Đổi mới phương pháp giảng dạy bộ môn luật hình sự ở bậc đại học

Để có thổ kế thừa những nội dung tích cực cũ phương pháp giang dạy cũ, cái lien, dổi mới phương pháp giáng dạy bộ môn luật hình sự, dẻ lài nghiên cứu khoa học này muốn xác định các mặt h

DANH SÁCH CÁC CỘNG TÁC VIÊN THAM GIA NGHIÊN c ứ u ĐỂ TÀI

1 Thạc sỹ: Phạm Ván Báu - Giang viên chính, Bộ môn Luật hình sụ

2 Thạc sỹ: Lè Đáng Doanh - Giảng viên chính, Bộ môn Luậl hình sự

ì 1'ỉiạc sỹ: Ngo Duy Hiểu - Giảng viên, Bộ mòn Luật hình sự

4 KjS.TS: Nguyễn Ngọc Hoà - p Hiệu trưởng Trường Đại học Luại llíiNoi

5 ( ỈV: Dương Tuyết Mièn - PGĐ Trung tâm nghiên cứu pháp luậl vé PC I P () I’icn sy: Ngỏ Ngọc Thuỷ - Chủ nhiệm Khoa Tư pháp

PHẦN THỨ NHẤT

BÁO CÁO TỔNG QUAN

Đ Ố I M Ớ I P H Ư Ơ N G P H Á P G I À N G D Ợ Y B Ộ M Ô N

L UẬ T H Ỉ N H s ụ Ở B Ộ C Đ g l H Ọ C

C h ủ n h iệ m đề lài:

THS HOÀNG VÁN HÙNG

TỔNG THUẬT ĐÉ TÀI NGHIÊN c ứ u

1 T í n h c ấ p Ị ì ị ì ố Ị c n a viỏc nuhiỏiầ cứu tíổ tài:

Nghị quyết hội nghị lần 2 của BCHTW Đ ảng khoá VIII về giáo dục

và dào lạo nhấn mạnh cần : “Đỏ'ì m ới m ạnh m ẽ phương p h á p giáo (lục - đào lạo, khác p h ụ c lối truyền thụ m ột chiều , rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của tnỉởnịị hục Từng bước áp (lụng các phương p h á p tiên tiến và phương tiện hit'll (lại vào (/ná trình dạy - học, bảo đả m điều kiện và thời iịian tự học, tự Hiịhicn cứu cho học sinh, nhất là sinh viên đại học Phái triển mạiili pluniii trao lự liọc, lự tạo thườn# xuyên vù l ộiiịị khắp trong toàn dân, Iiliăi lù thanh nil'll.'"

'1'rường Dại học Luật Hà Nội lừ ngày thành lạp cho tiên nay, liuơi sự lãnh đạo của Đang Liỷ và Ban giám hiệu luôn coi trọng chất lượng đào lạo, xác dinh chất lượng đào tạo là m ụ c đích phấn đấu không chí của giáo viên, cán bộ mà của cả ioàn bộ học sinh trong toàn trường Để có thể nâng cao dần chất lượng đào tạo cần phải có phương pháp tiên tiến, kh oa học, Ihíclì hợp irong giảng dạy các m ô n luật tại trường N g u ồ n hình thành dội ngu giáo viên nhà trường phẩn nhiều là những người đirợc đào lạo tại các mtóv

xã hội chủ nghĩa Irước đây và do nhà trường lựa chọn tù' những sinh vicn xuai sắc của nhà trường N hững giáo viên này Irước kia hầu như chua được đào lạo bài bản vệ phương pháp dạy học đại học

Đc khác phục hạn c h ế này trong những năm gần đây Ban giám hiệu nhà trường có tổ chức những khoá học ngắn hạn về phương pháp SU' plìạm trong tnrờng Những cố gắng này đã đem lại hiệu quả thiết thực birớc dầu

g ó p phẩn dổi mới dổi mới , cải tiến phương pháp giảng dạy các môn luật tại nhà lrường

Luật hình sự là một ngàn h luật trong hệ thống pháp luật của nước C1IXI1CN Việt Nam Từ ngày thành lập nước đến nay luật hình sự dã nai qua một chặng đường phái triển lâu dài và liên lục Từ những văn bán pháp

quy (lơn hành đốn Bộ luật hình sự năm 1999, nội du ng của luậl hình sụ' dã

có sự thay dổi, pliál Iriển rat lớn Vì vậy, đổi mới việc giang dạy mon liiại

Iiml) sư là mol nhu CÍUI cáp bách vé sự dổi mới Có nhu' vậy sinh viên mơi nam Ixil (lươc niộl cat'll toàn điện sà Li sắc, hiệu quá các nội tiling CO' bán của Iigunli luạl nay Đi xa hơn nữa, từ phương pluip giang dạy mới cũng hình lliành phương pháp học lự chủ sáng tạo, liên tục ở sinh viên Sau khi

la lrường sinh viên hoàn loàn lự chủ trong qua trình học SUỐI đời của mình,

kh ôn g dừng lại ở những mức độ nhận thức nhất định

Đổi mới phưưng pháp giảng dạy là cả một quá trình lâu dài Yêu cầu của việc dổi mới phải tiến hành từng bước để đưa lại hiệu quả thiết thực nluìm dại được mục đích nâng cao chất lượng dào tạo

Với mong muốn góp phần vào cai liến phương pháp giang dạy cũ trước dây, tổ bộ m ô n hình sự nghiên cứu phương pháp giáng dạy cũ và từ dó xát: (lịnh những hạn c h ế của phương pháp này và đồ ra những giai phấp cho phương pháp giang dạy mới đổ đạl tlược chííl lượng đào lạo lot iiliất

2 M u c (líclì c ủ a v i ệ c n ụ h i ò n CÚII d e tàl:

Trường Đại học luật Hà Nội dã thành lập được hơn 20 năm và hơn 20

n ăm qua, thông qua các hoạt độ ng dào lạo nhà trường dã hình thành dược phương pháp giảng dạy các m ô n luật nói riêng và các môn khác nói chung

Dc nang cao chất lượng bài giang mỗi giáo viên nhà trường đã có những cò gắng nhất định Tuy nhiên, do quá phụ thuộc vào các phương pháp giang dạy Uuycii thong Iicii chất lưựng các buổi giang còn những hạn chế nliàl định Để có thổ kế thừa những nội dung tích cực cũ phương pháp giang dạy

cũ, cái lien, dổi mới phương pháp giáng dạy bộ môn luật hình sự, dẻ lài nghiên cứu khoa học này muốn xác định các mặt hạn chế của phương pháp giang dạy cũ, kiến nghị những nội dung để đổi mới phương pháp giang dạy nhăm nâng cao chát lượng đào tạo cho phù hợp với hướng phấn đấu cluing của loàn irường và phù hợp với những yêu cẩu cấp Ihiếl của xã hội irong hoàn canh hiện nay và trong tirơng lai

3 P h a m vỉ và nôi tlimụ CII th ể c ủ a đề tài nuliiên cứu:

Không chỉ cỏ kiến thức pháp lý là đã có thể Irtiyồn đạl những nội

du ng thỏng liu này lới người học Giang dạy dại học là hoại dộng giao liep

sư phạm đặc llùi giữa giáo viên và sinh viên Nỏ cần có những phương pháp

g i a o licị) I)l 1II ||Ợ|), l ié u t i ế n cỉổ d ạ t đ ư ợ c c h ấ t l ư ợ n g d à o l ạ o nliui dịnli.

