Pháp luật Việt Nam về thay đổi vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn - Hạn chế và hướng hoàn thiện

Phần pháp lý, hạn chế và hướng hoàn thiện: Luận văn nghiên cứu các quy định của Luật doanh nghiệp năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành về tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH [r]

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 3

4 Phạm vi giới hạn đề tài 5

4.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu 5

4.2 Giới hạn về thời gian nghiên cứu 5

5 Đối tượng nghiên cứu 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Kết cấu luận văn 6

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THAY ĐỔI VỐN ĐIỀU LỆ CỦA CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN 7

1.1 Khái quát về công ty trách nhiệm hữu hạn 7

1.1.1 Khái niệm về công ty trách nhiệm hữu hạn 7

1.1.2 Đặc điểm của công ty trách nhiệm hữu hạn 9

1.1.3 Phân loại công ty trách nhiệm hữu hạn 12

1.1.3.1 Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên 12

1.1.3.2 Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên 13

1.2 Khái quát về vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn 15

1.2.1 Khái niệm, đặc trưng về vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn 15

1.2.1.1 Khái niệm về vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn 15

1.2.1.2 Đặc trưng của vốn điều lệ công ty trách nhiệm hữu hạn 16

1.2.2 Vai trò của vốn điều lệ đối với công ty trách nhiệm hữu hạn 19

1.2.2.1 Vai trò của vốn điều lệ trong giai đoạn thành lập của công ty 19

1.2.2.2 Vai trò của vốn điều lệ trong quá trình tồn tại và hoạt động của công ty 20

iv

1.3 Khái quát về thay đổi vốn điều lệ công ty trách nhiệm hữu hạn 22

1.3.1 Khái niệm và nguyên nhân của việc thay đổi vốn điều lệ công ty trách nhiệm hữu hạn 22

1.3.1.1 Khái niệm 22

1.3.1.2 Nguyên nhân của việc thay đổi vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn 23 1.3.2 Các trường hợp thay đổi vốn điều lệ công ty trách nhiệm hữu hạn 24

1.3.2.1 Tăng vốn điều lệ 24

1.3.2.2 Giảm vốn điều lệ 25

1.3.3 Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật việt nam về thay đổi vốn điều lệ 25

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 30

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ TĂNG, GIẢM VỐN ĐIỀU LỆ CỦA CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN - HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN 31

2.1 Các trường hợp tăng vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn 31

2.1.1 Tăng vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên 31

2.1.1.1 Quy định của pháp luật 31

2.1.1.2 Hạn chế và hướng hoàn thiện 35

2.1.2 Tăng vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên 45

2.1.2.1 Quy định của pháp luật 46

2.1.2.2 Hạn chế và hướng hoàn thiện 47

2.2 Các trường hợp giảm vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn 49

2.2.1 Giảm vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên 49

2.2.1.1 Quy định của pháp luật 49

2.2.1.2 Hạn chế và hướng hoàn thiện 51

2.2.2 Giảm vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên 55

2.2.2.1 Quy định của pháp luật 55

2.2.2.2 Hạn chế và hướng hoàn thiện 56

2.3 Hồ sơ thay đổi vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn 57

2.3.1 Quy định của pháp luật 57

2.3.2 Hạn chế và hướng hoàn thiện 59

2.4 Thủ tục thay đổi vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn 62

2.4.1 Quy định của pháp luật 62

2.4.2 Hạn chế và hướng hoàn thiện 63

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 65

KẾT LUẬN CHUNG 66

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 68

vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Bảng kiến nghị sửa đổi bổ sung 41

Bảng 2.2 Bảng kiến nghị sửa đổi bổ sung 42

Bảng 2.3 Bảng kiến nghị sửa đổi bổ sung 45

Bảng 2.4 Bảng kiến nghị sửa đổi bổ sung 54

TÓM TẮT

Ngoài phần mở đầu, mục lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo đề tài có

02 chương Chương 1 bao gồm nội dung cơ bản về công ty TNHH: Khái niệm, đặc điểm, phân loại công ty TNHH, khái niệm, đặc trưng, vai trò…của việc tăng, giảm vốn điều

lệ của công ty TNHH

Chương 2 của luận văn phân tích các quy định của pháp luật liên quan đến việc tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty TNHH một thành viên, hồ sơ và trình tự, thủ tục tăng, giảm vốn điều lệ trong nội bộ công ty và đối với cơ quan quản lý nhà nước Trên cơ sở phân tích các quy định của pháp luật, luận văn đưa ra một số quy định trong từng mục nghiên cứu và kiến nghị hoàn thiện một cách

cụ thể các quy định đó, trong đó có những kiến nghị chủ yếu sau đây:

