Hs: Những câu tục ngữ trên đã truyền đạt những kinh nghiệm quý báu của nhân dân ta trong việc quan sát các hiện tượng thiên nhiên và trong lao động sản xuất, ….. Gv gọi h[r]
Trang 1KẾ HOẠCH DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ: TỤC NGỮ VIỆT NAM
22
81 Khái quát chung về tục ngữ Việt Nam
82 Tìm hiểu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất
83 Tìm hiểu tục ngữ về con người và xã hội
84 Chương trình địa phương
KHUNG ĐỊNH HƯỚNG ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC
MÔN NGỮ VĂN LỚP 7 CHỦ ĐỀ : TỤC NGỮ VIỆT NAM
Mức độ
Chủ đề
cộng
Tục ngữ Việt
Nam Năng lực tiếp nhận khái niệm tục ngữ
Tục ngữ Việt
Nam
Năng lực phân tích
Hiểu và phân biệt được các đặc điểm cơ bản của tục ngữ
Tục ngữ Việt
Nam
Năng lực tiếp nhận
Xác định được nội dung và nghệ thuật của câu tục ngữ
Tục ngữ Việt
Nam
Năng lực tiếp nhận
Xác định được nghệ thuật trong tục ngữ
Năng lực giải quyết vấn đề
Từ hiện tượng
tự nhiên được câu tục ngữ phù hợp và hiểu được ý nghĩa
Tục ngữ Việt
Trang 2cảm thụ và tạo lập văn bản.
- Chỉ ra được câu tục ngữ nào mình yêu thích, thuộc chủ đề gì
- Lí giải đựơc lí
do yêu thích
viết một đoạn văn
CHỦ ĐỀ: TỤC NGỮ VIỆT NAM
I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức
- Khái quát về tục ngữ Việt Nam: khái niệm, đặc điểm, phân biệt tục ngữ với thành ngữ và ca dao
- Nội dung tư tưởng, ý nghĩa triết lí của những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất, về con người và xã hội
- Đặc điểm hình thức và nghệ thuật của các câu tục ngữ trong bài học
- Yêu cầu của việc sưu tầm ca dao, tục ngữ địa phương và cách sưu tầm tục ngữ, ca dao địa phương
2 Kĩ năng
- Đọc- hiểu , phân tích các lớp nghĩa của tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất, về con người và xã hội
- Vận dụng được ở mức độ nhất định một số câu tục ngữ đã học vào đời sống
*KNS: + Tự nhận thức được những bài học kinh nghiệm về thiên nhiên, lao động, sản xuất, con
người và xã hội
+ Ra quyết định: Vận dụng các bài học kinh nghiệm đúng lúc, đúng chỗ
3 Thái độ :
- Yêu quý, trân trọng các kinh nghiệm của cha ông về thiên nhiên, lao động, con người và xã hội qua các câu tục ngữ
- Tôn vinh giá trị con người, nghiêm túc học tập lối sống có đạo đức, cao đẹp, nghĩa tình của người Việt Nam
II CHUẨN BỊ:
Gv: giáo án, sgk, sgv, sưu tầm một số câu tục ngữ về thiên nhiên lao động sản xuất
Hs: soạn bài, vở ghi ,sgk, sưu tầm ca dao tục ngữ địa phương
III PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, phân tích tình huống, trình bày một phút.
* Năng lực: hợp tác, tự quản bản thân, giao tiếp tiếng Việt, tự học
IV TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY
1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số lớp.
2 Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS :
Kiểm tra vở soạn, vở ghi, bút, thước, bài sưu tầm theo yêu cầu
3 Bài mới :
Trang 3Tục ngữ là một trong những thể loại văn học dân gian Nó được ví là một kho báu về kinh nghiệm và trí tuệ của dân gian, là « Túi khôn dân gian vô tận » Vậy tục ngữ là gì ? Tục ngữ có những đặc điểm gì ? Tục ngữ có những nét gì riêng biệt so với những thể loại văn học dân gian khác Hôm nay cô cùng các em tìm hiểu.
TIẾT 81.
* Hoạt động 1 : Gv hướng dẫn học sinh tìm
hiểu về khái niệm tục ngữ.
