Phân tích thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh (DNNQD) trên địa bàn tỉnh Trà Vinh; từ đó đề xuất các giả[r]
Trang 1iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BHXH: Bảo hiểm xã hội
BHTN: Bảo hiểm thất nghiệp
BHTNLĐ-BNN: Bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp CBCCVC: Cán bộ, Công chức, viên chức
DNNN: Doanh nghiệp nhà nước
DNVĐTNN: Doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài
DNNQD: Doanh nghiệp ngoài quốc doanh
HĐLĐ: Hợp đồng lao động
LĐTB&XH: Lao động thương binh và xã hội
NSDLĐ: Người sử dụng lao động
TN&TKQTTHC: Tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính KH-KT: Khoa học – kỷ thuật
Trang 2iv
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Danh mục chữ viết tắt iii
Mục lục iv
Danh mục bảng ix
Danh mục hình xi
Tóm tắt xii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
2.1 Mục tiêu chung 2
2.2 Mục tiêu cụ thể 2
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ KHẢO SÁT 3
3.1 Đối tượng nghiên cứu 3
3.2 Đối tượng khảo sát 3
4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3
4.1 Phạm vi nội dung 3
4.2 Phạm vi không gian 3
4.3 Phạm vi thời gian 3
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
5.1 Phương pháp thu thập số liệu 3
5.2 Phương pháp tổng hợp, phân tích 4
5.3 Quy trình nghiên cứu 5
6 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 6
7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 9
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH 11
1.1 TỔNG QUAN NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC 11
1.1.1 Khái niệm, bản chất, vai trò của Bảo hiểm xã hội bắt buộc 11
1.1.1.1 Khái niệm về Bảo hiểm xã hội 11
Trang 3v
1.1.1.2 Khái niệm về Bảo hiểm xã hội bắt buộc 11
1.1.1.3 Bản chất cơ bản của Bảo hiểm xã hội bắt buộc 12
1.1.1.4 Vai trò của Bảo hiểm xã hội bắt buộc 13
1.1.2 Đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc 14
1.2 LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC 15
1.2.1 Khái niệm, vai trò của quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 15
1.2.2 Về quy trình thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 16
1.2.3 Nội dung quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 18
1.2.3.1 Quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc 18
1.2.3.2 Quản lý mức đóng, phương thức đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc 18
1.2.3.3 Về tổ chức quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 20
1.2.3.4 Công tác thanh tra, kiểm tra 21
1.2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 21 1.2.4.1 Các nhân tố bên ngoài 21
1.2.4.2 Nhân tố bên trong 23
1.3 DOANH NGHIỆP VÀ KHỐI DOANH NGHIỆP 25
1.3.1 Doanh nghiệp 25
1.3.2 Khối doanh nghiệp 25
1.3.2.1 Doanh nghiệp nhà nước 25
1.3.2.2 Doanh nghiệp ngoài quốc doanh 25
1.3.2.3 Doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài 26
1.4 KINH NGHIỆM CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC KHỐI DOANH NGHIỆP 26
1.4.1 Kinh nghiệm về quản lý thu Bảo hiểm xã hội đối với Doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài ở tỉnh Bến Tre 26
1.4.2 Kinh nghiệm về quản lý thu Bảo hiểm xã hội tại thành phố Hồ Chí Minh 26
1.4.3 Kinh nghiệm công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên 27
1.4.4 Bài học kinh nghiệm trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 28
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 30
Trang 4vi
2.1 TỔNG QUAN VỀ TỈNH TRÀ VINH VÀ BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH TRÀ VINH 30
2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Trà Vinh 30
2.1.2 Tổng quan về cơ quan Bảo hiểm xã hội tỉnh Trà Vinh 31
2.1.2.1 Lịch sử hình thành 31
2.1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ 32
2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 33
