- Là cách trình bày đi từ ý chung khái quát đến các chi tiết cụ thể làm sáng tỏ ý chung đứng trước các câu còn lại và nó có tư cách là câu chủ đề của đoạn văn đó.. - Quy nạp là cách t[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC THEO PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP
CHỦ ĐỀ: ÔN TẬP KIẾN THỨC VỀ ĐOẠN VĂN
(Số tiết thực hiện: 2 tiết Giáo viên: Nguyễn Thị Hoài)
A Mục tiêu chủ đề
1 Kiến thức
- Giúp học sinh củng cố lại các đơn vị kiến thức về đoạn văn
- Khái niệm đoạn văn
- Phương thức biểu đạt
- Câu chủ đề
- Quan hệ giữa các câu trong đoạn văn
- Cách trình bày nội dung đoạn văn
- Tách đoạn văn và liên kết đoạn văn
2 Kĩ năng
- Học sinh viết được các đoạn văn mạch lạc đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định
3 Thái độ
- Bồi dưỡng tình cảm yêu qúy bộ môn
4 Năng lực cần phát triển
- Năng lực hoạt động độc lập, hoạt động nhóm
- Năng lực hợp tác, chia sẻ
B Chuẩn bị
1 Giáo viên
- Nghiên cứu, sưu tầm tài liệu, soạn bài
- Bảng phụ
- Hướng dẫn học sinh chuẩn bị trước ở nhà
2 Học sinh
- Ôn tập kiến thức theo yêu cầu của giáo viên
- Bảng nhóm
C Tiến hành thực hiện chủ đề
Tiết 1
Hoạt động 1: Khởi động
GV:
- Dẫn dắt học sinh vào chủ đề
- Kiểm tra việc chuẩn bị bào ở nhà của học sinh
Hoạt động 2: Giới thiệu chủ đề
- Tên chủ đề: Ôn tập kiến thức về đoạn văn
- Thời lượng: 2 tiết: Tiết 1: ôn tập kiến thức lí thuyết đoạn văn
Tiết 2: + Thực hành viết đoạn văn
+ Tổng kết chủ đề
Hoạt động 3: Ôn tập kiến thức.
Bảng phụ
A (1) Cư dân Văn Lang rất ưa ca hát, nhảy múa
(2) Họ hát múa lứa đôi trong những đêm trăng hoặc ngày hội
Trang 2(3) Họ còn hát trong lúc sản xuất, chèo thuyền, săn bắn
B (1) Muốn xây dựng CNXH thì phải tăng gia sản xuất
(2) Muốn tăng gia sản xuất thì phải có kĩ thuật cải tiến
(3) Muốn sử dụng tốt kĩ thuật thì phải có văn hóa
C (1) Trăng sáng vòm trời cao xanh mênh mông
(2) Gió từ trên đỉnh núi tràn xuống thung lũng mát rượi
(3) Ven rừng rải rác nhưng cây lim đã trổ hoa vàng
D (1) Một lúc sau gió bắt đầu thổi rào rào theo với khối mặt trời tròn đang tuôn ánh sáng vàng rực xuống mặt đất
(2) Một làn hơi đất nhè nhẹ tóa lên rồi tan dần theo hơi ấm mặt trời
(3) Phút yên bình của rừng ban mai dần biến đi
Hoạt động của Gv
? Các em đã được học những đơn
vị kiến thức nào về đoạn văn?
? đoạn văn được quy ước hiểu như
thế nào?
- Đó là căn cứ tính về mặt hình
thức Còn về nội dung đoạn văn
trình bày một nội dung nhất định
Bảng phụ:
? Có mấy đoạn văn?
? Trong 4 đoạn văn trên, đoạn văn
nào có câu chủ đề? Vị trí của nó?
Tại sao?
