Giáo án trình chiếu bài : Đối thoại, độc thoại và độc ...

Bµ l¼ng lÆng xuèng bÕp ch©m löa ngåi tÝnh tiÒn hµng.[r]

Trang 1

I/ Đọc - hiểu chú thích

1.Tác giả

2.Tác phẩm

2.Nội dung nghệ thuật văn bản

a, Cơ sở hình thành tình đồng chí

II/ Đọc - hiểu nội dung văn bản

1.Cấu trúc văn bản

b, Những biểu hiện của tình đồng chí

c, Bức tranh đẹp về tình đồng chí

III/ ý nghĩa của văn bản IV/Luyện tập

Văn bản:

Chính hữu

NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ



Trang 2

Tiết 64 Bài 13 Đối thoại, độc thoại và độc thoại

nội tâm trong văn bản tự sự

I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và

độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

1/ Xột ví dụ:

Có ng ời hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy ! Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp miệng, c ời nhạt một tiếng, v ơn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào … Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng c

ời nói xôn xao của đám ng ời mới tản c lên ấy vẫn dõi theo Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của ng ời đàn bà cho con bú:

- Cha mẹ tiên s nhà chúng nó ! Đói khổ ăn cắp, ăn trộm bắt đ

ợc ng ời ta còn th ơng Cái giống Việt gian bán n ớc thì cứ cho mỗi đứa một nhát !

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra gi ờng, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đ a nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau

Nhìn lũ con, tủi thân, n ớc mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó

là trẻ con làng Việt gian đấy ? Chúng nó cũng bị ng ời ta rẻ rúng hắt hủi đấy ? Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu … ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên :

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán n ớc để nhục nhã thế này

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư(Làng,ưKimưLân)

Có ng ời hỏi:

-Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

-ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

+ Có hai ng ời tham gia trò chuyện + Có hai l ợt lời qua lại (Mỗi l ợt lời t ơng ứng với một dấu gạch đầu dòng)

+ Về nội dung: lời nói của mỗi ng ời đều h ớng tới ng ời tiếp chuyện

=>Tạo cho câu chuyện nh cuộc sống thực, thể hiện thái độ căm giận của những ng ời tản c

đối với dân làng Chợ Dầu, tạo tình huống đi sâu vào nội tâm nhân vật.

sâu vào nội tâm nhân vật

=>Đối thoại

2/ Kết luận:

*Đối thoại: - Hình thức đối đáp, trò

chuyện giữa hai hoặc nhiều ng ời

- Đ ợc thể hiện bằng các dấu gạch đầu

dòng ở đầu lời trao và đáp (có khi đ ợc

đặt trong dấu ngoặc kép)

Trang 3

• Sinh dỗ dành:

- Nín đi con, đừng khóc Cha về, bà đã mất, lòng cha buồn khổ lắm rồi.

Đứa con ngây thơ nói:

- Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ? Ông lại biết nói, chứ không nh cha tôi tr ớc kia chỉ nín thin thít.

Chàng ngạc nhiên gạn hỏi Đứa con nhỏ nói:

- Tr ớc đây th ờng có một ng ời đàn ông, đêm nào cũng

đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi, nh

ng chẳng bao giờ bế Đản cả.

(NguyễnưDữ,ưChuyệnưngườiưconưgáiưNamưXương)

Trang 4

* Điều kiện để đối thoại diễn ra:

- Phải có hoàn cảnh giao tiếp.

- Phải có sự hiện diện của ng ời tham gia giao tiếp (2 ng

ời trở lên)

- Giữa các nhân vật phải có nhu cầu trao đổi thông tin.

* Tác dụng của đối thoại :

- Góp phần thể hiện diễn biến câu chuyện, làm

cho câu chuyện thêm sinh động và hấp dẫn

- Giúp nhà văn khắc hoạ tâm lí, tính cách nhân

vật

Trang 5

Ông Hai trả tiền n ớc, đứng dậy, chèm chẹp miệng, c ời nhạt một tiếng, v ơn vai nói to:

( Làng, Kim Lân )

+ Lời ông Hai tự nói với chính mình + Nội dung câu nói không h ớng tới

ng ời tiếp chuyện cụ thể nào + Trình bày sau dấu gạch đầu dòng

=> Độc thoại

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian

bán n ớc để nhục nhã thế này.

=> Độc thoại

*Độc thoại:

- Lời nói với chính mỡnh hoặc ai đó trong t

ởng t ợng

-Phát ra thành lời

-Trình bày sau dấu gạch đầu dòng

-Trình bày sau dấu gạch đầu dòng (hoặc

trong dấu ngoặc kép)

2/ K t lu n: 2/ K t lu n: ế ế ậ ậ

*Đối thoại:

- Hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai

hoặc nhiều ng ời ;

- Đ ợc thể hiện bằng các dấu gạch đầu

dòng ở đầu lời trao và đáp

dòng ở đầu lời trao và đáp (có khi đ ợc đặt

trong dấu ngoặc kép)

Trang 6

I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại

và độc thoại nội tâm trong văn bản tự

sự

1/ Xộtví dụ:

2/ K t lu n: ế ậ

*Độc thoại:

- Lời nói với chính mình hoặc ai đó trong t

ởng t ợng

- Phát ra thành lời

trong dấu ngoặc kép)