2.2.1 Công tác quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với Doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Trà Vinh 33
2.2.2 Quản lý mức đóng, phương thức đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc 37
2.2.3 Về tổ chức quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 39
2.2.4 Công tác thanh tra, kiểm tra để kiểm soát thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 42
2.3 ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TỪ CÁC ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU TRA 42 2.3.1 Quy trình khảo sát nghiên cứu 42
2.3.1.1 Thảo luận chuyên gia 42
2.3.1.2 Bảng câu hỏi khảo sát và thang đo nghiên cứu 43
2.3.1.3 Khảo sát chính thức 44
2.3.2 Đánh giá của cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với Doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 44
2.3.2.1 Thông tin về mẫu khảo sát của Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội 44
2.3.2.2 Đánh giá của Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về chính sách, pháp luật Bảo hiểm xã hội 47
2.3.2.3 Đánh giá của Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về trình độ dân trí 48
2.3.2.4 Đánh giá của Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về tốc độ tăng trưởng kinh tế49 2.3.2.5 Đánh giá của Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về chính sách lao động, việc làm và tiền lương 50
2.3.2.6 Đánh giá của Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về công tác quản lý trong cơ quan Bảo hiểm xã hội tỉnh 51
2.3.2.7 Đánh giá của Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị 52
Trang 5vii
2.3.2.8 Đánh giá của cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về công tác thông tin, tuyên
truyền 54
2.3.2.9 Đánh giá của Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội về công tác thanh tra, kiểm tra 55
2.3.3 Đánh giá của các Doanh nghiệp ngoài quốc doanh về các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với Doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 56
2.3.3.1 Thông tin về mẫu khảo sát của các Doanh nghiệp ngoài quốc doanh 56
2.3.3.2 Đánh giá của Doanh nghiệp ngoài quốc doanh về trình độ dân trí 57
2.3.3.3 Đánh giá của Doanh nghiệp ngoài quốc doanh về tốc độ tăng trưởng kinh tế 59
2.3.3.4 Đánh giá của Doanh nghiệp ngoài quốc doanh về chính sách lao động việc làm và tiền lương 60
2.3.3.5 Đánh giá của Doanh nghiệp ngoài quốc doanh về công tác tổ chức quản lý của cơ quan Bảo hiểm xã hội tỉnh 61
2.3.3.6 Đánh giá của Doanh nghiệp ngoài quốc doanh về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị 62
2.3.3.7 Đánh giá của Doanh nghiệp ngoài quốc doanh về công tác thông tin, tuyên truyền 63
2.3.4 Kiểm định sự khác biệt trong đánh giá giữa nhóm Cán bộ, viên chức Bảo hiểm xã hội và Doanh nghiệp ngoài quốc doanh về các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 63
2.3.4.1 Trình độ dân trí 64
2.3.4.2 Tốc độ tăng trưởng kinh tế 65
2.3.4.3 Về chính sách lao động, việc làm và tiền lương 66
2.3.4.4 Công tác tổ chức quản lý trong cơ quan Bảo hiểm xã hội tỉnh 67
2.3.4.5 Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị 68
2.3.4.6 Công tác thông tin, tuyên truyền 69
2.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH 70
2.4.1 Những kết quả đạt được 70
2.4.2 Những tồn tại, hạn chế 71
2.4.3 Những nguyên nhân của tồn tại, hạn chế 72
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 74
3.1 QUAN ĐIỂM VÀ MỤC TIÊU ĐỊNH HƯỚNG 74
Trang 6viii
3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC
DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 75
3.2.1 Giải pháp 1: Quản lý chặt chẽ đối tượng thuộc diện phải tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc 75
3.2.2.1 Mục đích của giải pháp 75
