MỘT số VIRUS gây BỆNH THƯỜNG gặp (VI SINH)

Virus cúm Influenza virus - Virus cúm lan truyền từ người sang người qua đường hô hấp - Thời gian ủ bệnh 48h – 4 ngày, bệnh dễ gây thành dịch - Sau khi mắc có miễn dịch nhưng không bền

Trang 1

MỘT SỐ VIRUS GÂY BỆNH

THƯỜNG GẶP

Trang 2

03 Trình bày được nguyên tắc chẩn đoán các virus gây bệnh thường gặp

Trang 3

I Virus bại liệt (Poliovirus)

Virus bại liệt

Trang 4

- Acid nucleic là ARN một sợi,

capsid được hợp bởi 32 capsomer

- Không có vỏ bao ngoài

1.2 Khả năng đề kháng

- Đề kháng với ether, cồn, natri desoxycholat

Trang 5

1.3 Tính chất nuôi cấy

- Có thể nuôi cấy trên tế bào nguyên phát hoặc tế bào

thường trực của người và khỉ

1.4 Phân loại: căn cứ vào tính chất KN

o typ 1: giống điển hình Brunhilde

o typ 2: giống điển hình Lansing

o typ 3: giống điển hình Leon

→ Typ 1được phân lập với tỷ lệ cao nhất ở bệnh nhân sốt bại liệt

Trang 6

2 Khả năng gây bệnh

• Dịch tễ học:

Lây truyền bằng đường tiêu hóa và hô hấp

Đối tượng mắc bệnh là trẻ em, chủ yếu vào mùa cuối hè

• Thể lâm sàng:

Thể ẩn (90 – 95%): không nguy hiểm nhưng là nguồn lây

lan rất lớn

Thể không điển hình( 4- 8%): triệu chứng lâm sàng gần

giống bệnh cúm, nguồn lây lan lớn

Thể điển hình(1- 2%): thời kì ủ bệnh 5 – 10 ngày, không có triệu chứng rõ rệt, sau đó bệnh nhân sốt 38 – 40oC không có

Trang 7

thể, phản ứng trung hòa và phản ứng ELISA

Trang 8

4 Phòng và điều trị bệnh

• Phòng bệnh không đặc hiệu:

- Cách ly bệnh nhân và tẩy uế

- Vệ sinh cá nhân, môi trường, ăn chín, uống sôi

- Diệt ruồi, muỗi,…

• Phòng bệnh đặc hiệu:

- Vacxin Salk

- Vacxin Sabin

• Điều trị:

- Nâng cao thể trạng cho bệnh nhi và điều trị các di

Trang 9

II Virus cúm (Influenza virus)

Trang 10

Trang 11

1 Đặc điểm sinh vật học

1.1 Cấu trúc

- Hạt virus cúm hình cầu,

đường kính 100-120nm,

lõi ARN đối xứng hình xoắn

- Vỏ bao ngoài được cấu tạo

Trang 12

- Dễ bị tiêu diệt bởi yếu tố lý, hóa: tia tử ngoại, 56°C chết

trong vòng 30 phút, các chất sát khuẩn thông thường

- Sống lâu ở nhiệt độ thấp -20°C đến -70°C

Trang 13

- Virus cúm lan truyền từ người

sang người qua đường hô hấp

- Thời gian ủ bệnh 48h – 4 ngày, bệnh dễ gây thành dịch

- Sau khi mắc có miễn dịch nhưng không bền, đặc biệt cấu

kháng nguyên luôn thay đổi nên rất khó phòng bằng vacxin

Trang 14

3 Chẩn đoán vi sinh vật

3.1 Chẩn đoán trực tiếp

- Bệnh phẩm: nước xuất tiết mũi họng

- Nuôi cấy và phân lập:

+ Trong tế bào bào thai gà, thận khỉ và phôi người, hoặc tế bào

thường trực Vero

+ Xác định sự có mặt của virus bằng phản ứng NKHC

+ Định typ virus bằng phản ứng trung hòa trong tế bào, hoặc ức chế ngưng kết HC với các KT mẫu

3.2 Chẩn đoán gián tiếp

- Lấy máu 2 lần cách nhau 7 ngày

- Tìm KT kháng cúm bằng phản ứng kết hợp bổ thể và ức chế

ngưng kết HC

Trang 15

- Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu

- Chủ yếu điều trị triệu chứng

Trang 16

III Virus sởi (Measlevirus)

1 Đặc điểm sinh vật học

1.1 Cấu trúc

- Cấu trúc hình cầu,

đường kính 120-250nm

- ARN sợi đơn, capsid đối xứng

hình xoắn, có bao ngoài

- Do không có biến dị của mọi

cấu trúc virus → sau khi nhiễm

virus sởi, KT sẽ duy trì suốt đời

- Hemaglutinin của virus sởi mang

tính kháng nguyên NKHC khỉ.