Trong dc lài nghiên cứu náy nhóm tác giả sư bộ nghiên cứu phương pháp giáng dạy các môn luật nói chung và đi sâu nghiên cửu phương pháp giáng dạy bộ môn luậl hình sự nói riêng

4 C á c c h u y ê n đề t r o n u dề tài:

- Đổi mới phương pháp giang dạy các môn luật

Dổi mới phương pháp giảng dạy môn luật hình sự

- Đổi mới phương pháp hướng đần thảo luận môn luạl hình sự

- Đổi mới phương pháp nghiên cứu khoa học phục vụ giáng dạy món luật hình sự

- Đổi mới phương pháp kiểm tra, thi, đánh giá kết qua học lạp môn lual hình sự

Các chuyên dề riêng lẻ đều có lính chất chung là nghiên cứu ve phương pháp, luy nhiên mỗi chuyên đề lại đi sâu vào mộl linh vực nhái định trong quá trình giảng dạy bộ môn luật hình sự Chúng xác định những hạn che của các phưưng pháp giang dạy, nghicn cứu phục vụ giang dạy, đánh giá kết quá học lập trong thời gian qua dồng thời nêu lên sự cẩn thiết của yêu cẩu đổi mới Ó những mức dộ nhất định các chuyên dề đều nêu ra biến giai cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy Các chuyên đề này liên quan mật thiết với nhau nhằm dạt mục đích nâng cao chất lượng việc giảng dạy món hình sự ở trường đại học luật Hà Nội

T h ứ nhất, về chuyên đề "Vấn đ ề hoàn thiện phương p h á p và Ảỹ iiăiiíỊ iịiíĩnịị dạy các môn luật"

Chuyên đồ irước liên đánh giá sự cần thiết phái đổi mới phương pháp giíing dạy các inỏn luậl nói chung và luạl hình sự nói riêng Dạy Ihk ilòi hỏi cao vé nghẹ iluiạt hùng biện và việc dạy hục các món luật có nhúng ycu cẩu, (lòi hỏi rai khắt khe Dạy học kliòng chí tluiân mý Cling cap llióng tin

lien sinh vién mà còn tạo cho sinh viên khá năng dộc lập, sang lạt) kill

ngliien cứu va áp (-lụng pháp lnẠl Bài giáng về luật pháp phái di vào lòng

người học, khơi dậy sự sáng tạo, góp phần hình thành nhân cách dế sinh

viên sau này trong những nghề nghiệp của mình dũng cám bao vệ pháp luật,

báo vệ công lý

Phương pháp dạy học nói chung và dạy các môn luật nói riêng có

quan hệ thống Iihât với nhau Tuy nhiên, phương pháp dạy các môn luật lại

có (lặc liicm dặc Ihù xuất phát lừ nội dung của các môn luật

Chuyên đề xác định: Do dặc điểm của nhà trường trong những nàm

(lau sau khi thành lập tnrờng (Giáo viên ít, giáo trình thiếu, cơ sớ vạt cliaì

•phục vụ cho việc giáng dạy còn hạn chế .) nên phưưng pháp giáng dạy

truyền lliống là phương pháp thuyết trình Phương pháp này còn gọi là

phương pháp dộc thoại Khi vận đụng phương pháp này giáo viên Ihuyết

trình, phán tích, giai Ihích, sinh viên ghi chép những nội dung cẩn thiết của

bài giáng Yêu cẩu của phương pháp này là giáo viên phải chuẩn bị kỹ càng

vồ giáo án Do có chuẩn bị kỹ nên giáo viên hoàn loàn chủ động tình bày

các vấn đề theo tiến trình đã định sẩn Phương pháp trên đã đem lại những

ket quá liliấl định tong những năm dầu giảng dạy tại trường Đại học luật I là

Nội Tuy nhiên , phương pháp độc thoại - thuyết trình trôn dày hộc lộ

những hạn chế Do chú ý đến lời thầy giáng và hoàn toàn phụ Ihuộc kiên

ihức được cung cấp nên sinh viên hoàn toàn ihụ dộng trong hoạt dộng học

lạp của mình Sinh viên không chịu khó tìm tòi nghiên cứu những vàn đồ

của hài giang

Chuyên đề đi sâu nghiên phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất

lưựng giang dạy các môn luật Đó là kinh nghiệm của giáo viên tích luỹ qua

quá m ìn h giang dạy của mình, cơ sở vật chất của lớp học và đặc biệt là lam

lý cua người giáo viên trong hoạt động giao tiếp của mình

( 'luiyên đế nêu ra bốn diều kiện chín muồi cho việc đổi mới phương

pháp giáng dạy lại Trường Đại học Luộl I là Nội Đó là:

- Cơ sớ vật ciưú nhà tnrờng ngày càng hoàn thiện (g iang đường, bàn

ghê cho sinh vicn, hục giang cho giáng viên, hệ llìông ám liiaiìh, ánh sáng,

thư viẹn, giáo ti ình v.v

()

Lực lượng giáo viên dông đảo yêu nghề và có năng lực (có phó giáo

sư, liẽii sy, thạc sỷ) Năng lực của giáo viên luôn phát triển iheo hướng di lên và k ế thừa những kinh nghiệm quý báu cuả những năm trước dây

- Có chương trình đào tạo ổn định phù hợp với yêu cầu trước mấl và lâu dài

- Xã hội có nhu cầu đà o tạo cán bộ pháp luật

Các diều kiện liên đây lạo ra những diềukiện thuận lợi co' han belli đàu cho việc đổi mới phương pháp giáng dạy các môn luậl Trong thời gian qua lừng giáo viên hoặc lổ bộ m ô n đã bước đầu nhận thức ra được những hạn c h ế cơ bản của phương pháp giảng dạy truyền thống Cũng đã có sự tìm tòi thay đổi trong đội ngũ giáo viên nhà trường Tuy nhiên, việc tổng kết những hạn c h ế của phương pháp cũ, đề ra phương pháp giảng dạy mới, hiện đại, khoa học, không phải là vấn đề dễ giải quyết

Cần Illicit phái có sự hoàn thiện về phương pháp va kỹ lluiậl giang dạy mới đáp ứng đầy đù nhu cầu của xã hội đặl ra với nhà trường Kỹ năng dạy liiiii chính là kỹ tluiậl (nghệ thuậl) vổ hình thức, mức độ, cường độ Iruycn dạt tri llure pháp lý từ người giáo viên tới sinh viên, tạo liên ở sinh viên sự chu (lộng, sáng lạo và say mê tiếp nhận các tri thức pháp lý

T h ứ hai, về chuyên đề "Đổi m ới phương p h á p giảng d ạ y m ôn hụìi hình s ự tại trường đại học luật H à N ộ i"

Trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu về phương pháp giảng dạy nói

ch u n g và giảng dạy ở dại học nói riêng chuyên đề đã đi sâu phân tích các phương pháp dạy học Đó là các phương pháp ihuyết trình, phương pháp đàm thoại (phương pháp dạy học nêu vấn đề) Tác giả xác định: Phương pháp clạy là cách thức, con đường, phương tiện để đạt tới mục đích dạy học

Phương pháp thuyết Irình là phương pháp với nội dung co' ban là Irình bày mộl vấn đề nhất địiilì dể thuyết phục những người kluíc Dạc điểm của phương pháp thuyếl trình là tính chất thông báo Irong lời giảng của giáo vién và lính chát tái liiện lại trong sự lĩnh hội của người học Trong phương pháp này chí có giáo vicn đề cập, tác động đến những nội dung giáng dạy,

lua: li ốp (liêu khiển luồng Ihỏng tin đến người học Các kien lluic dirợc giác) vien chuẩn bị sẩn cho người học , người học hoàn loàn không tự chủ trong hoạt động học tập của mình.

