Ngữ văn 6 - Tiết 33: NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ

Ngôi thứ ba: Người kể giấu mình, gọi sự vật bằng tên gọi của chúng - kể như người ta kể .... Nhưng vua vẫn còn.[r]

Tự giới thiệu về bản thân?

GV: Lê Thùy Hương

Trường : THCS Lê Quý Đôn

TIẾT 33-TLV: NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ

TIẾT 33-TLV: NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂTRONG VĂN TỰ SỰ

A TÌM HIỂU CHUNG:

NGÔI KỂ VÀ VAI TRÒ CỦA NGÔI KỂ

TRONG VĂN TỰ SỰ:

1.NGÔI KỂ:

a Ngôi thứ nhất : Người kể xưng Tôi

Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người

kể sử dụng khi kể chuyện.

2 DẤU HIỆU NHẬN BIẾT NGÔI KỂ:

Trong tác phẩm tự sự thường sử dụng những ngôi kể nào?

-Ngôi thứ nhất -Ngôi thứ ba

b Ngôi thứ ba: Người kể giấu mình ,

gọi sự vật bằng tên gọi của chúng -

kể như người ta kể.

TIẾT 33-TLV: NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂTRONG VĂN TỰ SỰ

A TÌM HIỂU CHUNG:

NGÔI KỂ VÀ VAI TRÒ CỦA NGÔI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ: 1.NGÔI KỂ:

a Ngôi thứ nhất: Người kể xưng Tôi

Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử

dụng khi kể chuyện.

2 DẤU HIỆU NHẬN BIẾT NGÔI KỂ:

b Ngôi thứ ba: Người kể giấu mình, gọi sự vật bằng tên gọi của chúng - kể như người

ta kể .

o¹n 1:

Đ o¹n 1:

Đ

Vua và đình thần chịu thằng bé là

thông minh lỗi lạc Nhưng vua vẫn còn

muốn thử một lần nữa Qua hôm sau, khi

hai cha con đang ăn cơm ở công quán,

bỗng có sứ nhà vua mang tới một con

chim sẻ, với lệnh bắt họ phải dọn thành

ba cỗ thức ăn Em bé nhờ cha lấy cho

một cái kim may rồi đưa cho sứ giả, bảo:

- Ông cầm lấy cái này về tâu đức vua

xin rèn cho tôi thành một con dao để xẻ

- Người kể gọi tên các nhân vật

bằng chính tên của chúng (vua,

thằng bé, hai cha con, sứ giả )

NGÔI THỨ BA

Đoạn văn 2 được kể theo ngôi kể nào? Dựa vào đâu

em nhận ra điều đó?

- Người kể xưng Tôi

NGÔI THỨ NHẤT

Đoạn 2:

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có

chừng mực nên tôi chóng lớn lắm Chẳng

bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh

niên cường tráng Đôi càng tôi mẫm bóng

Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng

dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng muốn thử

sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng

lên, đạp phành phạch vào các ngọn cỏ

Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao

vừa lia qua Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn

hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận

chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng

phành phạch giòn giã.

(Tô Hoài - Dế Mèn phiêu lưu ký)

Đoạn 2 :

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có

chừng mực nên tôi chóng lớn lắm Chẳng

bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế

thanh niên cường tráng Đôi càng tôi mẫm

bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ

cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng

muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt,

tôi co cẳng lên, đạp phành phạch vào các

ngọn cỏ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có

nhát dao vừa lia qua Đôi cánh tôi, trước

kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài

kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên,

đã nghe tiếng phành phạch giòn giã.

(Tô Hoài - Dế Mèn phiêu lưu ký)

NGÔI THỨ NHẤT

- Người kể (Dế Mèn) xưng Tôi

Người xưng tôi trong đoạn 2 là nhân vật (Dế Mèn) hay tác giả (Tô Hoài)?

Xác định ngôi kể trong các ví dụ sau:

Ví dụ 1 : Tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng ven biển Tôi không còn nhớ mặt bố tôi ra sao nữa vì bố tôi mất sớm

Ví dụ 2 : Thầy Mạnh Tử ở gần trường học, thấy trẻ đua nhau học tập lễ phép về nhà cũng bắt chước học tập lễ phép

Ngôi kể thứ nhất

Ngôi kể thứ ba

Trong hai ngôi kể trên ngôi kể nào có thể kể tự do, không bị hạn chế, còn ngôi kể nào chỉ được kể

những gì mình biết và đã trải qua ?

