=> Vi phạm phương châm về lượng ( nói thừa nội dung).. 4.Hãy cho biết lời của nhân vật trong câu chuyện sau vi phạm phương châm hội thoại nào?.. Đánh quân ngũ sách.[r]
Trang 1Trường THCS Tam Thôn Hiệp
GV: Nguyễn Thị Kim Xuyến
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT 9
Ngày 8/4/2020
Trang 3ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
III/ CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
II/ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
I/ CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI:
Trang 4I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
Phương châm cách thức
Phương châm quan hệ
Phương châm lịch sự
Trang 5ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I/ CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI:
1 Phương châm về lượng:
Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.
Vd:
Ba: - Bạn học bơi ở đâu vậy ?
An: - Ở dưới nước chứ đâu ?
Trang 6ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I/ CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI:
Trang 7ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I/ CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI:
Trang 8ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I/ CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI:
4 Phương châm quan hệ
Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài, trành nói lạc đề Vd:
- Ông nói gà, bà nói vịt.
- Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược.
Trang 9ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
I/ CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI:
5 Phương châm lịch sự
Khi giao tiếp cần tế nhị, tôn trọng người khác.
Vd:
Chim khôn kêu tiếng rảnh rang
Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe
Trang 10ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
Trang 112 Khi bố mẹ đi vắng, có người lạ mặt đến hỏi về tình hình gia đình như: ngày, giờ đi làm của bố mẹ… Em cần phải tuân thủ PCHT nào khi trả lời ? PCHT nào không nên tuân thủ ? Vì sao ?
3 Đọc các văn bản sau và cho biết phương châm hội thoại nào
đã không được tuân thủ?
a Một anh không làm nghề ngỗng gì, chỉ ăn bám vào bố Có ông thầy coi tướng cho, bảo:
- Cả hai bố con anh đều sống thọ Bố anh sống đến tám mươi còn anh ít ra cũng hơn bảy mươi
Nghe nói thế, anh ta khóc òa lên Thầy tướng lấy làm lạ, hỏi:
- Tôi bảo bố con anh đều sống thọ cả, cớ sao anh lại khóc?
Anh ta mếu máo:
- Như thế thì đến khi bố tôi chết, tôi còn sống mười năm nữa, ông bảo thế ai nuôi tôi mà tôi chẳng khóc?
=> Vi phạm phương châm về lượng ( nói thừa nội dung)
Trang 124.Hãy cho biết lời của nhân vật trong câu chuyện sau
vi phạm phương châm hội thoại nào?
- Bẩm quan, đánh bao nhiêu ạ?
Quan đang dở ngủ dở thức mơ màng đến quân bài đánh cho cụ thượng ù lúc gà gáy, bảo:
- Đánh quân ngũ sách!
=> Vi phạm phương châm quan hệ
Trang 135 Đọc đoạn thoại sau và cho biết phương châm hội
thoại nào không được tuân thủ?
Trông thấy thầy giáo, A chào rất to:
- Dạ, em chào thầy ạ!
Thầy giáo trả lời và hỏi
- Em đi đâu đấy?
- Em làm bài tập rồi ạ - A đáp.
Trang 14ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
II/ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
Trang 15SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
Phát triển nghĩa của từ
trên cơ sở nghĩa gốc Phát triển về số
Mượn tiếng nước ngoài
Tạo từ ngữ mới
Trang 16ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
II/ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
Bài tập
1 Cho biết nghĩa của từ "đầu" trong hai câu sau được chuyển
nghĩa theo phương thức nào?
a) Anh ta có cái đầu tuyệt vời, nhớ đến từng chi tiết
b) Đầu máy bay; đầu tủ, đầu bàn
=> Nghĩa gốc
=> Nghĩa chuyển theo pt ẩn dụ
Trang 17ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
II/ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
2 Cho biết nghĩa của từ “chân" trong hai câu sau được chuyển nghĩa theo phương thức nào?
a)Miệng cười buốt giá
Chân không giày
b) Năm em học sinh có chân trong đội tuyển bóng đá của trường
Bài tập
=> Nghĩa gốc
=> Nghĩa chuyển theo pt hoán dụ
Trang 18ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
II/ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG
3 Cho một vài ví dụ về từ mới được dùng gần đây?
Þ Quá cảnh, dạy học trực tuyến, thương hiệu, đường cao tốc…
Trang 19ÔN TẬP TIẾNG VIỆT III/ CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
1 Cách dẫn trực tiếp:
Là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật Lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép
Tục ngữ có câu : “Thất bại là mẹ thành công ”
Là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật nhưng có điều chỉnh cho phù hợp Lời dẫn gián tiếp
không được đặt trong dấu ngoặc kép.
Tục ngữ có nói rằng thất bại là mẹ thành công.
2 Cách dẫn gián tiếp:
VD:
VD:
Trang 20Lưu ý: Khi chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp, cần: + Bỏ dấu ngoặc kép, bỏ dấu hai chấm.
+ Có thể thêm các từ rằng, là trước lời dẫn
+ Thay đổi từ xưng hô cho phù hợp
VD:
a/ Bác Hồ có nói: “ Không có gì quý hơn độc lập, tư do.”
=> Bác Hồ có nói rằng không có gì quý hơn độc lập, tư do
b/ Trước khi đi, mẹ tôi dặn: “ Con nhớ nhắc em học bài nhé!”
=> Trước khi đi, mẹ tôi dặn là tôi nhớ nhắc em học bài
Trang 21ÔN TẬP TIẾNG VIỆT III/ CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
Bài tập
1 a) Xác định lời dẫn trong đoạn thơ sau Cho biết đó là lời dẫn trực tiếp hay lời dẫn gián tiếp?
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!"