Plurơng pháp Ihuyết trình mặc dù có nhiều hạn c h ế nhưng lại có ưu điểm nổi bậl là cho phép giáo viên truyền đạt những nội dung lý thuyết khó, phức tạp, chứa đựng nhiều thông tin mà người học không dể dàng tìm hiếu Phương pháp này cũng cung cấp cho người học cácli llnic lư duy logic vé mọt ván dề Iihấl định, giúp người học phát triển trí tuệ và hình thành, phái

u i m phương pháp học tạp Phương pháp này có hiệu quá kinh tố cao, chí cần mọt người giáo viên có thế ihuyết trình trước một lượng sinh viên đông đảo Hạn c h ế cư bản của phương pháp thuyết trình là: Học sinh nhạn thức thụ động và lệ thuộc, ngôn ngữ nói kém phát triển, học sinh chỉ dừng lại ở trình độ lái hiện những gì dã lĩnh hội

Phương pháp đàm thoại là phương pháp dạy học nêu vấn dề, trong dó giáo viên đật ra những câu hỏi, tình huống để sinh viên lia lời và 11 ao dổi với giáo viên tranh luận với giáo viên và những sinh viên cùng tham gia buổi học Người giáo viên có vai Irò người tổ chức trong hoạt dộng giao tiếp

sư phạm dặc llừi này Trong phương pháp đàm thoại câu hỏi và lời đáp là nguồn tin kiến thức chủ yếu cho người học là sinh viên Căn cứ vào đặc điểm của các phương pháp đàm thoại khoa học, có Ihể phân biệt ba hình thức: đàm thaọi tái hiện; đàm thoại giái thích và đàm thoại ORIXTIC

Đàm thoại tái hiện là hình thức đàm thoại đơn giản nhất, giáo viên đặt câu hỏi, giúp sinh viên tái hiện những tri thức không cần suy luận, chí dựa vào trí nhớ đơn giản

Đàm thoại giải thích, minh họa có mục đích là làm sáng lỏ một vấn

đề nhất định có kèm theo minh hoạ cụ ihể cho phần giai thích Nội dung kiến thức cần học thể hiện trong hệ IhôYig câu hỏi và lời đáp đi cùng những minh hoạ cần Ihiết

Đàm thoại OR1XTIC - đàm thoại lìm lòi, pliál hiện là phương pliáp trong (tó giáo viên lổ chức sự trao dổi những nội dung tri thức bằng lranh luận giữa người thây với sinh viên và giữa sinh viên với nhau Người giao viên với vai trò lổ chức đặt sinh viên vào trạng thái căng thẳng về trí luệ,

buoc 1 1 1 ) tự mình hoặc hợp tác với người khác tìm ra lời đáp cho nluìng vấn

(le (liKú I l l ' l l ra Hệ Ihống cáu hỏi - lời đáp là nội đung chú yếu của bài học,

là nguon kicn lliức và là mầu mực của cách giái quyếl một ván đổ nhận ihức Người học không chỉ tự mình lĩnh hội dược nội dung bài học mà còn học dược phương pháp nhận thức (phương pháp học lập) và cách diễn dạt lư tưởng bằng ngôn ngữ khoa học, thích hợp Hệ thống câu hỏi định hướng tư duy cua người học , kích thích sự tìm tòi trong khoa học và ham muốn'được giai đáp Người thầy ngoài vai trò người tổ chức còn là người cố vấn, người trọng lài, trung gian hòa giái Người học Irong hoạt động đàm thoại này có

vẻ như người phát hiện, chiếm lĩnh tri thức và kỹ năng llụrc hành Người Ihay két lliúc vấn đề, củng cố sự tự lin, hứng Ihú và đánh giá sự đóng góp của sinh viên trong quá trình giải quyết vấn'đề

Phương pháp dạy học - đàm thoại có ưu điểm nổi bạt là người học (sinh viên) làm chủ trong hoại động học lập của mình, chiếm lĩnh tri thức với sự hợp tác của người cùng học.và hỗ trợ của giáo viên Người học

có niềm say mê, hứng thú trong học tập và tri thức trong hoạt động học tập được khắc sâu trong nhận thức Người học biết phát huy nội lực của bán thím trong quá trình nhận thức, tự hình thành và phát triển phương pháp học lập khoa học, liên lục, lâu dài

Tuy có những ưu điểm Irên nhưng phương pháp này cũng có hạn chế nhai clịiìh, phương pháp đàm thoại rất tốn kém quỹ thời gian trong quá trình dạy - học và do vậy cũng dường nhu' tốn kém hưn vồ kinh lế so với phương phap dạy học cổ Iruyổn (phương pháp lliuyếl Irình) Phương pháp này dại ra những yêu cẩu cao hưn cho cả giáo viên và sinh viên Những nội dung phức lạp, khó, chứa dựng nhiều thòng lin người học không dễ dàng chiếm lĩnh được bằng phương pháp này

Chuyên đề khi đánh giá thực trạng về phương pháp giảng dạy môn luật hình sự tại trường đại học luậl Hà Nội có xác định chủ yếu chúng ta đang sử dụng phương pháp thuyếl trình Phương pháp đàm thoại tuy khoa học, tiến bộ nhưng chí được áp dụng bước đầu trong hoạt động giảng dạy ở lrường ta (lo những nguyên nhân và diều kiện Iìhấl định

Phương pháp giang dạy - llmyết llình phù hợp với giai lioạn đầu cúa

Iilhi trưưng san khi thành lập cho tiến nluìng nam gan dây VI lioàn canh

thicu phong học và giáo viên Tác giá cũng khắng định pin rơn g pháp nay

CIIIIỊ! van can thiếl đe giai quyết những vấn dề khó về lý luận Nluìng quy

(lịnli cứa plìáp luật chứa dựng nlìiổu ihông tin mà sinh viên lự mình khó co

llie chiốni lĩnh dược.

Hạn chế của phương pháp thuyết trình được chuyên đề đề cập đến là: chua lấy sinh vién làm Irung lâm, chưa phái lniy sự say mê, sang lạo, tự chú trong quá Irình học tập của sinh viên, chưa hình thành và phát Iriến được ý tluìv lự học (')' sinh viên

Chuyên (lé cần nêu lên sự can thièì phai thay đổi về phương pháp gián ỉ’ (lạy các môn luật nói chung và các lnậl hình sự nói ricng Nhu' pliál biêu cua (hủ iướng chính phủ Phan Văn Khải lại lìội nghị về giáo đục (lại lun lổ t liức tại I la Nội lliáng 8 năm 2001 “ phưưng pháp dạy và học là khau yếu nhái cua các Irường dại học của nước la hiện nay”

Đổi mới về phương pháp dạy môn luật hình sự đặt ra những yèu cẩu

+ Thay đổi cách quản lý và đánh giá kết quá học tập của sinh viên

Vồ phương hướng đổi mới phương pháp giảng dạy môn luật hình sự chuyên (lè nhấn mạnh đến ba biện pháp cụ thể sau đây:

+ Kết hợp chặt chẽ giữa phưưng pháp thuyết trình với phương pháp (làm thoại và tùng bước đưa phương pháp đàm ihoại làm chủ yếu;

Phương pháp tlniyếl trình đã là phương pháp giang dạy Iruyền thống

và đang là phương pliáp giảng dạy chủ yếu, cơ ban trong lrường đại học Luạl 1 là Nội Việc chuyển đổi ngay sang phương pháp giang dạy mới là mọt việc làm khó khăn cho cà người giáo viên và sinh viên vì phương pháp giang dạy mới có yêu cầu cao trong khâu chuẩn bị Căn cứ vào hoàn cảnh

cụ Ihế của trường ta thì việc chuyển đổi cần có một lộ liinh bao gồm những bước di cụ tlie và thích hợp

