Xây dựng để trường tồn các thói quen thành công của những tập đoàn vĩ đại và hàng đầu thế giới jim collins, jerry i porras

Darryl thực hiện công việc “giải mã cơ bản” đối với một số công ty chủ chốt trong danh sách như Merck, Johnson & Johnson, зм và PhiUp Morris, đóng vai trò quan trọng trong việc điều tra

Từ tốt đến vĩ đại” nói về cách chuyển kết quả tốt thành kết quả vĩ đại; “Xây dựng để trường tổn” nói về cách chuyển những kết quả vĩ đại thành một công ty vĩ đại và trường tổn theo thời gian.

- J IM C O LLIN S

XÂY DỰNG ĐỂ TRƯỜNG TỐN

CÁC THÓI QUEN THÀNH CÔNG CỦA NHỮNG

TẬ P ĐOÀN V Ĩ ĐẠI VÀ HÀNG ĐẦU THÊ' GIỚI

B U I L T T O L A S T

SUCCESSFUL HABITS OF VISIONARY COMPANIES

THU VIEN DH NHA TRANG

CÂC THÓI QUEN THÀNH CÔNG CỦA NHỮNG

TẬ P ĐOÀN V Ĩ ĐẠI VÀ HÀNG ĐẨU THÊ GIỚI

MỤC LỤC

اد! CẢM Ơ N 7

l J I NOI đ ầ u 1 2 LÌÍI GIỚI T H lE U 15

CHƯƠNG 10

KẾT THlJC CỦA KHỞI D Ầ U 3 7 6 CHƯƠNG 11

XÂY DỰNG TẦM NHIN V à HOAI b ả o c ủ a d o a n h n g h iệ p 4 0 7 PHẦN K ẾT

CAC CÂU HỎI THƯỜNG G Ặ P 4 4 4

P H U L Ư C l

CAC VẤN DỀ NGHIÊN c ứ u 4 5 8 PHƯ LỤC 2

NGUỒN GỐC THANH lẬ P CỦA CÁC CÔNG TY HÀNG DẦU

vA c A c CONG t y s o s A n h 4 6 9

P H Ư L Ư C 3

CAC BẢNG B IỂ U 4 8 8

LỜI CẢM ƠN

Winston Churchill từng nói rằng viết một cuốn sách phải trải qua năm giai đoạn, ở giai đoạn đầu tiên, nó chỉ là một thứ đồ cho؛i trong tay bạn Nhưng đến giai đoạn cuối cùng,

nó trở thành một tên bạo chúa muốn điều khiển cả cuộc đời bạn Ngay khi bạn sắp sửa quy ngã và đầu hàng, bạn bỗng vùng lên giết chết tên bạo chúa và đưa cuốn sách của bạn đến với công luận Đúng là như vậy! Nếu không có những con người tuyệt vời giúp đỡ chúng tôi trong việc hoàn thành cuốn sách này, tên bạo chúa kia đã có thể giành chiến thắng

Người bạn, người đồng nghiệp Morten Hansen của chúng tôi đã đóng góp to lớn cho dự án này Là một học giả Fulbright, ông phải tạm thời rời bỏ công việc ở Nhóm Tư vấn Boston trong sáu tháng để tham gia nhóm nghiên cứu Stanford với chúng tôi, trong thời gian này ông đóng Vcũ trò quan trọng trong việc chọn lựa và phân tích các công ty so sánh Sau khi chia tay với dự án, ông tiếp tục giữ liên lạc thường xuyên, liên tục thúc đẩy chúng tôi cố gắng thoát khỏi ràng buộc của những quan niệm cũ, tập trung chú ý vào những bằng chứng cụ thể, ngay cả khi chúng không

LỜI CÁM ƠN

7

phù hợp với quan điểm trước đây của chúng tôi Morten là một trong những trí thức trung thực nhất mà chúng tôi từng biết, ông không bao giờ cho phép chúng tôi sa ngã vào “cái bẫy” chủ quan trong khi nghiên cứu: căn bệnh chả nhìn thấy những gì chúng ta muốn thấy! Khi xây dựng và phát triển những ý tưởng sau cùng, chúng tôi luôn tự hỏi:

“Liệu những điều này có đáp ứng được những ‘tiêu chuẩn Morten’ hay không?”

Darryl Roberts và Jose Vamos là trợ lý nghiên cứu của dự

án trong nhiều năm, cùng thời gian đó họ còn làm nghiên cứu sinh tại Stanford Darryl thực hiện công việc “giải mã

cơ bản” đối với một số công ty chủ chốt trong danh sách như Merck, Johnson & Johnson, зм và PhiUp Morris, đóng vai trò quan trọng trong việc điều tra lấy ý kiến từ các CEO,

là người không thể thiếu trong việc kiểm tra các ý tưởng của chúng tôi Jose đóng góp đáng kể trong các phân tích tài chính hỗ trợ cho công tác nghiên cứu Chỉ riêng việc

phân tích các Báo cáo tài chính và Báo cáo thu n hập của

các công ty từ 1915 trở đi đã là một việc khổng lồ, tốn hiết gần một năm tròn! cả Darryl và Jose đă làm rất tốt nhiệm

vụ của họ

Chúng tôi cũng nhận được sự giúp đỡ và cộng tác 'VÔ

cùng quý báu từ các trợ lý khác, đa số là các nghiên aứu sinh thạc sĩ và tiến sĩ ở Đại học Stanford, tham gia v:ào nhóm nghiên cứu trong khoảng thời gian dưới một năim Chúng tôi xin trân họng cảm ơn các bạn có tên sau đây: Tom Bennett, Chidam Chidambaram, Richard Crabb Mur al! Dharem, Yolanda Alindor, Kim Grcif, Debra Isserhs, Debbie

XÂY DỰNG ĐỂ TRƯỜNG TÒN

8

Knox, Arnold Lee, Kent Major, Diane Miller, Anne Robinson, Robert Silvers, Kevin Waddell, Vincent Van, và Bill Youstra.Chúng tôi còn nhận được sự hỗ trợ đắc lực từ các nhân viên thư viện Jackson tại Đại học Stanford: Betty Burton, Sandra Leone, Janna Leffingwell, và Suzanne Sweeney Chúng tôi đặc biệt cảm ơn nhân viên thư viện Paul Reist vì những cố gắng tra cứu giúp chúng tôi các tài liệu liên quan

ra đời cách nay hàng chục năm! Carolyn BiUheimer từ công

ty Dialog Information Services Inc, bằng tất cả khả năng đã

hỗ trợ tích cực trong việc sắp xếp và phân loại các bài viết

về các công ty hàng đầu Linda Bethel, Peggy Crosby, Ellen DiNucci, Betty Gerhadt, Ellen Kitamura, Sylvia Lorton, Mark Shields, Karen Stock và Linda Taoka đã góp phần tích cực vào công việc hành chính trong suốt thời gian dự án Ellen Kitamura sắp xếp hàng ngàn tài liệu một cách ngăn nắp vào các hồ sơ, giúp tiết kiệm được rất nhiều thời gian khi tra cứu Linda Taoka phụ trách việc lên thời gian biểu hợp

lý nhất cho dự án chúng tôi

Chúng tôi hết sức cảm ơn các công ty' hàng đầu và các công ty so sánh đã sẵn lòng cung cấp nhiều tài liệu (cả quá khứ và hiện tại) về công ty Lời cảm ơn đặc biệt xin được gửi tới Karen Lewis (công ty HP) và Jeff Sturchio (công ty Merck) Karen đã dành nhiều ngày làm việc với một trợ lý của chúng tôi để xác định và giải thích cặn kẽ hàng trăm tài liệu về giai đoạn mới thành lập của công ty HP, giúp chúng tôi có được hiểu biết sâu sắc và đầy đủ về công ty, những hiểu biết hết sức quan trọng đối với tư duy nghiên cứu của chúng tôi Jeff Sturchio - nhân viên quản lý các tài

LƠI CÁM ƠN

9

liệu lưu trữ ở công ty Merck - giúp chúng tôi có được nhiêu tài hệu lịch sử quan trọng, gồm cả những bản viết trên giấy

da của George Merck - những bài viết đầu tiên của ông về tầm nhìn và hoài bão của công ty

