Xử phạt hành chính trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm ở địa bàn thành phố hồ chí minh thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả

Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài * Nhiệm vụ của đề tài: Xuất phát từ mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ làm sáng tỏ vấn đề lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vự

HOÀNG THỊ LAN NHI

HOÀNG THỊ LAN NHI

riêng tôi

Các kết quả nêu trong luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công

trình nào khác Các số liệu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ

ràng, được trích dẫn theo đúng quy định

Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của luận văn

này

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Hoàng Thị Lan Nhi

của cơ quan cùng với sự đóng góp của bạn bè, tôi đã hoàn thành Luận văn Thạc sỹ Luật học Qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:

Ban giám hiệu cùng quý thầy cô Trường Đại học Luật Hà Nội, các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sỹ đã tận tình giảng dạy, truyền đạt nhiều kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian học tập tại trường

Cảm ơn Khoa Sau đại học, Trường Đại học Luật Hà Nội thực hiện quản lý đào tạo, cung cấp thông tin cần thiết về quy chế đào tạo cũng như chương trình đào tạo một cách kịp thời, tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận văn này đúng tiến

UBND : Ủy Ban Nhân Dân

BLDS : Bộ luật dân sự

BLHS : Bộ luật hình sự

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

6 Cơ cấu của đề tài 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM 5

1.1 Thực phẩm và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm 5

1.1.1 Thực phẩm 5

1.1.2 Vệ sinh an toàn thực phẩm 6

1.1.3 Tầm quan trọng của vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm 7

1.2 Vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm 9

1.2.1 Khái niệm 9

1.2.2 Các dấu hiệu của vi phạm hành chính và các yếu tố cấu thành vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm 9

1.2.2.2 Các yếu tố cấu thành pháp lý của vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm 10 1.2.3 Các dạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm18

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 23

2.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội và tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh 23 2.2 Thực trạng những quy định pháp luật hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa bàn Thành Phố Hồ Chí Minh .24 2.2.1 Nguyên tắc xử phạt 24 2.3 Vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh 41 2.4 Hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh 44 2.4.1 Những kết quả đạt được về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm tại Thành Phố Hồ Chí Minh 44 2.4.2 Những hạn chế, yếu kém và nguyên nhân 47 2.5 Kết Luận 54

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VỆ SỊNH AN TOÀN THỰC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 55

3.1 Một số giải pháp chỉ đạo của Chính phủ về việc nâng cao hiệu quả hoạt động

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm 55

Minh 64 3.3.1 Hoàn thiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm 64 3.3.2 Hoàn thiện tổ chức bộ máy đối với hoạt động quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực phẩm 65 3.3.3 Đầu tư các nguồn lực cho hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm 66 3.3.4 Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm 67 3.3.5 Đẩy mạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát 70 3.3.6 Xử lý nghiêm minh, kịp thời các vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm 71

KẾT LUẬN 72

LỜI NÓI ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

An toàn thực phẩm (ATTP) là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt, được tiếp cận với thực phẩm an toàn đang trở thành quyền cơ bản đối với mỗi con người Thực phẩm an toàn đóng góp to lớn trong việc cải thiện sức khoẻ con người, chất lượng cuộc sống và chất lượng giống nòi Ngộ độc thực phẩm và các bệnh do thực phẩm gây ra không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ và cuộc sống của mỗi người, mà còn gây thiệt hại lớn về kinh tế, là gánh nặng chi phí cho chăm sóc sức khoẻ An toàn thực phẩm không chỉ ảnh hưởng trực tiếp, thường xuyên đến sức khỏe mà còn liên quan chặt chẽ đến năng suất, hiệu quả phát triển kinh tế, thương mại, du lịch và an sinh xã hội Đảm bảo an toàn thực phẩm góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xoá đói giảm nghèo và hội nhập quốc tế

Tuy nhiên, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm ở nước ta còn nhiều khó khăn, thách thức Tình trạng ngộ độc thực phẩm có xu hướng tăng và ảnh hưởng không nhỏ tới sức khoẻ cộng đồng Sản xuất, kinh doanh thực phẩm ở nước ta cơ bản vẫn là nhỏ lẻ, quy mô hộ gia đình nên việc kiểm soát an toàn vệ sinh rất khó khăn Mặc dù Việt Nam đã có những tiến bộ rõ rệt trong bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm trong thời gian qua song công tác quản lý an toàn thực phẩm còn nhiều yếu kém, bất cập, hạn chế về nguồn lực và đầu tư kinh phí và chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn

Vì vậy, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế nói chung và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh an toàn vệ sinh thực phẩm nói riêng là công

cụ quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước nhằm duy trì trật tự, kỷ cương trong quản lý hành chính của Nhà nước Đây cũng là vấn đề trực tiếp liên quan đến cuộc sống hàng ngày của nhân dân được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội hết sức quan tâm Ngành y tế đã phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội triển khai nhiều hoạt động bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm

rộng khắp trên toàn quốc Cùng với việc xây dựng hành lang pháp lý, hệ thống quản lý chuyên ngành thuộc ngành y tế và ngành Nông nghiệp được hình thành từ Trung ương xuống địa phương

2 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài

* Nhiệm vụ của đề tài:

Xuất phát từ mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ làm sáng tỏ vấn đề lý luận

về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm, phân tích những quy định hiện hành, thực trạng áp dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh từ đó nêu ra những vấn đề bức thiết, khó khăn cần hoàn thiện đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật trong xử phạt

vi phạm hành chính về vệ sinh an toàn thực phẩm

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: của luận văn là vấn đề xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm ở địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

- Phạm vi nghiên cứu: Trong giới hạn nghiên cứu của một luận văn tốt nghiệp , Tôi chỉ tập trung nghiên cứu một số quy định của pháp luật về an toàn vệ sinh thực phẩm như: nguyên tắc, thẩm quyền, hình thức xử phạt, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, trình tự, thủ tục xử phạt Từ đó phân tích thực trạng, nêu

ra những hạn chế,khó khăn, bất cập và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả Thực

trạng nghiên cứu của đề tài được giới hạn cụ thể là xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong 5 năm gần đây Từ thực trạng tại thành phố Hồ Chí Minh đưa ra những đề xuất giải pháp trên địa bàn này cũng như có những đề xuất chung cho tình hình của

cả nước

4 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích và nhiệm vụ đề tài, Tôi sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Trên cơ sở đó, kết hợp với các phương pháp phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp,… để hoàn thành đề tài

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Từ việc nghiên cứu cơ sở lý luận và pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm, phân tích những bất cập về những quy định mới Để từ đó hoàn thiện hệ thống pháp luật, hoàn thiện tổ chức bộ máy đối với hoạt động quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực phẩm Để thấy được thực trạng xử phạt vi phạm hành chính an toàn vệ sinh thực phẩm trên địa bàn Thành Phố Hồ Chí Minh, phân tích những nguyên nhân dẫn đến hạn chế , và nêu ra được giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác triển khai

6 Cơ cấu của đề tài

Đề tài gồm: Trang bìa, trang phụ bìa, lời cam đoan, danh mục từ viết tắt, lời nói đầu, 03 chương, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo

Chương 1

Cơ sở lý luận và pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ

VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM

1.1 Thực phẩm và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm

1.1.1 Thực phẩm

Theo định nghĩa của từ điển Tiếng Việt thì thực phẩm là một dạng thức ăn nói chung, thức ăn như thịt, cá, trứng, rau ăn kèm với những thức cơ bản là lương

của con người, cung cấp năng lượng cho con người duy trì sự sống

Với một cách tiếp cận rộng hơn, thực phẩm hay còn được gọi là thức

ăn được xem là bất kỳ vật phẩm nào, bao gồm chủ yếu các chất: chất bột (cacbohydrat), chất béo (lipit), chất đạm (protein), hoặc nước, mà con người hay động vật có thể ăn hay uống được, với mục đích cơ bản là thu nạp các chất dinh dưỡng nhằm nuôi dưỡng cơ thể hay vì sở thích Các thực phẩm có nguồn gốc

từ thực vật, động vật, vi sinh vật hay các sản phẩm chế biến từ phương pháp lên men như rượu, bia Mặc dù trong lịch sử thì nhiều nền văn minh đã tìm kiếm thực phẩm thông qua việc săn bắn và hái lượm, nhưng ngày nay chủ yếu là thông

Dưới góc độ pháp luật, “Thực phẩm được hiểu là sản phẩm mà con người

ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản Thực phẩm

không bao gồm mỹ phẩm, thuốc lá và các chất sử dụng như dược phẩm” 3 Định nghĩa ngắn gọn nêu trên của luật An toàn thực phẩm năm 2010 giúp chúng ta hình dung về thực phẩm một cách khá rõ ràng và toàn diện Theo đó, thực phẩm không chỉ ở dạng tươi sống mà còn ở dạng đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản Với cách định nghĩa này, các cơ quan chức năng sẽ dễ dàng hơn trong việc xác định trách nhiệm đối với các chủ thể có hành vi vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm

1.1.2 Vệ sinh an toàn thực phẩm

Hiện nay có 2 khái niệm đang được sử dụng rộng rãi: vệ sinh thực phẩm (food hygiene) và an toàn thực phẩm (food safety)

- Vệ sinh thực phẩm:

Vệ sinh, tùy vào mỗi ngành, mỗi lĩnh vực khác nhau mà “vệ sinh” được định

nghĩa theo những cách khác nhau Tuy nhiên, một cách chung nhất có thể hiểu đơn giản “vệ sinh” là “làm sạch”

Ví dụ: “vệ sinh đường phố ” được hiểu là thực hiện một số biện pháp để đạt được mục đích là làm sạch sẽ đường phố; “vệ sinh môi trường” là làm sạch môi trường, làm cho môi trường không bị ô nhiễm, nhiễm bẩn,…

Vệ sinh thực phẩm là một khái niệm khoa học để nói thực phẩm không chứa vi

sinh vật gây bệnh và không chứa độc tố Khái niệm vệ sinh thực phẩm còn bao gồm khâu tổ chức vệ sinh trong chế biến bảo quản thực phẩm

Trên phương diện pháp lý, theo quy định của Luật an toàn thực phẩm năm

2010, “An toàn thực phẩm là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến sức

Như vậy, so với “vệ sinh thực phẩm”, “an toàn thực phẩm” là khái niệm có nội dung rộng hơn do yếu tố gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người có trong thực phẩm không chỉ giới hạn ở vi sinh vật

Từ hai khái niệm nêu trên, có thêm một khái niệm thứ ba được dùng khá phổ

biến trong đời sống hàng ngày, trong sách báo pháp lý và trên truyền thông - Vệ

sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) Theo đó, vệ sinh an toàn thực phẩm là cách

nói tổng hợp chỉ các điều kiện và biện pháp cần thiết để bảo đảm thực phẩm không gây hại đến sức khỏe, tính mạng của con người

1.1.3 Tầm quan trọng của vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm

Như đã đề cập ở phần mở đầu, thực phẩm và sử dụng thực phẩm là nhu cầu thiết yếu của mọi người, mọi nhà, mọi lúc, mọi nơi, mọi thời đại VSATTP là yếu tố cần thiết để bảo vệ sức khỏe người dân, vì thực phẩm có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của mỗi người, tác động đến sự phát triển kinh tế, thương mại, du lịch và an sinh xã hội, ảnh hưởng đến tuổi thọ, đến chất lượng cuộc sống và

về lâu dài còn ảnh hưởng đến sự phát triển nòi giống dân tộc

- Tầm quan trọng của VSATTP đối với sức khỏe, bệnh tật: Mọi người trong

chúng ta đều nhận thấy rằng ăn uống là một nhu cầu thiết yếu cho cuộc sống, con người muốn sinh tồn và khỏe mạnh đều phải có một cơ chế ăn uống hợp lý Trước mắt, thực phẩm là một nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cho sự phát triển của cơ thể, bảo đảm sức khỏe cho con người, đảm bảo duy trì sự sống của xã hội loài người Tuy nhiên, chúng ta cũng phải hết sức thận trọng bởi lẽ thực phẩm cũng đồng thời có thể là nguồn gây bệnh, nghiêm trọng hơn nữa nó có thể tước đi mạng sống của chúng ta nếu nó không được đảm bảo vệ sinh Như vậy, nếu đã không đảm

4

Khoản 2 điều 2 Luật An toàn thực phẩm 2010

bảo được vệ sinh đến mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng con người thì giá trị dinh dưỡng từ thực phẩm này sẽ trở về con số “0” và thậm chí quay ngược lại làm hại đến sức khỏe chúng ta Về lâu dài thực phẩm không những có tác động thường xuyên đến sức khỏe mỗi con người mà còn ảnh hưởng đến nòi giống của dân tộc Hiện nay, tình hình thực phẩm không đảm bảo vệ sinh xuất hiện tràn lan làm cho người sử dụng những loại thực phẩm này phải gánh chịu những hậu quả khó lường Từ những biểu hiện ngộ độc cấp tính với nhiều triệu chứng khác nhau tùy vào mức độ không đảm bảo vệ sinh của thực phẩm Nguy hiểm hơn nữa khi chúng ta không phát hiện được và sử dụng nó lâu dài sẽ gây nên hiện tượng tích lũy dần các chất độc hại ở một số cơ quan trong cơ thể, lúc này sức khỏe con người sẽ phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng, những căn bệnh khó chữa được phát hiện hoặc nguyên nhân này có thể gây ra các dị tật, dị dạng cho thế hệ mai sau nếu không được khắc phục kịp thời Mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe đó phụ thuộc vào các tác nhân gây bệnh