Ly luạn khoa học luật hình sự bao gồm hai phần: phần chung và phần các lọi phạm Phương pháp đà m llioại có thể áp đụng với loàn bộ của phần các tội phạm Phần chung có thể kết hợp cả hai phương pháp Ihuyết trình và đàm thoại để giảng dạy Phương pháp ihuyết trình dùng để giảng dạy những phan lý luận khó, nhiều thông tin, sinh viên khó có thể tiếp lục một cách tự lực

Để phương pháp đàm Ihoại có két quả mong muốn ihì giáo viên cần

có sự cluiẩn bị kỹ cho buổi học, tổ bộ môn có chương liình thích ứng và nhà trương lạo diều kiện thuận lợi về cư sở VỘI chất cho lớp học

+ Sử dụng các phương tiên kỹ thuật hiên dại phục vụ việc giảng dạy.Các cống cụ hỗ trợ giang dạy có hiệu qua nhất định đối vói chai lượng giáng dạy Việc sử dụ ng các phương hiện kỹ thuật như băng đĩa ghi hình có thể giúp sinh viên liên hệ giữa lý luận với thực tiễn vi mội trong

n h u n g hạn c h ế của sinh viên luật hiện nay là thiếu kiến thức tliực tiễn

+ Nâng cao tính lích cực của sinh viên bằng phương pháp hướng đẵn sinh viên nghiên cứu kh oa học

N ang lực lự học, lự nghiên cứu là một điểm yếu trong kết qua giang dạy , vì vậy đổ phát huy sự tự chủ nắm bắt các tri thức khoa học và rèn luyẹn kỹ năng nghiên cứu càn tổ chức cho sinh vicn bát đầu nghiên cứu khoa học

Đổi với môn luật hình sự cả trong phần chung cũng như phần các lội phạm có ihể ra các dồ lài ihích hợp để sinh viên nghiên cứu Kết qua liếu luận được lính vào kết quả ch un g của cả môn học

Thơi gian d i u a n cho buổi học của sinh viên lrường la qua đanh gia chung lã khôn g nhiêu Nghiên ciríí khoa học lạo thói quen chủ dộng ùm kicm tìii liệu, phái huy cao độ lính độc lập Irong ÍU' duy, hình tlùmlì kỹ năng giai quyeì những vấn đề thực tiễn dặt ra.

C huyên đề đã tham khảo nhiều tài liệu để xác định nội dung, bản chat , đặc đ iểm của các phương pháp giảng dạy đại học, xác định sự cần Ihiốl phai đổi mới vồ phương pháp cũng như mộl số biện pháp thích dụng cho áp đụ ng phương pháp giảng dạy tiên tiến cho luật hình sự trong trường đại hoc luật I là Nôi

T h ứ ba, về chuyên đề "Dổi mới phương pháp thảo liiận (Semina)

m on luật hỉnh sự Ironíị trườnịị dụi học Luật Hà Nội".

T h a m gia viêì chuy ên dồ này có hai lác giá: ThS Hoàng Văn Hùng

và ThS Ngọ Duy Hiểu

Vú hùi viết của T/is H o à n g Văn Hừng:

Giang dạy trên lớp và hướng dẫn thảo luân là hai hoạt động giáng dạy chú yếu cùa Irường đại học luật Hà Nội Bên cạnh hoạt động này sinh viên của trường còn học lập bằng các hình Ihức khác như kiến lập lại Irường (món pháp y) hoạc thông qua hoạt động thực lập lại các địa plurưng

I lưỡng dẩn lliáo luận có lác đụng to lớn trong việc củng cổ các kiến thức sinh viên đã học irên lớp (Ihông qua các buổi giảng) cũng như thòng quit vice lự nghiên cứu giáo Irình, qua Irao đổi với bạn bò, qua các kênh thòng tin khác Không những chí củng cố kiến thức mà sinh viên còn luôn được bổ sung kiến thức vì hài giảng trên lớp dù giáo viên cố gắng đến đâu cũng thể irình bầy lất cả những vấn dề hoặc các khía cạnh của vấn đề Hướng dẫn thao luận cũng uốn nắn những nhận thức sai lạc của sinh viên vì

do lưựng kiến thức thu lượm nhiều nên không thể tránh được sự lầm lần Qua các buổi hướng dẫn thảo luận sinh viên sửa chữa những nhận thức sai lạc cúa ban ihán.Tại chuyên đẻ lác giá nhấn mạnh việc áp dụng các phương plìap giang (lạy tiên tiến, khoa học phát huy được tư duy sáng tạo của học sinli ứ moi n ươ ng hướng đần lluk) luận là tlniặn liện nhái Nó khác với cát' buổi giang trên lớp, nơi giáo viên trinh bầy bài giảng của mình, học sinh

lìglie giáng va ghi chép.Kát II khi cỏ sự Irao đổi trực licp giữa người giáo

vicii và siiil) viên Chí khi có vấn đổ bức xúc nhất định sinh viên mó'i yêu

cãu giáo vién Irình bày lại hoặc làm rõ hơn vấn dề đã được nèu ra llưóng

dán Iháo luận không chí cung cấp kiến Ihức cho sinh viên.Thông qua các

buoi hướng dần thao luận sinh viên cũng hình thành phương pháp sáng lạo

và bước đáu hình thành phong cách nghiên cứu khoa học của mình Nó hình

thành cách tự học và sự học lập không gián đoạn trong suốt cuộc đời của

mình sail này Hưóng dẫn tháo luận cũng tác động đến người giáo viên

hướng dẫn thảo luận Họ phát hiện những nội dung kiến thửc cẩn bổ sung,

những vấn đề Ihực tiễn cần lý giải.Hướng dẫn Iháo luận là hoạt động giao

liếp sư phạm mà trong đó cả giáo viên và sinh viên đều thu hoạch những

kicn thức bổ ích cho mình Qua hướng dẫn'thảo luận nhân cách của người

giáo vién, lính lích cực trong học tạp nghiên cứu của họ ảnh hưởng trực tiếp

tiến sinh viên llình bày lại hoặc làm rõ hưu vấn đế dã đưực ncu ra

Chuyên dề có dồ cập đến những hạn c h ế ảnh hưởng đến chái lượng

giáng dạy nói chung và việc áp dụng phương pháp giảng dạy mới nói riêng

Đó là:

Sô tiết dành cho thảo luận còn quá ít (trong tỷ lệ với số giờ của bộ

môn luật hình sự);

Số sinh viên mỗi buổi thảo luận còn quá đông (la vẫn thao luận cho

cá mội lớp với số lượng từ 60 đến hơn 80 sinh viên);

