(2) Giáo viên hướng dẫn học sinh nghe và nắm bắt được nội dung câu chuyện, đưa ra các nhận xét nội dung và hình thức kể chuyện của bạn theo phiếu học tập (thiết kế phiếu hoặc rubric đánh[r]
Trang 1KHBD MINH HỌA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CHO HỌC SINH CẤP THCS
CHỦ ĐỀ: VĂN TỰ SỰ
TIẾT 1,2: ĐỌC – HIỂU SƠN TINH, THỦY TINH
I Mục tiêu:
1 Phẩm chất: Giáo dục lòng yêu nước và ý thức trách trách nhiệm cho HS:
- Biết tự hào về công lao của nhân dân ta trong công cuộc phòng chống thiên tai lũ lụt dưới thời đại vua Hùng.
- Có khát vọng chinh phục và chế ngự thiên nhiên.
- Có ý thức bảo vệ thiên nhiên môi trường; Biết cách ứng phó với những biến động của tự nhiên.
2 Năng lực
2.1 Năng lực chung: Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo
2.2 Năng lực đặc thù (kiến thức tích hợp vào trục kỹ năng đọc – viết – nói – nghe):
- Đọc hiểu một truyện truyền thuyết, cụ thể:
+ Nêu được ấn tượng chung về văn bản
+ Nhận biết được các yếu tố của truyện truyền thuyết: chủ đề, cốt truyện, nhân vật, sự kiện… + Nhận biết và phân tích được đặc điểm nhân vật thể hiện qua cử chỉ, hành động, việc làm, ngôn ngữ của nhân vật
+ Hiểu được ý nghĩa của truyện và rút ra bài học về cách ứng xử với thiên nhiên.
+ Kết nối được với những trải nghiệm sống giúp bản thân hiểu hơn về trách nhiệm của cá nhân đối với cộng đồng
+ Biết đọc hiểu tác phẩm khác cùng thể loại
- Viết: ghi chép trong đọc
- Nói - nghe: Thuyết trình nhóm, trình bày, phản hồi trong quá trình đọc hiểu
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên: Kế hoạch bài dạy, SGK, máy tính, máy chiếu, tranh ảnh, video, giấy A0, bút dạ,
phiếu học tập,
2 Học sinh: SGK, bài soạn, hoàn thành trước các phiếu học tập theo hướng dẫn của GV
III Tiến trình dạy học:
Trang 2Tiết 1:
Hoạt động 1: Khởi động (5 phút) Mục tiêu
Phương pháp, kỹ thuật, phương tiện
* Mục tiêu:
+ Kết nối với những trải nghiệm
cá nhân; huy động những tri
thức cần thiết liên quan đến văn
bản đọc hiểu.
+ Tạo hứng thú khởi đầu tiết
học.
* YCCĐ:
+ Nêu được những hiểu biết về
các loại hình thiên tai do thiên
nhiên gây ra
+ Tích cực tham gia trả lời câu
hỏi
(1) GV trình chiếu đoạn video ngắn về lũ lụt ở miền trung năm 2020
Hỏi: Từ những hình ảnh về trận Đại hồng thủy năm 2020, em hãy nêu những hiểu biết của mình về các loại hình thiên tai do thiên nhiên gây ra.
(2) GV dẫn dắt vào bài
- Trình chiếu tranh
- PP phát vấn
Hoạt động 2: Đọc hiểu khái quát tác phẩm (25 phút) Mục tiêu
Phương pháp, kỹ thuật, phương tiện
* Mục tiêu:
+ Đọc hiểu được một số
thông tin cơ bản về thể
loại, PTBĐ, ngôi kể, cốt
truyện, chủ đề.
* YCCĐ:
I Đọc hiểu khái quát văn bản:
(1) GV yêu cầu học sinh đọc kỹ phần
chú thích SGK và trả lời câu hỏi:
? Nêu khái truyện truyền thuyết.
(2) GV hướng dẫn đọc, tóm tắt văn bản:
PP phát vấn, đàm thoại, gợi mở
Trang 3+ Nêu được khái niệm
truyền thuyết
+ Đọc diễn cảm tác phẩm
+ Xác định phương thức
biểu đạt, ngôi kể, cốt
truyện, nhân vật chính
+ Nêu được chủ đề của
truyện
- Chú thích từ khó.
- Hướng dẫn đọc, tóm tắt văn bản
Gv trình chiếu tranh
HS gọi tên các sự việc theo tranh, kể tóm tắt
Gv sử dụng phiếu học tập: Xác định PTBĐ, ngôi kể, nhân vật chính, chủ
đề của truyện ghi vào phiếu học tập.