3.2.2.2 Nội dung giải pháp 75
3.2.2.3 Dự kiến thuận lợi và khó khăn khi thực hiện giải pháp 76
3.2.2 Giải pháp 2: Tăng cường công tác phổ biến tuyên truyền chính sách, pháp luật về Bảo hiểm xã hội trong các Doanh nghiệp ngoài quốc doanh 76
3.2.1.1 Mục đích của giải pháp 76
3.2.1.2 Nội dung giải pháp 76
3.2.1.3 Dự kiến thuận lợi và khó khăn khi thực hiện giải pháp 77
3.2.3 Giải pháp 3: Tăng cường phối hợp với các cơ quan nhà nước trong quản lý đối tượng có quan hệ lao động 78
3.2.3.1 Mục đích của giải pháp 78
3.2.3.2 Nội dung giải pháp 78
3.2.3.3 Dự kiến thuận lợi và khó khăn khi thực hiện giải pháp 79
3.2.4 Giải pháp 4: Nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc 79
3.2.4.1 Mục đích của giải pháp 79
3.2.4.2 Nội dung giải pháp 79
3.2.4.3 Dự kiến thuận lợi và khó khăn khi thực hiện giải pháp 80
3.2.5 Giải pháp 5: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm việc chấp hành pháp luật về Bảo hiểm xã hội trong các Doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh 80
3.2.5.1 Mục đích của giải pháp 80
3.2.5.2 Nội dung giải pháp 81
3.2.5.3 Dự kiến thuận lợi và khó khăn khi thực hiện giải pháp 81
3.3 KIẾN NGHỊ 81
3.3.1 Đối với Bảo hiểm xã hội Việt Nam 81
3.3.2 Đối với Chính quyền địa phương và các ngành có liên quan 82
PHẦN KẾT LUẬN 84
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85
PHỤ LỤC 1
Trang 7ix
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1 Mức đóng BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ-BNN của DN và NLĐ 19
Bảng 2.1 Dân số và phân bố dân cư 30
Bảng 2.2 Dân số và phân bố nguồn lao động 31
Bảng 2.3 DNNQD tham gia BHXH bắt buộc tại tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2014 - 201833 Bảng 2.4 Lao động tại các DNNQD tham gia BHXH bắt buộc tại tỉnh Trà Vinh 35
Bảng 2.5 Tỷ lệ DNNQD tham gia BHXH bắt buộc so với DNNQD đang hoạt động 36 Bảng 2.6 Tỷ lệ lao động tại DNNQD tham gia BHXH bắt buộc so với lao động các DNNQD đang hoạt động tại tỉnh Trà Vinh 37
Bảng 2.7 Quỹ lương các DNNQD tham gia BHXH bắt buộc tại tỉnh Trà Vinh 38
Bảng 2.8 Số lượng DNNQD tham gia BHXH bắt buộc tại các đơn vị trực thuộc BHXH tỉnh Trà Vinh 39
Bảng 2.9 Số tiền thu BHXH bắt buộc trong các DNNQD 41
Bảng 2.10 Số tiền nợ BHXH bắt buộc của các DNNQD 41
Bảng 2.11 Kết quả khảo sát đánh giá của CBVC BHXH về chính sách, pháp luật BHXH47 Bảng 2.12 Kết quả khảo sát đánh giá của CBVC về trình độ dân trí 48
Bảng 2.13 Kết quả khảo sát đánh giá của CBVC về tốc độ tăng trưởng kinh tế 49
Bảng 2.14 Kết quả khảo sát CBVC về chính sách lao động việc làm và tiền lương 50
Bảng 2.15 Kết quả khảo sát đánh giá của CBVC BHXH về công tác tổ chức quản lý trong cơ quan BHXH tỉnh 51
Bảng 2.16 Kết quả khảo sát của CBVC BHXH về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị 52
Bảng 2.17 Kết quả khảo sát đánh giá CBVC về công tác thông tin, tuyên truyền 54
Bảng 2.18 Kết quả khảo sát CBVC BHXH về công tác thanh tra, kiểm tra 55
Bảng 2.19 Kết quả khảo sát đánh giá của DNNQD về trình độ dân trí 57
Bảng 2.20 Kết quả khảo sát đánh giá của DNNQD về tốc độ tăng trưởng kinh tế 59
Bảng 2.21 Kết quả khảo sát đánh giá của DNNQD về chính sách lao động việc làm và tiền lương 60
Bảng 2.22 Kết quả khảo sát đánh giá của DNNQD về công tác tổ chức quản lý trong cơ quan BHXH tỉnh 61
Bảng 2.23 Kết quả khảo sát đánh giá của DNNQD về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị 62
Bảng 2.24 Kết quả khảo sát của DNNQD về công tác thông tin, tuyên truyền 63
Trang 8x
Bảng 2.25 Kết quả thống kê mô tả đánh giá của CBVC BHXH và DNNQD về trình