Viẹc 1)0 li í bàn gh ế cho giáo viôn và học sinh như hiện nay lạo sự

cách hiệt tưưng đối giữa giáo viên và sinh viên Cách bố trí này ảnh hưởng

đến chai lượng cá buổi hướng dẫn thảo luận và việc áp dụng các phương

pháp tiên tiến

- Việc bố trí 2 giáo viên hướng dẫn thảo luận đưa lại kết quả rất khả quan, nhưng do điều kiện về số lượng giáo viên nên hiện nay nhà trường đã

khôn g duy í lì được

Tổ hộ môn luậi hình sự cũng như giáo viên hướng dần thao luận

chưa cỏ (lau 1 1 1 ' Ihừi gian , công sức cho việc chuẩn bị hướng dẫn ỉ hao luận

Việc đánh giá kết qua học lập của sinh viên thông qua các buổi

hướng đần thao luận còn hạn chế

- Chuyên đề đã CỈLÌC rứt từ Ihực tiễn hướng dẫn tháo luận bộ môn luật hình sự trong nhà trường và xác định phưưng pháp hướng dẫn thao luận cho

sinh vién vẫn là phương pháp một chiểu khi giáo viên đặl cáu hỏi và sinh

vién Irá lơi Các câu hỏi hướng dần thao luận luy có sự chuẩn bị cùa giáo

viên nhưng rất ít khi được thống nhất trong tổ bộ môn luật hình sự và cung

cáp trước sinh viên

Việc dể sinh viên đặt câu hỏi và nêu thắc mắc để các bạn trong lớp

cùng giáo vien hướng cỉăn thao luận giải đáp rất ít khi được áp dụng Các

bài lập ihực liỗn cũng hầu như không dược chuẩn hoá lừ trước mà chí là sự

sưu tầm, (lịnh hình từ giáo viên hướng dẫn thao luận

Để cỏ thể áp dụng được phương pháp giảng dạy tiên tiến cẩn phái có

lập cáu hói và bài tập chuẩn được thống nhất trong tổ bộ môn luật hình sự

và cung cấp inrớc cho sinh viên Phương pháp giáng dạy tiên tiến: cho sinh

viên ngliicn cứu một vấn đề và trình bày trên lớp thảo luận hầu như chưa

được áp dụng Phương pháp này không những tạo ra sự tự chủ của người

học mà còn hình thành khả năng hùng biện (trình bày vấn đề mội cách khoa

học) Nó kích thích sự lìm lòi liên tục ở sinh viên liên quan đến những nội

dung kiến thức dang học tại trường

Tóm lại: Phương pháp hướng dẫn thảo luận lấy sinh viên (người học)

làm trung tâm là phương pháp thích ứng, tiên tiến, khoa học, có thể phát

huy hết sự nhiệt tình, hứng thứ, ham hiểu biết ở sinh viên Phương pháp này

cũng hình thành nhân cách độc lập, sáng tạo, tự chủ nơi người học và hình

thànlì phương pháp học liên tiến, lự học và học tập không ngừng

Tuy nhiên, đổ áp dụng phương pháp giảng dạy mới này cho bộ môn

luật hình sự chuyên dồ cũng xác định những kiến nghị như điều kiện cần

Ihiel cho phương plìáp mới

Các biện pháp dó là :

( 'an xay dựng mội lặp can hỏi và bài lặp chuẩn cho các buổi huống

dân tliao luận Cùng với càu hỏi và hài tập này là ban hướng dần chuẩn bị cho buổi thao luận Trong đó có xác định những trọng lâm của chưưng, bài thao luận và những tài liệu lliam kháo

- Cán lăng số giờ (tiêì) thao luận trong tổng thể số giờ giảng dạy của

Từng bước giảm dán số sinh viên trong các buổi thảo luận đế đại

(IỐII s ố lượng phù h ợ p nhất là từ 2 0 liến 25 sinh vicn c h o m ộ t lớp lliào iuận

- Cẩn có sự cải ticn và cách bố trí bàn của giáo viên và học sinh trung các buổi hướng dẫn thảo luận

- Trong thời gian học môn luật hình sự đưa sinh viên di kiến tập tại các phiên tòa xét xử , trại giam

vo hùi viết của ThS NiịỌ Duy Hiểu:

Các vãn kiện của Đáng và pháp luật của Nhà nước cộng hoà xã hội chù nghía Việl Nam irong những năm qua nhấn mạnh đến nội dung đổi mới giáo dục, trong đó có giáo dục đại học Việc đổi mới là yêu cầu cấp ihiết trong xã hội ta hiện nay vì chất lượng giáo dục, đào tạo của la còn rất khiêm tốn , chưa liếp cận được trình độ chung trong khu vực và trôn th ế giới Mặt khác nó cũng chưa đáp ứng toàn diện và đáy đủ của các yêu cầu ngành nghề trong xã hội

Chuyên dề phân tích các đặc điểm và yêu cầu của giờ thao luận Irong chương liiiih đào lạo chung của nhà trường Giờ Ihao luận là nơi sing lu>ại

lặp the cùa gi á o viciì và sinh vicn với mục đích nílng cao, bổ Sling kiên 1 hức,

phong phú hóa tri Ihức của mình Kiến thức của bài giang chí là kicn lluic ban đáu, cẩn mở rộng liên hệ so sánh trong một diễn dàn dân chủ là giờ

th.ii> hum Cìió' iliáo luạn giúp sinh viên hình iliànli và liuàn lliiẹn III dial Iiglic Mgliiệp của Iiiìnli Nghe luật yên cầu những phẩm chất mạnh dạn, lự till, ilién (lai gáy gọn và lính hùng biện cao Trong giờ lliáo lnạn (lán clnì, slít lliu hút của hoại dộng học tập cùa sinh viên có thể nâng cao Không khí thi dua giữa các sinh viên trong lớp dược phái huy Giờ tháo luận góp phần cùng cố quan hệ thầy - trò, phái triển nhân cách của sinh viên Không chí sinh viên được củng cố kiến thức mà thông qua giờ ihảo luận giáo viên cũng phát hiện những lỗ hổng kiến thức của mình để kịp thời hoàn thiện Thông qua giờ tháo luận sinh viên đã bước đầu tự đánh giá dược những ưu, khuyóì diem của mình về phương pháp học, diễn đạt, về mức độ nhạn thức,

lừ (ló lự hoàn thiện mình

Giờ tlìảơ luận trong trường la đã dóng góp vào thành tích giáo dục, đào lạo chung Tuy nhiên, chúng hộc lộ những hạn chế nhất định Đó là: Sổ

liéì dành ch o lliáo luạn còn íl, c ó XII hướng bị cắl xén, số sinh viên Iham gia

buổi thảo luận cho nén chuẩn bị và liến hành giờ tháo luận còn nhiều hạn chế, phương pháp hướng dẫn tháo luận còn đơn điệu, sư sài Mộl bộ phận sinh viên cũng chưa thực sự được coi trong giờ thảo luận Nó dãn đến việc chuẩn bị cho buổi tháo luận không kỹ càng, chu đáo

Chuyên đề có điều tra xã hội học sơ bộ sinh viên đánh giá ve giờ llìáo luận và khẳng định những hạn c h ế trên đây Tác giả kêì luận nhược điểm lớn nhát của giờ thảo luận là chưa cho sinh viên là chủ thể tiling tàm của hoạt dộng dạy học Giờ thảo luận chưa thực sự là diễn đàn dân chủ để sinh viên trinh bày quan điểm của mình

Về phương châm đổi mới tác giả đề cập đến việc đổi mới về phương pháp là phải chuyển lực của quy trình dào tạo từ việc lấy người thay làm trung tâm sang lấy sinh viên làm trung tâm Để tạo điều kiện chơ phưưng pháp khoa học, tiên tiến này, chương trình đào tạo của nhà trường cần đổi mới trình độ của giáo viên cần nâng cao Đổi mới về phương pháp cũng cán

k ế thừa những hạt nhân hợp lý của phương pháp hiện lạ/

( a t giải pháp cơ bán cho phương pháp ihảo luận mới la :

- Tổ bộ môn xây dựng bộ câu hỏi và bài lập chuẩn;

- Xác (lịnh rõ trách nhiệm của giát) viên và sinh viên;

- Đổi mới cư bán phương pháp tháo luận;

- Chia nhỏ lớp thao luận và lăng cường đội ngũ giáo viên;

- Sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại cho giờ thảo luận

T h ứ tư, về chuyên đề "Đổi mới phương p h á p nghiên cứu khoa hục pluic vụ cho việc giảng ílạy m ô n luật hìnli Sỉ/'.