Gv : gọi hs đọc chú thích *sgk trang 3
Hs : đọc chú thích
Tục: Là thói quen có từ lâu đời
Ngữ : Là lời nói
? Vậy em hiểu gì về tục ngữ?
Hs : dựa vào chú thích * sgk/3 để trả lời
Gv chốt ý: Tục ngữ là những câu nói dân gian
ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh, thể
hiện những kinh nghiệm của nhân dân về mọi
mặt, được vận dụng vào đời sống, suy nghĩ và
lời ăn tiếng nói hàng ngày
HS hoc chú thích * sgk/3
? Tìm một câu tục ngữ Việt Nam mà em biết ?
HS tự tìm, trình bày cá nhân
GV nhận xét, chốt ý
* Hoạt động 2 : Gv hướng dẫn học sinh tìm
hiểu đặc điểm của tục ngữ.
GV cho HS quan sát ví dụ :
- Ăn cây nào rào cây ấy.
- Ở hiền gặp lành.
- Con trâu là đầu cơ nghiệp.
? Dựa vào kiến thức khái niệm của tục ngữ
và 3 ví dụ trên, em hãy cho biết tục ngữ có
đặc điểm gì ?
( Gợi ý : về hình thức, nội dung, nghĩa, sử
dụng, tri thức, )
HS thảo luận nhóm
Đại diện nhóm trình bày
Nhóm khác nhận xét chéo
GV chốt ý, trình bày bảng
?Em hiểu gì về nghĩa đen và nghĩa bóng?
I/ Khái quát về tục ngữ Việt Nam.
1/Tục ngữ là gì?
Chú thích * sgk/3
2/ Tục ngữ có đặc điểm gì?
- Về hình thức: Ngắn gọn, hàm súc, kết cấu bền vững, giàu hình ảnh, nhịp điệu
- Về nội dung, tư tưởng: Tục ngữ thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về thiên nhiên, lao động sản xuất và về con người,
xã hội
- Nghĩa của tục ngữ: Cần chú ý cả nghĩa đen và nghĩa bóng của tục ngữ
- Về sử dụng: Được nhân dân vận dụng vào mọi hoạt động của đời sống
- Tri thức trong tục ngữ: vì dựa trên kinh nghiệm nên không phải bao giờ cũng đúng, thậm chí có những kinh nghiệm đã lạc hậu
Trang 4+ Nghĩa đen: Là nghĩa trực tiếp, gắn với sự
việc và hiện tượng ban đầu
+ Nghĩa bóng: Là nghĩa gián tiếp, nghĩa ẩn dụ,
biểu trưng
* Hoạt động 3 : Gv hướng dẫn học sinh
phân biệt tục ngữ với thành ngữ và ca dao.
Gv tiến hành cho lớp thảo luận nhóm theo hình
thức : Hợp đồng làm việc
Gv chia lớp thành 4 nhóm
Mỗi nhóm cử nhóm trưởng lên nhận hợp đồng
Nhóm 1 : Bản hợp đồng số 1 Câu hỏi số 1
Nhóm 2 : Bản hợp đồng số 2 Câu hỏi số 2
Nhóm 3 : Bản hợp đồng số 3 Câu hỏi số 3
Nhóm 4 : Bản hợp đồng số 4 Câu hỏi số 4
CH 1 : Tìm điểm giống nhau giữa thành ngữ
với tục ngữ ?
CH 2 : Giữa thành ngữ và tục ngữ có điểm gì
khác nhau ?Mỗi loại cho một ví dụ.
CH 3 : Cho biết sự khác biệt giữa tục ngữ và
ca dao ? Mỗi loại cho một ví dụ.
CH 4 : Hãy cho biết những câu sau là tục
ngữ hay ca dao ?
- Thức khuya mới biết đêm dài
Đoạn trường ai có qua cầu mới hay
- Thức khuya mới biết đêm dài, Ở lâu mới biết
con người phải chăng.