PTBĐ Ngôi kể Nhân vật chính Chủ đề -Vì sao Sơn Tinh, Thủy Tinh lại được coi là nhân vật chính?
-Truyện gắn với thời đại nào trong lịch sử Việt Nam?
Phương pháp hợp tác
Hoạt động 3: Đọc hiểu chi tiết văn bản Mục tiêu
Phương pháp,
kỹ thuật, phương tiện Mục tiêu:
- HS hiểu được cách giải thích
hiện tượng lũ lụt hằng năm ở
nước ta đồng thời ca ngợi
công lao trị thủy của các vua
Hùng
* YCCĐ:
+Chỉ ra và phân tích được các
* 1 GV hướng dẫn HS tìm hiểu Vua Hùng kén rể:
Thảo luận nhóm cặp đôi :
?Đọc đoạn 1 và cho biết đoạn truyện kể về
sự việc gì?
? Hai chàng trai được giới thiệu quan những chi tiết nào
? Em có nhận xét gì về các chi tiết gt ST,
TT ?
- PP thảo luận (cặp đôi)
Trang 4chi tiết, sự viêc, nhân vật trong
truyện
+ Thấy được những nét nghệ
thuật đặc sắc của truyện truyền
thuyết
+ Thấy được sức mạnh thần kì
trong việc chống lại thiên tai,
bảo vệ cuộc sống và ước mơ
chế ngự chiến thắng thiên nhiên
của người xưa.
HS: đọc sgk, hđ cá nhân, trao đổi trong nhóm bàn thống nhất và trình bày kết quả.
HĐ cá nhân
? Trước tình huống đặc biệt như vậy, Hùng Vương quyết định điều gì?
? Cuối cùng vua quyết định thử tài ST, TT bằng hình thức nào?
? Sính lễ mà vua Hùng thách gồm những gì?
? Có người cho rằng Vua Hùng thiên vị Sơn Tinh khi ra điều kiện sính lễ Ý kiến của em 2.GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu Cuộc giao tranh giữa hai vị thần
GV chuyển giao nhiệm vụ:
Thảo luận nhóm:
1.Nguyên nhân, diễn biến, kết quả cuộc giao tranh
2.Nhận xét về cách kể của tác giả trong đoạn truyện
HS thực hiện nhiệm vụ.
- HS: đọc sgk, hđ cá nhân, trao đổi trong nhóm bàn thống nhất kết quả.
- GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất Dự kiến sản phẩm:
+ Thủy Tinh ->Tượng trưng cho mưa bão,
lũ lụt
+ ST->Tượng trưng cho sức mạnh của nd ta
trong công cuộc chống lũ lụt của người Việt cổ
3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết quả chuẩn bị của nhóm, các nhóm khác
- PP phát vấn
PP tranh luận
- Phương pháp hợp tác
Kỹ thuật khăn trải bàn
PP đàm thoại, gợi mở
Trang 54 Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
HĐ cá nhân
GV yêu cầu HS quan sát bức tranh SGK
? Bức tranh minh họa cho chi tiết nào trong truyện?
? Kết hợp với đoạn văn, em hãy tưởng tượng và miêu tả lại cuộc giao tranh giữa 2
vị thần?
? Theo em, vì sao TT phải khuất phục trước ST?
? Chi tiết để cho ST chiến thắng đã thể hiện ước mơ gì của người xưa?
GV sử dụng hình ảnh mưa lũ ở Miền Trung năm 2020
Suy nghĩ của em được gợi ra từ những hình ảnh?
? Theo câu chuyện này, hàng năm sở dĩ có hiện tượng mưa bão , là do đâu ? Từ đó,
em có nhận xét gì về cách giải thích hiện tượng lũ lụt của người xưa?
GV chốt: trí tưởng tượng bay bổng, lãng mạn và khát vọng chiến thắng thiên tai lũ lụt
PP giải quyết vấn đề
kỹ thuật thuyết trình 1 phút
Hoạt động 3: Tổng kết, luyện tập, vận dụng, mở rộng (30 phút)
Trang 6
Mục tiêu
và yêu cầu cần đạt
Nội dung
Phương pháp, kỹ thuật, phương tiện
* Mục tiêu:
+ Hệ thống hóa, củng cố kiến
thức và kỹ năng
+ Hiểu được ý nghĩa của văn
bản
+ Nhận thức được vai trò, trách
nhiệm của bản thân trong việc
bảo vệ môi trường
+ Biết vận dụng những kiến thức
và kĩ năng từ bài học chính để tự
đọc hiểu truyền thuyết tương tự.
+ Giải quyết vấn đề và sáng tạo,
giao tiếp và hợp tác.