Chuyên d ề của tác già gồm hai pliần: Phần thứ nhất xác định yêu call

của việc dổi mới và phần thứ hai đề ra những phương pháp nghiên cứu khoa học mới phục vụ việc giang dạy môn luật hình sự

Dù liìnli ihức giảng dạy môn luật hình sự có đa dạng, tiên liến khoahọc đến dâu thì người giáo viên và sinh viên đểu phải có hoạt dộng chuẩn bịcho việc giảng dạy và học tập Công việc chuẩn bị càng đúng hướng và chudáo càng đem lại chất lượng cao cho mỗi buổi giảng dạy cũng như cho cákhoá học về một môn học nhất định Trong hoạt động giảng dạy của giáoviên không thể thiếu được hoạt động nghiên cứu khoa học Việc nghiên cứukhoa học chí đem lại kết quả tốt khi có định hướng đúng và phương pháptiên' lien hiện dại Chuyên đố xác định do sự phái triển cùa khoa học kỹIhuậl nên lượng thông tin ngày nay Irong xã hội rất đa dạng và ớ những 1 'luíllượng khác nhau Cách nghiên cứu khoa học của giáo viên nếu chí dựa vàogiáo trình, một số lài liệu tham kháo nhất định, một vài vụ án thực tiễn nhấtdịnlì đổ phục vụ cho việc giang dạy môn luật hình sự vừa không đáp ứngđược yêu can về chấl lượng giáng dạy, vừa không có khá năng áp dụngphương pháp giảng dạy liên tiến khoa học Lượng thông tin từ phương pháp

cũ không nhiều làm cho buổi giảng dạy đơn điệu, khô cứng, nghèo nàn và

lạc hậu Chúng không kích thích sự tư duy sáng tạo, sự ham hiểu biết ở sinh

viên làm cho họ lạc hậu so với thời đại, xa vời thực tiễn, khi liên hệ với Ihựctiễn thì lúng túng và không phát đirợc kiến thức đã học Đổi mới phươngpháp nghiên cứu khoa họ phục vụ giáng dạy môn luật hình sự trước hết làdổi mới ở khâu thu thâp thống tin và d ề i-mới phương pháp xử lý thông Iin

' T H Ư VI Ệ N

TRƯỜNG ĐAI HOC LŨẬĨ HÀ NỘI

Thong tin thu llìập trước đây phục vụ giáng dạy môn luật hình sự lifting (lối hạn hẹp, không đủ đổ cho người giáo viên nghiên cứu Mở rộng Mgiión lliong til] lrước hết xuãì phái lừ các cư sù' dữ liệu sau:

Các vail bail pháp luật hình sự ra dời Irong lliời kỳ phong kien, lliừi

đ ế quốc thực dân Pháp, Mỹ, các văn ban của nhà nirớc Cộng hoà xã hội chủ nghía Việt Nam;

- Giáo trình luật hình sự cảu các cơ sở đào tạo chuyên ngành luật

kh ác nhau;

- Các kết quả nghiên cứu khoa học công bố trên các tạp chí chuyên ngành như lạp chí toà án, luật học, kiểm sát, Nhà nước và pháp luật, nghề luặl , lập pháp

( 'ác sách chuyên khảo về luật hình sự;

- Sách va tạp chí chuyên kháo của nước ngoài;

- Các hổ sơ vụ án;

Sử dung Ihông tin trên mạng bao gồm cả Ihông lin trong nước va nước ngoài;

- Thông tin lừ việc tham dự trực tiếp các phiên toà xét xử

Khi (iã có những thông tin cần thiết người giáo viên phai vận dụng những phương pháp khoa học để nghiên cưíi phục vụ việc giảng dạy môn luíii hình sự Các phương pháp cư ban của việc nghiên cứu khoa học là: Phương pháp tổng hợp, phương pháp phán lích, phương pháp so sánh luậl, phương pháp lịch sử

- Đối với phương pháp tổng hợp giáo viên không chỉ thu thập Ihông tin mà còn sấp xếp theo những nội dung nhất định Khi sắp xếp cũng tiến hành lựa chọn thông tin để những thông tin đưa vào hài giảng phù hợp ở mức cao nhất với những nội dung của những vấn đề nhất định Thông lin phái đáp ứng các yêu cầu: khoa học, điển hình, phù hợp với lý luận và lliực

liễn.

- v ề phương pháp phân tích thông tin theo các nội dung cửa hài

giáng phái phân lích các ván đề liên quan đến thông tin vì vậy thông tin cần bám sál với thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm, tạo ra sự thu hút, hấp đần sinh viốn trong hoạt độ ng học lập của họ

Ve phương pháp so sánh luật, chuyên dề xác định trước dây ta mới dừng lại ớ việc tìm ra sự giồng nhau và khác nhau giữa luậl hình sự của Nhà nu'o'c Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việl Nam với mội số luật hình sự của các nước (chú yếu là các nước XMCN) Việc so sánh này còn nhiều hạn chế, chua nêu ra được cơ sở xuất phát các quy định của luật hình sự nước ngoài, chưa ihể hiện bản chất của vấn đề Chuyên dề nêu rõ cần phải so sánh rộng

về phạm vi và sâu về bản chất của các quy (tịnh Có như vậy lư liệu cho bài giang mới có chất lượng cao, da dạng, phong phú

- Về phương pháp lịch sử tác giả đề xuất cần nghiên cứu đánh giá các

bộ luật Hống Đức, Gia Long, Trung kỳ năm 1933, Bắc kỳ năm 1919, Nam

kỳ 1912 Không chí dừng lại ở nội dung mà cần đi sâu vào hoàn canh ra đời các: hộ luậi hình sự hoặc các văn bán pliáị) luậl hình sự này

T h ứ n ă m , về chu yên dề "Đổi mới nội dung và hình thức thi, kiểm 1 1 ( 1

trong (lào tạo cử nhún luật".

Với mục đích nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới nội dung và hình thức thi, kiểm tra là hoạt động cần thiết trong quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy đại học Thi và kiểm tra nếu đánh giá đúng và đầy đủ kiến thức của sinh viên sẽ có hiệu ứng tích cực thúc đẩy năng lực học lập và nghiên cứu của sinh viên Sinh viên qua kết quả thi của mình trực tiếp điều chỉnh các phương pháp học lập để nâng cao kêì quả trong những kỳ thi liếp theo nh ằm đạt kết quả ming muốn cho cả quá trình học đại học của mình, lạo đà cho các chương trình đào tạo irên đại học Ngược lại nếu llii và kiểm tra đánh giá kết quá học tập không chính xác, công bằng sẽ có kết qua liêu cực Sinh vién sau dó có thể sẽ không lích cực học tập và nghiên cưu khoa

học

Nội dung và hình thức thi cũng ánh hưởng không nhỏ tới phương pháp giảng dạy của giáo viên Đổi mới nội dung và hình thức thi là sự dổi

moi cách đánh giá kết quá học lập của sinh viên, một đòi hỏi bức thiết của đổi mới phương pháp dạy học.