- VSATTP tác động đến kinh tế xã hội: Từ những tác nhân ảnh hưởng quan

trọng đến sức khỏe, đời sống con người, VSATTP tác động lớn đến kinh tế - xã hội của dân tộc Nước ta cũng như nhiều nước đang phát triển, lương thực thực phẩm là một sản phẩm mang tính chiến lược, ngoài ý nghĩa kinh tế còn có ý nghĩa chính trị,

xã hội rất quan trọng Những thiệt hại khi không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm gây nên nhiều hậu quả khác nhau, từ bệnh cấp tính, mạn tính đến tử vong Thiệt hại chính do các bệnh gây ra từ thực phẩm đối với cá nhân là chi phí khám chữa bệnh, chi phí phục hồi sức khỏe, sự mất thu nhập do phải nghỉ làm chữa bệnh hoặc chăm sóc người thân,… Đây là những thiệt hại mà cá nhân phải gánh chịu khi vấn đề VSATTP tác động đến Đối với các doanh nghiệp, nhà sản xuất, đó là những chi phí do phải thu hồi, lưu giữ, hủy bỏ sản phẩm, những thiệt hại do mất lợi nhuận,… một khi sản phẩm là thực phẩm làm ra không đảm bảo vệ sinh, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng Hơn thế nữa, thiệt hại lớn nhất là mất lòng tin với người tiêu dùng ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh sau này của nhà sản xuất Việc này kéo theo các hệ lụy khó lường của nền kinh tế - xã hội nước nhà

Do vậy, vấn đề đảm bảo VSATTP để phòng các bệnh gây ra từ thực phẩm có

ý nghĩa thực tế rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế và xã hội, bảo vệ môi trường sống của các nước đã và đang phát triển, cũng như nước ta Mục tiêu đầu tiên của vệ sinh an toàn thực phẩm là đảm bảo cho người ăn tránh bị ngộ độc do ăn phải thức ăn bị ô nhiễm hoặc có chất độc; thực phẩm phải đảm bảo lành và sạch

1.2 Vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm

1.2.1 Khái niệm

Vi phạm hành chính về VSATTP là một bộ phận của vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế được quy định cụ thể tại Nghị định 178/2013/NĐ-CP Hiện nay, chưa có định nghĩa chính thức nào về vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP Nhưng từ khái niệm vi phạm hành chính nói chung và khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế nói riêng có thể nêu ra một khái niệm về loại vi phạm hành

chính này như sau: “Vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP là những hành vi

có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực VSATTP mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”

1.2.2 Các dấu hiệu của vi phạm hành chính và các yếu tố cấu thành vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm

1.2.2.1 Các dấu hiệu của vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm

Thứ nhất, có tính nguy hiểm cho xã hội: gây ra hoặc đe dọa gây ra những

thiệt hại về sức khỏe cho con người Vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP hiện ngày càng phổ biến, với nhiều mức độ hậu quả khác nhau, gây nên tâm lý bất

an cho người tiêu dùng, là một trong những nguyên nhân đáng nói làm gia tăng bệnh tật, đặc biệt là các bệnh hiểm nghèo trong nhân dân, đẩy các bệnh viện tuyến trên vào tình trạng quá tải, đặt xã hội trước một trạng thái mất an toàn Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm cho xã hội của các vi phạm hành chính trong lĩnh vực này thấp

hơn tội phạm, chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự, nghĩa là những thiệt hại mà chúng gây ra hoặc đe dọa gây ra cho xã hội là chưa đáng kể

Thứ hai, là những hành vi (bao gồm cả hành động và không hành động) trái

với các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trên một lĩnh vực liên quan mật thiết đến sức khỏe, tính mạng của con người – vệ sinh an toàn thực phẩm - đồng thời còn trái với đạo đức xã hội, gây bất bình trong dư luận

Thứ ba, là hành vi có lỗi Rất nhiều trường hợp vi phạm hành chính về

VSATTP với lỗi cố ý gián tiếp (thể hiện sự vô cảm, sự bất lương, hám lợi của không ít các chủ thể tham gia sản xuất, kinh doanh thực phẩm trong điều kiện nền kinh tế thị trường)

Thứ tư, được thực hiện bởi các chủ thể có năng lực chịu trách nhiệm hành

chính, bao gồm cả các cá nhân và tổ chức Chủ thể rất đa dạng: từ những người bán hàng rong, những người kinh doanh thức ăn đường phố, hộ gia đình đến nhà máy, nhà hàng, doanh nghiệp… Sự đông đảo của các chủ thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP cho thấy một sự thực: bất kỳ người nào đạt đến độ tuổi luật định

và có khả năng nhận thức, điều khiển hành vi cũng có thể trở thành đối tượng vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP

1.2.2.2 Các yếu tố cấu thành pháp lý của vi phạm hành chính trong lĩnh vực

vệ sinh an toàn thực phẩm

Cấu thành pháp lý của vi phạm hành chính nói chung và vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP nói riêng bao gồm 4 yếu tố: mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách thể Trong khuôn khổ của luận văn, Tôi chỉ tập trung làm rõ những nét đặc trưng của cấu thành vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm

* Thứ nhất là về mặt khách quan:

Mặt khách quan của một vi phạm hành chính nói chung thường bao gồm các yếu tố: hành vi trái pháp luật, hậu quả của hành vi, mối quan hệ nhân quả, thời gian,

địa điểm, công cụ, phương tiện vi phạm…Trong đó, hành vi trái pháp luật là dấu hiệu đầu tiên, không thể thiếu (dấu hiệu bắt buộc) Những yếu tố còn lại, tùy thuộc vào từng vi phạm cụ thể mà có thể bắt buộc phải có hoặc không

- Hành vi trái pháp luật trong mặt khách quan của các vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP được thể hiện dưới 2 dạng: hành động và không hành động Điều đáng nói là tỷ lệ hành động và không hành động trái pháp luật khá ngang nhau

+ Hành động trái pháp luật: Sử dụng lại bao bì đã chứa đựng dầu, mỡ hoặc

sữa để chứa đựng thực phẩm đã qua chế biến công nghiệp; sản xuất dụng cụ dùng cho việc ăn uống, các loại bao bì để đóng gói trực tiếp thực phẩm từ các nguyên liệu, phụ gia không có trong danh mục cho phép do Bộ Y tế công bố; sử dụng thiết

bị, dụng cụ chứa đựng, bao gói, phương tiện vận chuyển, bảo quản có bề mặt tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm được làm bằng vật liệu không bảo đảm VSATTP; sản xuất, kinh doanh các loại nông sản có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt quá giới hạn cho phép; sản xuất, sử dụng nước đá dùng cho ăn, uống không bảo đảm tiêu chuẩn VSATTP theo quy định của Bộ Y tế; sản xuất, kinh doanh phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, vi chất dinh dưỡng, thực phẩm chức năng, thực phẩm có nguy cơ cao, thực phẩm được bảo quản bằng phương pháp chiếu xạ, thực phẩm có gen đã bị biến đổi nhưng chưa được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép; sản xuất, kinh doanh thực phẩm có sử dụng các chất phụ gia thực phẩm, các vi chất dinh dưỡng, các chất hỗ trợ chế biến không được phép sử dụng hoặc sử dụng không đúng liều lượng, giới hạn quy định hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ; sản xuất, kinh doanh thực phẩm quá hạn sử dụng hoặc không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh…

+ Không hành động trái pháp luật: Một số cơ sở của doanh nghiệp có địa

điểm sản xuất không đáp ứng các yêu cầu về: Phải xa nguồn ô nhiễm, độc hại, không bị tác động bởi các tác nhân gây ô nhiễm khác từ môi trường xung quanh làm ảnh hưởng đến chất lượng an toàn thực phẩm của sản phẩm; không có đủ diện tích