* YCCĐ:
+ Chỉ ra được giá trị nội dung và
hình thức nổi bật của văn bản.
+ Chỉ ra được những việc làm
bảo vệ môi trường, hạn chế được
thiên tai lũ lụt
+ Có ý thức và trách nhiệm đối
với cộng đồng.
+ Biết đọc hiểu một truyện
truyền thuyết.
+ Bày tỏ được quan điểm cá
nhân, biết chia sẻ và hợp tác
nhóm.
(1) GV hướng dẫn HS chốt lại giá trị nội
dung và hình thức nổi bật của văn bản.
? Hãy chỉ ra những nét nghệ thuật đặc sắc của văn bản
? Nêu ý nghĩa của văn bản
(2) GV hướng dẫn HS luyện tập:
GV giao nhiệm vụ: Thảo luận nhóm
?Trong thời gian qua, đất nước ta phải chịu hậu quả nặng nề về thiên tai lũ lụt, theo em chúng ta cần phải làm gì để hạn chế sự thiệt hại đó?
? Bản thân em đã có những hành động thiết thực gì để giúp đỡ đồng bào ở vùng lũ?
- Hãy kể diễn cảm truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh
(3) GV hướng dẫn HS vận dụng, tìm tòi
mở rộng
GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
- Tìm đọc bài thơ “ST,TT” của Nguyễn
Nhược Pháp
- Nhận xét về cách cảm nhân độc đáo
của nhà thơ về truyền thuyết này.
-
- PP phát vấn
Phương pháp hợp tác
Phương pháp động não
Trang 7TIẾT 3,4,5 VIẾT: VĂN BẢN TỰ SỰ
I Mục tiêu:
1 Phẩm chất:
- Biết bày tỏ thái độ, quan điểm tích cực về một vấn đề trong đời sống
- Rút ra được bài học nhận thức và hành động đúng đắn cho bản thân
2 Năng lực:
- Hiểu được quy trình viết một bài văn tự sự
- Bước đầu viết được bài văn kể lại một sự việc
II Chuẩn bị
1 Giáo viên: Kế hoạch bài dạy, SGK, máy tính, máy chiếu, tranh ảnh, sơ đồ tư duy,
video,
giấy A0, bút dạ, phiếu học tập,
2 Học sinh: SGK, bài soạn, phiếu học tập theo hướng dẫn của GV
III Tiến trình dạy học:
Trang 8TIẾT 3:
Mục tiêu và yêu cầu cần
đạt
pháp, kỹ thuật, phương tiện Hoạt dộng 1: Khởi động:
* Mục tiêu:
+ Tạo hứng thú khởi đầu
tiết học
* YCCĐ:
Biết nhận diện văn bản tự
sự
(1) GV giới thiệu video giới thiệu về thiên tai, lũ lụt Miền Trung
(2) GV đặt tình huống có vấn đề, HS trình bày ý kiến cá nhân
? Sau khi xem video, gợi cho em những suy nghĩ gì?
(2) GV dẫn dắt, kết nối với tiết học viết văn
tự sự
- PP thuyết trình
- PP nêu và giải quyết vấn đề
Hoạt động 2:
* Mục tiêu:
+ Biết đọc hiểu văn bản tự
sự
+ Đề xuất được quy trình
tạo lập văn bản tự sự
(dạng viết)
* YCCĐ:
+ Xác định được nội dung
và cấu trúc của văn bản
mẫu
+ Nêu được các bước tạo
lập văn bản tự sự (dạng
viết)
GV hướng dẫn HS đọc hiểu văn bản mẫu, HS thảo luận nhóm và báo cáo kết quả:
Tối 16/6, một đoạn video được trích xuất từ camera an ninh của gia đình chị Tạ Hương ghi lại hình ảnh đẹp về một cậu học sinh.
Trong cơn mưa chiều một cậu bé mặc đồng phục học sinh, lưng đeo ba lô, đạp xe đi dọc đường Cậu dừng lại ở những cống thoát nước, dùng tay móc sạch rác rưởi, bùn đất để nước mưa thoát nhanh, hạn chế ngập úng Đó là cậu bé Phạm Trọng Đạt, 12 tuổi, học lớp 6/1 ở Long Thành, Đồng Nai Khi được hỏi về việc làm của mình, Đạt nói: "Chiều hôm đó em móc được khoảng 10 cái miệng cống đầy rác Em tiện tay làm sạch thôi"
Cậu học sinh còn tiết lộ, trước đây, mỗi khi gặp trời mưa mà thấy miệng cống nào bị tắc em cũng thường dừng lại và làm như vậy.