Trang 17

- Có thể nuôi cấy trên tế bào người và khỉ

- Virus phát triển trong tế bào, sẽ xuất hiện các tiểu thể,

hoặc tế bào sẽ trở nên khổng lồ, chứa nhiều nhân và không

bào

- Đề kháng cao, không bị bất hoạt hoàn toàn ở 56°C/30

phút, sống được nhiều ngày ở 36°C

- Tuy nhiên, virus cũng dễ bị tiêu diệt bởi tia cực tím và

dung môi của lipid, nhạy cảm với ete.

Trang 18

Trang 19

Thường xảy ra ở trẻ em được tiêm vacxin sởi chết hoặc trẻ

lớn nhiễm virus sởi, gồm các triệu chứng:

- Sốt cao, đau đầu, đau ngực, cơ và khớp

- Sau 2-4 ngày xuất hiện các nốt ban ở tứ chi

- Đôi khi biểu hiện viêm phổi khối kèm tràn dịch màng phổi

Trang 20

❖ Biến chứng:

- Viêm phổi

- Viêm tai giữa do sởi

- Viêm não cấp

- Nhiễm trùng cơ hội: tiêu chảy, viêm giác mạc,…

Trang 21

Đường lây truyền virus sởi

Trang 22

Trang 23

3 Chẩn đoán vi sinh vật

3.1 Chẩn đoán trực tiếp

- Bệnh phẩm: dịch mũi họng hoặc kết mạc,…

- Nuôi cấy:

+ Trong tế bào nguyên phát hay

thường trực 1 lớp của người hoặc khỉ

+ Có thể chẩn đoán trực tiếp bằng

phản ứng miễn dịch huỳnh quang

trên tế bào nhiễm virus

Trang 24

3.2 Chẩn đoán gián tiếp

Chẩn đoán huyết thanh, xác định KT đặc hiệu kháng

Trang 25

4.1Phòng bệnh

❖ Phòng bệnh chung:

- Cách ly bệnh nhân, xử lý chất thải của bệnh nhân

- Vệ sinh trong sinh hoạt, đeo khẩu trang khi tiếp xúc

Trang 26

❖ Phòng bệnh đặc hiệu:

4.2 Điều trị

Trang 27

IV Virus quai bị (Mumps virus)

1 Đặc điểm sinh học

1.1 Cấu trúc

- Là virus đặc trưng của Paramyxovirus

- Hình cầu,có bao ngoài.

-Chứa ARN sợi đơn, vỏ capsid đối

xứng hìnhcxoắn

1.2 Tính chất nuôi cấy:

- Nuôi được trên tế bào thai gà và cấy truyền qua bào thai thì

virus giảm khả năng gây bệnh → sx vacxin quai bị.

- Khi nuôi trong tế bào, virus quai bị tạo nên tế bào nhiều nhân

(khổng lồ).

1.3 Khả năng đề kháng:

- ARN Virus bị phá hủy ở 56 0 C/20 phút.

- KN test da và KN kết hợp bổ thể: bền với nhiệt độ cao.

Trang 28

- Lây lan qua đường hô hấp, bệnh xảy ra quanh năm nhưng tỉ lệ

cao hơn vào cuối đông và đầu xuân, phần lớn ở trẻ em.

- Thời kì ủ bệnh: 18 - 21 ngày

- Là một bệnh nhiễm trùng cấp tính: không làm mủ; lan rộng một

hoặc cả hai tuyến nước bọt mang tai, sưng tuyến mang tai.

- Các tuyến khác cũng có thể tổn thương: tinh hoàn, buồng trứng, tuyến tuỵ, tuyến giáp hoặc não.

Trang 29

3 Chẩn đoán VSV

3.1 Phân lập và xác định virus:

- Bệnh phẩm: nước bọt, máu hoặc nước tiểu

- Phân lập trong bào thai gà hoặc trong tế bào nuôi

- Phòng bệnh chung: Cách ly bệnh nhân, xử lý các chất chải

Phòng bệnh thụ động bằng cách dung globulin kháng quai bị.

- Phòng bệnh đặc hiệu: vacxin chết hoặc vacxin sống giảm độc

Trang 30

V Virus Dengue

1.1 Cấu trúc

- Hình cầu, cấu trúc đối xứng hình

khối, chứ ARN một sợi

- Có 4 typ virus dengue khác

- Có thể nuôi cấy virus dengue

vào tế bào thường trực muỗi C6/36

- Ngoài ra cũng có thể nuôi cấy virus

Dengue vào cơ thể muỗi Toxorhynchites hoặc Aedes aegypti.