(Trích Bếp lửa - Bằng Việt, Ngữ văn 9, Tập một)
Trang 22Bài tập
2 Tìm lời dẫn trong các câu và đoạn trích sau Cho biết đó là lời nói
hay ý nghĩ được dẫn và là lời dẫn trực tiếp hay lời dẫn gián tiếp
a) Tôi có ngay cái ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ này: chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước.
(Thanh Tịnh)
b) Còn mắt tôi thì các anh lái xe bảo: “Cô có cái nhìn sao mà xa xăm!”
(Lê Minh Khuê)
c) Cảm thấy bị xúc phạm, anh không nói gì, chỉ viết lên cát: “Hôm nay, người bạn tốt nhất của tôi đã làm khác đi những gì tôi nghĩ.”.
(Theo Hạt giống tâm hồn, tập 4)
=> Ý nghĩ , là lời dẫn trực tiếp
=> lời nói , là lời dẫn trực tiếp
=> lời nói , là lời dẫn trực tiếp
Trang 23ÔN TẬP TIẾNG VIỆT III/ CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
(Nguyễn Dữ)
Trang 24ÔN TẬP TIẾNG VIỆT III/ CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
Bài tập
3 Thuật lại lời nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích sau theo cách dẫn gián tiếp:
Nghe đến đấy, Vũ Nương ứa nước mắt khóc, rồi quả quyết đổi giọng mà rằng:
– Có lẽ không thể gửi hình ẩn bóng ở đây được mãi, để mang tiếng xấu xa.Vả chăng, ngựa
Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam Cảm vì nỗi ấy, tôi tất phải tìm về có ngày.
Trang 25ÔN TẬP TIẾNG VIỆT IV/ TRAU DỒI VỐN TỪ
Trang 26Bài tập
1 Phát hiện lỗi dùng từ sau và chữa lại cho đúng:
a Anh em công nhân đã nhận đầy đủ tiền bù lao của mấy ngày làm thêm ca
b Một kĩ sư người Nga là cha ruột của súng AK
c Trong chiến tranh, nhiều chiến sĩ cách mạng đã bị tra tấn hết sức cực đoan
Trang 27Câu 1 Tìm lời dẫn trong khổ thơ sau và cho biết đó là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp?
a Bao nhiêu người thuê viết
Tấm tắc ngợi khen tài
"Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa rồng bay"
(Ông đồ - Vũ Đình Liên)
b Hôm ấy, tôi đang dọn cho sạch mấy ngăn túi trong áo rét của con gái sáu tuổi thì phát hiện ra mỗi ngăn túi là một đôi găng tay Nghĩ rằng một đôi thôi cũng đủ giữ ấm tay rồi, tôi bảo con: "Vì sao con mang tới hai đôi găng tay trong túi
áo?" Con tôi trả lời: "Con làm như vậy từ lâu rồi Mẹ biết
mà, có nhiều bạn đi học mà không có găng tay Nếu con có thể cho bạn mượn và tay bạn sẽ không bị lạnh"
Bài tập củng cố
Trang 28Câu 2 Xác định các lời thoại sau là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp?
a Họa sĩ nghĩ thầm: "Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu
chưa kịp quét tước, dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn màn
chẳng hạn".
b Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo lối nhà tu hành, thanh tao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật.
Trang 293 Hãy cho biết các câu sau liên quan đến phương châm hội thoại nào đã học:
1 Nói dối như cuội.
2 Nói như dùi đục chấm mắm cáy.
3 Ăn ngay nói thật
4 Chẳng được miếng thịt miếng xôi
Cũng được lời nói cho nguôi tấm lòng
Trang 304 Hãy cho biết lời của người trồng nho trong câu chuyện sau vi phạm
phương châm hội thoại nào?
Người và chim sáo
Một hôm, người trồng nho bắt gặp trong vườn mình con sáo nhỏ đang rỉa
những quả nho chín mọng trên cành Ông bèn lớn tiếng nhiếc móc con chim kia
là đồ trộm cắp đáng khinh Chim bèn hỏi lại:
- Thế nếu không có tôi bắt sâu bọ suốt mùa qua thì liệu có vườn quả hôm nay không?
- Mi ăn sau bọ như người ta ăn thịt trứng Ta không đòi hỏi trả tiền thì thôi, lại còn kể công sao?
- Một vài quả nho mà đổi được vườn nho, sao ông lại tiếc?
- Ta không cần mi, hãy cút đi, đồ ăn hại.
Người trồng nho giận dữ ném đất đánh đuổi chim đi.
Mùa sau, chim đi biệt không trở lại Sâu bọ phá hết vườn nho không còn một
lá Bấy giờ, người trồng nho mới cất tiếng than: "Ôi, ta tiếc vài chùm nho nhỏ
để làm mất cả vườn nho!".
Trang 315 Xác định nghĩa gốc, nghĩa chuyển và phương thức chuyển nghĩa của các từ xuân, chân,tay trong các ví dụ sau :
a/ Gần xa nô nức yến anh,
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân
b/ Ngày xuân em hãy còn dài,
Xót tình máu mủ thay lời nước non
c/ Được lời như cởi tấm lòng,
Gởi kim thoa với khăn hồng trao tay
d/ Tay ta, tay búa, tay cày,
Tay gươm, tay bút, dựng xây nước nhà
e/ Cũng nhà hành viện xưa nay,
Cũng phường bán thịt cũng tay buôn người
Trang 326 Nêu các cách phát triển của từ vựng
Tiếng Việt ?
Theo em từ vựng của một ngôn ngữ có thể không thay đổi được không
Trang 33Dặn dò :
- Ôn lại các nội dung đã học
- Làm bài tập