HS thảo luận nhóm, trình bày vào bản hợp
đồng
GV chốt ý, nhận xét từng bản hợp đồng, trình
bày bảng
* Lưu ý: có những trường hợp rất khó phân
biệt tục ngữ hay ca dao
Ví dụ: - Thức khuya mới biết đêm dài
Đoạn trường ai có qua cầu mới hay
- Thức khuya mới biết đêm dài, Ở lâu mới biết
con người phải chăng
* Hoạt động 4 :
Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu một số đề
tài của tục ngữ Việt Nam.
* Hướng dẫn đọc hiểu văn bản tục ngữ về
thiên nhiên và lao động sản xuất.
GV : đọc to rõ ràng nhấn mạnh các ý nhịp 3/4,
3/2/2
? Theo em các câu tục ngữ trên có thể chia
3/ Phân biệt tục ngữ với thành ngữ và ca dao.
a/Tục ngữ với thành ngữ:
- Giống: : đều là những sáng tác của nhân dân lao động, có tính truyền miệng
- Khác:
Là đơn vị tương đương như từ, mang hình thức cụm từ cố định Vd:Ăn cháo đá bát
Thường là câu hoàn chỉnh, diễn đạt trọn vẹn một phán đoán
cây nấy
b/ Tục ngữ với ca dao:
- Là câu nói
- Thiên về duy lí
- Diễn đạt kinh nghiệm
Vd: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
- Là lời thơ của dân ca
- Thiên về trữ tình
- Biểu hiện thế giới nội tâm của con người
Vd:Chiều chiều ra đứng ngõ sau
II/ Tìm hiểu một số đề tài của tục ngữ Việt Nam.
- Những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất: (8 câu)
- Những câu tục ngữ về con người và xã
hội: (9 câu)
Trang 5thành mấy nhóm ? Mỗi nhóm gồm những câu
nào gọi tên từng nhóm ?
Hs: Tám câu được chia làm 2 nhóm
Nhóm 1: kinh nghiệm về thiên nhiên : Câu 1
đến câu 4
Nhóm 2: kinh nghiệm về lao động sản xuất :
Câu 5 đến câu 8
TIẾT 82
*Hoạt động 1
* Phân tích những câu tục ngữ về thiên
nhiên.
GV : Cho hs đọc câu tục ngữ 1
?Câu tục ngữ có mấy vế ?
Hs : 2 vế
? Em hiểu thế nào là chưa cười, chưa nằm ?
Hs: hành động chưa được diễn ra
? Có khi nào ban ngày con người chưa cất nụ
cười đã tối, đêm chưa kịp nằm đã sáng hay
không ?
Hs: không có
? Câu tục ngữ trên sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì?
Hs: Nói quá, phép đối
? Nội dung của câu tục ngữ là gì ?
Hs: Tháng năm đêm ngắn ngày dài, tháng
mười đêm dài ngày ngắn
? Người ta có thể vận dụng kinh nghiệm của
câu tục ngữ vào việc gì?
Hs: Chuyện tính toán sắp xếp công việc hoặc
dữ gìn sức khỏe cho mỗi con người trong mùa
hè và mùa đông
Gv : gọi hs đọc câu tục ngữ thứ 2
Hs: đọc
? Em hiểu mau sao, vắng sao là như thế nào?
Hs: Mau sao : nhiều sao / Vắng sao : ít sao
? Nghệ thuật được sử dụng trong câu tục ngữ
này là gì ? Nêu tác dụng của nó
H s:Nhấn mạnh sự khác biệt về sao dẫn đến sự
khác biệt về mưa, nắng Dễ đọc, dễ nhớ
? Nêu nghĩa của câu tục ngữ trên ?
Hs: Đêm nhiều sao báo hiệu ngày hôm sau sẽ
nắng
Đêm ít sao báo hiệu ngày hôm sau sẽ mưa
? Kinh nghiệm được đúc kết từ hiện tượng
này là gì ?
Hs: Trông sao để dự đoán thời tiết để sắp xếp
công việc ngày hôm sau cho hợp lí
Gv : gọi hs đọc câu tục ngữ thứ 3
A N hững câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất
1/ Tục ngữ về thiên nhiên Câu 1:
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
Bằng nghệ thuật phép đối, nói quá Câu tục ngữ cho ta thấy: Tháng năm đêm ngắn ngày dài, tháng mười đêm dài, ngày ngắn
Khuyên con người có ý thức chủ động để nhìn nhận, sử dụng thời gian hợp lí vào những thời điểm khác nhau trong một
năm.