Một lời cảm ơn nữa xin gửi tới các bạn đã tham gia đọc

và cho ý kiến về bản thảo của cuốn sách: Jim Adams (Đại học Stanford), Les Denend (Network General), Steve Denning (General Atlantic), Bob Haas (Levi Strauss), Bill Hannemarm (Giro Sport Design), Dave Heenan (Theo Davies), Gary Hessenauer (General Electric), Bob Joss (Westpac Banking Corporation), Tom Kosnik (Đại học Stanford), Edward Leland (Đại học Stanford), Arjay Miller (Đại học Stanford), Mads OvUsen (Novo Nordisk), Don Petersen (Ford), Peter Robertson (USC), T.J.Rodgers (Cypress Semiconductor), Jim Rosse (Freedom Communications), Ed Schein ((Đại học MIT), Harold Wagner (Air Products), Dave Witherow (PC Express), Bruce Woolpert (Granite Rock), và John Young (Hewlett-Packard) Những cố vấn tin cậy hàng đầu - các bà vỢ yêu quý của chúng tôi Joaime Ernst và Charlene Porras ٠ đã đọc và góp

ý bản thảo ngay từ lúc mới in ra Họ đã thực sự gịúp đỡ chúng tôi trong những tháng ngày dài vất vả với công trình này Chúng tôi thấy mình thật sự may mắn khi có những người vợ tuyệt vời như thế

Người biên tập của HarperBusiness, bà Virginia Smith đã cùng làm việc cận kề với chúng tôi, biên tập và nhận xét từng chương của cuốn sách này, cho chúng tôi những chi dẫn quý báu để hoàn thiện chất lượng bản thảo Quan ưọng, hơn, bà đã thật sự tin tưởng vào dự án, luôn khuyến khích,

XÂY DỰNG ĐỀ TRƯỜNG TỒN

10

động viên chúng tôi trong một thời gian dài Chúng tôi đã

cố gắng không để bà phải thất vọng về cuốn sách này.Cuối cùng, thật khó mà tìm được một cố vấn, một đồng minh, một thân hữu tốt hơn người đại diện của chúng tôi: Peter Ginsberg từ công ty Curtis Brown Ltd, Peter, bạn đã nhận ra giá trị của công trình này ngay cả tử trước khi chúng tôi có bản đề nghị thực hiện nó Bạn đã đấu tranh

vì chúng tôi, đã cho chúng tôi động lực lớn lao để theo đuổi công trình này Thực sự nếu không có bạn thì không thể nào có cuốn sách như hiện nay Xin mãi biết ơn bạn vì điều đó

LỜI CÁM ƠN

1 1

LỜI Νόΐ DẦU

ChUng tôi tin tưởng rằng các CEO, nhà quản lý, doítnh nhân trên thế giới đều nên dọc quyển sách này Các thồnh

١dên Hội dồng quản trị của công ty, nhà tư vấn, nhà dầu

tư, nhà báo, sinh viên kinh tế, hay bất cứ ai quan tâm dến những doanh nghiệp, tập đoàn hàng dầu thế giới với nhừng dặc tinh củẩ chUng, cUng nên dọc nó ChUng tôi tuyên bố như vậy không phải vì chUng tôi là tác giả, mà chinh bởi

vì những bài học quý báu mà những doanh- nghiệp hảng dầu này cO thể dem lại cho chUng ta

Theo chUng tôi dược biết, việc nghiên c à và viết ra một cuốn sách như thế này chưa tửng dược làm trước dây Chọn ra một nhOm các công ty hàng dầu dã dứng vững qua thử thách của thời gian (năm thành lập trung binh vào khoảng 1897), chUng tôi nghiên cứu các công ty này trong

sự so sánh với một nhOm các công ty so sánh với ''tuổi đời” tương tự, nhung khOng có dược mức thành công như những công ty hàng dầu kể trên ChUng tôi quan sát họ tử khi khởi nghiệp, khi dạt quy mô trung binh, khi dạt quy mô lớn ChUng tôi quan sát khi ho thảo luận, thương thuyết, tồn tại qua ả l g thay dổi lớn của thế giới: dại chiến, thế

XẢV DỰNG DẾ TRƯỞNG T ổN

12

ỈỊiới, CUỘC suy thoái, cách mạng công nghệ, những thay đổi vãn hóa Trong suốt quá trình nghiên cứu, chúng tôi lặp đi lặp lại câu hỏi: “Cái gì tạo nên sự khác biệt của những công

ty hàng đầu so với những công ty khác?”

Chúng tôi muốn vượt qua những lời lẽ khoa trương và th(٠/i thượng về quản trị ngày nay Chúng tôi quyết tâm tìm

ra những nguyên tắc quản trị bất biến theo thời gian, những nguyên tắc đã tạo ra những công ty thành công vượt bậc

và rực rỡ Trên con đường nghiên cứu chúng tôi nhận ra rằng rất nhiều những phương pháp quản trị mới mẻ, cải tiến hôm nay thực ra chẳng có gì mới cả Đa số những ngôn

từ thời thượng kiểu như “quyền làm chủ nhân viên”, “sự trao quyền”, “phát triển liên tục”, TQM, “tầm nhìn chung”,

“giá trị chia sẻ”, v.v hóa ra chỉ là những khái niệm được cập nhật lại từ những cái, trong một số trường hợp, ra đời

từ thế kỷ XIX

Tuy nhiên nhiều điều chúng tôi tìm thấy đâ khiến chúng tôi kinh ngạc Các huyền thoại sụp đổ Các khuôn mẫu truyền thống cũng vậy Có khi chúng tôi cảm thấy lạc hướng, khi có những chứng cứ đánh thẳng vào các quan niệm và kiến thức trước đây Chúng tôi phải học cách quên, phải vứt bỏ ra khuôn mẫu cũ để xây dựng những khuôn mẫu mới, đôi khi từ cản bản! Nghiên cứu tốn mất sáu năm Nhưng khoảng thời gian dài đó quả là đáng giá đến từng phút một!

Khi nhìn lại công trình của mình, chúng tôi nhận ra rõ ràng hơn hết điều này: hầu như ai cũng có thể xây dựng

một doanh nghiệp hàng đầu Đại đa số các nhà quản lý ở

LỜI NÓI ĐẦU

13

mọi cấp độ có thể học và áp dụng những bài học từ những công ty hàng đầu Theo chúng tôi, từ nay chúng ta có thể

từ bỏ những quan niệm sai lầm rằng “quỹ đạo của phát triển” của một công ty phụ thuộc vào việc nó được dẫn dắt bởi một số nhà lãnh đạo có phẩm chất đặc biệt và siêu hạng mà những người khác không thể học hoặc với tới được

Chúng tôi hy vọng các bạn sẽ gặt hái được nhiều điều tử cuốn sách này Với hàng trăm ví dụ cụ thể, chúng tôi hy vọng có thể thúc đẩy các bạn có những hành động ngay trong tổ chức của mình Chúng tôi hy vọng những khái niệm và khuôn mẫu của chúng tôi sẽ in sâu vào trí óc bạn, giúp bạn có nhửng suy nghĩ đúng đắn trong kinh doanh Chúng tôi hy vọng bạn có thể thu được những kiến thức bổ ích và tiếp tục truyền cho những người khác Trên hết, chúng tôi mong bạn có được sự tự tin và cảm hứng rằng những bài học ở đây không chỉ áp dụng cho người khác Chính bạn có thể học và áp dụng chúng Chính bạn có thể xây dựng nên một công ty hàng đầu

LỜI GIỚI THIỆU

Vào ngày 14-03-1994, chúng tôi đưa bản thảo sau cùng

của cuốn Xây Dựng Đ ể Trường Tồn cho nhà xuất bản Như

tất cả những tác giả khác, chúng tôi có những hy vọng và ước mơ cho công trình của mình, song không bao giờ chúng tôi cho phép những hy vọng đó trở thành võ đoán bình thường Chúng tôi biết rằng để có được một quyển sách thành công, phải có đến 10 hay 20 cuốn sách khác bằng hoặc hơn nó chìm dần vào quên lãng! Hai năm sau, khi viết lời giới thiệu cho lần xuất bản này, chúng tôi thật sự kinh ngạc trước thành công của cuốn sách: hơn 40 lần xuất bản trên toàn thế giới, được dịch ra 13 ngôn ngữ, là cuốn sách bán chạy nhất ở Bắc Mỹ, Nhật Bản, Nam Mỹ và nhiều nước châu Âu khác

Có nhiều cách đánh giá mức độ thành công của một cuốn sách, song theo chúng tôi điều quan trọng nhất là chất lượng độc giả của nó Xuất hiện trước tiên trên hàng loạt tờ báo, tạp chí, cuốn sách này mau chóng có được một

số lượng độc giả và gây ra một chuỗi phản ứng dây chuyền theo kiểu truyền miệng Và đây, độc giả chính là điều quan trọng nhất Cái gì là giá trị thực sự của một cuốn sách?

