Ngữ văn 9- Ôn tập TV - Website Trường THCS Phan Bội Châu - Đại Lộc - Quảng Nam

Khi giao tiếp,đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực. Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch; tránh cách nói mơ hồ. Khi giao tiếp, cần[r]

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI :

PC cách thức

PC lịch sự

Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung; nội

dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu

của cuộcgiao tiếp, không thiếu, không thừa

Khi giao tiếp,đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực.Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch; tránh cách nói mơ hồ Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh cách nói lạc đề.Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng người khác.

Nêu ý nghĩa của những thành ngữ sau và cho biết thành ngữ đó có liên quan đến phương châm hội

thoại nào?

a) Nói băm nói bổ

b) Ăn ngay nói thật

c) Ông nói gà, bà nói vịt

d) Nói ra đầu ra đũa

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

1 Nội dung các phương châm hội thoại

2 Quan hệ giữa phương châm hội thoại

với tình huống giao tiếp:

- Việc vận dụng các phương châm hội thoại cần phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp (Nói với ai? Nói khi nào?

Nói ở đâu? Nói để làm gì?)

- Trong những tình huống giao tiếp cụ thể, một hoặc một số phương châm hội thoại có thể không được tuân thủ.

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI :

Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại

Người nói phải

ưu tiên cho một phương châm hội thoại khác

Người nói muốn gây sự chú ý, muốn người nghe hiểu theo hàm ý

Người nói vô ý,

vụng về, thiếu văn

hóa giao tiếp

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI :

PC cách thức

PC lịch sự

• Hãy kể một tình huống giao tiếp trong đó có một hoặc một

số phương châm hội thoại nào

đó không được thực hiện

BÀI TẬP

Ví dụ 2: Vào giờ ra chơi, thấy Nam đang

cắm cúi bên một trang sách tại một góc

phòng tối mờ, Bắc vội hỏi :

- Bạn không sợ cận thị à ?

Nam vội trả lời :

-Cận thị hay viễn thị tớ chả sợ.Chỉ sợ giám

thị thôi !

- ?

Học sinh đã vi phạm phương châm quan hệ:

nói không đúng đề tài giao tiếp.

Ví dụ 1: Trong giờ Vật lí, thầy giáo hỏi một học sinh đang mải mê nhìn ra cửa sổ:

- Em cho thầy biết “sóng” là gì?

Học sinh giật mình bèn trả lời:

-Em thưa thầy “Sóng”là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ!

Ông bác sĩ đã vi phạm phương châm quan hệ.

Khoảng 10 giờ tối, ông bác sĩ nhận được cú điện

thoại của một khách quen ở vùng quê.

Ông khách nói, giọng hoảng hốt:

-Thưa bác sĩ, thằng bé nhà tôi nuốt cây bút bi của tôi rồi Bây giờ biết làm thế nào? Xin bác sĩ đến ngay cho -Tôi lên đường ngay Nhưng mưa gió thế này, làm sao tôi đến sớm được.

-Thế trong khi chờ bác sĩ đến, tôi phải làm sao ?

-Ông chịu khó dùng tạm bút chì vậy.

1 Hệ thống từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt

II XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI :

Ngôi trong giao tiếp

Đại từ quen thuộc dùng để xưng hô

Ngôi thứ nhất: người nói

Ngôi thứ hai: người nghe

Ngôi thứ ba: người, vật được

nói đến

Tôi, ta, mình,

tớ, tao

Chúng tôi, chúng ta, chúng mình, chúng tớ, chúng tao

Mày, mi, bay, cậu

Chúng mày, bọn mi, chúng bay, các cậu

Nó, hắn Chúng nó, họ

a Sử dụng đại từ để xưng hô trong hội thoại

b Sử dụng danh từ để xưng hô trong hội thoại

- Dùng các danh từ chỉ nghề nghiệp, chức vụ để xưng hô : thủ

trưởng, bác sĩ, giáo sư, giám đốc,…

- Dùng các danh từ chỉ quan hệ xã hội để xưng hô : bạn, đồng

chí,

- Dùng tên riêng để xưng hô : Hoa ơi, Nam ơi …

- Dùng các danh từ chỉ quan hệ gia đình thân thuộc : cô ,dì, cậu ,mợ, chú, bác, cháu, em, nó …

3/ Trong tiếng Việt, xưng hô thường tuân theo phương châm

“xưng khiêm”, “hô tôn” Em hiểu phương châm đó như thế nào? Cho ví dụ minh họa.