để bố trí dây chuyền sản xuất phù hợp với công suất thiết kế của cơ sở, đảm bảo các

công đoạn sản xuất đáp ứng yêu cầu công nghệ và các biện pháp vệ sinh công nghiệp Không có thiết kế nhà xưởng đảm bảo các yêu cầu mặt bằng dây chuyền sản xuất được bố trí phù hợp, không bị ảnh hưởng từ các nguồn ô nhiễm như: Lò hơi, trạm xử lý nước thải, nơi tập kết chất thải rắn, khu vệ sinh; thiết kế nhà xưởng theo quy tắc một chiều từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm cuối cùng là sữa chế biến các loại; cách biệt giữa các khu vực: Kho nguyên liệu; kho vật tư, bao bì; kho thành phẩm; khu vực sản xuất (chuẩn bị nguyên liệu; chế biến; chiết, rót, đóng gói

và hoàn thiện sản phẩm; hệ thống vệ sinh công nghiệp (CIP); cơ khí động lực); kho hóa chất; khu tập kết chất thải rắn và hệ thống thu gom xử lý nước thải; các công trình phụ trợ để tránh lây nhiễm chéo; hệ thống đường giao thông nội bộ phải được thiết kế và xây dựng đảm bảo bền, chắc, không gây bụi, đường di chuyển trên cao phải có lan can hoặc vách ngăn dễ quan sát, bảo đảm an toàn lao động; hệ thống thoát nước (nước thải sản xuất, nước thải sinh hoạt, nước mưa) phải được thiết kế

và xây dựng riêng biệt, có nắp đậy, đảm bảo độ dốc thoát nước, không đọng nước cục bộ Không có kết cấu nhà xưởng đảm bảo các yêu cầu về nền nhà khu vực sản xuất phải đảm bảo dễ thoát nước, được làm từ vật liệu bền, khó bong tróc, chống trơn và dễ vệ sinh Hệ thống thoát nước trong khu vực sản xuất phải có nắp đậy; các

hố ga, hố thu nước phải có bẫy ngăn mùi, ngăn côn trùng và hạn chế vi sinh vật từ cống thoát nước thâm nhập vào bên trong nhà xưởng; hệ thống các đường ống phải được sơn màu khác nhau và có chỉ dẫn dễ phân biệt Không có hệ thống thông gió đảm bảo các yêu cầu về: nhà xưởng phải có các cửa thông gió đảm bảo sự lưu thông của không khí, dễ thoát nhiệt và khí phát sinh trong quá trình sản xuất; trường hợp thông gió cưỡng bức thì thiết bị điều hòa phải đảm bảo đủ không khí sạch, dễ lưu thông; khu vực đặt hệ thống thiết bị chiết rót sản phẩm phải luôn khô, thoáng, sạch

sẽ Không có hệ thống cấp nước và chứa nước đảm bảo các yêu cầu về phải đảm bảo đủ nguồn nước cấp đạt tiêu chuẩn; có hệ thống bơm, xử lý nước, bồn/bể chứa nước, hệ thống đường ống dẫn luôn trong tình trạng sử dụng tốt; định kỳ kiểm tra

để tránh hiện tượng chảy ngược hay tắc nghẽn đường ống; đường ống cấp nước phải riêng biệt, có ký hiệu riêng dễ nhận biết, dễ vệ sinh và đảm bảo an toàn nguồn

nước sạch, tránh tình trạng lây nhiễm; bồn/bể chứa, bể lắng, bể lọc phải phù hợp với công nghệ xử lý nước cấp; thực hiện vệ sinh theo quy định hoặc khi cần thiết; trong trường hợp có sự cố về chất lượng nước, lập tức dừng sản xuất và cô lập sản phẩm sản xuất trong thời gian xảy ra sự cố; có máy phát điện và máy bơm nước dự phòng trong trường hợp mất điện hoặc máy bơm nước bị hỏng để đáp ứng yêu cầu sản xuất liên tục của cơ sở; nước sau khi xử lý đạt tiêu chuẩn dùng để sản xuất sữa được chứa và bảo quản trong thiết bị chuyên dụng đảm bảo không bị thôi nhiễm hoặc bị nhiễm bẩn từ các nguồn ô nhiễm khác Hệ thống cung cấp hơi nước, nhiệt

và khí nén đảm bảo các yêu cầu về nồi hơi phải được thiết kế, bố trí ở khu vực riêng, ngăn cách với khu vực sản xuất, phải được kiểm tra, kiểm định định kỳ theo quy định hiện hành; hệ thống đường ống cấp hơi nước, khí nén phải được thiết kế, lắp đặt bảo đảm an toàn, có chỉ dẫn dễ phân biệt với các hệ thống đường ống khác, phải được kiểm tra định kỳ theo quy định hiện hành Có hệ thống thu gom, xử lý chất thải, nước thải, khí thải đảm bảo các yêu cầu về đối với chất thải rắn phải được thu gom và chứa đựng trong thùng hoặc dụng cụ chứa đựng phù hợp và đặt ở

vị trí phù hợp để thuận tiện cho việc thu gom, xử lý và không ảnh hưởng đến quá trình sản xuất; các dụng cụ chứa phế liệu được ghi rõ hoặc có dấu hiệu phân biệt với dụng cụ chứa nguyên liệu, bán thành phẩm hay thành phẩm; làm bằng vật liệu không thấm nước, ít bị ăn mòn; đảm bảo kín, thuận tiện để làm vệ sinh (nếu sử dụng lại nhiều lần) hay tiêu hủy (nếu sử dụng 01 lần); phải được xử lý bởi tổ chức hoặc

cá nhân do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép hoạt động trong lĩnh vực xử lý môi trường Đối với nước thải sản xuất và nước thải sinh hoạt, khu vực

xử lý nước thải được bố trí cách biệt với khu vực sản xuất; công suất và công nghệ

xử lý phù hợp với lưu lượng thải tại công suất đỉnh của cơ sở sản xuất để đảm bảo nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn quy định về môi trường; không được thải trực tiếp nước thải chưa xử lý ra môi trường xung quanh; rãnh thoát nước trong khu vực sản xuất phải đảm bảo chảy từ nơi sạch đến nơi ít sạch hơn và đảm bảo thoát hết nước trong điều kiện ngừng dòng chảy; hố ga phải có nắp đậy, khu vực chế biến phải thực hiện vệ sinh cống rãnh hố ga sau mỗi ngày sản xuất; định kỳ khai thông

cống rãnh, hố ga theo quy định Khí thải từ khu vực sản xuất và hệ thống lò hơi phải được xử lý để tránh ảnh hưởng đến khu vực sản xuất khác Đối với chất thải nguy hại phải được thu gom, lưu trữ, vận chuyển và xử lý riêng theo quy định hiện hành; Được quản lý và xử lý bởi tổ chức hoặc cá nhân được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép hoạt động trong lĩnh vực xử lý môi trường đối với chất thải nguy hại Hệ thống kho đảm bảo các yêu cầu về kho nguyên liệu, phụ gia: được bố trí riêng biệt với khu sản xuất;nguyên liệu, phụ gia được đặt trên kệ/giá đỡ, tránh ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp; đảm bảo các điều kiện quy định về nhiệt độ, độ