Câu 2:
Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa.
- Sử dụng phép đối, để nhấn mạnh: Ngày nào đêm trước có nhiều sao hôm sau sẽ nắng, trời ít sao sẽ mưa
Giúp con người có ý thức nhìn sao để dự đoán thời tiết, sắp xếp công việc
Trang 6H : Đọc
? Theo em hiểu ráng mỡ gà cĩ nghĩa là gì?
Hs: Sắc màu vàng màu mỡ gà xuất hiện ở phía
chân trời
? Tại sao phía chân trời cĩ ráng mỡ gà lại phải
giữ nhà cửa? Nghĩa của câu tục ngữ?
Hs: Khi chân trời xuất hiện sắc vàng màu mỡ
gà thì phải coi giữ nhà cửa vì sắp cĩ bão
? Câu tục ngữ trên truyền cho ta kinh nghiệm
gì?
Hs: Nhìn trời để dự đốn thời tiết , chủ động
bảo vệ tài sản
GV : dân gian khơng chỉ xem ráng đốn bão
mà cịn xem chuồn chuồn để đốn bão.
? Câu tục ngữ nào thể hiện điều này ?
H :
* Tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì
bão.
* Chuồn chuồn bay thấp trời mưa
Bay cao trời nắng, bay vừa trời râm
GV : Ngày nay khoa học đã cho phép con
người dự báo khá chính xác về bão Nhưng
kinh nghiệm trong câu tục ngữ trên vẫn cịn cĩ
giá trị đối với các vùng sâu, vùng xa, khi
phương tiện thơng tin cịn hạn chế.
GV : cho hs đọc câu 4
? Nghĩa của câu tục ngữ ?
Hs: Kiến ra nhiều vào tháng bảy âm lịch, tháng
tám sẽ cịn lụt nữa
GV :Kiến là loại cơn trùng rất nhạy cảm với
những thay dổi của khí hậu, thời tiết nhờ cơ
thể cĩ những tế bào cảm biến chuyên biệt Khi
trời chuẩn bị cĩ những đợt mưa to kéo dài hay
lũ lụt, kiến sẽ từ trong tổ kéo ra hàng đàn, để
tránh mưa lụt và để làm tổ mới sau mưa
? Kinh nghiệm nào rút ra từ đây?
Hs: Nhìn kiến bị để dự đốn thời tiết, lũ lụt
Phải cĩ ý thức quan sát hiện tượng xảy ra để
chủ động phịng chống lũ lụt
*Hoạt động 2: Phân tích những câu tục ngữ
về sản xuất.
Gv: Cho hs đọc câu 5
? Câu tục ngữ cĩ mấy vế ? Giải nghĩa từng vế ?
- Tấc đất : Đơn vị đo chiểu dài ngày trước một
tấc bằng 1/10 thước - một tấc đất một mảnh
vườn rất nhỏ
- Tấc vàng : Vàng là một thứ kim loại quí,
Câu 3: Ráng mỡ gà, cĩ nhà thì giữ.
Khi trên trời xuất hiện ráng cĩ sắc vàng màu mỡ gà tức là sắp cĩ bão
Đây là kinh nghiệm nhìn trời để dự đốn thời tiết , chủ động bảo vệ tài sản
Câu 4: Tháng bảy kiến bò chỉ lo lại lụt
Kiến bị nhiều vào tháng bảy(âm lịch) là điềm báo sắp cĩ lụt
Hàm ý: Cần phải cĩ ý thức quan sát hiện tượng xảy ra để chủ động phịng chống lũ lụt
2/ Những câu tục ngữ về lao động sản xuất.
Câu 5: Tấc đất, tấc vàng.
Cách sử dụng nghệ thuật so sánh nhằm
Trang 7thường được cân bằng cân tiểu li ( chỉ vàng,
lượng vàng)
Một tấc vàng là chỉ số lượng vàng rất lớn
? Ở đây tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì?
Hs: Nghệ thuật so sánh
? Kinh nghiệm nào rút ra từ đây?