*Đối thoại:

-Hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc

nhiều ng ời ;

- Đ ợc thể hiện bằng các dấu gạch đầu dòng ở

ngoặc kép)

Nhìn lũ con, tủi thân, n ớc mắt ông lão cứ giàn ra

Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ? Chúng

nó cũng bị ng ời ta rẻ rúng hắt hủi đấy ? Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu …

( Làng, Kim Lân )

- L à lời độc thoại, ông Hai tự mình nói với chính mình

- Lời độc thoại này không phát ra thành tiếng, chỉ diễn ra một cách âm thầm trong suy nghĩ của ông Hai

- Không đặt sau dấu gạch đầu dòng

=>độc thoại nội tâm

*Độc thoại nội tâm:

t ợng

- Không đ ợc đặt sau dấu gạch đầu dòng Không đ ợc đặt sau dấu gạch đầu dòng

Trang 7

Tác dụng của độc thoại và độc thoại nội tâm là:

-Nhằm khắc hoạ tính cách, chiều sâu

tâm lí nhân vật.

- Góp phần làm cho ngôn ngữ nhân vật thêm phong phú, đa dạng.

- Làm cho câu chuyện thêm sinh động, hấp dẫn.

Trang 8

nội tâm trong văn bản tự sự I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại

sự

2/ K t lu n: ế ậ

*Độc thoại:

- Lời nói với chính mình hoặc ai đó

trong t ởng t ợng

- Phát ra thành lời

- Trình bày sau dấu gạch đầu dòng

(hoặc dấu ngoặc kép)

*Đối thoại:

-Hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai

hoặc nhiều ng ời ;

- Đ ợc thể hiện bằng các dấu gạch đầu

dòng ở đầu lời trao và đáp (có khi đ ợc

đặt trong dấu ngoặc kép)

*Độc thoại nội tâm :

- Lời nói với chính mình hoặc ai đó trong

t ởng t ợng

- Không phát ra thành lời

- Không đ ợc đặt sau dấu gạch đầu dòng Không đ ợc đặt sau dấu gạch đầu dòng

*Ghi nhớ

• Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm là những hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự.

giữa hai hoặc nhiều ng ời Trong văn bản tự

sự, đối thoại đ ợc thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp ( Mỗi l ợt lời là một gạch đầu dòng )

với chính mình hoặc nói với một ai đó trong

t ởng t ợng Trong văn bản tự sự, khi ng ời độc thoại nói thành lời thì phía tr ớc câu nói có gạch đầu dòng; còn khi không thành lời thì không có gạch đầu dòng Tr ờng hợp sau còn

Trang 9

I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại

sự

II/ Luyện tập

thoại trong đoạn trích sau đây : Mãi khuya, bà Hai mới chống gối đứng dậy

Bà lẳng lặng xuống bếp châm lửa ngồi tính tiền hàng Vẫn những tiền cua, tiền bún, tiền

th ờng ngày

- Này, thầy nó ạ.

Ông Hai nằm rũ ra ở trên gi ờng không nói gì.

- Thầy nó ngủ rồi à?

- Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích.

- Tôi thấy ng ời ta đồn…

Ông lão gắt lên :

- Biết rồi!

- Thầy nó ngủ rồi à ?

- Tôi thấy ng ời ta đồn

-

- Gì ?

- Biết rồi !

tác giả đã làm nổi bật tâm trạng chán ch

ờng, buồn bã, đau khổ và thất vọng của

ông Hai trong cái đêm nghe tin làng mình

theo giặc.

Trang 10

II/ Luyện tập

Bài tập 2:

Xác định yếu tố đối thoại, độc thoại nội tâm trong

đoan trích sau và nêu tác dụng của nó :

a, Gầnưmiềnưcóưmộtưmụưnào

ưưĐưaưngườiưviễnưkháchưtìmưvàoưvấnưdanhưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

ưưưưưb,ưưưTưởngưngườiưdướiưnguyệtưchénưđồng

ưưưưưưưưưưưưTinưsươngưluốngưnhữngưràyưtrôngưmaiưchờ

ưưưưưưưưưưBênưtrờiưgócưbểưbơưvơ

ưưưưưưưưưưưưTấmưsonưgộtưrửaưbaoưgiờưchoưphai…

(Truyện Kiều-Nguyễn Du)

- Cuộc trò chuyện giữa Mã Giám Sinh và cha mẹ Kiều khi hắn đến hỏi mua nàng với danh nghĩa về làm vợ lẽ.

- Mã Giám Sinh ăn nói cộc lốc, nhát gừng, thiếu chủ ngữ, không tôn trọng ng ời lớn => Phù hợp với tích cách của một kẻ vô học, thô lỗ, con buôn

b,* Độc thoại:

- Kiều tự mình nói với mình về nỗi nhớ chàng Kim, t ởng t ợng ra cảnh chàng đang ngóng chờ tin tức của mình trong vô

vọng, tự hứa sẽ thuỷ chung với chàng suốt

đời.

=> Một ng ời tình thuỷ chung son sắt

Trang 11

Bài tập về nhà

Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn, trong

đó sử dụng các hình thức đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm.

Gợi ý: có thể lựa chọn một trong các đề tài sau :

+ Tình bạn + Cha mẹ + Học tập + Thầy cô

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	731,5 KB