ẩm, thời gian và điều kiện lưu giữ khác theo hướng dẫn hoặc quy định của nhà sản xuất đối với nguyên liệu, phụ gia đã mở bao nhưng chưa sử dụng hết phải bao gói kín sau mỗi lần sử dụng và lưu kho theo quy định; nguyên liệu, phụ gia bảo quản trong kho phải ghi các thông tin về: dấu cách tên nguyên liệu, phụ gia và thời hạn

sử dụng; đối với kho chứa sữa tươi nguyên liệu: tại các trạm thu mua trung gian phải có hệ thống làm lạnh, có thiết bị, dụng cụ, hóa chất để kiểm tra chất lượng sữa tươi nguyên liệu, lưu mẫu sữa thu mua; bồn bảo quản sữa tươi nguyên liệu phải có lớp cách nhiệt, mặt trong bằng các loại vật liệu không bị thôi nhiễm, đảm bảo luôn duy trì ở nhiệt độ 4°C đến 6°C; thời gian bảo quản sữa tươi nguyên liệu tính từ khi vắt sữa tới khi chế biến không quá 48 giờ; bồn chứa phải được vệ sinh ngay sau khi không chứa sữa tươi nguyên liệu, đảm bảo không còn vi sinh vật, tồn dư hóa chất tẩy rửa theo quy định; Thực hiện chế độ bảo dưỡng và vệ sinh định kỳ theo quy định của cơ sở Kho vật tư, bao bì, hóa chất ; bố trí riêng biệt với khu sản xuất; Vật

tư, bao bì được sắp xếp tránh ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp; bao bì trực tiếp tiếp xúc với sản phẩm được bao gói theo quy định của nhà sản xuất; thời gian, điều kiện bảo quản theo hướng dẫn hoặc quy định của nhà sản xuất; thực hiện chế độ bảo dưỡng và vệ sinh định kỳ theo quy định của cơ sở

- Hậu quả của hành vi: về cơ bản, các vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATPVSTP có cấu thành hình thức nên không bắt buộc phải có dấu hiệu hậu quả

- Ngoài ra còn có những yếu tố khác được coi là dấu hiệu bắt buộc trong không ít cấu thành vi phạm hành chính về VSATTP: Địa điểm (Ví dụ: Nơi bày bán

thực phẩm chế biến sẵn để ăn ngay mà không có tủ kính che đậy, bao gói hợp vệ sinh, xây dựng các cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm ở môi trường không bảo đảm

vệ sinh an toàn thực phẩm…); công cụ, phương tiện vi phạm (Ví dụ: Không sử dụng dụng cụ riêng để gắp, múc, chứa đựng các loại thực phẩm ăn ngay; các dụng

cụ chứa đựng, gắp, múc, chế biến thực phẩm không bảo đảm vệ sinh; sử dụng lại bao bì đã chứa đựng dầu, mỡ hoặc sữa để chứa đựng thực phẩm đã qua chế biến công nghiệp; sản xuất, kinh doanh thực phẩm hoặc sản phẩm chế biến từ thịt gia cầm, gia súc, thuỷ sản, rau quả do bị bệnh, bị ngộ độc, chết không rõ nguyên nhân hoặc bị ngâm tẩm bằng các chất hoá học không được phép sử dụng…)

- Cá nhân, tổ chức Việt Nam:

+ Cá nhân: Pháp luật hành chính trong lĩnh vực VSATTP không đánh đồng

năng lực chịu trách nhiệm của các cá nhân khác nhau khi cá nhân đó thực hiện hành

vi vi phạm Tùy từng trường hợp mà cá nhân đó có thể bị xử phạt hay không, mức

xử phạt như thế nào… Tất cả phụ thuộc vào:

Một là, về độ tuổi: Độ tuổi của cá nhân vi vi phạm các quy định của pháp

luật hành chính về vệ sinh an toàn thực phẩm được chia thành các đối tượng:

Đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng: Người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý quy định tại Bộ luật hình sự Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự mà trước đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính về vi phạm hành chính do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi vi phạm hành chính

Đối tượng áp dụng biện pháp giáo dục xã, phường, thị trấn : Người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại

Bộ luật hình sự

Về nhóm chủ thể là người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân vi phạm hành chính thì bị xử lý như đối với công dân khác; trường hợp cần áp dụng hình thức phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn liên quan đến quốc phòng, an ninh thì người xử phạt đề

nghị cơ quan, đơn vị quân đội nhân dân, công an nhân dân có thẩm quyền xử lý;

+ Tổ chức: Tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi vi phạm hành chính do

mình gây ra;

+ Cá nhân, tổ chức nước ngoài: Cá nhân, tổ chức nước ngoài vi phạm hành chính

trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị xử phạt vi phạm hành chính

theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác

Hai là: về năng lực hành vi hành chính: Năng lực hành vi hành chính biểu

thị năng lực của công dân thực hiện được các quyền, tự do và nghĩa vụ của mình trên thực tế Đó là khả năng của công dân bằng hành vi của bản thân mình thực hiện được các quyền và nghĩa vụ trong quản lý nhà nước và khả năng đó được nhà nước thừa nhận bằng pháp luật Một cá nhân khi mắc phải các bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác làm mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi thì sẽ được pháp luật loại trừ trách nhiệm khi các cá nhân này thực hiện hành vi vi phạm, pháp luật hành chính trong lĩnh vực VSATTP cũng không ngoại lệ

Ba là, về nhóm chủ thể là người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công

an nhân dân vi phạm hành chính thì bị xử lý như đối với công dân khác; trường hợp cần áp dụng hình thức phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn liên quan đến quốc phòng, an ninh thì người xử phạt đề nghị cơ quan, đơn vị quân đội nhân dân, công an nhân dân có thẩm quyền

xử lý;

+ Tổ chức: Tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi vi phạm hành chính do

mình gây ra;

- Cá nhân, tổ chức nước ngoài: Cá nhân, tổ chức nước ngoài vi phạm hành chính

trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác

* Thứ tư là khách thể

Khách thể của vi phạm hành chính là những quan hệ xã hội được các quy phạm pháp luật hành chính bảo vệ nhưng bị hành vi vi phạm xâm hại tới Khách thể của vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP là trật tự quản lý nhà nước trong

lĩnh vực VSATTP, là sức khỏe và tính mạng của người tiêu dùng Khách thể là yếu

tố quan trọng quy định tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi trái pháp luật

Cấu thành pháp lý của vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định có hay không vi phạm hành chính và phân biệt

vi phạm trong lĩnh vực này với các vi phạm khác Nói cách khác, khẳng định một hành vi nào đó là vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP thì phải chứng minh được hành vi đó thỏa mãn các dấu hiệu pháp lý trên

1.2.3 Các dạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm

Trong điều kiện của một đất nước đang phát triển, trình độ dân trí chưa cao, nền kinh tế thị trường còn nhiều điều ngổn ngang, bề bộn, thiếu quy củ, vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP diễn ra khá phổ biến và đa dạng Từ những quy định của pháp luật hiện hành cũng như từ sự phong phú của đời sống, có thể khái quát các dạng vi phạm hành chính về vệ sinh an toàn thực phẩm như sau:

-Những vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn đối với sản phẩm thực phẩm

Ví dụ: Các cơ sở sản xuất thực phẩm của một số doanh nghiệp chưa có khu vực bảo quản thực phẩm có đủ giá, kệ làm bằng các vật liệu chắc chắn, hợp vệ sinh; thực phẩm chưa được đóng gói và bảo quản ở vị trí cách nền tối thiểu 15 cm, cách tường tối thiểu 30 cm và cách trần tối thiểu 50 cm; tuân thủ độ cao xếp lớp lưu kho theo hướng dẫn của nhà sản xuất Thực phẩm chưa được bảo quản duy trì nhiệt độ,

độ ẩm ánh sáng, thông gió và các yếu tố khác theo quy định, chưa có biện pháp và dụng cụ chống côn trùng và động vật gây hại Một số sản phẩm thực phẩm để chung với hàng hóa, hóa chất và những vật dụng khác có khả năng lây nhiễm chéo hoặc không bảo đảm an toàn thực phẩm

- Những vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm;

Ví dụ: Các cơ sở sản xuất thực phẩm của một số doanh nghiệp có quy trình sản xuất thực phẩm chưa được bố trí theo nguyên tắc một chiều từ nguyên liệu đầu vào cho đến sản phẩm cuối cùng; khu vực kho nguyên liệu, kho thành phẩm; khu vực sơ chế, chế biến, đóng gói thực phẩm; khu vực vệ sinh; khu thay đồ bảo hộ và các khu vực phụ trợ liên quan không được thiết kế tách biệt Nguyên liệu, thành phẩm thực phẩm, vật liệu bao gói thực phẩm, phế thải không được để riêng biệt; đường nội bộ phải được xây dựng bảo đảm vệ sinh; cống rãnh thoát nước thải phải được che kín, chưa bảo đảm vệ sinh; nơi tập kết, xử lý chất thải chưa được bố trí ở ngoài khu vực nhà xưởng sản xuất thực phẩm và bảo đảm vệ sinh Hướng gió của

hệ thống thông gió phải bảo đảm không được thổi từ khu vực có nguy cơ ô nhiễm sang khu vực có yêu cầu sạch Bảo đảm đủ nước sạch để sản xuất thực phẩm và phù hợp với quy định về chất lượng nước ăn uống; có đủ dụng cụ thu gom chất thải, rác thải; dụng cụ được làm bằng vật liệu chắc chắn, bảo đảm kín, có nắp đậy, có khóa (nếu cần thiết) Dụng cụ chứa đựng chất thải nguy hiểm phải được thiết kế đặc biệt,

dễ phân biệt, khi cần có thể khóa để tránh ô nhiễm; hệ thống xử lý chất thải phải chưa được vận hành thường xuyên và chất thải được xử lý không đạt các tiêu chuẩn theo quy định về vệ sinh môi trường

- Những vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu, thực phẩm xuất khẩu;

Ví dụ: Các doanh nghiệp khi nhập thực phẩm chức năng về lưu hành tại thị trường Việt Nam chưa thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm để được cấp số lưu hành tại cục An Toàn Thực Phẩm của Bộ Y Tế, chưa được cấp “Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu” đối với từng lô hàng của cơ quan kiểm tra được chỉ định theo quy định của Bộ trưởng Bộ quản lý ngành mà đã được thông quan hàng hóa bán ra thị trường

- Những vi phạm quy định về thông tin, giáo dục, truyền thông về an toàn thực phẩm; kiểm nghiệm thực phẩm; phân tích nguy cơ, phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm; truy xuất nguồn gốc, thu hồi và xử lý đối với thực phẩm không an toàn

Ví dụ: Quảng cáo thực phẩm, phụ gia thực phẩm chưa công bố tiêu chuẩn chất lượng VSATTP; thực phẩm, phụ gia kém chất lượng, không đảm bảo vệ sinh

an toàn hoặc quảng cáo khi chưa có phiếu tiếp nhận hồ sơ đăng ký quảng cáo của cơ quan y tế có thẩm quyền hoặc quảng cáo không đúng với nội dung đã đăng ký hoặc không sửa đổi nội dung quảng cáo theo yêu cầu của cơ quan y tế có thẩm quyền;

Hoặc không thực hiện việc báo cáo khi có ngộ độc thực phẩm xảy ra với cơ

sở y tế hoặc ủy ban nhân dân địa phương nơi gần nhất để có biện pháp phòng ngừa

và khắc phục hậu quả kịp thời; không thực hiện đầy đủ các biện pháp đề phòng và

xử trí kịp thời khi xảy ra ngộ độc thực phẩm và các bệnh lây truyền qua thực phẩm;…

- Những vi phạm hành chính trong quá trình vận chuyển thực phẩm

Ví dụ: Một số cơ sở kinh doanh thực phẩm sử dụng thiết bị vận chuyển chứa đựng thực phẩm chưa ngăn cách với môi trường xung quanh, vẫn có sự xâm nhập của bụi, côn trùng; phù hợp với kích thước vận chuyển; không đủ thiết bị kiểm soát được nhiệt độ, độ ẩm, thông gió và các yếu tố ảnh hưởng tới an toàn vệ sinh thực phẩm theo yêu cầu kỹ thuật nhằm bảo quản đối với từng loại thực phẩm và theo yêu cầu của nhà sản xuất trong suốt quá trình vận chuyển;

1.3 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm 1.3.1 Khái niệm,

Theo quy định tại khoản 1 điều 2 luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

đinh nghĩa Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi

phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính

Theo quy định tại khoản 2 điều 2 luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

định nghĩa Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp

dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực

hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính

1.3.2 Đặc điểm

Một là, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP chỉ xảy ra khi

có hành vi vi phạm hành chính của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực VSATTP : “Cá

nhân, tổ chức chỉ bị xử phạt hành chính khi có vi phạm hành chính do pháp luật quy định” và đương nhiên các vi phạm này phải thỏa mãn các điều kiện như đã

phân tích ở trên Điều này cho thấy nếu không có vi phạm hành chính trong lĩnh

vực VSATTP thì không đặt ra vấn đề xử phạt trong trường hợp này, nó tương tự như cơ sở của trách nhiệm hình sự là tội phạm, của trách nhiệm dân sự là vi phạm quan hệ dân sự

Hai là, việc xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng bởi các chủ thể có

thẩm quyền theo quy định của pháp luật xử phạt vi phạm hành chính nói chung và

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP nói riêng Các chủ thể có thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực này bao gồm: chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, thanh tra, công an nhân dân, bộ đội biên phòng, cảnh sát biển, và các chủ thể khác theo quy định tại các điều 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37 Nghị định 178/2013/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2013 quy định về xử phạt vi phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm

Ba là, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP được tiến hành

theo nguyên tắc, trình tự, thủ tục luật định Trình tự này được pháp luật về xử phạt

vi phạm hành chính quy định rất cụ thể Đặc điểm nêu trên mang một ý nghĩa quan trọng, nó đảm bảo được trật tự của quá trình áp dụng biện pháp chế tài là xử phạt vi phạm hành chính đối với các chủ thể vi phạm Từ đó nâng cao được hiệu quả mục đích của việc truy cứu trách nhiệm hành chính nhằm trừng trị, ngăn chặn hành vi vi phạm qua đó giáo dục pháp luật, lập lại trật tự kỉ cương, góp phần bình ổn xã hội

1.3.3 Ý nghĩa của hoạt động xử phạt

- Xử lý nghiêm các vi phạm hành chính, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa;

Như vậy từ những phân tích cơ sở lý luận và những quy định hiện hành về

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm, nhận thấy rằng có những quy định cần phải sửa đổi, bổ sung để phù hợp với tình hình an toàn thực phẩm ở Việt Nam hiện nói chung và trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, khắc phục tình trạng hệ thống pháp luật còn nhiều chồng lấn, dẫn đến nhiều khó khăn trong việc áp dụng xử phạt của các cơ quan nhà nước có thẩm

quyền

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội và tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực

vệ sinh an toàn thực phẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế phát triển năng động nhất cả nước, giữ vai trò “đầu tàu kinh tế” của Việt Nam Thành phố chiếm 0,6% diện tích

và 7,5% dân số của Việt Nam nhưng chiếm tới 20,2% tổng sản phẩm, 27,9% giá trị sản xuất công nghiệp và 34,9% dự án nước ngoài Nền kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh đa dạng về lĩnh vực, từ khai thác mỏ, thủy sản, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, xây dựng đến du lịch, tài chính… Cơ cấu kinh tế của thành phố, khu vực nhà nước chiếm 33,3%, ngoài quốc doanh chiếm 44,6%, phần còn lại là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài Về các ngành kinh tế, dịch vụ chiếm tỷ trọng cao nhất: 51,1% Phần còn lại, công nghiệp và xây dựng chiếm 47,7%, nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm 1,2% Với tiềm lực kinh tế mạnh mẽ và những lợi thế vượt trội, Thành phố Hồ Chí Minh chính là hạt nhân của vùng kinh tế trong điểm phía nam

Theo số liệu của Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, dân số thành phố

2015 là 7.162.864 người Điều này cho thấy Thành phố Hồ Chí Minh là nơi tập trung dân số đông và tăng nhanh vào bậc nhất cả nước, mật độ dân số cao và có sự phân bố không đồng đều giữa các quận, huyện nội ô với ngoại thành Nguồn lao động nhập cư lớn kéo theo nhiều khó khăn, phức tạp trong công tác quản lý nhà nước Sự chênh lệch giàu nghèo giữa các bộ phận dân cư ngày càng lớn, làm giảm

đi tính đồng bộ trong các chiến lược phát triển chung của thành phố

Kinh tế thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh có điều kiện tốt để phát triển Địa bàn rộng lớn, dân cư đa dạng, tập trung đông đúc, sức mua lớn, nhu cầu về ăn, uống, giải khát diễn ra thường xuyên và không ngừng gia tăng Tuy nhiên, đây cũng lại là một khó khăn của thành phố Nguồn thực phẩm khổng lồ cung ứng hàng ngày, hàng giờ cho thị trường khó được kiểm soát đầy đủ Tình trạng chạy theo lợi nhuận của một bộ phận không nhỏ các chủ thể sản xuất, kinh doanh cùng với sự lơ là của các chủ thể quản lý đã đặt vấn đề VSATTP trước sự báo động, thậm chí là “báo động đỏ”

2.2 Thực trạng những quy định pháp luật hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa bàn Thành Phố

Hồ Chí Minh

2.2.1 Nguyên tắc xử phạt

Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị

xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;

Việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật

Việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả

vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP chỉ xảy ra khi có hành

vi vi phạm hành chính của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực VSATTP “ Cá nhân, tổ

chức chỉ bị xử phạt hành chính khi có vi phạm hành chính do pháp luật quy định”

và đương nhiên các vi phạm này phải thỏa mãn các điều kiện như đã phân tích ở

trên Điều này cho thấy nếu không có vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP

thì không đặt ra vấn đề xử phạt trong trường hợp này Cũng dễ hiểu, nó tương tự như cơ sở của trách nhiệm hình sự là tội phạm, của trách nhiệm dân sự là vi phạm quan hệ dân sự

Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt về hành vi vi phạm hành chính đó Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính hoặc vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm

Người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính

Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP được tiến hành theo nguyên tắc cá nhân chỉ bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính nếu thuộc một trong các đối tượng quy định tại các điều 90, 92, 94 và 96 của Luật xử ly vi phạm hành chính Việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính phải được tiến hành theo quy định tại điểm b khoản 1 điều 3 luật xử lý vi phạm hành chính Việc quyết định thời hạn áp dụng biện pháp xử lý hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả

vi phạm, nhân thân người vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng; người

có thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý hành chính có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính Cá nhân bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính theo trình tự, thủ tục luật định

Như vậy, nếu có vi phạm hành chính xảy ra thuộc một trong các trường hợp trên thì cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính, trách nhiệm của họ lúc này được loại trừ Nguyên tắc này đòi hỏi các chủ thể có thẩm quyền cũng phải đưa ra những quyết định chính xác Trường hợp cần điều ra, giám định thì phải tiến hành đúng theo trình tự, thủ tục luật định (Ví dụ: Trường hợp chủ thể vi phạm mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình nếu không có bằng chứng xác

nhận thì phải tiến hành giám định) Nguyên tắc này đảm bảo được tính công bằng

và nhân đạo của pháp luật

2.2.2 Các hình thức xử phạt

* Hình thức xử phạt chính:

Các hình thức xử phạt bổ sung, các biện pháp khắc phục hậu quả kết hợp với các hình thức xử phạt chính trong một số trường hợp cần thiết nhằm mang lại hiệu quả cao hơn trong công tác xử lý vi phạm hành chính, đảm bảo được trật tự xã hội

Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính bao gồm: Cảnh cáo; phạt tiền; Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng

để vi phạm hành chính (sau đây gọi chung là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính); trục xuất Đối với mỗi vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính chỉ bị áp dụng một hình thức xử phạt chính; có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung Hình thức xử phạt bổ sung chỉ được áp dụng kèm theo hình thức xử phạt chính

Cảnh cáo được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ và theo quy định thì bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản

Phạt tiền: Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính từ 50.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 100.000 đồng đền 2.000.000 đồng đối với tổ chức Đối với khu vực nội thành của thành phố trực thuộc trung ương thì mức phạt tiền có thể cao hơn, nhưng tối đa không quá 02 lần mức phạt chung Chính phủ quy định khung tiền phạt hoặc mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm hành chính cụ thể theo một trong các phương thức sau đây, nhưng khung tiền phạt cao nhất không vượt quá mức tiền phạt tối đa quy định tại điều 24 Luật xử phạt vi phạm hành chính