Hs: Đất quí hơn vàng
? Theo em vì sao đất lại quý như vàng?
H: Đất nuôi sống con người, đất là nơi ở Con
người đã mất bao mồ hôi, xương máu để có đất
và bảo vệ đất
?Qua câu tục ngữ, tác giả dân gian muốn
giáo dục chúng ta điều gì?
H: Khuyên nhủ mọi người phải biết quí trọng
đất
? Trong thực tế câu tục ngữ thường được sử
dụng trong trường hợp nào?
Hs: Phê phán hiện tượng lãng phí đất, sử dụng
đất không đúng với giá trị của nó
GV: cho Hs đọc câu 6
? Nhất, nhị, tam nghĩa là gì?
H: Một, hai, ba
? Trì, viên, điền canh?
Canh: canh tác, trì : do, viên: vườn, điền: ruộng
? Nghệ thuật nào dược sử dụng ở đây ?
? Nêu tác dụng của nghệ thuật trên
Hs: Nuôi cá lãi nhất, hai làm vườn, làm ruộng
? Kinh nghiệm được rút ra từ đây là gì?
Hs: Nuôi cá lãi nhất, rồi mới đến làm vườn và
trồng lúa
? Bài học rút ra từ đây?
Hs: Muốn làm giàu cần phải biết phát triển một
cách toàn diện trong đó có phương thức vườn
ao, chuồng
GV cho hs đọc câu 7
?Câu tục ngữ trên sử dụng biện pháp nghệ
thuật nào?
H: phép liệt kê
? Nghĩa câu câu tục ngữ?
Hs: Thứ tự của các yếu tố trong nghề trồng lúa:
nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống
? Kinh nghiệm trồng trọt và bài học rút ra từ
đây?
Hs: Kinh nghiệm chăm sóc cây lúa nước, trong
trồng lúa cần đáp ứng tốt bốn yếu tố đó sẽ đem
lại hiệu quả cao
? Tìm những câu tục ngữ gần gũi với câu tục
đề cao giá trị của đất
Khuyên nhủ mọi người phải biết quí trọng và sử dụng đất có hiệu quả
Câu 6:
Nhất canh trì, nhị canh viên, tam cach điền
Câu tục ngữ dùng nghệ thuật liệt kê nhằm khẳng định thứ tự lợi ích các nghề: Nuôi cá có lãi nhất, rồi mới đến làm vườn
và trồng lúa
Nhắc nhở người lao động muốn làm giàu cần phải biết phát triển một cách toàn diện trong đó có phương thức vườn ao, chuồng
Câu 7: Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.
Bằng phép liệt kê, câu tục ngữ nêu bật tầm quan trọng của bốn yếu tố trong việc trồng trọt: nước, phân, cần, giống
Trang 8ngữ này?
H: - Một lượt tát, một bát cơm
- Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân
GV: cho hs đọc câu 8
? Giải nghĩa từng yếu tố trong câu tục ngữ
trên?
Hs: Thì: thời vụ, thục: cày bừa kĩ
? Nghĩa câu tục ngữ trên là gì?
Hs: Trồng trọt quan trọng nhất là thời vụ, thứ
hai là làm đất kĩ
? Kinh nghiệm bài học từ đây?
Hs: Chọn thời vụ và khai thác đất đai hợp lí,
mùa nào trồng cây ấy làm đất kĩ, thuận lợi phát
triển
?Hình thức câu tục ngữ này có gì đặc biệt?
Tác dụng của hình thức đó?
H: Đối xứng- Nhấn mạnh, thông tin nhanh, dễ
nghe, dễ nhớ
? Hãy tìm thêm một số câu tục ngữ có nội dung
phản ánh kinh nghiệm của nhân dân ta về các
hiện tượng mưa, gió, bão, lũ lụt
?Em thấy tác giả dân gian đã có cách diễn
đạt độc đáo như thế nào qua 8 câu trên?
? Tám câu tục ngữ trong bài đã đúc kết
những kinh nghiệm gì?
Tiết 83
* Hoạt động 1 : Gv hướng dẫn đọc – hiểu
văn bản tục ngữ về con người và xã hội.
