Dùng thuốc thử để tạo với ion đó một hợp chất có màu, một chất kết tủa hoặc một chất khí khó tan sủi bọt hoặc một chất khí bay ra khỏi dung dịch.. 2..[r]
Trang 1Ngày soạn: 18/ 03/ 2012 Ngày giảng: 27/ 03/ 2012
Chương: VIII PHÂN BIỆT MỘT SỐ CHẤT VÔ CƠ
Tiết: 55 + 56 + 57: Bài: 42 LUYỆN TẬP
NHẬN BIẾT MỘT SỐ CHẤT VÔ CƠ
1 Kiến thức
Học sinh biết:
- Nguyên tắc nhận biết một số ion trong dung dịch,nguyên tắc nhận biết một số chất khí.
- Cách nhận biết các cation Na+, NH4+, Ba2+, Al3+, Fe3+, Fe2+, Cu2+
- Cách nhận biết các anion NO3-, SO42-, Cl-, CO32-
- Cách nhận biết các khí: CO2, SO2, NH3, H2S
2 Kĩ năng
- Có kỹ năng tiến hành thí nghiệm để nhận biết các cation & anion trong dung dịch
- Làm thí nghiệm thực hành nhận biết một số chất khí
3 Tình cảm, thái đô
- Yêu chân lý khoa học
- Sử dụng hợp lý các hóa chất
Trực quan – phát vấn – đàm thoại, kết hợp bài tập nhóm
Trang 2III CHUẨN BI
1 Giáo viên
a.
Dụng cụ:
+ Ống nghiệm
+ Giá để ống nghiệm
+ Giá thí nghiệm
+ Kẹp gô
+ Bình tam giác
+ Nút cao su
+ Ống vuốt nhọn
+ Bảng phụ
+ Đèn cồn b Hóa chất:
+ Các dung dịch: NH3, KOH, BaCl2,
H2SO4(loãng), AlCl3, FeCl3,
FeSO4, CuCl2, AgNO3, Na2CO3,
Na2SO4 ,NaNO3, Ca(OH)2, NH4Cl
+ Các khí: CO2, SO2, H2S, NH3 + Đồng dạng mảnh
2 Học viên
Chuẩn bị nội dung bài học
1 Ổn định lớp
Kiểm tra sĩ số, ổn định trật tự
2 Nôi dung luyện tập
- GV: đôi khi, trong phòng thí nghiệm có những hóa chất lâu ngày không dùng đến, bị mất nhãn, vậy để kiểm tra,
xác định xem đó là hóa chất gì, chứa những ion nào, ta phải sử dụng các phản ứng nhận biết Vậy có những lưu ý
Trang 3nào khi nhận biết các chất, hiện tượng xảy ra như thế nào, hôm nay, cô cùng các em sẽ luyện tập về vấn đề nhận
biết các chất vô cơ
Hoạt đông 1: Tìm hiểu về nguyên tắc nhận biết một ion trong
dung dịch
- GV: Yêu cầu HV đọc phần I trang 170 sgk.
?: Bằng mắt thường, làm thế nào để nhận biết sự có mặt của
một ion trong dung dịch?
Hoạt đông 2: Tìm hiểu cách nhận biết một số cation trong
dung dịch
Trong khi tìm hiểu về cách nhận biết các cation & anion, lớp
chúng ta sẽ chia làm 3 nhóm, các em hãy quan sát các thí
nghiệm, nêu hiện tượng & giải thích hiện tượng bằng phương
trình ion thu gọn
1 Nhận biết ion Na+
- GV: Yêu cầu HV đọc phần nhận biết cation Na+ trong sgk
trang 170
Lưu ý: Ion Na+ hầu như không tạo kết tủa với các anion khác
nên không thể nhận biết bằng phương pháp hóa học
Làm TN: thử màu ngọn lửa đũa thủy tinh có chấm dung dịch
NaNO3 Yêu cầu HV nhận xét & đưa ra kết luận
2 Nhận biết cation NH4+
- HV: Đọc sgk & nêu
nguyên tắc chung
- HV: màu của ngọn
lửa: màu vàng tươi
I Kiến thức
1 Nguyên tắc nhận biết môt ion trong dung dịch
Dùng thuốc thử để tạo với ion
đó một hợp chất có màu, một chất kết tủa hoặc một chất khí khó tan sủi bọt hoặc một chất khí bay ra khỏi dung dịch
2 Nhận biết cation
(1): Thử màu ngọn lửa dung dịch chứa ion Na+
(2): NH4Cl + NaOH Sản phẩm: + giấy quỳ tím ẩm
Trang 4- GV: Lưu ý HV: NH4+ có cấu tạo từ NH3 & H+ nên có thể
dùng dung dịch kiềm để nhận biết
- GV: Mô tả thí nghiệm: Nhỏ từ từ dung dịch NaOH vào ống
nghiệm đựng khoảng 2ml dung dịch NH4Cl rồi đun nóng ống
nghiệm Đặt mẩu giấy quỳ ẩm lên miệng ống nghiệm ? Theo
các em, sẽ xảy ra hiện tượng gì? Vì sao?