2012 Đó là các phương thức như xác định số tiền phạt tối thiểu, tối đa, xác định số

lần, tỷ lệ phần trăm của giá trị, số lượng hàng hóa, tang vật vi phạm, đối tượng vi phạm hoặc doanh thu, số lợi thu được từ vi phạm hành chính Mức tiền phạt cụ thể đối với một hành vi vi phạm hành chính là mức trung bình của khung tiền phạt được quy định đối với hành vi đó; nếu có tình tiết giảm nhẹ thì mức tiền phạt có thể giảm xuống nhưng không được giảm quá mức tối thiểu của khung tiền phạt; nếu có tình tiết tăng nặng thì mức tiền phạt có thể tăng lên nhưng không được vượt quá tiền phạt tối đa của khung tiền phạt

chỉ hoạt động có thời hạn Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có

thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm nghiêm trọng các hoạt động được ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề Trong thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, cá nhân, tổ chức không được tiến hành các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề

Đình chỉ hoạt động có thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với cá

nhân, tổ chức vi phạm hành chính trong các trường hợp sau: Đình chỉ một phần hoạt động gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ mà theo quy định của pháp luật phải có giấy phép; Đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc hoạt động khác mà theo quy định của pháp luật không phải có giấy phép và hoạt động đó gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường và trật tự, an toàn xã hội Thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, thời hạn đình chỉ hoạt động quy từ

01 tháng đến 24 tháng, kể từ ngày quyết định xử phạt có hiệu lực thi hành Người

có thẩm quyền xử phạt giữ giấy phép, chứng chỉ hành nghề trong thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính , tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là việc sung vào ngân sách nhà nước vật, tiền, hàng hoá, phương tiện có liên quan trực tiếp đến

vi phạm hành chính, được áp dụng đối với vi phạm hành chính nghiêm trọng do lỗi

Các biện pháp khắc phục hậu quả và nguyên tắc áp dụng buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu; buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện ; buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn; buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hoá, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm; buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật; Đối với mỗi

vi phạm hành chính, ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả , biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng độc lập trong trường hợp quy định tại khoản 2 điều 65 của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

- Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu: Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính của mình gây ra; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện

- Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện được đưa vào lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhập khẩu trái với quy định của pháp luật hoặc được tạm nhập, tái xuất nhưng không tái xuất theo đúng quy định của pháp luật Biện pháp khắc phục hậu quả này

cũng được áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu, quá cảnh xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng hóa giả mạo quyền sở hữu trí tuệ, phương tiện, nguyên liệu, vật liệu nhập khẩu được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ sau khi đã loại bỏ yếu tố vi phạm; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện

- Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn Cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính phải cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đã được công bố, đưa tin trên chính phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện tử đã công

bố, đưa tin; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì

bị cưỡng chế thực hiện

- Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hoá, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm Cá nhân, tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa hoặc sử dụng phương tiện kinh doanh, vật phẩm chứa yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm thì phải loại bỏ các yếu tố vi phạm đó; nếu

cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện

- Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng Cá nhân, tổ chức

sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng đã đăng ký hoặc công bố và hàng hóa khác không bảo đảm chất lượng, điều kiện lưu thông thì phải thu hồi các sản phẩm, hàng hóa vi phạm đang lưu thông trên thị trường; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện

- Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật Cá nhân, tổ chức vi phạm phải nộp lại số lợi bất hợp pháp là tiền, tài sản, giấy tờ và vật có giá có được từ vi phạm hành chính mà cá nhân, tổ chức đó đã thực hiện để sung vào ngân sách nhà nước hoặc hoàn trả cho đối tượng bị chiếm đoạt; phải nộp lại số tiền bằng với giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính nếu tang vật, phương tiện đó đã bị tiêu thụ, tẩu tán,

tiêu hủy trái quy định của pháp luật; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng chế thực hiện

2.2.3 Thẩm quyền xử phạt

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính được hiểu là phạm vi quyền lực nhà nước được giao cho cá nhân, tổ chức để áp dụng các hình thức xử phạt hành chính Do những đặc thù mang tính chuyên ngành của lĩnh vực VSATTP theo Nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATTP thì thẩm quyền xử phạt chủ yếu thuộc về cơ quan thanh tra chuyên ngành về VSATTP bên cạnh đó thẩm quyền xử phạt còn được pháp luật trao cho một số chủ thể khác Cụ thể như sau:

* Thẩm quyền của cơ quan thanh tra chuyên ngành là những người được

giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành về an toàn thực phẩm và các lĩnh vực liên quan đến an toàn thực phẩm thuộc các ngành: y tế, nông nghiệp và phát triển nông thôn, công thương đang thi hành công vụ có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 500.000 đồng; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá mức tiền phạt quy định tại điểm b khoản này;

áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại điểm đ khoản 1 điều 28 của luật

xử lý vi phạm hành chính:

- Chánh thanh tra Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công Thương; Thủ trưởng cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về an toàn thực phẩm và các lĩnh vực liên quan đến an toàn thực phẩm thuộc

Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công Thương; Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành cấp sở, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về an toàn thực phẩm và các lĩnh vực liên quan đến an toàn thực phẩm thuộc các ngành: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công Thương có quyền: Phạt cảnh cáo; Phạt tiền đến 50.000.000 đồng; Tước quyền sử dụng giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá mức

tiền phạt quy định tại Điểm b Khoản này; Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Khoản 3 Điều 3 Nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATTP

- Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành cấp bộ thuộc các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công Thương có quyền Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 70.000.000 đồng; tước quyền sử dụng giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá mức tiền phạt quy định tại điểm b khoản 2 điều 33 ; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 điều 3 của Nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013

- Chánh Thanh tra Bộ Y tế, Chánh Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chánh Thanh tra Bộ Công Thương, Thủ trưởng cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về an toàn thực phẩm và các lĩnh vực liên quan đến an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến mức tối đa theo quy định tại Nghị định này; tước quyền sử dụng giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 điều 3 Nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013

* Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm của Ủy ban nhân dân các cấp:

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã: có quyền phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 5.000.000 đồng; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá mức tiền phạt quy định tại điểm b khoản 1 điều 32 nghị 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013 ; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại điểm đ khoản 1 điều 28 của Luật xử lý vi phạm hành chính

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện: có quyền phạt cảnh cáo ; phạt tiền

đến 50.000.000 đồng; tước quyền sử dụng giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá mức tiền phạt quy định tại Điểm b khoản 2 điều 32 nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm đ, e và h khoản 1 điều 28 của Luật xử lý vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b, c, d và đ khoản 3 Điều 3 nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013

mức tối đa theo quy định tại Nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013 Tước quyền sử dụng giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 điều 3 Nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013

Bên cạnh các chủ thể chính như trên còn có các chủ thể khác được pháp luật hành chính trong lĩnh vực VSATTP quy định là có thẩm quyền xử phạt như: Cơ quan quản lý thị trường, cảnh sát nhân dân, bộ đội biên phòng, hải quan, cảnh sát biển,… các chủ thể này theo quy định tại nghị định 178/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14 tháng 11 năm 2013 Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao mà phát hiện các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực VSATTP thuộc lĩnh vực

hoặc địa bàn quản lý của mình thì cũng có thẩm quyền xử phạt “Trong trường hợp

vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền xử lý của nhiều cơ quan thì việc xử lý do cơ quan thụ lý đầu tiên thực hiện”