độ dân trí 64 Bảng 2.26 Kết quả kiểm định trung bình về trình độ dân trí giữa của CBVC BHXH và DNNQD (Independent Samples T-test) 64 Bảng 2.27 Kết quả thống kê mô tả đánh giá của CBVC BHXH và DNNQD về tốc độ tăng trưởng kinh tế 65 Bảng 2.28 Kết quả kiểm định trung bình về Tốc độ tăng trưởng kinh tế giữa của CBVC BHXH và DNNQD (Independent Samples T-test) 65 Bảng 2.29 Kết quả thống kê mô tả đánh giá của CBVC BHXH và NNQD về chính sách lao động, việc làm và tiền lương 66 Bảng 2.30 Kết quả kiểm định trung bình Chính sách lao động, tiền lương và việc làm giữa của CBVC BHXH và DNNQD (Independent Samples T-test) 66 Bảng 2.31 Kết quả thống kê mô tả đánh giá của CBVC BHXH và DNNQD về Công tác tổ chức quản lý trong cơ quan BHXH tỉnh 67 Bảng 2.32 Kết quả kiểm định trung bình giữa CBVC BHXH và DNNQD về Công tác
tổ chức quản lý trong cơ quan BHXH tỉnh (Independent Samples T-test) 67 Bảng 2.33 Kết quả thống kê mô tả đánh giá của CBVC BHXH và DNNQD về cơ sở
hạ tầng trang thiết bị 68 Bảng 2.34 Kết quả kiểm định trung bình về cơ sở hạ tầng trang thiết bị giữa của CBVC BHXH và DNNQD (Independent Samples T-test) 68 Bảng 2.35 Kết quả thống kê mô tả đánh giá của CBVC BHXH và DNNQD về Công tác thông tin, tuyên truyền 69 Bảng 2.36 Kết quả kiểm định trung bình về Công tác thông tin, tuyên truyền giữa CBVC BHXH và DNNQD (Independent Samples T-test) 69
Trang 9xi
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Quy trình nghiên cứu 6
Hình 2.1 Biểu đồ số DN, DNNQD tham gia BHXH bắt buộc 34
Hình 2.2 Biểu đồ số lao động DN, DNNQD tham gia BHXH bắt buộc 36
Hình 2.3 Sơ đồ mô tả giới tính về đáp án viên BHXH 45
Hình 2.4 Sơ đồ mô tả độ tuổi về đáp án viên BHXH 45
Hình 2.5 Sơ đồ mô tả trình độ học vấn về đáp án viên BHXH 46
Hình 2.6 Sơ đồ mô tả bộ phận công tác về đáp án viên BHXH 46
Hình 2.7 Sơ đồ mô tả giới tính về đáp án viên DNNQD 56
Hình 2.8 Sơ đồ mô tả độ tuổi về đáp án viên DNNQD 56
Hình 2.9 Sơ đồ mô tả trình độ học vấn về đáp án viên DNNQD 57
Hình 2.10 Sơ đồ mô tả vị trí công tác về đáp án viên DNNQD 57
Trang 10xii
TÓM TẮT
Họ và tên học viên: Ngọc Phương Thanh
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Người hướng dẫn khoa học: TS Vũ Minh Tâm
Tên đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Trà Vinh”
Công tác quản lý thu BHXH bắt buộc là một trong những nhiệm vụ quang trọng trong công tác quản lý BHXH, nhằm góp phần đảm bảo ASXH của quốc gia Từ đó, BHXH tỉnh Trà Vinh luôn quan tâm đến công tác quản lý thu BHXH bắt buộc, thường xuyên có những giải pháp nhằm mở rộng số người tham gia, góp phần tăng nguồn thu quỹ BHXH, giải quyết tốt chính sách BHXH cho người tham gia và thụ hưởng chế độ BHXH Bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình thực hiện cũng đã bộ lộ những tồn tại, hạn chế, cụ thể trong công tác quản lý thu BHXH bắt buộc tại các DNNQD, tình trạng trốn đóng, nợ đọng,… vẫn còn xảy ra và có chiều hướng tăng
Xuất phát từ thực tế trên, đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Trà Vinh” sẽ
giúp cho cơ quan BHXH tỉnh có những định hướng góp phần hoàn thiện công tác quản
lý BHXH và sự phát triển chung của toàn Ngành BHXH
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, thu thập số liệu thứ cấp,
sơ cấp, phát phiếu khảo sát với hai nhóm đối tượng là CBVC BHXH và DNNQD; phương pháp tổng hợp, thống kê mô tả, phân tích, so sánh và xử lý số liệu bằng phần mềm EXCEL, SPSS 20
Trên cơ sở phân tích thực trạng, kết quả đánh giá của hai nhóm được khảo sát, trong đó đi sâu phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXH bắt buộc đối với các DNNQD trên địa bàn tỉnh, từ đó rút ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế để có cơ sở đề xuất các giải pháp và kiến nghị
Luận văn đã đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị đối với BHXH Việt Nam, với chính quyền địa phương và các ngành có liên quan nhằm hoàn thiện công tác quản
lý thu BHXH bắt buộc tại các DNNQD trên địa bàn tỉnh Trà Vinh trong thời gian tới