Bài ca những cô gái sống tuổi ba mươi trong rừng. (Anh Ngọc)[r]
Trang 1Hướng dẫn Soạn bài Hoạt động ngữ văn: Thi làm thơ năm chữ
Bài tham khảo 1
1 Thể thơ năm chữ
a Đặc điểm của thế thơ năm chữ.
Thơ năm chữ là thể thơ mỗi dòng năm chữ, còn gọi là thơ ngụ ngôn, có nhịp 3/2 hoặc 2/3/ Vần thơ thay đổi (vần liên tiếp, vần cách, vần ôm), số câu cũng không hạn định Bài thơ thường chia khổ, mỗi khổ thường bốn câu, nhưng cũng có khi 2 câu hoặc 5, 6 câu, hoặc không chia khổ
Ví dụ:
Đoạn 1: Vần ôm
Chân màng
Một mộng
Thột lông
nhàng hồng…
Đoạn 2: Vần cách
Nở viết vắng
già tài đâu
đỏ nét thẳm
qua bay sầu
Đoạn 2: Khổ thơ thứ nhất
Nhịp 2 – 3: Dòng 1, 2, 4
Nhịp 3 – 1: Dòng 3
Đoạn 3: Nhịp 2 – 3: Dòng 1, 3, 4, 5, 6
Nhịp 3 – 2: Dòng 2
b Chép thơ năm chữ
(1) Tiếng thu – Lưu trọng Lư
Em không nghe mùa thu
Trang 2Dưới trăng mờ thổn thức?
Em không nghe rạo rực Hình ảnh kẻ chinh phu
Trong lòng người cô phụ?
(2) Ánh trăng – Nguyễn Duy
Hồi nhỏ sống với đồng Với sông rồi với bể Hồi chiến tranh ở rừng Vầng trăng thành tri kỉ
(3) Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải
Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc Ơi! con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng.
(4) Đêm Nghi Tam đọc Đỗ Phụ cho vợ nghe – Phùng Quán
Thơ ai như thơ ông Lặng im mà gầm thét Trang trang đều xé lòng Câu câu đều đẫm huyết Thơ ai như thơ ông Mỗi chữ đều như rác
Từ xương thịt cuộc đời
Từ bi thương phẫn uất Thơ ai như thơ ông
Trang 3Kể chuyện mái nhà tốc Vác củi làm chuồng gà Đọc lên trào nước mắt!
Nhận xét:
- Vần:
- Vần liền đoạn (5)
+ Vần cách các đoạn (1), (4), (6)
+ Vừa vần ôm, vừa vần cách đoạn (3)
- Nhịp thơ:
+ Nhịp 2 – 3 đoạn (1) đoạn (3) [dòng 4, 5]; đoạn (6) [dòng 1 – dòng 6] và [dòng 9 – dòng 12] + Nhịp thơ 3 – 2 đoạn (3) [dòng 1, 2, 3]; đoạn (6) [dòng 7, 8]
+ Nhịp biến đổi đặc biệt: Đoạn (5) [dòng 3]
Bài tham khảo 2
Chuẩn bị ở nhà
Câu 1: Thơ năm chữ
- Là thể thơ mỗi dòng năm chữ, còn gọi là ngũ ngôn
- Có nhịp 3/1/2 hoặc 2/3
- Vần thơ thay đổi không nhất thiết là vẫn liền tiếp
- Số câu cũng không hạn định
- Bài thơ thường chia khổ, mỗi khổ thường bốn câu, nhưng cũng có khi hai câu hoặc không chia khổ
Câu 2: Một số đoạn thơ năm chữ khác:
a.
"Trăng ơi từ đâu đến?
Hay từ cánh rừng xa Trăng hồng như quả chín
Trang 4Lửng lơ lên trước nhà"
- Ngắt nhịp 2/3
- Vần gián cách: Xa – nhà
b.
"Tao đi học về nhà
Là mày chạy xồ ra Đầu tiên mày rối rít Cái đuôi mừng ngoáy tít Rồi mày lắc cái đầu Khịt khịt mũi rung râu Rồi mày nhún chân sau Chân trước chồm mày bắt."
- Đoạn thơ trên không chia khổ
- Ngắt nhịp 3/2
- Vần liên tiếp – vần chân
Câu 3: Các em tự mình sáng tác một bài thơ (đoạn thơ) năm chữ nhé Hãy thử tài năng của mình
xem
Bài tham khảo 3
MỘT SỔ BÀI THƠ NĂM CHỮ:
1 Mồ anh hoa nở
Thanh Hải
Hôm qua chúng giết anh Xác phơi đầu ngõ xóm Khi lũ chúng quay đi Mắt trừng còn dọa dẫm:
- Thằng này là cộng sản
Trang 5Không được đứa nào chôn!