Hoạt động của Hs
- Khái niệm đoạn văn
- Câu chủ đề
- Cách trình bày nội dung đoạn văn
- Đoạn văn là phần văn bản tính từ chỗ viết hoa đầu dòng đến chỗ chấm xuống dòng
- Có 4 đoạn văn Vì:
+ Có 4 chỗ viết hoa đầu dòng và 4 chỗ chấm xuống dòng
+ Mỗi đoạn trình bày 1 nội dung
A Đời sống văn hóa của cư dân Văn Lang
B Điều kiện xây dựng CNXH
C Quang cảnh một vùng núi
D Sự yên tĩnh của rừng ban mai biến dần
- đoạn A và D + Đoạn văn A: Câu 1 – đầu đoạn + Đoạn văn D: Câu 3 – cuối đoạn
- Vì:
* Đoạn văn A + Câu 1: Đoạn văn A là câu nêu ý chung, ý khái quát của cả đoạn
Câu 2,3 diễn giải cụ thể ý câu 1 Phân tích ví dụ
Câu 1 nêu ý : cư dân Văn Lang thích ca múa Câu 2, 3 diễn giải: Họ hát múa vào những lúc nào
* Đoạn văn D
Câu 1, 2 nêu các hiện tượng về gió và đất
Trang 3? Câu chủ đề có tác dụng gì?
? Nhắc lại khái niệm câu chủ đề?
Vị trí? Tác dụng?
?Dựa vào vị trí câu chủ đề xác định
cách trình bày nội dung đoạn văn
A, D?
? Thế nào là trình bày nội dung
theo cách diễn dịch?
? Thế còn quy nạp là cách trình bày
nội dug như thế nào?
?Vẽ lược đồ cách trình bày nội
dung của 2 đoạn văn đó?
?Hai đoạn văn còn lại trình bày nội
dung theo cách nào? Vì sao?
Câu 3 khái quát lại: sự yên tĩnh của rừng ban mai dần biến đi
- Về phía người viết (người nói): câu chủ đề giúp cho việc thể hiện nội dung đúng hướng, tập trung và thống nhất Nhờ nó sẽ không bị viết (nói) lan man, thừa ý thiếu ý trong một đoạn văn
- Về phía người đọc (người nghe): câu chủ đề giúp cho việc tiếp nhận nhanh chóng, chính xác nội dung đoạn văn Từ đó tiến lên tiếp nhận chính xác nội dung văn bản
- Hs nhắc lại
- Đoạn văn A: trình bày nội dung theo cách diễn dịch
- Đoạn văn D: trình bày nội dung theo cách quy nạp
- Là cách trình bày đi từ ý chung khái quát đến các chi tiết cụ thể làm sáng tỏ ý chung đứng trước các câu còn lại và nó có tư cách là câu chủ đề của đoạn văn đó
- Quy nạp là cách trình bày đi các ý chi tiết cụ thể rút ra ý chung ý khái quát Theo đó câu chủ đề mang ý chung đứng sau các câu kia và
nó có tư cách là câu chủ đề đoạn văn đó
- Đoạn A: (1)
(2) (3)
- Đoạn D: (1) (2)
(3)
- Đoạn C: trình bày nội dung theo cách song hành
- Đoạn B: trình bày nội dung theo cách móc xích
- Vì: đoạn văn B mỗi câu trình bày theo cách sắp xếp ý nọ tiếp ý kia theo lối ý sau móc nối vào ý trước để bổ sung, giải thích cho ý trước Minh họa:
C1: XD XHCN – tăng gia sản xuất C2: Tăng gia sx Kĩ thuật cải tiến C3: Kĩ thuật cải tiến Văn hóa
Trang 4?Lược đồ?
? Đoạn văn C và D có thể gộp lại
thành một đoạn văn được không?
Tại sao?
? Tại sao lại tách thành 2 đoạn
được?
Vậy người ta căn cứ vào
thời điểm, thời hạn của hiện tượng
để tách đoạn văn
? Tách đoạn văn có tác dụng gì?
