- Giờ học hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu từ nhiều nghĩa, cụ thể là: Phân biệt từ nhiều nghĩa với từ đồng âm; giải thích nghĩa của một số từ nhiều nghĩa; đặt câu với từ nhiều nghĩa là[r]
Trang 1Giáo án Tiếng việt 5
Luyện từ và câu
Luyện tập về Từ nhiều nghĩa
I Mục tiêu
1 Nhận biết và phân biệt được từ nhiều nghĩa với từ đồng âm
2 Hiểu được các nghĩa của từ nhiều nghĩa (nghĩa gốc, nghĩa chuyển) và mối quan hệ giữa chúng
3 Biết đặt câu phân biệt các nghĩa của một số từ nhiều nghĩa là tính từ
II Đồ dùng dạy - học
- Bảng phụ chép sẵn nội dung Bài tập 2 để HS làm mẫu trên bảng lớp
- Bút dạ và giấy khổ to đủ cho HS các nhóm làm bài tập
III Các hoạt động dạy - học
A Kiểm tra bài cũ
- GV gọi HS lên kiểm tra Bài tập 3 (hoặc
Bài tập 4) của tiết Luyện từ và câu trước
mà các em đã hoàn thiện ở nhà
- Hai HS lên bảng thực hiện theo yêu cầu của GV
- GV nhận xét, cho điểm việc làm bài và
học bài của HS
- HS lắng nghe
B Bài mới
1 Giới thiệu bài
- Giờ học hôm nay chúng ta tiếp tục tìm
hiểu từ nhiều nghĩa, cụ thể là: Phân biệt
từ nhiều nghĩa với từ đồng âm; giải thích
nghĩa của một số từ nhiều nghĩa; đặt câu
với từ nhiều nghĩa là tính từ
- HS lắng nghe
- GV ghi tên bài lên bảng - HS nhắc lại tên đầu bài và ghi vào vở
2 Hướng dẫn HS luyện tập
Bài tập 1
Trang 2- Gọi HS đọc Bài tập 1 - Một HS đọc bài Cả lớp theo dõi đọc
thầm trong SGK
- Yêu cầu HS tự làm bài và trao đổi với
bạn bên cạnh về kết quả bài làm của
mình
- HS lên bảng làm bài vào giấy nháp Làm xong, trao đổi với bạn kết quả bài làm của mình
- Gọi HS trình bày kết quả - HS lần lượt trình bày kết quả
- Yêu cầu HS nhận xét, bổ sung, dựa vào
nghĩa của các từ để phân tích, chốt lại lời
giải đúng
- HS nhận xét, chốt lại lời giải đúng
Lời giải:
a) Chín
- Từ chín (hoa, quả, hạt phát triển đến mức thu hoạch được) trong câu 1 với từ chín
(suy nghĩ kĩ càng) ở câu 3 là hai cách dùng của một từ nhiều nghĩa Chúng đồng
âm với từ chín (là số 9) ở câu 2.
b) Đường
- Từ đường trong câu 2 (đường dây liên lạc, lối đi của các tín hiệu thông tin ) với từ đường trong câu 3 (con đường, lối đi lại của con người) là hai cách dùng của một
từ nhiều nghĩa Chúng đồng âm với từ đường trong câu 1 (là thức ăn có vị ngọt).
c) Vạt
- Từ vạt trong câu 1 (có nghĩa là mảnh, ở đây là những mảnh đất trồng trọt trải dài trên đồi núi) với từ vạt ở câu 3 (có nghĩa là mảnh, ở đây là mảnh áo) là hai cách dùng của từ nhiều nghĩa Chúng đồng âm với từ vạt trong câu 2 (có nghĩa là phạt
đi, cắt đứt đi)
- Qua bài tập trên chúng ta rút ra được
điều gì?
- Nghĩa của các từ đồng âm khác hẳn nhau còn nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối quan hệ với nhau
Bài tập 2
- Yêu cầu một HS đọc toàn bài - Một HS đọc toàn bài, cả lớp theo dõi
đọc thầm
- Yêu cầu HS trao đổi, thảo luận theo
nhóm đôi để làm bài
- HS làm bài theo nhóm đôi, trao đổi thảo luận với nhau, làm bài ra giấy nháp
Trang 3- GV gọi HS trình bày, hướng dẫn HS
nhận xét, phân tích, kết luận lời giải đúng
- Đại diện một số nhóm trình bày kết quả bài làm của nhóm mình Cả lớp theo dõi, nhận xét
Đáp án:
a) Mùa xuân là tết trồng cây
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân
- Từ xuân trong dòng thơ 1 mang nghĩa gốc, chỉ một mùa của năm: mùa xuân.
- Từ xuân trong dòng thơ 2 mang nghĩa chuyển, chỉ sự tươi đẹp.
b) khi người ta đã 70 xuân từ xuân ở đây được dùng với nghĩa chuyển, xuân
có nghĩa là tuổi tác
Bài tập 3
- Yêu cầu một HS đọc toàn bài - Một HS đọc toàn bài, cả lớp theo dõi
đọc thầm
- Yêu cầu HS tự làm bài Mỗi HS đặt ít
nhất hai câu với một từ thể hiện được sự
khác biệt về nghĩa của nó
GV lưu ý HS đặt câu theo đúng nét
nghĩa phổ biến đã nêu trong sách
- HS làm việc cá nhân làm bài vào vở
- Gọi HS dưới lớp nối tiếp đọc câu văn
của mình GV chú ý sửa lỗi ngữ pháp
hoặc cách dùng từ cho từng HS (nếu có)
- Nhiều HS đọc bài làm của mình
- Gọi HS nhận xét lựa chọn ra bạn viết
câu văn hay, tuyên dương trước lớp
- HS nhận xét và tuyên dương những bạn có những câu văn hay
3 Củng cố, dặn dò
- Dặn HS về nhà làm lại Bài tập 3 vào vở - HS lắng nghe và về nhà thực hiện
theo yêu cầu của GV