Kể theo ngôi thứ nhất: Kể theo ngôi thứ ba:

Người kể có thể kể linh hoạt, tự do những gì diễn ra với nhân vật.

TIẾT 33-TLV: NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ

A TÌM HIỂU CHUNG:

NGÔI KỂ VÀ VAI TRÒ CỦA NGÔI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ :

1 Ngôi kể:

2 Dấu hiệu nhận biết ngôi kể:

3 Đặc điểm của ngôi kể:

- Ngôi kể thứ nhất: Chỉ được kể những gì mình biết

và đã trải qua.

 Mang tính chủ quan

- Ngôi kể thứ ba: Có thể kể tự do, không bị hạn chế.

 Mang tính khách quan

Đoạn 2:

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng

mực nên tôi chóng lớn lắm Chẳng bao lâu, tôi đã

trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng

Đôi càng tôi mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở

khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng

muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co

cẳng lên, đạp phành phạch vào các ngọn cỏ

Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia

qua Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây

giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi

Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch

giòn giã

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

? Hãy thử đổi ngôi kể

ở đoạn văn thứ 2 thành ngôi kể thứ ba, thay

“tôi” bằng “Dế Mèn”

em sẽ có một đoạn văn như thế nào?

Đoạn 2:

Bởi Dế Mèn ăn uống điều độ và làm việc có

chừng mực nên Dế Mèn chóng lớn lắm Chẳng

bao lâu, Dế Mèn đã trở thành một chàng dế thanh

niên cường tráng Đôi càng Dế Mèn mẫm bóng

Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và

nhọn hoắt Thỉnh thoảng muốn thử sự lợi hại của

những chiếc vuốt, Dế Mèn co cẳng lên, đạp

phành phạch vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ

gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua Đôi cánh

Dế Mèn, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành

cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi Dế

Mèn vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

=> Nếu thay đổi ngôi kể thứ nhất thành ngôi kể thứ ba đoạn văn 2 không thay đổi nhiều, chỉ làm cho người kể giấu mình đi.

TIẾT 33-TLV: NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ

A TÌM HIỂU CHUNG:

NGÔI KỂ VÀ VAI TRÒ CỦA NGÔI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ :

1 Ngôi kể:

2 Dấu hiệu nhận biết ngôi kể:

a Ngôi thứ nhất : Người kể xưng Tôi

b Ngôi thứ ba: Người kể giấu mình, gọi sự vật bằng tên

gọi của chúng- kể như người ta kể.

Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện.

3 Đặc điểm của ngôi kể:

- Ngôi kể thứ nhất: Chỉ được kể những gì mình biết và đã trải qua.

 Mang tính chủ quan

- Ngôi kể thứ ba: Có thể kể tự do, không bị hạn chế.

 Mang tính khách quan

TIẾT 33-TLV: NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ

A TÌM HIỂU CHUNG:

NGÔI KỂ VÀ VAI TRÒ CỦA NGÔI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ:

B LUYỆN TẬP:

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi Dế Mèn chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn làm thành một cái giường ngủ sang trọng Rồi cũng lo xa như các cụ già trong họ hàng dế, Dế Mèn đào hang sâu sang hai ngả

làm những con đường tắt, những cửa sau, những ngách

thượng, phòng khi gặp việc nguy hiểm, có thể thoát thân ra lối khác được

Bài tập 1: Thay đổi ngôi kể trong đoạn văn sau thành ngôi kể thứ ba và nhận xét ngôi kể đem lại điều gì mới cho đoạn văn:

Ngày nào cũng vậy, suốt buổi tôi chui vào trong cùng hang, hì hục đào đất để khoét một cái ổ lớn làm thành một cái giường ngủ sang trọng Rồi cũng lo xa như các cụ già trong họ hàng dế, tôi đào hang sâu sang hai ngả làm

những con đường tắt, những cửa sau, những ngách

thượng, phòng khi gặp việc nguy hiểm, có thể thoát thân

ra lối khác được (Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí )

=> Thay “ tôi ” thành “ Dế Mèn ” ta có một đoạn văn kể theo ngôi thứ ba có sắc thái khách quan.