- PP phân tích mẫu
- PP thảo luận nhóm
- PP thuyết trình
Trang 9(Nguồn: Báo VietNamnet)
- GV yêu cầu các nhóm HS đọc, khám phá nội dung và cấu trúc của VB mẫu theo các
yêu cầu:
? Chủ đề của văn bản là gì?
?Câu chuyện được kể theo ngôi kể nào?
?Ai là nhân vật chính?
? Câu chuyện kể về việc gì?
?Em có nhận xét gì về việc làm của nhân vật trong truyện?
? Em học tập được điều gì qua câu chuyện?
? Hãy đặt nhan đề cho câu chuyện?
(2) GV hướng dẫn HS xác định quy trình viết một bài văn tự sự:
? Em hãy nêu cách làm một bài văn tự tự?
- GV định hướng quy trình viết văn TS:
(1) Xác định chủ đề câu chuyện (2) Xác định mục đích câu chuyện (3) Xác định ngôi kể, thứ tự kể, nhân vật, sự việc trong văn tự sự
(4) Xác định thái độ, tình cảm của người viết (5) Bài học nhận thức và kêu gọi hành động (6) Lập dàn ý
TIẾT 4.
* Mục tiêu:
+ Hiểu được ý nghĩa các
bước trong quy trình viết
văn TS
+ Vận dụng được các
bước về cách làm một bài
văn tự sự
* YCCĐ:
+ Lựa chọn được chủ đề
câu chuyện kể
+ Xác định được quy trình
làm một bài văn tự sự
+ Lập được dàn ý bài văn
TS
+ Viết được một đoạn văn
trong văn bản TS
(1) Khám phá ý nghĩa từng bước của quy
trình viết văn NL:
- GV chia nhóm, HS thực hiện nhiệm vụ theo nhóm, trình bày kết quả, GV nhận xét, góp ý:
Nhóm 1 Em viết bài văn này để làm gì?
Nhóm 2 Ai là người kể? Nếu em là người kể,
em sẽ tự xưng hô trong bài văn như thế nào?
Nhóm 3 Truyện em sẽ kể có tên là gì? Đó là truyện kể về ai? Về điều gì?
Nhóm 4 Mở đầu truyện, em dự định giới thiệu những gì?
Nhóm 5 Những sự việc chính mà em sẽ kể trong phần diễn biến của chuyện.
Nhóm 6: Truyện em sẽ kể có kết thúc như thế nào?
- GV treo sơ đồ tư duy mô hình hóa dàn ý của một bài văn nghị luận và chốt lại quy trình
- Phát vấn
- PP thảo luận (cặp đôi)
Trang 10viết bài văn nghị luận.
(2) Phác thảo dàn ý một chủ đề tự chọn:
- GV trình chiếu video về các đoàn cứu trợ, video về một số gương mặt có công lao giúp
đỡ nhân dân trong đợt lũ lụt vừa qua
- HS xem video và làm việc cá nhân theo các yêu cầu:
+ Lựa chọn một chủ đề tự sự: kể về việc làm tốt của bản thân, của người khác trong phòng chống thiên tai, lũ lụt hoặc thể hiện tinh thần tương thân tương ái
+ Xác định mục đích của bản thân khi viết bài văn tự sự (thể hiện ý nghĩa, bài học) + Lập dàn ý cho bài văn tự sự đã lựa chọn.
(3) Thực hành viết một số đoạn tự sự theo dàn ý đã chọn:
- HS làm việc độc lập, viết đoạn VBTS tự chọn:
+ Viết phần mở đầu + Viết một đoạn thân bài + Viết kết luận
- Đại diện 2 HS đọc lại đoạn văn vừa viết thực hành của mình Cả lớp thảo luận GV nhận xét, định hướng sửa chữa HS ghi chép
và sửa chữa dàn ý, đoạn văn trên cơ sở góp ý của GV
Sơ đồ tư duy Video
- PP phát vấn
TIẾT 5.
* Mục tiêu:
+ Bước đầu viết được bài
văn tự sự
+ Đánh giá và tự đánh giá
về một bài văn tự sự
* YCCĐ:
+ Hiểu được quy trình viết
một bài văn tự sự
+ Bước đầu viết được một
bài văn TS
+ Nhận biết và sửa chữa
được các lỗi của bài viết;
chủ động tìm kiếm sự giúp
đỡ của GV và bạn trong
(1) HS thực hành viết bài văn tự sự theo dàn
ý đã lập ở hoạt động 3:
- GV quan sát, nhắc nhở HS nghiêm túc viết bài (có sản phẩm đánh giá thường xuyên) (2) GV y/c HS tự kiểm tra bằng cách trả lời các câu hỏi sau:
- Về nội dung:
1.Truyện được em kể lại có phù hợp với đề bài không?
2 Ngôi kể trong bài văn của em có thống nhất không?
3 Cách mở đầu truyện có gây ấn tượng không? Nếu không em sẽ điều chỉnh như thế nào để phần mở đầu thu hút được sự chú ý
- Rubric
- PP thảo luận (cặp đôi)
Trang 11lớp khi gặp khó khăn
trong sửa chữa
của người đọc hơn?
4 Các sự kiện và chi tiết trong bài văn có tập trung thể hiện ngoại hình, lời nói, hành động của nhân vật trong truyện không?
5 Chi tiết trong truyện đã được kể sinh động, hấp dẫn chưa? Nếu chưa, em sẽ điều chỉnh như thế nào?
6 Ở phần kết thúc truyện, có câu văn, đoạn văn nào thể hiện thái độ của em hoặc mọi người với nhân vật, sự việc được kể không?
Nếu chưa có em sẽ bổ sung như thế nào?
7 Em muốn bổ sung sự kiện, chi tiết nào? Tại sao?
8 Bài văn của em có đảm bảo bố cục của một bài văn tự sự không?
9 Em có sử dụng các phương thức biểu đạt khác như miêu tả và biểu cảm để làm cho lời
kể sinh động không?
- Về hình thức:
10 Các đoạn văn trong bài có được trình bày một cách rõ ràng không? Các đoạn văn có được tác ra một cách hợp lí không?
11 Bài văn của em có lỗi chính tả, viết câu không? Nếu có, hãy sửa lại cho đúng
- PP phát vấn
Trang 12Tiết 6,7:
NÓI – NGHE: LUYỆN NÓI VÀ NGHE VĂN TỰ SỰ
I Mục tiêu:
1 Phẩm chất:
- Biết bày tỏ thái độ, tình cảm về vấn đề đặt ra trong câu chuyện
- Rút ra được bài học nhận thức và hành động đúng đắn cho bản thân
2 Năng lực:
- Kể lại được một câu chuyện có sẵn bằng lời văn của mình hoặc một câu chuyện HS tự
viết
- Biết kể chuyện trước lớp bằng nhiều phương pháp (ngôn ngữ, cử chỉ, điệu bộ…)
- Biết lắng nghe, đưa ra quan điểm và tôn trọng các ý kiến khác biệt Biết thảo luận trong nhóm về một vấn đề gây tranh cãi; xác định được những điểm thống nhất và khác biệt giữa các thành viên trong nhóm để tìm cách giải quyết
Trang 13II Chuẩn bị
1 Giáo viên: Kế hoạch bài dạy, SGK, máy tính, máy chiếu, video, phiếu học tập,
2 Học sinh: SGK, bài thuyết trình, công cụ thuyết trình, hoàn thành trước nhiệm vụ học tập
theo hướng dẫn của GV
Mục tiêu
và yêu cầu cần đạt
pháp, kỹ thuật,
phương tiện Hoạt động 1: (ở nhà)
* Mục tiêu:
+ Hiểu cốt truyện,
chuỗi sự việc, nhân vật
và vai trò của nhân vật
trong văn bản tự sự
+ Hình thành ý tưởng
kể chuyện hấp dẫn
* YCCĐ:
+ Nhận xét được cách
kể chuyện trong video
đã xem
+ Xây dựng được kịch
bản kể chuyện
- Xem lại và chỉnh sửa bài văn tự sự đã viết ở tiết trước.
- Xem trước video kể chuyện Sơn Tinh, Thủy Tinh.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh xây dựng bài văn kể chuyện Sơn Tinh, Thủy Tinh bằng lời văn của HS, xây dựng kịch bản để kể chuyện (Ghi hướng dẫn cụ thể).
PP Webquest
- Video
Hoạt động 2: Khởi
động (10 phút)
* Mục tiêu:
+ Hiểu được cách thức
kể một câu chuyện bằng
lời văn của mình
* YCCĐ:
+ Nhận xét được cách
(1) GV trình chiếu video (yotu.be Hạt Giống Tâm Hồn #sontinhthuytinh) và hướng dẫn HS quan sát, nhận xét, rút kinh nghiệm:
? Nhận xét về cách kể chuyện trong video (trên các phương diện cụ thể: ngữ điệu, biểu cảm…)?
? Nhận xét cách phản biện của đội bạn trong video (trên các phương diện cụ thể…)?
? Cách trình bày/ phản biện đó có thuyết phục được
- PP phân tích mẫu
- PP trực quan hóa
- PP thảo luận nhóm
- Kỹ thuật think - pair –