- Kiến nghị sửa đổi khoản 2 Điều 68 của Luật doanh nghiệp năm 2014

- Kiến nghị bổ sung thêm hai cách để công ty có thể tăng vốn điều lệ tại Khoản

1, Điều 68 Luật doanh nghiệp năm 2014

- Kiến nghị sửa đổi Khoản 2 Điều 87 của Luật doanh nghiệp năm 2014

- Kiến nghị sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 68 Luật doanh nghiệp năm 2014

- Kiến nghị Luật doanh nghiệp năm 2014 nên có văn bản hướng dẫn cụ thể và giải thích việc công ty mua lại vốn của thành viên dẫn đến vốn điều lệ của công ty giảm xuống

- Kiến nghị bổ sung thêm điều kiện để giảm vốn điều lệ trong trường hợp không được các thành viên thanh toán đầy đủ và đúng hạn theo cam kết khi thành lập doanh nghiệp

- Kiến nghị sửa đổi Khoản 1 Điều 87 của Luật doanh nghiệp năm 2014

- Kiến nghị sửa đổi thuật ngữ từ “Thông báo” sang “Đăng ký” được quy định tại Điều 44 Nghị định 78/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 09 năm 2015 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp (Được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 108/2018/NĐ-CP ngày 23/8/2018)

- Kiến nghị sửa đổi thay đổi thành phần hồ sơ đăng ký thay đổi vốn điều lệ từ

“Quyết định” sang “Nghị quyết của Hội đồng thành viên” về việc thay đổi vốn điều lệ

- Kiến nghị sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 31 Luật doanh nghiệp năm 2014

- Kiến nghị giải thích hướng dẫn cụm từ “kể từ ngày có thay đổi”

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định: “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân Các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật”1 Do đó,

“Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sản xuất, kinh doanh; phát triển bền vững các ngành kinh tế, góp phần xây dựng đất nước Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức đầu tư, sản xuất, kinh doanh được pháp luật bảo hộ và không bị quốc hữu hóa”2

Một trong những biện pháp khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sản xuất, kinh doanh; phát triển bền vững các ngành kinh tế, góp phần xây dựng đất nước là quy định về việc tăng, giảm vốn trong hoạt động kinh doanh Trong năm 2018, tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế là 3.886.892 tỷ đồng, tăng 22,8% so với năm 2017, bao gồm: 1.478.101 tỷ đồng của doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và 2.408.791 tỷ đồng vốn tăng thêm của các doanh nghiệp đang hoạt động với 42.538 lượt đăng ký tăng vốn Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy niềm tin của những doanh nghiệp đang hoạt động khi họ tiếp tục bổ sung vốn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh3 Như vậy, tính tổng bình quân giữa tăng, giảm vốn thì vốn điều lệ của các doanh nghiệp có chiều hướng tăng

Đối với doanh nghiệp nói chung và công ty trách nhiệm hữu hạn (sau đây gọi là công ty TNHH) nói riêng, việc thay đổi vốn điều lệ được quy định chủ yếu trong Luật doanh nghiệp Tuy nhiên, các quy định cụ thể trong việc thay đổi vốn điều lệ, cụ thể là các quy định về tăng, giảm vốn điều lệ, còn nhiều bất cập, dẫn đến thực trạng có nhiều công ty hoạt động với số vốn điều lệ rất lớn nhưng thực chất vốn thật sự của công ty thi rất ít hoặc không có Điều này dẫn đến hậu quả là khi công ty giao dịch, thực hiện các hoạt động kinh doanh với đối tác với giá trị giao dịch lớn nhưng hoàn toàn không có khả

1 Điều 51, Khoản 1, Khoản 2 Hiến pháp năm 2013

2 Điều 51, Khoản 3 Hiến pháp năm 2013

3 Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, [https://dangkykinhdoanh.gov.vn/vn/tin-tuc/597/4897/tinh-hinh-dang-ky-doanh-nghiep-thang-12-va-nam-2018.aspx#_ftnref1] (truy cập ngày 16/01/2019)

năng tài chính để thực hiện giao dịch Từ đó dẫn đến tình trạng tranh chấp, làm ảnh hưởng và thiệt hại cho các đối tác, cho người tiêu dùng và cho nền kinh tế

Bên cạnh đó, tuy Luật doanh nghiệp hiện hành có nhiều quy định theo hướng giảm các thủ tục, giấy tờ đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, trong đó có đăng ký thay đổi vốn điều lệ, nhưng vẫn còn khá nhiều bất cập Cụ thể là việc đăng ký qua đường bưu điện không thuận lợi hơn việc đăng ký trực tiếp, việc đăng ký qua mạng điện tử khá phức tạp, chưa được triển khai…Những bất cập đó cũng ảnh hưởng rất lớn