Bài tập 2: Thay đổi ngôi kể trong đoạn văn sau thành ngôi thứ

nhất và nhận xét ngôi kể đem lại điều gì khác cho đoạn văn:

Một cái bóng lẹ làng từ trong vụt ra, rơi xuống mặt bàn Thanh định thần nhìn rõ: con mèo già của bà chàng,

con mèo già vẫn chơi đùa với chàng ngày trước Con vật

nép chân vào mình phe phẩy cái đuôi, rồi hai mắt ngọc

thạch xanh giương lên nhìn người Thanh mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo

(Thạch Lam, Dưới bóng hoàng lan)

Một cái bóng lẹ làng từ trong vụt ra, rơi xuống mặt bàn Tôi định thần nhìn rõ: con mèo già của bà tôi, con mèo già

vẫn chơi đùa với tôi ngày trước Con vật nép chân vào mình phe phẩy cái đuôi, rồi hai mắt ngọc thạch xanh giương lên

nhìn người Tôi mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo.

=> Thay “tôi” vào các từ “Thanh”, “Chàng” ngôi kể “tôi” tô đậm

thêm sắc thái tình cảm của đoạn văn.

Bài tập 3: Truyện cây bút thần được kể theo ngôi nào? Vì sao như vậy?

Truyện “Cây bút thần” được kể theo ngôi thứ ba: Vì không có nhân vật nào trong câu chuyện xưng “tôi” khi kể -> người kể có thể

kể linh hoạt tự do, những gì diễn ra với nhân vật và làm cho câu chuyện có tính khách quan.

Bài tập 4 Truyện cổ tích và truyền thuyết kể theo ngôi thứ ba, mà không kể theo ngôi thứ nhất:

kể ra những gì diễn ra với nhân vật.

- Chuyện xảy ra từ rất xưa, người kể không chứng kiến các sự việc mà chỉ nghe truyền lại.

Bài tập 5 Khi viết thư em sử dụng ngôi kể:

Khi viết thư, cần sử dụng ngôi kể thứ nhất xưng

tôi hoặc mình, em, anh, con, để bộc lộ rõ tính chủ

quan, chân thực, riêng tư

Câu 6 Dùng ngôi thứ nhất kể về cảm xúc của

em khi nhận được quà tặng của người thân.

Câu 6 Dùng ngôi thứ nhất kể về cảm xúc của em

khi nhận được quà tặng của người thân.

Tôi còn nhớ như in đó là một buổi chiều lần sinh

nhật thứ 10 của tôi Tôi vừa đi học về, mẹ ra cửa đón cười thật tươi và tặng tôi một cái hôn rõ

to vào má: “Chúc mừng sinh nhật con trai của

mẹ” kèm theo là một gói quà Tôi hồi hộp mở

ra, đó là quyển truyện Đôrêmon đã từ lâu tôi ao ước Tôi cảm ơn mẹ và từ từ mở quyển sách ra, trang đầu tiên là một dòng chữ viết tay rất đẹp

và vô cùng thân quen: “Tặng con trai yêu quý

của mẹ, mong con ngoan, học giỏi” Tôi ước

mơ sau này mình cũng sẽ trở thành nhà văn viết được những tác phẩm hay như thế.

TRẮC NGHIỆM:

1 Ngôi kể là gì?

A Vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi

kể chuyện.

B Vị trí xã hội của nhân vật trong tác phẩm

C Vị trí của nhân vật này khi đối thoại với

nhân vật khác

D Vị trí của nhân vật trong không gian, thời

gian.

TRẮC NGHIỆM:

1 Ngôi kể là gì?

A Vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng

khi kể chuyện.

B Vị trí xã hội của nhân vật trong tác phẩm

C Vị trí của nhân vật này khi đối thoại với

nhân vật khác

D Vị trí của nhân vật trong không gian, thời

gian.

2.Dòng nào nói không đúng về

2.Dòng nào nói không đúng về

-Soạn bài: Thứ tự kể trong văn tự sự

-