- GV: Ngoài cách sử dụng giấy quỳ ẩm để nhận biết NH3 ta
còn có thể sử dụng dung dịch phenolphtalein; mùi khai
3 Nhận biết cation Ba2+
- GV: Làm thí nghiệm: Nhỏ từ từ dung dịch H2SO4 loãng, dư
vào ống nghiệm đựng khoảng 2ml dung dịch BaCl2 để thu được
kết tủa trắng BaSO4 Nhỏ thêm dung dịch H2SO4 loãng, lắc đều
để thấy rằng kết tủa không tan trong axit dư
4 Nhận biết cation Fe2+
- GV: Làm thí nghiệm: nhỏ dung dịch KOH vào ống nghiệm
chứa khoảng 2ml dung dịch FeCl2 để thu được kết tủa màu
trắng xanh Fe(OH)2 Sau đó, kết tủa này bị Oxi không khí oxi
hóa thành Fe(OH)3 Vì vậy kết tủa trắng xanh chuyển dần thành
vàng rồi sang màu nâu đỏ
5 Nhận biết cation Fe3+
- GV: Làm thí nghiệm: Nhỏ dung dịch KOH vào ống nghiệm
chứa khoảng 2ml dung dịch FeCl3 để thu được kết tủa màu nâu
đỏ FeCl3
- HV: Quan sát, giải thích & viết pthh của phản ứng.
6 Nhận biết anion Al3+
- GV: Làm thí nghiệm: nhỏ dần từng giọt NaOH vào ống
nghiệm đựng khoảng 1ml dung dịch AlCl3 để thu được kết tủa
trắng (dạng keo) Nhỏ thêm dung dịch NaOH, lắc ống nghiệm
để thấy kết tủa tan trong dung dịch NaOH dư
- HV: Tư duy: dung
dịch NH3 có tính baz ơ yếu nên sẽ bị kiềm đẩy
ra khỏi dung dịch, tạo khí NH3 làm giấy quỳ ẩm chuyển màu xanh
- HV: Quan sát, giải
thích & viết pthh
- HV: Quan sát, giải
thích & viết pthh của các phản ứng
- HV: Quan sát, giải
thích & viết ptpư
(3): BaCl2 + H2SO4(l) →
(4): FeSO4 + KOH →
(5): FeCl3 + KOH →
(6): AlCl3 + KOH (dư)→
(7): CuCl2 + NH3(dư) + H2O →
Trang 57 Nhận biết cation Cu2+
- GV: làm thí nghiệm: nhỏ dung dịch NH3 vào ống nghiệm
chứa khoảng 1ml dung dịch CuCl2 để thu được kết tủa màu
xanh Cu(OH)2 Nhỏ thêm dung dịch NH3 đến dư, lắc ống
nghiệm để thấy kết tủa lại tan đi do tạo thành ion phức
[Cu(NH3)2]2+ có màu xanh lam thẫm
Hoạt đông 3: Tìm hiểu cách nhận biết một số anion trong dung
dịch
1 Nhận biết anion NO3
GV: Làm thí nghiệm: Cho vào ống nghiệm khoảng 2ml dung
dịch NaOH, thêm tiếp vào đó vài giọt dung dịch H2SO4 loãng
& vài lá Cu mỏng Đun nóng ống nghiệm chứa hôn hợp các
chất phản ứng
2 Nhận biết anion SO4
2 GV: Làm thí nghiệm: nhỏ từ từ dung dịch BaCl2 vào ống
nghiệm chứa khoảng 2ml dung dịch Na2SO4 để thu được kết
tủa BaSO4 màu trắng Nhỏ thêm vào đó vài giọt dung dịch HCl
hay H2SO4 loãng , lắc ống nghiệm để thấy kết tủa không tan
trong axit
3 Nhận biết anion CO3
2 GV: Làm thí nghiệm: rót vào ống nghiệm khoảng 2ml dung
dịch Na2CO3 Nhỏ tiếp vào đó vài giọt dung dịch HCl hay
H2SO4 loãng