Gv: Đọc to, rõ, chậm chú ý vần lưng – đối,
ngắt nhịp 3/2/2 hoặc 2/2/2/2
Hs đọc chú thích 12 sgk/ 12
? 9 câu tục ngữ trên có thể chia làm mấy
nhóm? Nêu nội dung từng nhóm?
H: 3 nhóm
Nhóm 1(1,2,3) Tục ngữ về phẩm chất con
người
Nhóm 2(4,5,6) Tục ngữ về học tập tu dưỡng
Nhóm 3(7,8,9) Tục ngữ về quan hệ, ứng xử
? Tại sao 3 nhóm trên lại có thể hợp thành một
văn bản thống nhất như trong sgk?
H:Vì chúng có cùng nội dung và giống nhau về
hình thức
* Hoạt động 2: Gv hướng dẫn tìm hiểu
những câu tục ngữ về phẩm chất con người.
Gv gọi hs đọc câu 1
?Em hiểu mặt người, mặt của ở câu tục ngữ
Kinh nghiệm trong quá trình trồng lúa phải đảm bảo 4 yếu tố trong đó quan trọng hàng đầu là nước để mùa màng bội thu
Câu 8: Nhất thì, nhì thục
Trong trồng trọt quan trọng nhất là thời
vụ, thứ hai là làm đất kĩ
Khuyên người nông dân phải biết chọn thời vụ và khai thác đất đai hợp lí, mùa nào trồng cây ấy làm đất kĩ, để mùa màng bội thu
* Ghi nhớ: sgk/5
B N hững câu tục ngữ về con người và
xã hội:
1/ Tục ngữ về phẩm chất con người.
Câu 1: Một mặt người bằng mười mặt của.
Bằng nghệ thuật so sánh, hoán dụ, tác giả dân gian cho ta thấy sự hiện diện của một người bằng sự hiện diện của mười thứ của cải
Nhằm đề cao giá trị con người hơn mọi thứ của cải
Trang 9trên là gì?
H:Mặt người: chỉ con người
Mặt của: chỉ của cải
? Theo em tác giả sử dụng nghệ thuật gì
ở đây?
HS: Hoán dụ(Mặt người)và so sánh
? Nêu nghĩa của câu tục ngữ?
Hs:Sự hiện diện của một người bằng sự hiện
diện của mười thứ của cải
Hs: So sánh bằng, hơn tác dụng nhấn mạnh
? Qua câu tục ngữ trên nhân dân ta muốn
nói lên điều gì?
?Tìm một số câu tục ngữ có ý nghĩa tương tự
* Người sống đống vàng
*Lấy của che thân chứ không ai lấy thân che
của.
* Hs đọc câu tục ngữ thứ hai
? Giải thích thế nào là góc con người?
? Tại sao răng tóc là góc con người?
Hs: Là một phần thể hiện hình thức, tính tình,
tư cách của con người
Cái răng cái tóc thể hiện một phần sức khỏe
của con người
? Kinh nghiệm nào của dân gian được đúc
kết trong câu tục ngữ này ?
Hs: Khuyên nhủ nhắc nhở mỗi người cần phải
giữ gìn răng tóc cho thật đẹp
Thể hiện cách nhìn nhận đánh giá phẩm bình
của con người
? Tìm những câu tục ngữ tương tự
“ Một yêu tóc bỏ đuôi gà
Hai yêu răng trắng như ngà dễ thương.”
* Hs đọc câu thứ ba:
? Về hình thức câu này có gì đáng lưu ý?
Hs: Nhịp 3/3 đói rất chỉnh ,Vần lưng, trắc sạch
–rách
?Đói và rách trong câu này thể hiện điều gì?
H: khó khăn, thiếu thốn về vật chất
? Sạch và thơm chỉ điều gì ở con người?
H: Phẩm chất bên trong của con người
?Câu tục ngữ này có sử dụng nghệ thuật gì
không ? Nhằm mục đích gì ?
H: dù thiếu thốn vật chất nhưng phải giữ gìn
phẩm giá trong sạch
? Từ kinh nghiệm sống này dân gian muốn
khuyện ta điều gì?
