NGỘ độc CHẤT độc hữu cơ (ACID HCN và dẫn XUẤT CYANID) (độc CHẤT học) (chữ biến dạng do dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

Trắc nghiệm, bài giảng pptx các môn chuyên ngành Y dược hay nhất có tại “tài liệu ngành Y dược hay nhất”; https:123doc.netusershomeuser_home.php?use_id=7046916. Slide độc chất học ppt dành cho sinh viên ngành Y dược. Trong bộ sưu tập có trắc nghiệm kèm đáp án chi tiết các môn, giúp sinh viên tự ôn tập và học tập tốt môn độc chất học bậc cao đẳng đại học ngành Y dược và các ngành khác

CHẤT ĐỘC HỮU CƠ

PHÂN LẬP BẰNG PHƯƠNG PHÁP CẤT KÉO THEO HƠI NƯỚC

HYDROGEN CYANID HCN

(ACID HYDROCYANIC, ACID CYANHYDRIC, ACID PRUSSIC) & DẪN XUẤT CYANID

MỤC TIÊU

1) Hiểu rõ nguồn gốc, tính chất, độc tính của acid

cyanhydric và các dẫn xuất cyanid.

2) Trình bày được nguyên nhân gây độc , triệu chứng, cách

điều trị ngộ độc các chất này.

3) Nêu được nguyên tắc của phương pháp kiểm nghiệm acid

hydrocyanic và các dẫn xuất cyanid.

ĐẠI CƯƠNG

Nguồn gốc

Hydrogen cyanid (HCN) là chất khí được tạo thành dễ dàng

do sự phối hợp giữa acid và các muối cyanid

 Công nghiệp:

- Ngành mạ kim loại, sx chất dẻo , thủy tinh , luyện quặng

- dd rửa hình (KCN, NaCN), chất đánh bóng bạc và kim loại,

keo dán sắt

- Sản phẩm phụ của sự đốt cháy plastic, gỗ, len, các sản phẩm tổng hợp khác

 Nông nghiệp: thuốc trừ sâu, diệt cỏ, diệt chuột, côn trùng ( etyl thiocyanat,

metyl thiocyanat )

Nguồn gốc

 Y học:

- Thuốc kháng ung thư Laetrile.

- Thuốc dãn mạch, trị cao huyết áp Natrinitroprusside

- Hg(CN)2 dùng làm thuốc trị giang mai.

 Chiến tranh: Chất độc hóa học (Zyklon), thuốc khai hoang (CaCN2).

 Tự nhiên: Amygdalin và các cyanogenic glycoside khác được tìm thấy trong hạt thực vật (hạnh nhân đắng,mơ,mận ) lá anh đào, khoai mì, măng tre, nấm độc

 Tổng hợp hóa học

 Hóa phân tích

Tính chất

- HCN là chất lỏng dễ bay hơi, dễ tan trong nước và rượu.

-Có vị đắng, nóng, mùi hạnh nhân nhẹ.

-Được hấp thu dễ dàng qua nhiều đường, kể cả da,

màng nhày và đường hô hấp.

- Chất độc cực mạnh, tác động nhanh nhất trong các chất độc.

Cơ chế gây ngộ độc

- Ức chế enzym cytocrom oxidase , ngăn cản sự vận chuyển điện tư ûtrong chuỗi hô hấp tế bào: cyanid tạo phức hợp với hem của cytocrom,ngăn cản sự kết hợp với oxy của hem.

-Tổ chức tế bào bị hủy hoại do không sử dụng được oxy của máu giảm oxy mô

- Trung tâm hô hấp ở hành tủy giảm oxy nhiều nhất 

ngừng thở là nguyên nhân gây tử vong nhanh.

ĐỘC TÍNH

Liều độc

 Đường hô hấp (HCN)

Liều độc: 50ppm (0,05mg/ L KK)

>150ppm (0,15mg/L KK) có thể gây tử vong Gây chết ngay ở nồng độ 300ppm (0,3mg/l) ;

Giới hạn cho phép trong không khí nơi làm việc : 4,7ppm (5mg/m3).

 Qua đường tiêu hóa (Cyanid) Liều gây

chết : 1,5mg/kg thể trọng

ĐỘC TÍNH

NGUYÊN NHÂN GÂY NGỘ ĐỘC

 Do tự sát hay đầu độc: (bằng HCN hay KCN) gây chết rất nhanh và hữu

hiệu.