4 Nhận biết anion Cl
GV: Làm thí nghiệm: rót vào ống nghiệm khoảng 2ml dung
dịch NaCl & thêm tiếp vào đó vài giọt dung dịch HNO3 làm
- HV: Quan sát, nêu
hiện tượng & giải thích
(không bắt buộc phải viết phương trình phản ứng)
- HV: Quan sát, nêu
hiện tượng, viết ptp ư dưới dạng phân tử & ion thu gọn
- HV: Quan sát, viết ptp
ư dưới dạng phân tử &
ion thu gọn
- HV: Quan sát hiện
tượng, giải thích & viết ptp ư dưới dạng phân tử
& dạng ion thu gọn
- HV: Quan sát hiện
tượng xảy ra, viết ptpư
3 Nhận biết anion
Các thí nghiệm:
(1): NaNO3 + Cu + H2SO4(l)→
(2): Na2SO4 + BaCl2 →
(3): Na2CO3 + HCl →
(4): HCl + AgNO3 →
Trang 6môi trường nhỏ vào ống nghiệm trên vài giọt dung dịch
AgNO3 để thu được kết tủa trắng (AgCl)
Hoạt đông 4: Tìm hiểu nguyên tắc chung nhận biết một chất
khí
- GV: Yêu cầu HV đọc phần I trang 175 sgk.
?: Muốn nhận biết một chất khí, ta phải làm thế nào?
Hoạt đông 5: Tìm hiểu cách nhận biết một số chất khí
1 Nhận biết khí CO2
- GV: Yêu cầu HV đọc sgk & cho biết để nhận biết chất khí
CO2 ta phải làm thế nào? Viết các pthh
2 Nhận biết khí SO2
- GV: Yêu cầu HV đọc sgk & trả lời câu hỏi: làm thế nào để
có thể phân biệt được khí SO2 & khí CO2? Có thể dùng dung
dịch Ca(OH)2 được không? Vì sao?
- GV: Kết luận: không dùng Ca(OH)2 vì dd này tạo kết tủa
trắng với cả 2 chất khí trên Thuốc thử tốt nhất để nhận biết khí
SO2 là dung dịch Brom
(Mô tả thí nghiệm nhỏ dung dịch brom vào bình chứa khí SO2,
dung dịch Brom bị nhạt màu Yêu cầu HV viết ptpư.)
3 Nhận biết khí NH3
- GV: Yêu cầu HV đọc sgk & trả lời câu hỏi: Làm thế nào để
có thể nhận biết khí NH3 bằng phương pháp vật lí & hóa học?
- GV: Kết luận:Thuốc thử để nhận biết khí NH3 là các chất chỉ
thị màu: quỳ tím, phenolphtalein
dạng phân tử & dạng ion thu gọn
- HV: Đọc sgk & nêu
nguyên tắc chung
- 1 – 2 HV trả lời, các
HV khác bổ sung, cuối cùng GV kết luận: Có thể nhận biết khí CO2
bằng dung dịch Ca(OH)2 hoặc dung dịch Ba(OH)2 vì tạo ra kết tủa CaCO3 hoặc BaCO3
màu trắng
- 1 – 2 HV trả lời, HV khác bổ sung
- HV:
+ PP vật lí: mùi khai
+ PP hóa học: làm quỳ tím ẩm hóa đỏ,
phenolphtalein từ không
4 Nguyên tắc nhận biết môt chất khí
Dựa vào tính chất vật lí hoặc
tính chất hóa học đặc trưng của nó
5 Nhận biết môt số chất khí
(1): CO2 + Ca(OH)2 →
(2): SO2 + Br2 + H2O→
(3): Quỳ tím ẩm + NH3 →
Trang 74 Dặn do
- Về nhà học bài, làm bài tập sgk & sbt.
- Tiết sau kiểm tra một tiết (Nội dung: chương VII & VIII).
Trang 8Phiếu học tập số 2 Nhóm: