Giáo dục quốc phòng an ninh 1 lê xuân tài

- Các Mác, Ăng-ghen đã khẳng bạo lực, ra đời trong một giai lực lượng sản xuất phát triển, đến mức tạo ra giá trị thặng và xã hội của chiến tranh.. Như vậy, chiến tranh có nguồntư nhân v

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG

TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG KHÁNH HOÀ

BÀI GIẢNG MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG

Biên soạn: TS Lê Xuân Tài

1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG

TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG KHÁNH HOÀ

BÀI GIẢNG MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH I

TTGDQPKH

Biên soạn: TS Lê Xuân Tài

Bài 1

QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC –

HỒ CHÍ MINH VỀ CHIẾN TRANH,

QUÂN ĐỘI VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC

Bài 1

QUAN ĐIỂM CỦA

–LÊ NIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHIẾN TRANH,

QUÂN ĐỘI VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC

I – MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU

- Trang bị cho sinh viên một số quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa

Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và

bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

- Bồi dưỡng thế giới quan và phương pháp luận khoa học, giúp cho sinh viên có cơ sở để quán triệt và nhận thức đúng đắn những quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến

tranh, xây dựng quân đội và bảo vệ đất nước

2.1 QUAN ĐIỂM CHỦ NGHĨA MÁC

HỒ CHÍ MINH VỀ CHIẾN TRANH

2.1 QUAN ĐIỂM CHỦ NGHĨA MÁC

HỒ CHÍ MINH VỀ CHIẾN TRANH

II- NỘI DUNG

3

Trang bị cho sinh viên một số quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa

Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và

bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

giới quan và phương pháp luận khoa học, giúp cho sinh viên có cơ sở để quán triệt và nhận thức đúng đắn những quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến

tranh, xây dựng quân đội và bảo vệ đất nước.

2.1 QUAN ĐIỂM CHỦ NGHĨA MÁC – LÊ NIN, TƯ TƯỞNG

MINH VỀ CHIẾN TRANH

2.1 QUAN ĐIỂM CHỦ NGHĨA MÁC – LÊ NIN, TƯ TƯỞNG

MINH VỀ CHIẾN TRANH

TTGDQPKH

2.1.1 Quan điểm chủ nghĩa Mác

a-a- Chiến tranh là một hiện tượng

lịch sử – xã hội

+ Các Mác va øĂng - ghen đã

triển của xã hội loài người đã có

tranh Đó là thời kỳ công xã nguyên

vạn năm, lúc đó con người chưa

- Vì sao thời kỳ CXNT chưa có chiến tranh?

+ Đặc trưng của chế độ này

lượng sản xuất (LLSX) hết sức

còn rất sơ khai, con người sống

2.1.1 Quan điểm chủ nghĩa Mác – Lê nin về chiến tranh

Chiến tranh là một hiện tượng

xã hội

đã chứng minh: Quá trình phát có giai đoạn chưa từng có chiến nguyên thuỷ(CXNT) kéo dài hàng

từng biết chiếân tranh là gì.

Vì sao thời kỳ CXNT chưa có chiến tranh?

này là trình độ phát triển của lực sức thấp kém, tổ chức xã hội sống hoàn toàn phụ thuộc vào tự

+ Trong xã hội CXNT các mâu

các bộ lạc chỉ là thứ yếu,

Những cuộc tranh giành đất

lượm, các bãi chăn thả, các

đấu tranh để sinh tồn.

+ Trong các cuộc xung đột

trang chỉ có ý nghĩa để thoả

trực tiếp đáp ứng đời sống

Mác, Ăng-ghen coi đây như

nguyên thuỷ.

+ Động lực cơ bản của sự phát

triển xã hội công xã nguyên

thuỷ chủ yếu là cuộc

tranh giữa con người với

đột đó, các yếu tố bạo lực vũ thoả mãn các nhu cầu kinh tế sống của các bộ lạc Vì vậy, Các như là một hình thức lao động

phát nguyên

đấu với tự

+ Bất chấp thực tế đó, học giả tư sản cho rằng, chiến

tranh đã có ngay từ đầu

xuất hiện xã hội loài người

không thể nào loại trừ được

Mục đích của họ là che

cho chiến tranh xâm lược

giai cấp tư sản phát động.

b

b- Nguồn gốc của Chiến tranh

+ Sự xuất hiện chế độ tư hữu,

- Ăng-ghen đã khẳng định: chiến tranh bắt nguồn từ độ tư

các chiến đầu khi người và

được.

đậy lược do

Nguồn gốc của Chiến tranh

hữu, giai cấp và nhà nước ghen đã khẳng định: chiến tranh bắt nguồn từ độ tư

- Các Mác, Ăng-ghen đã khẳng

bạo lực, ra đời trong một giai

lực lượng sản xuất phát triển,

đến mức tạo ra giá trị thặng

và xã hội của chiến tranh Giai

tranh như là phương tiện và

thống trị của mình và nô dịch

- Chiến tranh xuất hiện khi

Khi xã hội CXNT tan rã, hình

hình thái kinh tế xã hội chiếm

nô lệ Trong thời kỳ này xuất

chế độ tư hữu về tư liệu sản

giai cấp, nhà nước Đó nguồn

sâu xa của sự bất bình đẳng xã

của bạo lực và chiến tranh.

7

khẳng định: chiến tranh gắn với giai đoạn lịch sử nhất định, khi triển, năng xuất lao động tăng cao

dư Đó là nguồn gốc kinh tế Giai cấp bóc lột sử dụng chiến và công cụ để củng cố địa vị dịch các dân tốc khác.

khi nào?

hình thành chiếm hữu xuất hiện sản xuất, nguồn gốc

xã hội,

Như vậy, chiến tranh có nguồn

tư nhân về tư liệu sản xuất,

Phát triển luận điểm của Các Mác và Ăng- ghen, Lê-nin chỉ rõ: Trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, chiến tranh bắt nguồn từ chính bản chất của CNTB, CNĐQ Chiến tranh là bạn đường của chủ nghĩa đế quốc, còn chủ nghĩa đế quốc thì còn chiến tranh.

nguồn gốc từ chế độ chiếm hữu xuất, có áp bức, bóc lột, có nhà

c Bản chất của Chiến tranh

+ Sự kế tục chính trị bằng thủ đoạn bạo lực

- Chiến tranh là phương tiện,

mục đích chính trị của các giai

Các Mác, Ăng-ghen, Lê-nin cho rằng

Bản chất của chiến tranh là kế

một nhà nước nhất định, bằng thủ đoạn

Nói về chính trị, Lê-nin cho rằng:

“ Chính trị là biểu hiện tập trung

của giai cấp” Không có chính trị siêu

+ Quan hệ giưã chiến tranh

9

Tên lửa

c Bản chất của Chiến tranh

+ Sự kế tục chính trị bằng thủ đoạn bạo lực

là thủ đoạn để phục vụ cho giai cấp, các nhà nước.

Chiến tranh và chính trị hệ chặt chẽ với nhau Vì:

- Các cuộc chiến tranh đều

mục đích chính trị và mục

cấp.

- Chiến tranh là kế tục của chính

phục vụ cho mục đích chính

- Chính trị chi phối toàn bộ tiến

và kết cục của chiến tranh,

lực lượng và củng cố hậu

của chiến tranh.

Lê-nin chỉ rõ: “mọi cuộc chiến tranh

đều gắn liền với chế đôï chính trị

sinh ra nó”.

d Tính chất của Chiến tranh

trị có quan

đều mang đích giai

chính trị, chính trị.

tiến trình tổ chức hậu phương

“mọi cuộc chiến tranh đều gắn liền với chế đôï chính trị

d Tính chất của Chiến tranh

Những căn cứ xác định tính chất chiến tranh.

+ Các Mác, Ăng-ghen căn cứ

giai cấp đối với sự phát triển

đã phân chia các cuộc chiến

bộ và chiến tranh phản động

+ Lê-nin căn cứ vào điều kiện

mục đích theo đuổi chiến tranh

chia chiến tranh thành: chiến

tranh phản cách mạng; chiến

tranh phi nghĩa.

Chiến tranh tiến bộ, cách mạng, chính nghĩa là gì ?

Bao gồm những cuộc nội chiến chống lại giai cấp áp bức, bóc lột; các

tộc, bảo vệ tổ quốc của các dân tộc

dân, đế quốc xâm lược.

Chiến tranh phản động, phản cách mạng, phi nghĩa là gì ?

11

Những căn cứ xác định tính chất chiến tranh.

cứ vào địa vị lịch sử của các triển xã hội và mục đích chính trị chiến tranh thành: chiến tranh tiến động.

kiện lịch sử gây ra chiến tranh, tranh của các giai cấp đã phân

chiến tranh cách mạng và chiến chiến tranh chính nghĩa và chiến

Chiến tranh tiến bộ, cách mạng, chính nghĩa là gì ?

chiến của giai cấp bị áp bức, bốc lột các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc thuộc địa chống lại chủ nghĩa thực

Chiến tranh phản động, phản cách mạng, phi nghĩa là gì ?

Bao goăm nhöõng cuoôc chieân tranh

caùc dađn toôc khaùc cụa chụ nghóa

Naĩm vöõng quan ñieơm chụ nghóa Maùc

cụa chieân tranh giuùp chuùng ta:

- Coù cô sôû ñaâu tranh, pheđ phaùn

che ñaôy cho nhöõng yù ñoă xađm

toôc khaùc.

- Choẫng lái söï bođi nhó, xuyeđn

chụ nghóa Maùc – Leđ nin veă chieân

- Giöông cao ngón côø ñaâu tranh

toôc, choâng lái söï xađm löôïc cụa

2.1.2 Tư tưởng HỒ CHÍ MINH về chiến tranh

a-a- Bản chất của chiến tranh xâm lược và

chiến tranh chống xâm lược

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định

- Bản chất (mục đích) chính trị

cướp nước, thống trị các dân tộc

- Bản chất (mục đích) chính trị

lược là bảo vệ độc lập dân tộc,

Trong cuộc kháng chiến chống

Bác Hồ khẳng định: “Ta chỉ giữ gìn

chiến đấu cho quyền thống nhất và

dân phản động Pháp thì mong ăn cướp

nô lệ”.

13

2.1.2 Tư tưởng HỒ CHÍ MINH về chiến tranh

Bản chất của chiến tranh xâm lược và

chiến tranh chống xâm lược

chống thực dân Pháp xâm lược nước ta,

gìn non sông, đất nước của ta Chỉ và độc lập của Tổ quốc ta Còn thực cướp nước ta, mong bắt dân ta làm

Bác Hồ đã khẳng định: Cuộc

chiến tranh do thực dân Pháp tiến

hành ở nước ta là cuộc chiến tranh

xâm lược Ngược lại, cuộc chiến tranh

của nhân dân ta chống thực dân Pháp

là cuộc chiến tranh giữ nước, bảo

chủ quyền, thống nhất đất nước

độc lập dân tộc.

Chúng ta phải nhận rõ sự đối

bản chất, mục đích chính trị của

chiến tranh xâm lược và chiến tranh

chống xâm lược.

Chúng ta biết bảo vệ và phát

triển quan điểm chủ nghĩa Mác –

nin, chống lại tư tưởng chiến tranh

xâm lược của kẻ thù, bảo vệ vững

chắc Tổ quốc XHCN trong điều kiện

mới.

Cuộc tiến tranh tranh Pháp bảo vệ

và

lập của tranh

phát Lê tranh vững kiện

b- Tính chất chính trị – xã hội của chiến tranh

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng

– xã hội của chiến tranh chia

- Chiến tranh xâm lược là phi

- Chiến tranh chống xâm lược

Bác đã nói: “Ta là chính, thắng tà”.

Sự khẳng định này nhằm

ta nhận rõ tính chất chính nghĩa,

cuộc đấu tranh chính nghĩa của

chống lại cuộc chiến tranh xâm

Khi nói về giành chính quyền

lực cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí 15

xã hội của chiến tranh

khẳng định t ính chất chính trị

chia thành 2 dạng:

nghĩa (tà).

là chính nghĩa (chính).

chính, địch là tà, chính nhất định

nhằm mục đích giúp cho nhân dân

nghĩa, hưởng ứng và ủng hộ của nhân dân ta, phản đối và xâm lược của kẻ thù.

quyền và giữ chính quyền bằng bạo

Chí Minh khẳng định:

“Chế độ thực dân, tự bản thân

bạo lực”; độc lập tự do không

dùng “ bạo lực cách mạng chống

mạng, giành lấy chính quyền và

Những yếu tố tạo thành sức mạnh

lực cách mạng:

- Sức mạnh của toàn dân tộc, toàn

giai cấp;

- Sức mạnh của lực lượng vũ trang

ba thứ quân (nòng cốt);

- Sức mạnh của lực lượng chính

hợp với lực lượng vũ trang;

- Sức mạnh của sự kết hợp chặt chẽ

đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ

thân nó đã là một hành động không thể cầu xin mà có được, phải

chống lại bạo lực phản cách và bảo vệ chính quyền”.

mạnh bạo

toàn thể trang gồm chính trị kết

chẽ giữa vũ trang.

b

b- Tiến hành chiến tranh nhân dân dưới

sự lãnh đạo của Đảng

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng

kháng chiến của nhân dân ta là cuộc

chiến của toàn dân, vũ trang nhân

mạng là sự nghiệp của quần chúng

phải dựa vào dân, lấy dân làm gốc

dựng lực lượng và giành lấy thắng

hành chiến tranh nhân dân phải đặt

lãnh đạo của Đảng.

Trong kháng chiến chống Pháp,

động chiến tranh ND, kêu gọi toàn

giặc, Bác Hồ đã nói: “Bất kì đàn ông,

bất kì người già, người trẻ, không

giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là

Nam thì phải đứng lên đánh Pháp

Tiến hành chiến tranh nhân dân dưới

sự lãnh đạo của Đảng

định: “Cuộc cuộc kháng nhân dân, cách chúng nhân dân,

gốc để xây thắng lợi Tiến đặt dưới sự

Pháp, khi phát toàn dân đánh ông, đàn bà, không chia tôn

người Việt để cứu lấy

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn khẳng

định quan điểm đánh giặc toàn diện

Phải đánh giặc toàn diện trên tất

các mặt trận chính trị, quân sự, kinh

tế, văn hoá, ngoại giao… Phải

hợp các mặt trận lại với nhau nhằm

phát huy cao nhất sức mạnh tổng

hợp của toàn dân Thắng lợi quân

đem lại thắng lợi cho chính trị, thắng

lợi chính trị sẽ làm cho thắng

quân sự to lớn hơn.

Như vậy, dưới sự lãnh đạo của Đảng

nghệ thuật tiến hành chiến tranh nhân

diện của Việt Nam đã phát triển đến

đáo trong nghệ thuật quân sự và tổ

Nam.

khẳng diện:

tất cả kinh kết nhằm tổng quân sự thắng thắng lợi

Đảng và của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân, chiến tranh toàn dân, toàn đến đỉnh cao, nó trở thành nét độc tổ chức đánh giặc của dân tộc Việt

Pháo tầm xa- Một loại vũ khí lợi hại trong

chiến tranh đương đại

2.2 QUAN ĐIỂM CHỦ NGHĨA MÁC

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ QUÂN ĐỘI

2.2.1 Quan điểm chủ nghĩa Mác

a- Quân đội là gì ?

19

Hình ảnh xe tăng trong cuộc chiến vùng

vịnh ở Coet

2.2 QUAN ĐIỂM CHỦ NGHĨA MÁC – LÊ NIN,

MINH VỀ QUÂN ĐỘI 2.2.1 Quan điểm chủ nghĩa Mác – Lê nin về Quân đội

Trong lịch sử có rất nhiều

đến nguồn gốc, bản chất quân

Mác – Lênin mới lý giải đúng

bản chất của quân đội.

- Theo Ăng-ghen: “Quân đôïi

vũ trang, có tổ chức do nhà

cuộc chiến tranh tấn công hoặc

b- Nguồn gốc của quân đội

Quân đội là một hiện tượng

giai đoạn phát triển nhất định

hiện chế độ tư hữu về tư liệu

cấp trong xã hội.

Theo Aêng ghen: Quân đội

thành, phát triển của chế độ

nhà nghiên cứu, lý luận đề cập quân đội Nhưng chỉ có Chủ nghĩa đúng đắn và khoa học nguồn gốc,

đôïi là một tập đoàn người có nước xây dựng để dùng vào hoặc chiến tranh phòng ngự”.

Nguồn gốc của quân đội

tượng lịch sử- xã hội ,ra đời trong

của xã hội loài người khi xuất sản xuất, có sự đối kháng giai

ra đời gắn liền với sự hình

tư hữu, có giai cấp, nhà nước

Trong xã hội có giai cấp,

chức ra quân đội đ ể bảo vệ

áp quần chúng lao động Như

sản xuất và sự phân chia giai

của quân đội.

c- Chức năng của quân đội

Ăng-ghen nói: “Quân đôïi là một

và một nhà nước và trở thành

nước”.

Quân đội là công cụ bạo lực

sức mạnh để duy trì quyền thống

lợi ích của giai cấp và của nhà

Các Mác, Ăng-ghen đã vạch rõ

yếu để tiến hành chiến tranh”.

21

cấp, giai cấp thống trị đã tổ

vệ lợi ích giai cấp mình và đàn Như vậy chế độ tư hữu về tư liệu giai cấp đối kháng là nguồn gốc

một tổ chức của một giai cấp thành mục đích chủ yếu của nhà

lực chủ yếu của một giai cấp, là thống trị của giai cấp và bảo vệ nhà nước.

rõ: “Quân đội là công cụ chủ

Theo Lê-nin: “Chức năng cơ

phương tiện quân sự chủ yếu để

ngoại là tiến hành chiến tranh

thống trị của bọn bóc lột đối

nước”.

d- Bản chất gia cấp của quân đội

Khi bàn về bản chất giai

cấp của quân Các Mác,

Ăng-ghen đã nói như sau:

Quân đội là công cụ bạo

lực vũ trang của một giai

cấp, một nhà nước nhất

định Bản chất giai cấp của

quân đội là bản chất của giai

cấp, nhà nước đã tổ chức,

nuôi dưỡng và sử dụng quân

đội đóù.

bản của quân đội đế quốc là để đạt mục đích chính trị, đối tranh xâm lược và duy trì quyền

với nhân dân lao động trong

Bản chất gia cấp của quân đội

- Quân đội của giai cấp tư sản

sản, quân đội của giai cấp vô

vô sản Quân đội luôn luôn là

một nhà nước.

- Không có quân đội “siêu giai

thoát ly giai cấp Tất cả những

quân đội” của giai cấp tư sản,

sự lãnh đạo của Đảng cộng sản

hiệu hoá quân đội của giai cấp

23

sản mang bản chất giai cấp tư vô sản mang bản chất giai cấp là quân đội của một giai câp,

giai cấp”,“ trung lập chính trị”, những luận điệu “phi chính trị hoá sản, thực chất là muốn phủ định sản đối với quân đội, hòng vô cấp vô sản.

e- Sức mạnh của quân đội

- Các Mác, Ăng-ghen khẳng

của quân đội được kết hợp từ

người, kinh tế, chính trị, tinh

kỹ thuật, công tác huấn luyện,

nghệ thuật quân sự Sức mạnh

trình độ phát triển của nền kinh

- Lê-nin cũng chỉ rõ: Sức mạnh

phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

kinh tế - xã hội… trong đó nhân

trò quyết định tạo nên sức mạnh

mọi cuộc chiến tranh, Người

tranh, rốt cuộc thắng lợi đều

TTGDQPKH

khẳng định: Sức mạnh chiến đấu

từ rất nhiều nhân tố như: con thần, kỉ luật, vũ khí, trang bị luyện, tổ chức biên chế, khoa học

mạnh đó còn phụ thuộc vào kinh tế đất nước.

mạnh chiến đấu của quân đội chính trị, tinh thần, điều kiện nhân tố chính trị, tinh thần có vai mạnh và giành thắng lợi trong nói: “Trong mọi cuộc chiến tuỳ thuộc vào tinh thần của

g- Nguyên tắc xây dựng quân đội kiểu mới của Lê nin

Kế thừa và phát triển lý luận

quân đội, Lê-nin đã xây dựng thành

giai cấp vô sản ở nước Nga Xô

quân Liên xô.

Những nguyên tắc cơ bản

- Vai trò lãnh đạo của Đảng

tăng cường bản chất giai cấp công

nguyên tắc cao nhất, quyết định

triển, chiến đấu và chiến thắng của

- Thống nhất quân đội với nhân

- Sự trung thành với chủ nghĩa

- Xây dựng quân đội chính quy;

- Không ngừng hoàn thiện cơ cấu tổ chức, phát triển hài hoà các quân chủng, binh chủng và luôn sẵn sàng chiến đấu

25

Nguyên tắc xây dựng quân đội kiểu mới của Lê nin

luận của Các-Mác, Ăng- ghen về thành công quân đội kiểu mới của Xô Viết lúc bấy giờ, đó là Hồng

bản xây dựng Hồng quân:

Đảng Cộng sản đối với Hồng quân, công nhân trong quân đội Đây là định sự tồn tại, sức mạnh, phát của Hồng quân.

nhân dân;

nghĩa quốc tế vô sản;

Xây dựng quân đội chính quy;

Không ngừng hoàn thiện cơ cấu tổ chức, phát triển hài hoà các quân chủng, binh chủng và luôn sẵn sàng chiến đấu