LỜI GIỚI THIÊU

1 5

Hoàn toàn không phải là giá bìa của nó Đối với một người bận rộn, giá cả của một cuốn sách chẳng là gì cả so với thời gian cần để đọc và hiểu nó, nhất là đối với những cuốn sách hình thành trên nghiên cứu và ý tưởng như cuốn sách của chúng tôi Đa số mọi người không đọc hết các cuốn sách mà họ mua Do đó chúng tôi không chỉ ngạc nhiên về

số người đã mua, mà còn về số người đã thực sự đọc nó Rất

nhiều người bận rộn, từ các CEO và các nhà quản trị cao cấp cho đến những doanh nhân tham vọng, lãnh đạo các tổ chức phi lợi nhuận, các nhà đầu tư, nhà báo, nhà quản lý trẻ, tất

cả đều đã dành cho Xây Dựng Đ ể Trường Tồn một chút thời

gian, nguồn tài nguyên quý giá nhất của họ

Theo chúng tôi, lượng độc giả to lớn của cuốn sách này

là do bốn nguyên nhân cơ bản Một là, ý tưởng xây dựng

một công ty to lớn và trường tồn thực sự đ ã g â y cảm hứng cho rất nhiều người Chúng tôi đã gặp nhiều nhà quản trị

trên thế giới, họ đều khao khát tạo ra một điều gì đó to lớn hơn, lâu dài hơn bản thân họ - đó là một tổ chức với những giá trị trường tồn theo thời gian, một tổ chức tồn tại không chỉ để kiếm lợi nhuận, chịu được thử thách của thời gian do

có khả năng hên tục tự đổi mới từ bên trong

Không chỉ ở các nhà lãnh đạo các tập đoàn kinh doanh

lớn, chúng tôi nhận thấy động cơ trên ở cả những nhà

quản lý các doanh nghiệp vừa và nhỏ Những con người như David Packard, George Merck, Walt Disney, Masaru Ibuka, Paul Galvin và Wilham McKnight - những người được xem như Thomas Jefferson và James Madison của giới doanh nhân - thật sự đã đặt ra một loạt các tiêu chuẩn về giá trị

XÂY DỰNG ĐỂ TRƯỜNG TỒN

16

và mức độ thành công cho rất nhiều người khác cố gắng noi theo Rõ ràng là Packard và những “đạ؛ gia” khác không phải là những “người khổng lồ” ngay rừ lúc khởi đầu, ngược lại, họ củng có những khởi nghiệp khiêm tốn như bao người khác, rồi từ những doanh nghiệp rừiỏ bé họ đã lập nên được những tập đoàn thành công và trường tồn nhất trên thế giới Một lãnh đạo của một công ty nhỏ đã nói: “Những điều họ đã làm và đạt được cho chúng tôi sự tự tin và cả hình mẫu để noi theo.”

Hai là, những người thực sự quan tâm đến kinh doanh luôn tim kiếm những nguyên tắc cơ bản đ ã được thử thách

qu a thời gian, họ không m ấy quan tâm đến những khái niệm, hình m ẫu về quản trị m ang tính thời thượng, nhất thời Thế giới đang thay đổi với một tốc độ chóng mặt,

nhưng điều đó không có nghĩa là con người không nên tiếp tục tìm kiếm những giá trị cơ bản đă được thử thách qua thời gian! Ngược lại, hơn bao giờ hết người ta rất cần những giá trị ấy Tất rửiiên là chúng ta luôn cần tìm kiếm những

ý tưởng và giải pháp mới - các khám phá và phát minh chẳng phải đã thúc đẩy sự tiến bộ của loài người đó sao? Tuy nhiên, vấn đề chính đối với các tổ chức ngày nay không phải là thiếu các ý tưởng quản trị mới (ngược lại, có

quá nhiều ý tưởng như the!), mà chủ yếu là ở chỗ thiếu hụt

các nguyên tắc, giá trị cơ bản cũng như sự thất bại trong việc áp dụng các nguyên tắc ấy Bằng cách trở về với các nguyên tắc cơ bản, các nhà quản lý sẽ đóng góp được nhiều hcm cho tổ chức của họ, hơn là chạy theo các ý tưởng thời thượng, mới mẻ về quản trị f jí)(jâ، j6ĐẠl !■ IỌCnĨĨTĩĨ n

LỜI GIỚI Tì Ilf؛U

17

T H Ư V Ể N٠

Ba là, với những khái niệm trong Xây Dựng Đê’ Trường

Tồn, các nhà qu ản lý có th ể thực hiện những thay đổi

trong g iai đoạn chuyển tiếp m à không cần phá bỏ nền tảng ban đầu của công ty (hoặc trong m ột số trường hợp, các khái niệm này giúp xây dựng các nền tảng đó từ đầu)

Trái với suy luận thông thường, để đáp lại sự thay đổi từ

thế giới bên ngoài, câu hỏi đặt ra không p h ải là “Chúng ta

nên thay đổi như thế nào?” mà phải là “Chúng ta đại diện cho cái gì, và tại sao chúng ta tồn tại?” Chỉ điều đó không nên thay đổi Còn lại, có thể thay đổi mọi thứ khác Nói một cách khác, các công ty hàng đầu phải phân biệt rất rõ các giá trị cốt lỗi và các mục tiêu dài hạn (là những yếu tố không bao giờ thay đổi) với các chiến lược kinh doanh và thực hành hoạt động (là những yếu tố cần thay đổi để thích ứng với điều kiện bên ngoài) Điều này trở nên đặc biệt quan trọng đối với các tổ chức khi gặp những thay đổi lớn, như công ty về quốc phòng Rockwell trong thời gian chiến tranh lạnh kết thúc, công ty hàng tiêu dùng Southern Company trong thời kỳ thả nổi giá cả, công ty sản xuất thuốc lá UST trong điều kiện phong trào phản đối hút thuốc

lá ngày càng tăng trên thế giới, hay công ty gia đình như Cargill trong thời gian bắt đầu có những nhà lãnh đạo từ bên ngoài tham gia, những công ty với những nhà lãnh đạo huyền thoại như Advanced Micro Devices và Microsoft cần vượt qua cái bóng của những con người tài ba đó v.v Ngay cả những công ty hàng đầu mà chúng tôi nói tới trong cuốn sách này cũng cần thường xuyên phải tự nhắc

XÂY DỰNG ĐỂ TRƯỜNG TỒN

18

GÌN GIỮ Các giá trị

nhở bản thân về sự phân biệt rõ ràng giữa những điều cốt lõi và những điều không cốt lõi, những cái không bao giờ thay đổi được và những cái cần thay đổi Một ví dụ, các lãnh đạo của tập đoàn Hewlett-Packard luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phân biệt này, giúp cho mọi người thấy rằng mọi thay đổi trong cách vận hành, các chuẩn văn hóa và chiến lược kinh doanh đều không có nghĩa là làm mất đi tinh thần của “HP Way” - “Đường lối của HP.”