- Nhạy cảm với các dung môi hòa tan

Trang 32

- Dengue xuất huyết có sốc (shock)

- Dengue xuất huyết không có sốc

Trang 33

V Virus Dengue

3 Chẩn đoán VSV

3.1 Phân lập và xác định virus

- Bệnh phẩm: 2-4ml máu, lấy trong giai đoạn sốt chưa

quá 4 ngày kể từ cơn sốt đầu tiên

- Phân lập và định loại virus

+ Phân lập trên chuột nhắt trắng, muỗi sống hoặc tế

Trang 35

VI Virus viêm não Nhật Bản

Trang 36

Trang 37

2.1 Dây chuyền dịch tễ học

Chu trình nhiễm virus VNNB

Trang 38

• ủ bệnh 5-15 ngày, sốt nhẹ, rối loạn tiêu hóa

• toàn phát 1-2 tuần: sốt cao, cứng gáy, nhức đầu,

nuồn nôn, co giật, rối loạn cảm giác, …

- Di chứng: biến loạn tinh thần, giảm trí tuệ,…

Trang 39

3 Chẩn đoán VSV

3.1 Phân lập và định loại virus

- Bệnh phẩm: máu, nước não tủy, não tử thi,…

- Phân lập virus:

+ Trên chuột nhắt trắng

+ Trên tế bào muỗi C6/36

- Xác định virus: ELISA, MD huỳnh quang, ngưng kết

HC

3.2 Chẩn đoán HT

- Áp dụng như ở virus Dengue

Trang 40

Trang 41

VII Virus viêm gan

Virus viêm gan A

1.1 Cấu trúc

- Đối xứng hình xoắn

- Chứa ARN một sợi

- Không có vỏ bao ngoài

1.2 Nuôi cấy

- Trên tế bào lưỡng bội người, vượn tinh tinh,…

- Bền vững với ether, ở -20°C có thể sống hằng năm

- Bị bất hoạt bởi Formalin

Trang 42

VII Virus viêm gan (HAV)

❖ Đường lây: đường tiêu hóa

❖ Ủ bệnh: 10-50 ngày

❖ Triệu chứng: vàng da, chán ăn

RL tiêu hóa, tổn thương

gan với men gan tăng, virus

thải ra ngoài theo phân

❖ Bệnh nhẹ: khỏi hoàn toàn

trong 8-12 tuần

❖ Bệnh nặng: dẫn đến hôn mê,

Trang 43

Trang 44

Virus viêm gan B

Trang 45

Virus viêm gan B

Trang 46

Trang 47

Trang 48

❖ Bệnh do virus viêm gan B

- Thời gian ủ bệnh: 50-90 ngày

- Lâm sàng: thường cấp tính, sốt, vàng da, vàng mắt, mệt mỏi

- 5-10% trở thành mạn tính

- Tỷ lệ tử vong khoảng 1%

Trang 49

3 Chẩn đoán VSV

❖ Bệnh phẩm: máu, tổ chức gan sinh thiết

❖ Kỹ thuật chẩn đoán: ELISA, điện di, phóng xạ,

huỳnh quang,…

❖ Phòng bệnh:

- Tuyên truyền, giáo dục cho cộng đồng

- Dùng vacxin HBsAg và globulin đặc hiệu có anti

HBV

❖ Điều trị: điều trị triệu chứng, nâng cao thể trạng, nghỉ ngơi,…

Trang 50

VIII Virus gây suy giảm MD ở người (HIV)

1.1 Cấu trúc

- Hình cầu

- Cấu trúc đối xứng hình khối

- Chứa ARN 1 sợi , có vỏ bao ngoài

- Có men sao chép ngược

Trang 51

- Gồm: HIV-1 và HIV-2 gây nên AIDS

• Thời gian nung bệnh của HIV-2 dài hơn HIV-1

• Hiệu quả gây nhiễm của HIV-1 cao hơn HIV-2

Trang 52

Trang 53

❖ Hậu quả:

- Nhiễm trùng cơ hội

- Ung thư cơ hội

- RL về vận động và nhận thức,…

Trang 54

- Phòng lây qua đường tình dục

- Thực hiện an toàn truyền máu,

- Biện pháp khử trùng, tiệt trùng trong y tế

❖ Điều trị

Trang 55

IX Virus dại (Rabies virus)

- Virus dại có thể nuôi cấy vào bào thai gà 7 ngày và các tế bào

thường trực như : tế bào vero, tế bào thận chuột đất BHK-21.

Trang 56

- Virus dại có khả năng gây bệnh cho người và các động vật máu nóng

- Biểu hiện LS ở người: Sau khi ủ bệnh 1- 3 tháng thì xuất hiện

các triệu chứng như sốt nhẹ, nhức đầu, buồn nôn, chảy nước mắt, nước mũi Đến thời kỳ toàn phát bệnh nhân bị kích thích mọi giác

quan → Bệnh nhân chết trong tình trạng liệt cơ hô hấp và rối loạn

tuần hoàn.

Trang 57

Trang 58

❖ Cách xử lý khi nghi ngờ bị chó dại cắn:

- Nhốt chó lại và theo dõi trong 10 ngày

- Rửa sạch vết thương bằng xà phòng, gây tê tại chỗ bằng

Procain

- Nếu vết cắn ở chỗ nguy hiểm thì tiêm HT kháng dại,

sau đó tiêm vacxin phòng dại

- Nếu vết cắn bình thường thì theo dõi chó

Trang 60

HẾT

Định dạng
Số trang	60
Dung lượng	10,23 MB