 Do tai biến:

- Môi trường bị nhiễm độc khi sử dụng HCN và dẫn xuất để

diệt côn trùng, diệt chuột

- Aên phải hạt, ngũ cốc có HCN như hạt hạnh nhân, khoai mì, măng tre, nấm

độc….

- Tiêm truyền nitroprussiat nhanh

 Do nghề nghiệp:

Công nhân làm việc ở nơi có nồng độ HCN cao mà không có phương tiện bảo

hộ.

Ngộ độc cấp

-Tiết nước bọt nhiều, hơi thở có mùi hạnh nhân đắng, chóng mặt,

nhức đầu, buồn nôn, nôn mửa, hồi hộp, khó thở, tăng nhịp tim, hạ

huyết áp

-Trung tâm hành tủy bị liệt, ngất, cứng gáy, co giật, lú lẫn hôn mê, trụy tim mạch, ngừng thở.

- Sau 1- 2’ tim ngừng đập và chết rất nhanh.

TRIỆU CHỨNG NGỘ ĐỘC

Ngộ độc bán cấp

Chóng mặt, nhức đầu, nôn mửa, kích động, bồn chồn, lo lắng nhưng vẫn tỉnh táo Sau đó xuất hiện các triệu chứng rối loạn thần kinh, co giật, dãn đồng tử, cứng hàm, ngạt thở,hạ huyết áp, tim đập chậm, hô hấp chậm, mặt tái xám (hội chứng cyanose), chân tay lạnh và chết sau 30’.

Di chứng: tổn thương tim và thần kinh.

Ngộ độc trường diễn

Thường xuyên bị đau đầu, nôn, chóng mặt.

TRIỆU CHỨNG NGỘ ĐỘC

ĐIỀU TRỊ

Điều trị khơng chuyên biệt

 Ngộ độc qua đường hô hấp

- Đưa khỏi môi trường nhiễm độc.

- hô hấp nhân tạo, thở oxygen 100% hay hỗn hợp carbogen.

-Trợ tim (cafein, camphor, niketamid )

- Điều trị triệu chứng: hôn mê, hạ huyết áp, co giật…

 Ngộ độc qua đường tiêu hóa

- Gây nôn

- Rửa dạ dày, uống thêm than hoạt và thuốc tẩy xổ nhẹ

 Ngộ độc qua đường da

- Cởi bỏ quần áo, rửa vùng da bị nhiễm độc với nhiều nước và xà bông.

Bộ KIT antidote của Cyanid

Gồm có amyl nitrit, natri nitrit và natrithiosulfat

Ống hít chứa amylnitrite 0,3mL

Natrinitrit (IV) 300mg/10mL

Hợp chất nitrit [O] sắt của HEM (Fe 2+ Fe3+) tạo MetHb MetHb + cyanid MetHb cyanid (cyanMetHb), giải phóng cyanid rag khỏi cytochrom oxydase

Chú ý: Liều natrinitrit không được gây MetHb>25% 300mg

(người lớn)

0,2mL/kg (trẻ em)

 Natrithiosulfat: Tiêm IV 5mL dung dịch 25%

Thúc đẩy sự biến đổi cyanide (CN-) thành thiocyanate (SCN-) không độc và đào thải dễ dàng qua thận.

Điều trị chuyên biệt

CYANOKIT (Hydroxocobalamin) IV Vit

B12a(Hydroxocobalamin) +

cyanid cyanocobalamin(vit

B12) đào thải qua nước tiểu.

4-Dimethylaminophenol (Germany)

-Tác động nhanh và độc tính thấp hơn nitrit

- Liều dùng: 3mg/kg

KIỂM NGHIỆM

Định tính

Phản ứng Guignard

HCN + acid picric/OH- Isopurpurin có màu vàng cam

Nhạy, đặc hiệu, phát hiện HCN/KK Phản ứng

xanh phổ:

Trong OH-, cyanid phản ứng với Fe2+ tạo phức ferriferrocyanid

có màu xanh phổ Fe4[Fe(CN)6]3

Định lượng

 Đo quang

-Phương pháp tạo phức xanh phổ:

-Phương pháp tạo màu với thuốc thử 1-p- nitrobezaldehyd/o- dinitrobenzen: rất

Điện lực chọn lọc ion:

nhạy và chính xác cao nhưng cần trang thiết bị chuyên biệt

NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ KIỂM NGHIỆM

Nồng độ cyanid/ máu > 0,5 -1mg/L gây ngộ độc cấp.

Nồng độ 0,5mg/L: triệu chứng nhiễm độc thể hiện rõ rệt.

Một lượng nhỏ trong tử thi cũng có ý nghĩa quan trọng