Đi theo sau hồn anh
Cả làng quê đường phố
Cả lớn nhỏ, gái trai.
Đám càng đi càng dài Càng dài càng đông mãi
Mộ anh trôn đồi cao Cành hoa này em hái Vòng hoa này chị đơm Cây bóng hồng em ươm
Em trồng vào trước cửa
Mộ anh trên đồi cao Hoa hồng nở và nở Hương thơm bay và bay
Lũ chúng nó qua đây Mắt diều không dám ngó Trên mộ người cộng sản Hoa hồng đỏ và đỏ Như máu nở thành hoa
2 Chiều
(HồDzếnh)
Trên đường ve nhớ đầy Chiều chậm đưa chân ngày Tiếng buồn vang trong máy Chim rừng quên cất cánh Giỏ say tình ngây ngây
Trang 6Có phải sầu vạn cô Chất trong hồn chiều nay?
Tôi là người lữ khách Màu chiều khó làm khuây Ngỡ lòng mình là rừng Ngỡ hồn mình là mây Nhớ nhà châm điếu thuốc Khói huyền bay lên cây
3 Bài ca những cô gái sống tuổi ba mươi trong rừng
(Anh Ngọc)
Như những người leo núi Vượt qua dốc cổng Trời
Là những cô con gái Qua tuổi mình ba mươi
Ăn ngủ giữa cuộc đời Tuổi ba mươi sùng sững Cải gùi hang chắt nặng Tâm tư đầy hai vai Tuổi ba mươi rất dài Những đêm nằm đợi sáng Tuổi ba mươi lại ngắn Trăng lặn rồi trăng lên Cơn sốt rét triền miên Tóc mọc rồi lại rụng Mùa xuân thành báo động Đóa hoa nhầu trên tay
Trang 7Thương một cánh chim bay Mười năm chưa về tổ Qủa trứng hồng dễ vỡ Chăng hẹn mùa sinh sôi
Đi qua tuổi ba mươi Nhục nhằn và lặng lẽ Bao ước mơ giản dị
Mà sâu thâm không cùng Hơn mọi sự anh hùng
Là điều này nhỏ bé Làm vợ và làm mẹ Tuổi ba mươi chối từ Những đau xót riêng tư Theo suốt đời con gái Tuổi ba mươi từng trải Con mắt nhìn trước sau Tay xiết chặt tay nhau Tháng năm không đếm tuổi Như những người leo núi Càng lên cao càng vui Trên đỉnh dốc cuộc đời Gập lòng mình trẻ lụi xốc quai gùi đứng dậy Tuôi ba mươi lên đường.
4 THĂM LÚA
(Trần Hữu Thung )
Trang 8Mặt trời càng lên tỏ Bông lúa chín thêm vàng Sương treo đầu ngọn gió Sương lại càng long lanh Bay vút tận trời xanh Chiền chiện cao cùng hót Tiếng chìm nghe thánh thót Văng vẳng khắp cánh đồng Đứng chống cuốc em trông
Em thấy lòng khấp khởi Bởi vì em nhớ lại Một buổi sớm mai ri Anh tình nguyện ra đi Chiền chiện cao cùng hót Lúa cũng vừa sam hột
Em tiễn anh lên đường Chiếc xắc mây anh mang
Em nách mo cơm nếp Lúa níu anh trật dép Anh cúi sửa vội vàng Vượt cánh đồng tắt ngang Đen bờ ni anh bào
"Ruộng mình quên cày xảo Nên lúa chín không đều Nhớ lấy để mùa sau Nhà cố làm cho tốt"
Trang 9Xa xa nghe tiếng hát Anh thay rộn trong lòng sắp đến chỗ người đông Anh bảo em ngoái lại Cam ba lần ra trái Bưởi ba lần ra hoa Anh bước chân đi ra
Từ ngày đầu phòng ngự Bước qua kì cầm cự Anh có giã lời về Cầm thư anh mân mê Bụng em giừ phấp phới Anh đang mùa thắng lợi Lúa em cũng chín rồi Lúa tốt lắm anh ơi Giải thi đua em giật Xoè bàn tay bấm đốt Tính cũng bốn năm ròng
Ai cũng bảo đừng mong Riêng em thì vẫn nhớ Chuối đầu vườn đã lổ Cam đầu ngõ đã vàng
Em nhớ ruộng nhớ vườn Không nhớ anh răng được Mùa sau kề mùa trước
Em vác cuốc thăm đồng
Trang 10Lúa sảy hạt nặng bông Thấy vui vẻ trong lòng
Em mong ngày chiến thắng.