So sánh công ty với con quay hồi chuyển, báo cáo thường niên của HP vào năm 1995 đâ nhấn mạnh ý này: “Con quay hồi chuyển được sử dụng để giữ thăng bằng cho tàu thủy, máy bay và vệ tinh suốt một thế kỷ qua, bằng cách kết hợp sự bền vững của một bánh xe bên trong với chuyển động tự do của một khung Tương tự, những đặc túih bền vững của HP dẫn dắt, hướng dẫn chúng ta vừa dẫn dắt thị trường, vừa thích ứng được với những thay đổi trong công nghệ và thị trường.” Johnson & Johnson sử dụng quan

LỜI GIỚỈ THIÊU

19

niệm này như một thách thức với cấu trúc tổ chức của họ, nhằm đổi mới các quy trình hoạt động trong lúc vẫn gíử

\nĩng các ý tưởng cốt lõi, các tư tưởng cốt lõi nêu trong bản Tín điều (Credo) của tập đoàn Còn ở tập đoàn 3M, họ có một quyết định gây ngạc nhiên lớn cho giới kinh doanh: bán hết các bộ phận không có khả năng cải tiến của công

ty, qua đó tập trung củng cố mục đích lâu dài của họ, đó

là giải quyết các vấn đề chưa được giải quyết bằng những cải tiến Thật sự nếu có một bí quyết ở những công ty.vĩ đại

và trường tồn thì đó chính là khả năng quản lý rứiừng thay đổi và sự liên tục - một điều cần phải được bắt buộc thực hiện một cách có ý thức, ngay ở những công ty hàng đầu trên thế giới

Bốn là, các công ty hàng đầu có th ể xem cuốn sách của chúng tôi như ỉà m ột sự khẳng định và công nhận cho các phưctng p h áp kinh doanh của họ Cuốn sách này chỉ mới

nói tới một số công ty hàng đầu, trong khi thực tế có rất nhiều công ty đạt tầm cỡ như vậy, thuộc đủ mọi loại lớn, nhỏ, công ty nhà nước và công ty tư nhân, công ty nổi tiếng

và ít tiếng tăm v.v Có thể kể thêm một số công ty hàng đầu không nằm trong nghiên cứu của chúng tôi như Coca- Cola, LLBean, Levi Strauss, McDonald's, McKinsey và State Farm v.v các công ty như Nike - chưa đủ điều kiện về thời gian - cũng có thể được xem như gần đủ điều kiện để lọt vào danh sách này Ngoài ra, còn rất nhiều công ty ít tiếng tám hơn (ít nhiều mang tính “ẩn dật”, tách biệt), nhưng cũng là những công ty hàng đầu Danh sách này gồm cả những công ty lâu năm như Cargill, Edward D Jones, Fannie

XÂY DirNG ĐỂ TRƯỜNG TỒN

20

Мае, Granite Rock, Molex và Telecare cho đến những công

ty mới nổi lên như Bonneville Intl, Cypress, GSD& M, Landm ark C om m unications, M anco, MBNA, Taylor Corporation, Sunrise Medical Vcà WT Gore v.v Báo chí nói chung thường có khuynh hướng dẫn dắt chúng ta quan tâm đến các công ty nổi tiếng ngay cả khi chúng thành công hay thất bại Tuy nhiên vẫn có những công ty khác chỉ quan tâm đến các nguyên tắc cơ bản, tránh sự quan tâm của dư luận, âm thầm tạo ra việc làm, đóng góp cho xã hội Chúng tôi cảm thấy lạc quan rằng có rứiiều công ty như vậy

mà vẫn có được các vỊ trí vTỈng chắc trên thương trường

XÂY DỰNG ĐỂ TRƯỜNG T ồ N TRONG MỘT MÔI TRƯỜNG TOÀN CẦ ư,

ĐA VĂN HÓA

Do mười bảy trong số mười tám công ty hàng đầu được nghiên cứu ở đây có trụ sở chính đặt tại Mỹ, thoạt tiên, chúng tôi có chút băn khoăn về việc các khái rũệm cơ bản được bàn tới ở đây được áp dụng ở các quốc gia khác rứiư thế nào Sau khi xuất bản cuốn sách này, chúng tôi nhận

ra rằng những khái niệm cơ bản trong nghiên cứu của chúng tôi đã được áp dụng rộng rãi trên thế giới, trong các môi trường văn hóa khác nhau Bản thân các tác giả đã đi

rất nhiều nơi trên thế giới (có lẽ chỉ trừ Nam Cực!) để

tham gia các hội thảo, thuyết trình cũng như làm việc với nhiều công ty khác rủiau Chúng tôi đã làm \ãệc ở một loạt các quốc gia với nền văn hóa khác nhau, có thể kể ra ở đây

LỜI GIỚI THIỆU

21

Argentina, úc, Brazil, Chile, Colombia, Đan Mạch, Phần Lan, Đức, Hà Lan, Israel, Ý, Mexico, New Zealand, Philippines, Singapore, Nam Phi, Thụy Sĩ, Thái Lan và Venezuela Và tuy chúng tôi chưa có điều kiện đi nhiều nơi ở châu Á, chính ở đây cuốn sách này đã được đón nhận nồng nhiệt, với các bản dịch ra tiếng Hoa, tiếng Nhật và tiếng Hàn.Mong ước tạo nên một công ty lớn không chỉ là của giới doanh nghiệp Mỹ, mà còn là của rất nhiều doanh nhân trên thế giới Các nhà lãnh đạo kinh doanh ở khắp nơi đều hiểu được tầm quan trọng của các giá trị vĩnh cửu và những mục đích vượt ra ngoài việc tạo ra lợi nhuận thông thường

Họ củng cho thấy sự quyết tâm, thôi thúc phát triển như những nhà kinh doanh Mỹ ở các tập đoàn hàng đầu Chúng

tôi có thể kể ra ở đây việc áp dụng BHAG ở Brazil, nền văn hóa doanh nghiệp mang tính nghi thức cao ở Scandinavia, chiến lược “thử nhiều thứ và giữ lại những cái có giá trị” ở

Israel, sự cố gắng tự hoàn thiện liên tục ở Nam Phi Khắp nơi, những tổ chức thành công nhất đều dành sự quan tâm đặc biệt đến sự nhất quán và sự liên kết

Việc chúng tôi chọn nghiên cứu các công ty Mỹ trong công trình này đơn thuần chỉ thể hiện phương pháp nghiên cứu mà thôi (chúng tôi lập ra danh sách các công ty hàng đầu từ việc nghiên cứu, tiếp xúc với 700 CEO của các công

ty trên toàn nước Mỹ) Ngoài ra, còn nhiều công ty hàng đầu đầy triển vọng ở các quốc gia khác, chẳng hạn như FEMSA ở Mexico, Husky ở Canada, Odebrecht ở Brazil, Honda

ở Nhật Bản, Sun International ở Anh v.v Trong một sáng

XÂY DỰNG ĐỂ '!.RƯỜNG TỒN

22

kiến nghiên cứu mới đây (theo mẫu của Xây Dựng Đ ể Trường

Tồn) để kiểm tra các ý tưởng một cách có hệ thống ở châu

Âu, Jerry I Porras (cùng với occ - một công ty rư vấn châu Âu) đã xác định được mười tám công ty hàng đầu ở châu Âu gồm: ABB, BMW, Carrefour, Daimler Benz, Deutsch Bank, Ericsson, Fiat, Glaxo, ING, L'Oréal, Marks & Spencer, Nestlé, Nokia, Philips, Roche, Shell, Siemens và Unilever