đến việc thực hiện quy định của Hiến pháp về “Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện

để doanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sản xuất, kinh doanh; phát triển bền vững các ngành kinh tế, góp phần xây dựng đất nước”

Để nền kinh tế không bị ảnh hưởng, không bị tác động xấu từ việc thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp, để bảo vệ trật tự kinh tế, các giao dịch không bị lừa dối và bị thiệt hại thì trước tiên các quy định của pháp luật liên quan phải được sửa đổi, bổ sung một cách nhanh nhất, cấp thiết nhất Cụ thể, Luật doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành cần phải được sửa đổi, bổ sung sao cho việc tăng, giảm vốn điều lệ của công ty được thực hiện và giám sát chặt chẽ từ phía cơ quan đăng ký kinh doanh

Xuất phát từ tính cấp thiết nêu trên, việc nghiên cứu các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động thay đổi vốn điều lệ của công ty TNHH, nhằm làm cơ sở cho những kiến nghị hoàn thiện các quy định đó là thực sự cấp thiết Đó là lý do tác giả chọn

đề tài “Pháp luật Việt Nam về thay đổi vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn – Hạn chế và hướng hoàn thiện” làm luận văn thạc sĩ luật học của mình

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Đề tài góp phần hoàn thiện pháp luật về hoạt động tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên và công ty TNHH hai thành viên trở lên

2.2 Mục tiêu cụ thể

Làm rõ cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý liên quan đến công ty TNHH và vốn điều

lệ của công ty TNHH Từ đó đề tài hướng đến đạt được các mục tiêu cụ thể sau:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ sở lý luận liên quan đến công ty TNHH, vốn điều lệ của

công ty TNHH

Thứ hai, phân tích các quy định của pháp luật liên quan đến việc tăng, giảm vốn

điều lệ của công ty TNHH một thành viên và công ty TNHH hai thành viên trở lên

3

Thứ ba, phân tích và tìm ra những bất cập trong các quy định của pháp luật về

tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên và hai thành viên trở lên

Thứ tư, kiến nghị các giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật (sửa đổi,

bổ sung) liên quan đến tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH

3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Cho đến nay ở Việt Nam có nhiều công trình liên quan đến vốn điều lệ của doanh nghiệp nói chung và vốn điều lệ của công ty TNHH nói riêng Tuy nhiên, những công trình đã công bố nghiên cứu bao quát về vốn điều lệ hoặc có một phần nội dung liên quan đến vốn điều lệ, chứ chưa có công trình nào nghiên cứu sâu về thay đổi vốn điều

lệ của công ty TNHH Đặc biệt, các công trình chủ yếu nghiên cứu về vốn điều lệ của công ty TNHH hai thành viên trở lên, chứ chưa có công trình nào nghiên cứu kết hợp giữa các quy định về thay đổi vốn điều lệ của các loại hình, các hình thức sở hữu của loại hình công ty TNHH như: Công ty TNHH hai thành viên trở lên, công ty TNHH một thành viên do nhà nước làm chủ sở hữu, do tổ chức pháp nhân tư nhân làm chủ sở hữu

và do cá nhân làm chủ sở hữu

Một số công trình tiêu biểu liên quan đến đề tài vốn điều lệ của công ty TNHH hai thành viên trở lên đã được công bố như:

- Trương Nhật Quang (2016), Pháp luật doanh nghiệp – các vấn đề pháp lý cơ bản, NXB Dân Trí

Công trình này nghiên cứu chung về hầu hết các vấn đề liên quan đến pháp luật doanh nghiệp Tuy nhiên, các quy định về thay đổi vốn điều lệ trong đó có việc tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH không được nghiên cứu thành chủ đề chính trong công trình này Nội dung liên quan đến thay đổi vốn điều lệ chỉ được đề cập một cách gián tiếp thông qua chủ đề “Phần vốn góp và cổ phần” trong công trình này

- Trường Đại học Luật Tp HCM (2017), Giáo trình pháp luật về chủ thể kinh doanh, NXB Hồng Đức – Hội luật gia Việt Nam

Công trình này là giáo trình, nên các quy định về tăng, giảm vốn điều lệ của công

ty TNHH chỉ được nghiên cứu một phần rất nhỏ trong tổng thể các chủ thể kinh doanh

Vì là giáo trình nên không có phần thực trạng, hạn chế và hướng hoàn thiện pháp luật

- Nguyễn Thị Thanh Nga (2014), Pháp luật về công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên ở Việt Nam, Luận văn thạc sỹ luật học, ĐHQG Hà Nội