Chuyên đồ xác định hình thức thị, kiểm tra viết hoặc vân đáp có nliicLi han chế: không phát huy dược năng lực sáng lạo của sinh viên, chí có llk giới liạn ớ mọt số vãn dè nhất định, thiên về kiểm Ira kiến thức học

l lì nọc, lạo diều kiện mhất định cho hiện lượng không Irung thực irong Ihi, kiem Ira I lình thức thi, kiểm tra viếy hoặc vấn đáp cũng ít hiệu quá về kinh tế: Giáo viên phai đòi hỏi thi hoặc chấm thi nhiều ngày, tạo tàm ỉý mội mỏi, nham chán khi cứ phải chấm những bài thi gần giống nhau hoặc nghe những cáu trả lời tương tự từ sinh viên Hình thức thi và kiểm ira irên cũng gây ra những khó khăn nhất định cho hoạt động quản lý và tạo những kẽ hớ nhài định cho việc đánh giá kết quả học tập không khách quan, công bằng

( ’luiycn đề xác định yêu cáu của hình thức thi và kiểm ira mới là: Phái kiểm tra bao quát cả chương trình học của một môn học, không đòi hỏi học thuộc mà (lòi hỏi xác (tịnh ban chất của vấn đề, phân loại chính xác học lực của sinh viên theo thang điểm 10, hạn ch ế các hiện tưựng liêu cực, khong khách quan, không còng bằng trong đánh giá kết quả học tạp của sinh viên

Với những yêu cầu như vậy lác giả chuyên đề khẳng định cần đổi hình thức thi, kiểm tra trước dây sang hình thức thi trắc nghiệm Đế hình Ihứe thi trắc nhiệm có hiệu quả cao nhất cần có giai đoạn chuyển liếp, trong

đó hình tliức thi kiểm tra là bán trắc nghiệm kếl hợp với hình thức thi cũ

Đối với thi vấn đáp trong bước chuyển tiếp trung gian này các tổ bộ môn chuẩn bị câu hỏi và đáp án chi tiết với thang điểm cụ cụ thể Giáo viên hỏi ihi nghiên cứu các câu hỏi và (láp án này trước khi thi, kiểm tra Các câu hỏi thêm cũng cẩn được thống nhất trước khi thi, kiểm tra Biên ban, phiếu điếm, phần chuẩn bị của sinh vicn phai được lưu lại trcn mẫu giấy llìống nhái, lạo clicu kiện cho hoạt dộng quán lý, thanh Ira thi và kiổm Ira

Đối với hình thức thi bán irắe nghiệm, ngoài việc xác định các câu trả lời có san là đúng hay sai, sinh còn phải giải thích lại sao Hình thức thi

b;in Irắc nghiệm hạn ch ế được hiện lirựng “học tít, học v c r cũng như hiện

tượng lieu cực khác trong hoại động thi, kiổin tra

I lình thức thi, kiểm tra bán trắc nghiệm là cầu nối cho hình lliírc thi, kiém tra trác nghiệm Hình thức ihi trắc nghiệm có ưu điểm: Phạm vi kiểm ira kiến Ihức bao trùm loàn bộ chương trình học tập của một môn học cụ the, chống hiện lượng quay cóp đánh giá chính xác kết quả kiểm tra với sự phan hoá cao, sai sót trong chấm thi được hạn chế, tiết kiệm thời gian Ihi và

chain thi, cho phép áp dụng phương liện kỹ thuậl hiện đại để lự độn g hoii

Thí sinh irá lời bằng cách đánh dâú vào ô in sẩn

- Chấm điểm bằng hai cách: Sử dụng máy hoặc chấm Ihiì công

Ve hình thức thi có thể lổ chức cho sinh viên thi liên máy tính, ihi trên giây mẫu in sẩn hoặc thi theo nhóm

Cùng với việc đổi mới phương pháp giáng dạy, việc đổi mới nội dung

và hình Ihirc thi và kiểm tra sẽ góp phần không nhỏ nâng cao chất lượng đào tạo tại trường đại học

Bằng các hình thức khác nhau, nhóm tác giả của đề tài này đã đưa ra những đánh giá sát thực về thực trạng phương pháp giáng dạy môn luật hình

sự ớ lrường ta, phàn tích ưu và nhược điểm của từng phương pháp dạy học

lừ cực láy người dạy làm trung líun chuyển sang lấy người học làm trung lâm Trong các chuycn dề của mình, các lác giá cũng cho rằng việc chuyển dổi phương pháp dạy học lừ phirưng pháp Iruyền thống (Iruyền thụ một chiêu) sang phương pháp đàm thoại không phải là việc làm một sớm, một chiêu mà nó cần đi từng bước vững chác, vừa chuyển vừa rút kinh nghiệm, phương pháp mới phải áp đụng dần cùng phương pháp cũ Để cuộc cách

mang vc phương pháp giang dạy ở trường la thanh còng vàn dé dại ra là pliai có sự nồ lực mạnli inẽ lừ phía nhà iruờng về chủ I rương, biện pluíp và lăng cirờng cơ sở vật chất, dồng thời nêu cao linh ihần trách nhiệm của mỗi giáo viên và loàn Ihể sinh viên.

Tuy nhiên, đề tài mới chỉ là sự nghiên cứu bước đầu của tổ bộ môn

Vì vậy, mặc dù dã có nhiều cố gắng, song đề tài vẫn khó có thể tránh khói nlnmg Illicit sót Nhóm tác giả 1'ât mong có sự góp ý kiến chân thành của các (lồng nghiệp

PHẦN THỨ HAI

CÁC CHUYÊN ĐỂ

VẤN ĐỂ HOÀN THIỆN PHƯƠNG PHÁP VÀ KỶ NĂNG

GIẢNG DẠY CÁC MÔN LUẬT

TíS' N g ô Nịỉọc T h ủ y - C h ủ n h iệ m K h o a T ư p h á p

Trong suôi 20 năm qua, vấn đề hoàn thiện phương pháp và kỹ năng giảng dạy các môn luật đã dược các giảng viên tnrờng Đại học Luật Hà Nội tháo iuạn sôi nổi tại các Hội tháo khoa học từ cấp Bộ môn, cấp Khoa và cấp

1 rường Đé tài thảo luận thiết thực và bổ ích này nhiều khi còn “bùng nổ"

giữa cá nhân các giang viên

Với 20 năm tổn lại và phát triển, các giảng viên nường Đại học Luật

Ha Nội dã áp dụng các phương pháp và kỹ năng giảng dạy nào trong các món luậiV Với khuôn khổ bài viếl này, chúng lôi chỉ muốn Irá lời câu hỏi nói Irên bàng những ý kiến ngắn gọn sau dây:

Có thể nói cho đến nay, tnrờng Đại học Luật Hà Nội chưa có tổng kết chính llúrc vê vấn để áp dụng phương pháp và kỹ năng giảng dạy các môn

luật T uy nhiên, có một điều mà giói “luật h ọ c ” ai cũng thừa nhận là:

Trường Đại học Luật Hà Nội hiện đang có một đội ngũ giảng viên có tay

nghề cao, có uy tín rộng rãi trong giới “luật” Việt Nam và Quốc tế Sinh

vicn Đại học Luật sau khi ra trường được coi là những cử nhân có nhiều hứa hẹn trong hoạt động nghề nghiệp Tấl cả những diều nói Irên đủ nói lên rằng ở lrường Đại học Luật có cái gì đó đáng ghi nhạn về phương pháp và

ky Măng giáng dạy luật

Nếu chúng la coi dạy học là một loại hình hoại động đòi hỏi cao về nghệ thuật hùng biện (dạy học là một nghệ thuật), thì hoạt động giảng dạy pháp luậl, nghệ thuật hùng biện lại càng đòi hỏi khắt khe Bởi lẽ để luật pháp đi vào lòng người, để bài giảng luật đi vào lòng sinh viên, khơi dậy ỏ

họ lính sáng lạo, sự tôn trọng và lòng dũng cảm bảo vệ pháp luật, báo vệ cóng lý, chấl hùng biện trong nghe nghiệp, ngoài cái “/ý” của luật, vấn đổ

nghệ liniật truyền đạt, kiến thức xã hội sâu sắc, thực tiền pháp lý phong

phú, đạo đức, lác phong của người thầy, luôn luôn là những ván dề hức:

Xlie đỏi hỏi các giáng viên luậl phái tích lũy, xử lý mộl cách linh hoại, lói CLIOII va ilmyct phục trong quá Irình giang dạy Dạy luật không phai chí nhăm cung cấp thông ùn, hiểu luật, làm theo luật mà còn nhầm tạo cho sinh vien khá nang dộc lạp, sáng lại) khi nghiên cứu và áp dụng luạl Dạy luạt hom nay là nhằm tạo cho ngày mai nhũn g luặl gia có (III khá năng giúp Nhà nước kiến tạo một trật lự xã hội an loàn, văn minh và liến bộ, lạo ra những thế hệ chuyên gia giỏi irong việc giữ gìn kỷ cương phép nước, có đủ khả năng hùng hiện trong việc thuyết phục mọi người sống và làm việc theo phap luạl Với những tiêu chí quan trọng trong việc dạy luật như vậy, cluing lôi cho rằng vấn đề phương pháp và kỹ năng dạy luật luôn luôn là những vấn đề quan trọng hàng ngày của giảng viên Đại học Luật Hà Nội.