Chúng tôi cũng thấy rằng các khái niệm này cũng được

áp dụng trong các công ty đa quốc gia, công ty toàn cầu, nơi tập trung nhiều nền văn hóa trong một tổ chức Một công ty hàng đầu sẽ có sự phân biệt giữa cách vận hành

và chiến lược kinh doanh (khác nhau từ quốc gia này sang quốc gia khác) với các giá trị và mục tiêu căn bản (mang tính chất chung và lâu dài trong công ty, dù ở bất cứ thị trường kinh doanh thuộc quốc gia nào) Một tập đoàn hàng đầu sẽ “xuất khẩu” những giá trị và mục đích của nó đến các quốc gia mà nó kinh doanh, đồng thời điều chỉnh các hoạt động và chiến lược kinh doanh cho phù hợp với các chuẩn mực văn hóa địa phương và các điều kiện thị trường

cụ thể Ví dụ, Wal-Mart sẽ xuất khẩu giá trị cốt lõi “khách hàng là số một” đến toàn bộ các chi nhánh của họ ở nước ngoài, song không cần xuất khẩu những khẩu hiệu mà các nhân viên ở Mỹ phải hô to hàng ngày (đây chỉ là một tập quán văn hóa để củng cố giá trị cốt lõi của công ty tại Mỹ

lõi thống nhất trong toàn công ty, mang tứủi toàn cầu Tại một công ty hoạt động ở hai mươi tám quốc gia, hầu hết các nhà quản lý (một nhóm người rất hoài nghi) không tin rằng có thể tìm ra một loạt các giá trị cốt lõi và một mục đích chung vừa có ý nghĩa, vửa mang tính toàn cầu, phổ quát Trải qua một quá trình tự tìm hiểu và xem xét, bắt đầu bằng việc tửng nhà quản lý suy nghĩ về những giá trị cốt lõi mà họ mang tới cho công việc, cuối cùng nhóm này

đã tìm ra và chia sẻ một tập hợp các giá trị cốt lõi của công

ty Họ cũng quyết định được các bước triển khai cụ thể nhằm tạo ra sự liên kết và đem các giá trị này tới cả hai mươi tám quốc gia mà họ đang kinh doarừi một cách nhất quán nhất Rõ ràng trong trường hợp này những nhà lãnh đạo không đặt ra những giá trị và mục đích mới, họ chỉ khám phá ra những điều chung trước đây không thấy được

do thiếu sự hên kết và đối thoại “Lần đầu tiên trong vòng

15 năm tôi ở đây” - một nhà lãnh đạo nói - “tôi mới thấy được chúng ta có điểm chung Thật tốt đẹp khi biết rằng các đồng nghiệp của bạn trên mọi miền ưái đất cùng chia

sẻ với bạn các nguyên tắc và ý tưởng cơ bản của công ty,

dù phương pháp làm việc và chiến lược kinh doanh có thể rất khác rủiau Sự đa dạng là một sức mạnh thật sự khi nó được hình thành trên sự cùng hiểu biết rõ: Chúng ta đại diện cho cái gì, tại sac chúng ta tồn tại Giờ đây chúng tôi phải làm sao để điều này lan tỏa khắp tổ chức của chúng tôi và trường tồn theo thời gian.”

Khi vận hành tốt nhất (không phải điều này lúc nào cũng xảy ra), các công ty hàng đầu không bao giờ từ bỏ các giá

XÂY DỰNG ĐỂ TRƯỜNG TỒN

24

trị cốt lõi và các tiêu chuấn hoàn thành công việc của họ,

dù họ đang kinh doanh ở nền văn hóa nào đi nữa Một CEO của một tập đoàn hàng đầu (với lịch sử hcm một trăm năm, tài sản lên tới hàng tỷ đôla) cho-biết; “Chúng tôi tốn nhiều thời gian hơn để tạo lập kinh doanh ở một môi trường văn hóa mới, nhất là khi gặp khó khăn trong việc tìm ra những con người phù hợp với hệ thống các giá trị của chúng tôi (ví dụ như ở Trung Quốc và Nga, nơi mà tham nhũng và dối trá tràn lan) Vì vậy, chúng tôi sẽ khởi đầu chậm chạp,

và chỉ ‘tăng tốc’ khi đã tìm được những nhân sự có thể gìn giữ và ủng hộ các tiêu chuẩn của tập đoàn Chúng tôi sẵn sàng bỏ qua những cơ hội kinh doanh nếu những cơ hội này bắt buộc chúng tôi từ bỏ những nguyên tắc của mình Chúng tôi vẫn tồn tại qua hơn một trăm năm, tăng quy mô gấp đôi cứ sau mỗi 6-7 năm, trong khi đa số các đối thủ cạnh tranh trong vòng năm mươi năm lại đây thậm chí đã không còn tồn tại nữa Tại sao? Bởi vì chúng tôi luôn giữ vững nguyên tắc; Không bao giờ sử dụng thủ đoạn thay vì tiêu chuẩn Chúng tôi có cái nhìn dài hạn trong mọi lĩnh vực Luôn luôn là như vậy!”

XÂY DỰNG ĐỂ TRƯỜNG T ồ N BÊN NGOÀI PHẠM VI DOANH NGHIỆP

Do đã giới hạn việc nghiên cứu trong phạm vi các tổ chức kinh tế (hoạt động vì lợi nhuận), chúng tôi đã không lường

LỜI GIƠI THIÊU

2 5

trước được những ảnh hưởng của công trình đói với những người bên ngoài giới doanh nhân Sau khi xuất bản, chúng tôi nhận thấy tác phẩm này không chỉ là một cuốn sách kinh doanh, mà còn là một cuốn sách về việc xây dựng các

tổ chức trường tồn thuộc bất kỳ loại hình nào khác! Rất nhiều người không nằm trong giới doanh nhân đã tìm thấy

ở đây những khái niệm rất có giá trị Những người này bao gồm từ các tổ chức như Hội Ung thư Mỹ (American Cancer Society) đến các trường học phổ thông và cao đẳng, đại học, nhà thờ, các đội nhóm, các Clúnh phủ, thậm chí ĩứũều gia đình và các cá nhân

Chẳng hạn như rất nhiều tổ chức chăm sóc sức khỏe đã thấy được tầm quan trọng của việc phân biệt các giá trị cốt lõi với các thực hành và chiến lược; điều này giúp họ duy trì được ý thức nhiệm vụ mang tính xã hội của tổ chức trong lúc vẫn có thể điều chỉnh cho phù hợp với các thay đổi và cạnh tranh từ thế giới bên ngoài Một cách tưoíng tự, một thành viên Hội đồng quản trị của một trường đại học cũng phân biệt giá trị cốt lõi, bất biến của tự do trí thức với những cách thực hành giảng dạy cụ thể ông giải thích: “Sự phân biệt này là rất quan trọng, giúp tôi thực hiện những thay đổi cần thiết đối với hệ thống giảng dạy đã trở nên cũ

kỹ mà vẫn giữ được những tư tưởng cốt lõi của nhà trường.”Một khái rũệm khác, khái niệm “tạo đồng hồ” (clock building) cho các tổ chức có nền văn hóa mang tính nghi thức cao, giúp các tổ chức này vượt qua sự lệ thuộc vào hình ảnh các nhà sáng lập ban đầu, cũng đã giúp ích cho nhiều tổ chức xã hội khác nhau Một trong số đó là City

XÂY DỰNG ĐỀ TRƯỜNG TÒN

2 6

Year, một chương trình dịch vụ cộng đồng khuyến khích hàng trăm thanh niên tham gia một năm vào các dự án cải thiện các thành phố ở Mỹ - một đội quân “gìn giữ hòa bình” tại địa phương Giống như nhiều tổ chức xã hội khác, City Year có nguồn gốc từ người sáng iập V(í؛i những động cơ phục vụ xã hội mạnh mẽ Alem Khazei, một trong những nhà sáng lập, mong muốn rằng tinh thần, nhiệt huyết phục VXI sẽ trở nên đặc tính của bản thân tổ chức này, không phụ thuộc vào hình ảnh bất cứ ai, kể cả chính ông ta ông

ta đã chuyển từ việc xây dựng hình ảnh xã hội sang việc xây dựng một tổ chức với mục tiêu xã hội dài hạn - tức là chuyển từ “người báo giờ” (time teller) sang thành “người tạo đồng hồ” (clock builder) Các tổ chức mang tính xã hội thường bắt đầu hình thành để giải quyết một vấn đề nào