?Xác định phương thức biểu đạt
chính của các đoạn văn trên?
? Đoạn văn C + D có liên kết với
nhau không? Dấu hiệu ngôn ngữ
nào chứng tỏ điều đó?
? Có những phương tiện nào dùng
để liên kết đoạn văn với đoạn văn?
Hoạt động 4: Tổng kết chủ đề
? Nhắc lại những đơn vị kiến thức
về đoạn văn
Lược đồ 2:
(1) (2) (3)
- Đoạn văn C: Cách sắp xếp các ý ngang nhau không có hiện tượng ý này bao quát ý khác hoặc ý này móc vào ý khác
C1: Vòm trời C2: Gió C3: Những cây lim
- (1) - (2) - (3)
- Gộp lại thành một đoạn văn được Vì: đều nói về khung cảnh thiên nhiên khu rừng
- Vì: Đoạn văn C nói về cảnh rừng lúc tảng sáng Đoạn văn D nói về cảnh rừng lúc mặt trời lên
- Chia tách đoạn văn làm cho nội dung trình bày trở nên sáng rõ hơn giúp cho người đọc nhận được nhanh hơn đầy đủ hơn nội dung người viết thể hiện trong văn bản
- Chia đoạn văn xét về mặt tâm lí giúp người đọc đỡ mệt mỏi khi phải theo dõi những hàng chữ hiện liên tục, dày đặc trên trang giấy, tạo điều kiện cho việc đọc và tiếp thu văn bản
- Đoạn văn A: thuyết minh Đoạn văn B: nghị luận Đoạn văn C + D: miêu tả
- Có liên kết với nhau
- Từ ngữ “một lúc sau”
- Hs nhắc lại
- HS nhắc lại
Trang 5- Còn các phép liên kết câu và liên
kết đoạn văn, phong trào ngôn ngữ
của đoạn văn các em sẽ được học ở
những lớp trên
Tiết 2:
Thực hành viết đoạn văn
Bài tập 1: Hãy sắp xếp các câu sau
đây thành một đoạn văn trình bày
nội dung theo cách diễn dịch hoặc
quy nạp
Gió thổi vi vu làm các cành
cây đu đưa một cách nhẹ nhàng,
yểu điệu Mặt trời chênh chếch rọi
xuống biển nước triệu giọt sương
trên lá cây ngọn cỏ thành những hạt
ngọc nhấp nháy Những con suối
trong vắt chảy róc rách, họa vẫn với
những giọng ca líu lo của hàng
nghìn, hàng vạn chim rừng Ở vùng
này, lúc hoàng hôn và lúc tảng sáng
phong cảnh rất nên thơ Nhiều khi
người ta ngửi thấy mùi thơm của
hoa và nhựa cây từ xa bay đến
phảng phất và nhẹ nhàng Trên trời
xanh biếc có vài đám mây trắng
đủng đỉnh bay giống hệt những con
thuyền buồm khoan thai lướt trên
mặt biển…
Thảo luận nhóm:
Bài tập 2: Cho câu chủ đề sau:
“Học tập là quyền và nghĩa vụ của
học sinh” Hãy triển khai thành
đoạn văn khoảng 10 câu Đoạn văn
đó được trình bày nội dung theo
cách nào?
Bài tập 3: Viết đoạn văn nêu cảm
nhận của em về những câu thơ sau:
…Nhưng mỗi năm mỗi vắng
Người thuê viết nay đâu
Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầu…
(Ông đồ - Vũ Đình Liên)
- Nhóm 1 + 2 : đoạn văn diễn dịch
- Nhóm 3 + 4: đoạn văn quy nạp
Trang 6D Hướng dẫn học ở nhà.
- Sưu tầm các đoạn văn với những cách trình bày nội dung đã học
- Viết đoạn văn có câu chủ đề đứng
ở đầu đoạn hoặc cuối đoạn