu Km 2
Dân số: 1080 triệu người (2005) Thủ đô: Niu Đê Li GDP/người: 560 USD (2005)
ấn độ
Bản đồ hành chính Nam á
Nằm ở Nam á, lớn nhất bán đảo
ấn Độ
Tiếp giáp: 7 nước
3 mặt giáp biển
Hình thái vươn dài ra đại dương
Tự nhiên: Có sự khác biệt Bắc -Nam.
Kinh tế: án ngữ giao thông hàng hải thế giới
XK hội: Chủ nhân quan trọng trong khu vực
1 Vị trí địa lí Qua đặc điểm, em hKy hưởng của vị trí địa lí đối triển kinh tế- xK hội
3 Khí hậu.
Chí tuyến Bắc
Quan sát bản đồ, em có nhận xét gì về đặc
điểm khí hậu của ấn Độ?
3 Khí hậu (b)
Đặc điểm
Bắc: Cận nhiệt, nhiệt đới gió mùa
Nam: Nhiệt đới, Cận xích đạo
10 0
Chí tuyến Bắc
10 0 Quan sát các hướng gió,
em hKy cho biết loại gió lKnh thổ ấn Độ? (Đặc
điểm hoạt động và tác dụng của chúng?
Gió mùa Tây Nam có vai trò rất lớn đến khí hậu và đời sống
Thổi từ ấn Độ Dương vào mùa Hạ mang theo nhiều mưa.
Do ảnh hưởng của địa hình nên gây ra phân bố không đồng đều.
•Nơi mưa nhiều:
Sườn Gát Tây- Gát Đông
Hạ lưu sông Hằng
•Nơi mưa ít:
Vùng Tây Bắc
Lưu vực sông ấn
Cao nguyên Đê Can
Cỏc khúa sinh viờn tốt nghiệp những năm gần ủõy ủều cú khả năng sử dụng ICT ủể thiết kế bài giảng ủịa lý Trong cỏc buổi bỏo cỏo khoa học, bảo vệ luận văn tốt nghiệp, 100% sinh viờn ủều trỡnh diễn trờn Powerpoint Nhiều luận văn tốt nghiệp với ủề tài “Ứng dụng cụng nghệ thụng tin trong dạy học ủịa lý ở trường phổ thụng” ủạt kết quả xuất sắc
Trang 64 Ứng dụng ICT trong kiểm tra ñánh giá kết quả học tập của sinh viên Hiện nay, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong ñổi mới phương pháp dạy học cũng như trong kiểm tra ñánh giá ñang ñược phát triển mạnh
mẽ, nó ñã mang lại hiệu quả cao cho giáo dục- ñào tạo
Việc xây dựng và sử dụng phần mềm kiểm tra-ñánh giá môn Phương pháp dạy học ñịa lý bằng phần mềm Macromedia Authorware nhằm thực hiện khách quan, hiệu quả hơn trong kiểm tra-ñánh giá kết quả học tập của sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng ñào tạo giáo viên ở khoa ðịa lý, trường ðại học Sư phạm Hà Nội
III KẾT LUẬN
Ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong ñổi mới chương trình, nội dung và phương pháp dạy học ở khoa ðịa lý - Trường ðại học Sư phạm
Hà Nội ñã và ñang ñược phát triển mạnh mẽ ñể ñào tạo giáo viên chất lượng cao của một trường ðại học Sư phạm trọng ñiểm quốc gia
TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Quách Tuấn Ngọc ðổi mới giáo dục bằng CNTT-TT Kỷ yếu hội thảo-2001 [2] Nguyễn Cảnh Toàn Nhiệm vụ ñổi mới cách dạy, cách học ở một trường ðại học
Sư phạm trọng ñiểm Tạp chí khoa học ðHSP số 6/ 2001
[3] Denise Chalmers, Richard Fuller Teaching for learning at university Australia, 1995 [4] David Lambert and David Balderstone Learning to teach geography in the secondary school London and New York, 2000
TÓM TẮT Ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông trong ñổi mới phương pháp ñào tạo ở khoa ðịa lý, Trường ðại học Sư phạm Hà Nội ñược tích hợp qua chương trình, nội dung, phương pháp dạy học, hình thành kỹ năng và kiểm tra ñánh giá kết quả học tập của sinh viên
Trang 7SUMMARY USING ICT FOR RENOVATION OF CONTENT AND METHODS AT FACULTY OF GEOGRAPHY, HANOI UNIVERSITY OF EDUCATION
DANG VAN DUC The article deals with 4 topics:
- Using ICT for renovation of content,
- Using ICT for renovation of teaching methods,
- Training skills of using ICT for the students,
- Using ICT for renovation in the evaluation