đó, củng như đa, số các công ty thường bắt đầu từ một ý tưởng kinh doanh hoặc một cơ hội thị trường nhất định Nhưng, cũng giống như việc mọi ý tưởng to tát đến mấy, mọi cơ hội thị trường cuối cùng đều cổ hủ lỗi thời, mục tiêu thành lập của một tổ chức xã hội có thể được thực hiện hoặc trở nên không còn phủ hợp nữa Như vậy, việc tìm ra một mục đích sâu sắc và trường tồn, vượt trên mục đích ban đầu, sẽ là quan trọng sống còn để xây dựng một tổ chức tồn tại lâu dài

về mặt khái niệm, chúng tôi không thấy có mấy khác biệt giữa các doanh nghiệp hàng đầu và các tổ chức phi lợi nhuận hàng đầu Cả hai đều cần vượt lên khỏi sự phụ thuộc vào một nhà lãnh đạo hay một ý tưởng cụ thể, dù là

to lớn đến thế nào đi nữa cả hai đều phụ thuộc, dựa vào

LỜI GIỚI THIÊU

2 7

một bộ giá trị cốt lõi, lâu dài, một mục tiêu dài hạn vượt lên mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận đơn thuần, cả hai đều cần thay đổi trong một thế giới đang thay đổi, nhưng vẫn phải giữ gìn những giá trị cốt lõi và mục tiêu cơ bản cả hai đều được hưởng lợi từ một nền văn hóa tổ chức có tính nghi thức cao và sự quan tâm đến việc lập kế hoạch cho sự kế thừa Cả hai đều cần có những cơ chế để phát triển: các mục tiêu lớn, những thử nghiệm và bản lĩnh doanh nghiệp,

sự liên tục tự hoàn thiện, cả hai đều cần tạo ra sự hên kết nhất quán, vững chắc trong nội bộ để gìn giữ các giá trị và mục tiêu cốt lõi, và để thúc đẩy sự tiến bộ Tất nhiên, cấu trúc, chiến lược, động lực cạnh tranh là rất khác nhau giừa hai loại tổ chức trên Nhưng bản chất của việc làm thế nào

để xây dựng nên một tổ chức, thể chế trường tồn, vĩ đại thì lại hoàn toàn không khác nhau

Chúng tôi cũng bắt đầu xem xét cách thức áp dụng những

khái niệm trong Xây Dựng Đ ể Trường Tồn ở mức độ xã hội

/ Chính phủ Ví dụ: Nhật và Israel là hai quốc gia đã rất

có ý thức xây dựng các xã hội kết dứứi với các ý thức về giá trị và mục tiêu cốt lõi, với các cơ chế hên kết, và các mục tiêu to lớn, táo bạo mang tầm quốc gia (national BHAG) Nhà

sử học Barbara Tuchman, trong cuốn sách Thực hành lịch

sử đã \ãết: “Với tất cả những vấn đề của mình, Israel có một

lọl thế: ý thức về mục tiêu Người Israel có thể không giàu có,

dư giả, hay có một cuộc sống êm ả, nhưng họ có cái mà sự

dư giả đã bóp nghẹt, đó là động cơ.” Động cơ này không phụ thuộc vào sự hiện diện của một lãnh tụ vĩ đại nào đó, mà nó

XÂY DỰNG ĐỀ TRƯỜNG TồN

28

nằm ngay trong cấu trúc của xã hội Israel, được tăng cường mạnh mẽ bởi những cơ chế liên kết như nghĩa vụ quân sự toàn dân Một ký giả hàng đầu người Israel đã nói: “Không giống như đa số các quốc gia khác, chúng tôi có một mục tiêu lâu dài mà mọi người dân đều biết; đó là tạo nên nơi định cư an toàn cho mọi người Do Thái trên thế giới.”

ở Mỹ, chúng ta có một hệ thống các giá trị cốt lõi, được

phát biểu rõ ràng và đẹp đẽ trong bản Tuyên ngôn Độc lập

và Diễn văn Gettysburg, nhưng vẫn cần tìm hiểu rõ hơn về

những mục tiêu cơ bản Trong lúc đại đa số công dân Israel

có thể trả lời bạn tại sao Israel tồn tại, chúng tôi e rằng không thể tìm thấy sự kết dính tương tự ở xã hội Hoa Kỳ ngày nay Có lẽ đa số dân Mỹ sẽ bối rối khi phân biệt giá trị cốt lõi, bất biến theo thời gian của đất nước này với những thực hành, cấu trúc và chiến lược của họ Chẳng hạn, việc không kiểm soát súng trong dân cư là một giá trị cốt lõi hay chỉ là một biện pháp thực hành? Hành động khẳng định là một giá trị cốt lỗi hay chỉ là một chiến lược?

ở tầm quốc gia, chúng ta cần áp dụng quan niệm “Giữ gìn cái cốt lõi, khuyến khích sự tiến bộ” nhằm phân biệt các giá trị cốt lõi với các thực hành và chiến lược, nhằm tạo ra những thay đổi có lợi trbng khi vẫn giữ được các lý tưởng quốc gia

Cuối cùng và có lẽ là hấp dẫn nhất, chúng tôi được biết rằng có rất nhiều người cảm thấy các kliái niệm cơ bản của cuốn sách rất hữu dụng đối với cá nhân và gia đình họ Nhiều người đã áp dụng các khái niệm Âm-Dương trong

“Gìn giữ cái cốt lõi, khuyến khích sự tiến bộ” vào các vấn

LỜI GIỚI THifiU

2 9

đề nhân sinh cơ bản như tự ứịnh hình và làm mới bản thân “Tôi là ai? Tôi áại diện cho cái gì? Mục tiêu của tôi là gì? Làm cách nào giữ dược cái tôi trong một thế giOi hỗn loạn và khOng thể dự đoán ngày nay? Làm cách n؛ o tôi cO ١

thể truyền y nghĩa vào cuộc sống và cOng việc của tOi? Làm cách nào dể tôi cO thể luôn luOn dổi mới, cống hiến và cO cảm hứng?” Những câu hỏi ngày nay thách thUc chiing ta hon bao giờ hết Khi sự ổn định về công ١dệc là kliOng thể dảm bảo, khi thay dổi liên tục xảy ra, khi thế giOi ngày càng phUc tạp, mo hồ, thi nhUng ai quá phụ thuộc vào môi trường bên ngoài trong việc tim kiếm sự ổn định vồ liên tục

sẽ gặp rủi ro rõ ràng, họ cO thể trở nên bo vO, lạc lOng Nguồn gốc duy nhất dể có sự ổn định chinh là càc giá trị cốt lOi bên trong mạnh mẽ cộng với sự sẵn sàng thay dổi cho phU hợp vOi bất cứ diều gì, trừ nhUng cái cốt lối Trong một thế giOi bất ổn và không thể đoán trước, nguOi ta không thể biết trước họ sẽ di về dâu, cuộc dời sẽ ra sao! NhUng ngUOi lập nên các doanh nghiệp hàng dầu dã khôn ngoan hiểu dược rằng: tốt hon là nên hiểu rỗ bạn là ai hon

là hiểu bạn sẽ di về dâu - vì hướng di chắc chắn sẽ thay dổi Đó chinh là một bài học cho cả cá nhân chUng ta cUng nhu cho các công ty hàng dầu trên thế giOi

Từ lần xuất bản này chUng tôi dã học hỏi dược nhiều diều, và chUng tôi còn rất nhiều diều phải học hỏi nữa ChUng tôi biết rằng nhUng “người báo giờ” cO thể trở thành