“Xưng khiêm” là xưng hô một cách khiêm nhường

trong hội thoại “Hô tôn” là gọi người đối thoại một

cách tôn kính.

“Xưng khiêm, hô tôn” trong Tiếng Việt xưa và nay

Ngài Chàng

…

Em Con Cháu

…

Ngài Bác Ông Anh

…

Vì sao trong tiếngViệt, khi giao tiếp, người nói phải hết sức chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ xưng hô?

- Các từ xưng hô trong tiếng Việt có qui ước sử dụng

chặt chẽ Khi giao tiếp, cần chú ý lựa chọn từ xưng hô thích hợp Xưng hô không đúng, dễ bị coi là người vô lễ, thiếu văn hóa.

- Trong hội thoại, do những tình huống giao tiếp khác

nhau, và do mối quan hệ khác nhau của mỗi người giao tiếp, ta có thể lựa chọn từ ngữ xưng hô thích hợp để đạt hiệu quả giao tiếp tối ưu Đặc biệt là trong các tình huống giao tiếp có tính chất nghi thức.

- Trong hội thoại, tùy theo mối quan hệ giữa những

người giao tiếp mà có cách xưng hô khác nhau.

2 Cách sử dụng từ ngữ xưng hô trong hội thoại

III CÁC DẪN TRỰC TIẾP VÀ GIÁN TIẾP :

Phân biệt giữa cách dẫn trực tiếp

và cách dẫn gián

tiếp?

1 Phân biệt giữa cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

Cách dẫn trực tiếp Cách dẫn gián tiếp

-Nhắc lại nguyên văn lời nói hay

ý nghĩ của người hoặc nhân vật

- Được đặt trong dấu ngoặc kép

hoặc gạch đầu dòng (khi đối

thoại) Trước lời dẫn thường có

Khi chuyển CDTT sang CDGT cần phải tuân thủ các bước sau:

- Bỏ dấu ngoặc kép và dấu hai chấm Thay đổi lời đối thoại.

- Một số trường hợp cần chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tiếp sang một ngôi thích hợp.

- Thay đổi các từ định vị thời gian .

Cả hai cách dẫn đều có thể thêm từ “rằng” hoặc “là” để ngăn

cách phần được dẫn với phần lời của người dẫn.

BT: Hãy chuyển lời đối thoại trong đoạn trích sau thành LDGT

Phân tích những thay đổi về từ ngữ trong LDGT so với lời

đối thoại

“Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn

bộ cùng ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho

vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự

Mưu đánh và giữ,cơ được hay thua,tiên sinh nghĩ như thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã

Quân Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu

hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh

sẽ bị dẹp tan ” (Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)

•

Vua Quang Trung tự mình

đốc suất đại binh, cả thủy

lẫn bộ cùng ra đi Ngày 29

đến Nghệ An, vua Quang

Trung cho vời người cống sĩ

ở huyện La Sơn là Nguyễn

Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh,

tôi sắp đem binh ra chống

- Bây giờ trong nước

trống không lòng người

tan rã Quân Thanh ở xa

tới đây không biết tình hình

quân ta yếu hay mạnh,

không hiểu rõ thế nên đánh

nên giữ ra sao Chúa công

đi ra chuyến này, không quá

mười ngày, quân Thanh sẽ

bị dẹp tan.

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh , không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

? Nối nội dung ở cột A với nội dung ở cột B để có được nhận định đúng về các phương châm hội thoại?

b Nói tế nhị và tôn trọng người khác.

c Nói có nội dung đáp ứng đúng yêu cầu giao tiếp, không thiếu, không thừa

d Nói đúng sự thật , có bằng chứng xác thực.

e Nói vào đúng đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề.

Một câu ca dao VN

Liên quan đến tiền bạc

.