* Hoạt động 3 : Gv hướng dẫn tìm hiểu
Câu 2: Cái răng cái tóc là góc con người
Khuyên con người hãy giữ gìn hình thức bên ngoài cho gọn gàng, sạch sẽ, vì hình thức bên ngoài thể hiện phần nào tính cách bên trong
Câu 3: Đói cho sạch, rách cho thơm.
Câu tục ngữ này có sử dụng nghệ thuật ẩn
dụ để khẳng định rằng: Dù nghèo khổ thiếu thốn vẫn phải sống trong sạch, không vì nghèo khổ mà làm điều xấu xa, tội lỗi
Giáo dục con người dù thiếu thốn vật
chất nhưng phải giữ gìn phẩm giá trong sạch, phải có lòng tự trọng
2 / Tục ngữ về học tập tu dưỡng.
Câu 4: Học ăn, học nói, học gói, học mở.
Câu tục ngữ sử dụng phép điệp ngữ nhằm nhấn mạnh và mở ra những điều con người cần phải học
Trang 10những câu tục ngữ về phẩm chất con người.
* Hs đọc câu thứ bốn
? Câu tục ngữ thứ 4 về cấu tạo cĩ gì đặc biệt ?
H: điệp từ “học”
? Điệp ngữ “ học” cĩ tác dụng gì?
Hs: Bốn vế đẳng lập và bổ sung cho nhau, từ “
học” lặp lại 4 lần nhằm nhấn mạnh và mở ra
những điều con người cần phải học
? Vì sao phải học ăn, học nĩi, học gĩi, học
mở?
H: Để trở thành con người cĩ văn hĩa
?Dân gian đã từng nhận xét về việc ăn nĩi
của con người bằng những câu tục ngữ nào?
H:* Ăn trơng nồi, ngồi trơng hướng
* Một lời nĩi dối, sám hối bảy ngày
* Nĩi hay hơn hay nĩi
* Ăn tùy nơi, chơi tùy chốn
?Kinh nghiệm được đúc kết trong câu tục
ngữ này là gì?
* Hs đọc câu thứ năm
? Giải nghĩa từ thầy, mày, làm nên trong câu
tục ngữ trên?
H: Thầy: người dạy; mày: người học; làm
nên:làm được việc, thành cơng trong mọi việc
? Nêu ý nghĩa của câu tục ngữ?
H:Khơng được thầy dạy bảo sẽ khơng làm
được việc gì thành cơng
? Kinh nghiệm nào được đúc kết từ câu tục
ngữ này?
H: Muốn nên người và thành đạt người ta cần
được thầy dạy dỗ
? Tìm một số câu ca dao tục ngữ nĩi về người
thầy?
Muốn sang thì bắc cầu Kiều……
* Hs đọc câu tục ngữ thứ sáu
?Tày cĩ nghĩa là gì?
H:Bằng
?Câu tục ngữ trên sử dụng nghệ thuật gì ?
H : So sánh
? Nêu nghĩa của câu tục ngữ?
H: Học ở thầy khơng bằng học ở bạn
? Câu tục ngữ này cĩ gì mâu thuẫn giữa câu
tục ngữ thứ năm? Tại sao?
Hs thảo luận nhĩm.
Đại diện nhĩm trình bày,
Gv nhận xét chốt ý
So sánh hơn kém bổ sung ý nghĩa cho nhau
đề cao việc học Người dân đề cao việc học ở
Khuyên chúng ta phải học hỏi về mọi phương diện để trở thành con người cĩ văn hĩa, cĩ nhân cách
Câu 5: Khơng thầy đố mày làm nên
Câu tục ngữ đề cao vai trị, cơng ơn của người thầy Khơng được thầy dạy bảo sẽ khơng làm được việc gì thành cơng
Muốn nên người và thành đạt người ta cần được thầy dạy dỗ
Câu 6: Học thầy không tày học bạn
Câu tục ngữ sử dụng biện pháp so sánh nhằm đề cao việc học ở bạn
Phải tích cực chủ động học hỏi ở bạn bè
3 / Tục ngữ về quan hệ, ứng xử.
Câu 7: Thương người như thể thương thân.
Với biên pháp so sánh câu này muốn nhắc nhở ta hãy yêu thương người khác như chính bản thân mình