XẢY DIMG DỂ Ί-RƯỞNG TồN

3 0

những “người tạo đồng hồ”, và chúng tôi h.ọc cách giúp họ thực hiện sự chuyển đổi đó Chúng tôi học đtược rằng chúng tôi đã đánh giá thấp tầm quan trọng của sự liên kết, và chúng tôi đã học được rất nhiều về cách tạio ra sự liên kết trong tổ chức Chúng tôi cũng thấy rằng mục đích (khi được quan niệm đúng đắn) có ảnh hưởng rất lớn lên tổ chức (bôn cạnh sự ảnh hvíởng của các giá trị cốt lõi), vì thế các tổ chức nên nỗ lực hơn trong việc xác định mục đích của họ Chúng tôi biết rằng \1ệc sáp nhập và mua lại đưa tới những vấn đề đạc biệt cho các công ty hàng đầu, chúng tôi biết được cách giúp các tổ chức xem xét về những điều

này trong khuôn khổ Xây Dựng Để Trường Tồn Chúng tôi

đã học được cách áp dụng các ý tưởng của cuốn sách vào các nền văn hóa khác nhau và trong các môi trường phi doanh nghiệp Các công ty hàng đầu của thế kỷ XXI cần có những cấu trúc, chiến lược và thực hành củng như cơ chế khác biệt cơ bản so với thế kỷ XX, nhưng những khái niệm

cơ bản trong cuốn sách này vẫn sẽ rất quan trọng, thậm chí còn quan trọng hơn, chúng được xem như là một khuôn mẫu để thiết kế các tổ chức của tương lai

Chúng tôi có một động lực từ bên trong về việc dạy và học, động lực ấy không chấm dứt với quyển sách này, nó mới chỉ bắt đầu Chúng tôi tiếp tục điều tra, nghiên cứu để hiểu rõ hơn, phát triển các khái niệm và ý tưởng mới, tạo

ra các công cụ ứng dụng có thể có ích Jim lập ra một phòng nghiên cứu ở Boulder, Colorado nhằm mục đích tiếp tục nghiên cứu và làm việc với các tổ chức Jerry tiếp tục giảng dạy và nghiên cứu tại trường Đại h í)C Stanford, nơi

LỜI GIỚI THIỆU

3 1

ong da lap ra mot khoa hoc m٥i ve cac cong ty hang dau

De hinh thanh cac nghien aiu tiep then, chung toi mong nhan diio؛c cac thong tin th doc gia chia se cac kinh nghi؟ m

va quan sat vdi cuon sach nay, hoac dat cac cau hoi, cac van de ma chiing toi se xem xet trong tiiOng lai Chung toi rat mong nhan duofc thong tin td cac ban

CHƯƠNG MÔT

CÁI TỐT NHẤT TRONG NHỮNG CÁI T ố T NHẤT

Khi nhìn lại cuộc đời làm việc của mình, điều làm tôi

tự hào nhất là việc tôi đà góp phần tạo nên một công ty

mà các giá trị, thực hành và thành cồng của nó đã có ảnh hưởng lớn lên cách thức quản trị của các công ty khác trên toàn thế giới Tồi đặc biệt tự hào về việc tôi đã để lại

sau lưng mình một tổ chức có thể tiếp tục vận hành

như là một hình mẫu doanh nghiệp, ngay cả sau khi tồi đã rời bỏ nó.

WILLIAM R HEWLETT,

đồng sáng lập công ty Hewlett-Packard, 1990^

Cam kết của chúng tôi là tiếp tục duy trì sức sống của công ty - bao gồm cả sự phát triển theo nghĩa vật chất lẫn sự phát triển như là một thể ché - sao cho công ty này,

thể chế này, tiếp tục tồn tại 150 năm nữa Thật sự, như thế nó sẽ tồn tại qua nhiều thời đại.

w ;u v ể n sách này không nói về những nhà lãnh dạo hàng dầu, nhửng khái niệm, ý tưởng xuất sắc về sản phẩm hay những hiểu biết cặn kẽ về thị trường Nó cUng không nói về hoài bâo hay tầm nhìn của doanh nghiệp.Quyển sách này nói về một thứ quan trọng, cốt yếu và

lâu bèn hơn rất nhiều, dó là những công ty vĩ đại hàng

đầu.

Thế nào là một công ty hàng dầu? Đó là những công ty siẽu hạng, xuất sắc, những Ong vua trong ngành kinh doanh của họ, dược cấc dối thủ và dối tác công nhận và ngưỡng

mộ một cách rộng rãi, luôn tạo ra và dể lại những ảnh hưởng to lớn dến thế giới ^ n g quanh họ Điểm quan trọng: một công ty hàng dầu trước tiên là một tổ chức, một thể chế Mọi nhà lânh dạo, dU cO thOng thái, l ấ t sắc và vĩ dại dến dâu di nữa, cuối cUng cUng qua dời, mọi sản phẩm và dịch vụ, dU thành công dến dâu di nữa, dều cO lUc trở nên lỗi thời và lạc hậu Ngay cả thị trường cUng có thể lỗi thời

và biến mất Nhimg các công ty hàng dầu phát triển qua một thời gian rất lâu dài, qua nhiều vOng dời sản phẩm khấc nhau, qua nhiều thế hệ lãnh dạo khác nhau

Xin hây dửng lại một chiit và thử lập ra một danh sách các công ty hàng dầu của riêng bạn, hây suy nghĩ và chơn

ra năm dến mười tổ chức dáp Ế g dươc những tiêu chuẩn dưới dây:

XẢY DỰNG DẾ TRƯƠNG TồN

3 4

٠ Là thể chế, công ty hàng đầu trong ngành kinh doarứi

٠ Được công nhận, ngưỡng mộ rộng rãi bởi giới doanh nhân có uy tín

♦ Tạo ra ảnh hưởng sâu đậm lên thế giới chúng ta đang sống

♦ Trải qua nhiều thế hệ lãnh đạo

٠ Trải qua nhiều vòng đời sản phẩm - dịch vụ khác nhau

♦ Thành lập trước năm 1950 (bạn cũng có thể lấy mốc

là các công ty có tuổi đời từ 50 trở lên)

Hãy xem xét danh sách của bạn Điều gì ở những công

ty này gây cho bạn ấn tượng? Có cái gì chung giữa những công ty này? Đâu là lý do cho chất lượng và sự thịnh virợng lâu dài của họ? Những công ty này có khác biệt gì so với rửiững công ty có cùng những cơ hội kinh doanh song đạt được thành công ít hơn?

Trong dự án nghiên cứu kéo dài sáu năm, chúng tôi đã quyết tâm xác định và nghiên cứu một cách có hệ thống quá trình phát triển lịch sử của các công ty hàng đầu, nghiên cứu những khác biệt của chúng với các công ty so sánh nhằm tìm ra các yếu tố tạo nên thành công của chúng Cuốn sách này trình bày các kết quả nghiên cứu của chúng tôi và nhửng áp dụng thực tế của các kết quả đó

Xin được nói rõ ngay từ đầu; Các “công ty so sánh” trình bày trong cuốn sách này hoàn toàn không phải là những công ty kém, hoặc “không có hoài bão và tầm nhìn xa”

CÁI TỐ T NHẤT TRONG NHỮNG CÁI T ố T

3 5

Thực sự đây cũng là những công ty thành công, tồn tại qua thời gian, và như bạn sẽ thấy, có vị trí rất cao trên thị trường chứng khoán Nhưng chúng không đủ đáp ứng các tiêu chuẩn chúng tôi đặt ra cho một công ty hàng đầu Có thể nói một cách hình ảnh rằng nếu các công ty hàng đầu

là những nhà vô địch, những người đoạt huy chương vàng, thì những công ty được đem ra so sárửi ở đây là những người về thứ hcii, thứ ba, nhận huy chương bạc, huy chương đồng

Chúng tôi đã sử dụng thuật ngữ “hàng đầu” (visionary) thay vì “thành công” (successful) hoặc “tồn tại lâu dài” (enduring) nhằm nêu bật tính ưu việt, xuất chúng của những thể chế này Chúng không chỉ đơn giản là thành công và tồn tại lâu dài, mà còn hơn thế nữa: đây là những công ty đứng vị trí thứ nhất trong những công ty tốt nhất, và đã duy trì được thành công đó qua nhiều thập kỷ Đa số các công ty này đã trở thành những hình mẫu, biểu tượng cho những tập quán quản trị trong giới kinh doanh toàn cầu (xem bảng 1.1 Lưu ý rằng đây không phải là những công

ty hàng đầu duy nhất trên thế giới, mà còn những công ty hàng đầu khác nửa Chúng tôi sẽ giải thích tại sao chúng tôi chọn ra những công ty này ở đoạn sau)