Công trình này có nghiên cứu một phần về vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên và có một mục về hoàn thiện pháp luật về vốn Công trình không liên quan đến việc thay đổi vốn điều lệ của công ty TNHH hai thành viên trở lên Các nghiên cứu

và kết quả đạt được liên quan đến việc thay đổi vốn điều lệ của công ty TNHH 1 thành viên cũng chỉ được nghiên cứu rất ít trong tổng thể các quy định của đề tài

- Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Đình Cung (2009), Công ty, vốn, quản lý, và tranh chấp theo Luật doanh nghiệp 2005, NXB Tri Thức

Công trình này có nghiên cứu về vốn của công ty Tuy nhiên, chủ yếu công trình nghiên cứu về hình thành vốn và chuyển nhượng vốn Công trình nghiên cứu theo quy định của Luật doanh nghiệp 2005 và không nghiên cứu chuyên sâu về tăng, giảm vốn điều lệ của công ty

- Phạm Thị Kim Phượng (2010), Chế độ pháp lý về vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, Luận văn thạc sỹ, ĐH Luật Tp Hồ Chí Minh

Công trình này nghiên cứu theo Luật doanh nghiệp 2005 Nội dung tập trung vào chủ thể góp vốn, xử lý phần vốn góp và chuyển nhượng vốn Do đó, phần nội dung về thay đổi vốn điều lệ không được nghiên cứu chuyên sâu Bên cạnh đó, công trình không nghiên cứu về thay đổi vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên

- Nguyễn Thị Tuyết Minh (2017), Chế độ pháp lý về vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, Luận văn thạc sỹ, ĐH Trà Vinh

Công trình chủ yếu khai thác quy định của pháp luật về hình thành vốn điều lệ lúc thành lập doanh nghiệp, phần xử lý phần vốn góp, chuyển nhượng phần vốn góp trong quá trình hoạt động kinh doanh Công trình không nghiên cứu chuyên sâu về thay đổi vốn điều lệ của công ty, không nghiên cứu về vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên

- Bùi Nguyên Nam (2017), Vốn và cấu trúc vốn của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên theo pháp luật Việt Nam, Luận văn thạc sỹ, ĐH Huế

Công trình này chỉ nghiên cứu về vốn của công ty TNHH một thành viên với nội dung: Chủ thể góp vốn, tài sản góp vốn, chuyển nhượng phần vốn góp, hoàn trả vốn cho chủ sở hữu, kiểm soát các giao dịch tư lợi nhằm đảm bảo vốn Do đó, công trình không nghiên cứu sâu về thay đổi theo hướng tăng, giảm vốn điều lệ của công ty

Ngoài các công trình nêu trên, hiện nay, chưa có công trình nào nghiên cứu kết hợp quy định về tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên và công ty

5

TNHH hai thành viên trở lên theo quy định của Luật doanh nghiệp năm 2014

4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

4.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Phần lý luận: Luận văn nghiên cứu các vấn đề về công ty TNHH, vốn điều lệ của công ty TNHH, quá trình hình thành và phát triển của pháp luật Việt Nam về tăng, giảm vốn điều lệ

Phần pháp lý, hạn chế và hướng hoàn thiện: Luận văn nghiên cứu các quy định của Luật doanh nghiệp năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành về tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên, công ty TNHH hai thành viên trở lên Trong

đó, đề luận văn tập trung nghiên cứu bốn phần: Các trường hợp tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH hai thành viên trở lên; Các trường hợp tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên; Hồ sơ tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH; Thủ tục tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH

4.2 Giới hạn về thời gian nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu các quy định của Luật doanh nghiệp năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành Trong đó, phần lý luận có nghiên cứu quá trình hình thành, phát triển và các khái niệm cơ bản liên quan từ khi có Luật công ty năm 1990 đến nay

5 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu các quy định của pháp luật trong Luật doanh nghiệp năm 2014

và các văn bản hướng dẫn thi hành về tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH một thành viên và công ty TNHH hai thành viên trở lên, bao gồm các trường hợp tăng, giảm vốn điều lệ, hồ sơ, trình tự, thủ tục tăng, giảm vốn điều lệ

Bên cạnh đó, đề tài cũng nghiên cứu sơ bộ các văn bản quy phạm pháp trước đây liên quan đến việc tăng, giảm vốn điều lệ của công ty TNHH để làm rõ được quy định hiện hành có những điểm tiến bộ, hạn chế nào, từ đó làm cơ sở cho những kiến nghị hoàn thiện pháp luật một cách chính xác và hợp lý hơn

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác-Lênin, đề tài sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp phân tích – tổng hợp: Phương pháp này dùng để phân tích các quy định của pháp luật và tổng hợp để kết luận thống nhất theo quan điểm của nhà lập