XÂY DỰNG ĐỀ TRƯỜNG TỒN

36

Bảng l.l

DANH SÁCH CÁC CÔNG TY TRONG NGHIÊN cứu

CỦA CHÚNG TÔI Các công ty hàng đầu Các công ty so sánh

American Express Wells Fargo

General Electric Westinghouse Hewlett-Packard Texas Instruments

Johnson & Johnson Bristol-Myers Squibb

Procter & Gamble Colgate

Tuy là những công ty hàng đầu, các công ty này không phải là hoàn hảo (Thử xem lại danh sách các công ty do chính bạn chọn ra, chúng tôi e rằng đa số, nếu không muốn nói là tất cả các công ty đó đều đã từng trải qua những khó khăn, thăng trầm và khủng hoảng không chỉ một lần trong lịch sử!) Walt Disney gặp vấn đề trong khủng hoảng tiền mặt năm 1939 khiến công ty phải cổ phần hóa, sau đó vào đầu năm 1980, công ty này chỉ chút nữa đã không còn tồn tại như một thực thể độc lập do giá cổ phiếu

CÁI TỐT NHẤT TRONG NHỮNG CÁI T ố ٦

3 7

giảm khiến công ty đứng trước nguy cơ bị mua lại Hãng Boeing gặp những khó khăn lớn vào giữa thập niên 1930, cuối thập niên 1940 và đầu thập niên 1970 Khi đó họ phải cho nghỉ việc hơn 60.000 nhân viên 3M khởi đầu là một công ty khai thác mỏ thất bại và gần như đã phá sản hồi đầu thế kỷ XX Hewlett-Packard đối mặt với sự cắt giảm nghiêm trọng hồi năm 1945, và vào năm 1990 cổ phiếu của công ty thậm chí giảm giá xuống thấp hơn mệnh giá của chúng Sony liên tục thua lỗ trong năm năm đầu (1945- 1950), còn trong giai đoạn giành quyền thống trị thị trường sản phẩm VCR hồi những năm 1970, sản phẩm Beta của công ty bị qua mặt bởi VHS Công ty Ford từng bị thua lỗ

ở mức kỷ lục trong nền kinh doanh Mỹ (3,3 tỷ đôla trong vòng ba năm) trước khi kịp gượng dậy và hồi sinh đầu những năm 1980 Citicorp (thành lập năm 1812, cùng năm Napoleon tiến vào Moscow!) đã trải qua những khủng hoảng cuối thế kỷ XIX, vào thời kỳ khủng hoảng kinh tế những năm 1930, và gần đây nhất là hồi cuối những năm 1980 khi họ gặp vấn đề với các khoản cho vay có phạm vi toàn cầu IBM thì gần phá sản vào 1914 và một lần nữa vào

1921, sau này gặp khó khăn vào đầu những năm 1990.Thật sự là tất cả những công ty hàng đầu đều đã từng gặp phải những ưở lực và đôi khi đã có những quyết định sai lầm trong một vài thời điểm, thậm chí một số công ty còn đang gặp khó khăn khi chúng tôi thực hiện cuốn sách này Tuy nhiên, điều quan trọng là những công ty hàng đầu đã thể hiện tính “đàn hồi” đáng kể - khả năng cho phép họ phục hồi thành công №Ở lại sau những nghịch cảnh

XÂY DỰNG ĐỂ TRƯỜNG TồN

38

Kết quả là những công ty hàng đầu có được những kết quả rất tốt đẹp trong dài hạn Giả sử bạn đầu tư 1 đôla vào

cổ phiếu của một công ty bình thường, một công ty so sánh

và một công ty hàng đầu vào ngày 1-1-1926؛ Nếu bạn tiếp tục đầu tư lại tất cả số tiền lãi và có những điều chỉnh hợp

lý khi các công ty này có mặt trên thị trường chứng khoán,

1 đôla đầu tư ban đầu của bạn vào một công ty bình thường sẽ trở thành 415 đôla vào 31-12-1990 Không tệ lắm, đúng không? Nhưng nếu đầu tư vào một công ty so sánh, 1 đôla của bạn sẽ trở thành 955 đôla, hơn gấp đôi

so với một công ty bình thường! Còn nếu đầu tư vào một công ty hàng đầu, con số này sẽ là 6.356 đôla - gấp hơn sáu lần một công ty so sánh và hơn 15 lần một công ty bình thường

(Biểu đồ l.A cho biết lợi nhuận cổ phiếu tích lũy trong thời gian 1926-1990 Biểu đồ l.B cho thấy tỷ lệ hơn kém của các công ty hàng đầu so với các công ty so Scinh và các công ty bình thường trên cùng một giai đoạn thời gian).Tuy nhiên, những công ty hàng đầu không chỉ đơn thuần tạo ra những lợi nhuận tài chính trong dài hạn, hơn thế nữa, nliững công ty này đã thực sự tham gia vào cấu trúc của xã hội Hăy tưởng tượng xem thế giới này sẽ khác biệt như thế nào nếu không có các sản phẩm như sản phẩm Post-it của hãng 3M, xe hơi Model T và Mustang của hãng Ford, máy bay Boeing 707 và 747, bột giặt Tide và xà bông Ivory, thẻ tín dụng và séc du lịch American Express, máy ATM của Citicorp, bóng đèn và thiết bị điện General Electric, máy tính và máy in Laser của Hewlett-Packard, v.v Hãy

CÁI TỐ T NHẤT TRONG NHỮNG CÁI TÓT

3 9

Sơ dồ ا.A

L ợ i n h u ậ n c ổ p h iế u t í c h l ủ y c ủ a 1 dO la d ầ u t u

1-1-1926-31-12-1990

Cống ty hâng đầu

$ 6.356

Cõng ty so sánh $955

ThỊ trưởng chung $415

XÂY DựNG ĐỂ 1.RƯƠNG TốN

40

Sơ đồ l.B

T ỷ lệ lợ i n h u ậ n c ổ p h iế u t í c h lũ y

s o s á n h v ớ i th ị t r ư ờ n g c h u n g

Công ty hàng đầu

Công ty

so sánh Thị trưởng chung

CẢI TỐT NHẮT TRONG NHỮNG CÁI TỐT

4 1

nghĩ xem có biết bao trẻ em (và người lớn) đã lớn lên với Disneyland, chuột Mickey, vịt Donald và nàng Bạch Tuyết Hãy chỉ ra cho tôi một đại lộ nào không có bảng quảng cáo

vẽ hình chàng cao bồi Marlboro, hay vùng nông thôn Hoa

Kỳ nào không có các gian hàng Wal-Mart! Dù tốt hay xấu, những công ty này đã để lại những dấu ấn không thể phai

mờ lên thế giới xung quanh ta

Tuy nhiên, tìm hiểu xem bằng cách nào những công ty này có thể vươn lên, tách hẳn ra thành một nhóm những công ty hàng đầu mới thực sự là một công việc thú vỊ Họ

đã khởi đầu, vượt qua các khó khăn, vươn lên từ một khởi đầu khiêm tốn thành những đại gia, tầm cỡ thế giới như thế nào? Và khi họ đã trở thành những công ty lớn, họ đã có những đặc điểm nào để trở thành “hàng đầu”, vượt lên trên những công ty lớn khác? Để tạo ra, lập nên và duy trì những công ty như thế, chúng ta cần học tập nhừng gì từ những công ty hàng đầu này Xin mời quý vị độc giả tham gia vào một chuyến đi cùng chúng tôi trong phần tiếp theo của cuốn sách, để có được những câu trả lời cho những câu hỏi trên

Phần còn lại của chương này, chúng tôi xin dành để mô

tả lại quá trình nghiên cứu Từ chương 2 trở đi, chúng tôi

sẽ trình bày các kết quả tìm thấy của chúng tôi, trong số

đó có nhiều khám phá gây ngạc nhiên và phản trực giác Đê’ xem trước các kết quả tìm được của chương trình này, xin liệt kê dưới đây 12 huyền thoại phổ biến đã bị đập tan trong quá trình nghiên cứu của chúng tôi

XẨY DựNC ĐỂ TRƯỜNG TỎN

4 2