Phương pháp và kỹ năng giáng dạy luật là một bộ phận hết sức quan irọng của quá trình giảng dạy pháp luật Phương pháp và kỹ năng giảng dạy luạl gán bó mộl cách hữu cơ với nội dung, chương trình dào lạo cũng như chát lượng dà o lạo cử nhân luật Phương pháp và kỹ năng giang dạy luạl chí mới là một mặt của phương pháp dạy học và quá lrình dạy học Vổ nguyên lắc chung, phưưng pháp dạy học là phương pháp của hai chủ thể (lliầy và irò): phương pháp giang dạy của giảng viên và phương pháp học tập của sinh viên Phưưng pháp dạy học liên tiến, hiện đại là yếu lố quyêì định chất lượng đào tạo Trong khuôn khổ của bài viết này, chúng tôi không đề cập đến phương pháp học của sinh viên, mà chỉ đề cập đến phương pháp dạy luại của giảng viên

Phương pháp dạy học và phương pháp dạy học luật về thực chất là thống nhất với nhau Tuy nhiên, trong cái thống nhất chung, chúng ta thấy phương pháp dạy học luật vẫn có cái gì đó rất riêng, rất dặc llùi bởi lc pluíp

1 Iiậi là phương tiện vận hành và tiiồu khiển sự hoại động nhịp nhàng của toan nhiều xã hội Như vậy khi nói về phương pháp và kỹ năng giang dạy các môn luật, chúng la cũng chỉ mới nói về phương pháp và kỹ năng liên nguyên lý dạy học nói chung

Đi vào từng lĩnh vực pháp luật cụ thể, cluing la mới lliấy mỗi mội ngành luậi (môn luật) đều đòi hỏi ở người giảng viên những phương pháp

và kỹ năng giảng dạy cũng như chất hùng biện khác nhau Điều này có nghĩa là không thể đồng nhái phương pháp và kỹ năng giáng dạy môn luậl

hình sự với phương pháp và kỹ năng giáng dạy các môn luật dân sự, kinh tế, hành chính và hôn nhân gia đình

Co Ilic nói trong lliời gian 20 năm ra dời và phái triển, ở Irường Đại học Luật I là Nội phương pháp dạy học luật luôn luôn được quan tàm chú y đặc hiệt (Ban giám hiệu, Khoa, Bộ môn và cá nhân các giang vicn) Cùng với sự trưởng thành cùa nhà trường, của đội ngũ cán bộ giảng dạy, phương pháp va kỹ năng dạy học luật cũng không ngừng được đổi mới và hoàn Ihiẹn Tuy nhiên, cũng cần nói rằng sau khi trường Đại học Luật đưực thành lập, do thiếu tài liệu tham kháo (các văn bán pháp luật và các sách chuyên khao trong và ngoài nước), thiếu hệ thống giáo trình hoàn chính và đồng bộ, nên việc giảng dạy các môn luật hầu như đựợc áp dụng chung một phưưng pháp 1 nang lính truyền thống: phương pháp thuyết trình (độc thoại - Ihầy thuyết trình, phân tích, sinh viên nghe và ghi chép) Phương pháp thuyết trình irong thời kỳ (láu có the nói là khá thích hợp với nội dung, chương trình giảng dạy cũng Iilnr năng lực của giảng viên Thông qua lời trình bày (phan lích, giái Ihích nội dung hài học) có sự bám sát vào giáo án ti ã chuán bị kỹ lưỡng, giáng viên giúp sinh viên nắm bát dược nội dung cư bail của bài học, nguồn lài liệu cần nghiên cứu Do có giáo án chuẩn bi sẩn nên giáo viên khá chủ dộng trong giảng bài (thuyết Irình bài giáng) hướng sinh viên về một nội dung đã xác định sẵn Có thể nói phương pháp llniyếl liình buổi dầu rấl phù hợp với đội ngũ giảng viên còn trẻ về tuổi đời cũng như tuổi nghề của nhà trường Tuy nhiên, đối với sinh viên, phương pháp thuyết

trình (dộc thoại) lại thể hiện rõ những hạn chế nhất định Do chăm chú nghe tháy giảng (lliuyết trình) nên học sinh phải thụ động ghi nhận những thông tin đo thầy cung cấp Họ chí cắm cúi ghi chép những lời tháy giảng mà

khóng kịp “cảm n h ậ n” hốt những ý tứ sâu sắc, sinh động của vấn đề, dần

đủn đốn sự tlui dộng trong nhận Ihứe và sáng lạo của sinh viên.

Trong giảng dạy luật, phương pháp ihuyêì irình mội khi được phối hợp một cách hợp lý với các thủ pháp phân tích, so sánh, tống hợp, cũng lạo ra những hiệu quả tích cực của bài giảng Tuy nhiên, điều này lại phụ thuộc vào chấl hùng biện hay kỹ nãng giảng dạy của mỗi giảng viên Trong giảng dạy luật, phương pháp và kỹ năng giảng dạy gắn bó mật thiết, hữu cư với nhau Phương pháp dạy luật ở bâc đại học được hiểu là những cách thức

mà người giang truyền thụ các tri thức pháp lý tới sinh viên, nhằm hình lliành ỏ' họ những nhận thức và hành động đáp ứng các tiêu chuẩn của một

cứ nhan luật Tuy nhiên, các cách thức truyền thụ kiến thức pháp lý có thể dược các giáng viên hiểu và làm như nhau song kết qua hay cò n gọi là chất

lượng bài giang của mỗi giáng viên lại khác nhau Điồu này nói lên lang trong dạy luẠl, kỹ năng kỹ xáo truyền đạt các tri thức pháp lý cụ thể tới sinh vien của mỗi một giáng viên dóng một vai trò hết sức quan trọng

Theo chúng tôi, kỹ năng dạy luật chính là kỹ Ihuậl (nghệ thuật) về hình Ihức, mức độ, cường độ truyền dạt các tri thức pháp lý lừ giáng viên đến sinh viên, tạo nên ở sinh viên sự chủ động, sáng tạo và say mê tiếp nhận các tri ihức pháp lý tại giang đường Nói cách khác, kỹ năng dạy luật là kỳ thuật làm cho sinh viên hiểu luật và biết vận dụng luật một cách sáng lạo ngay (rong và sau khi kết thúc bài giảng

Có Ihổ nói, để có một kỹ năng dạy luật Ihuđn Ihục, phù hợp với cá nliàn, mỗi mọt giang viên Đại học Luật Hà Nội đều phai trai qua quá trình ròi 1 luyện, lliể nghiệm, gian khổ, ihẠm chí di từ tliíú bại đến thành công Mỗi một giảng viên xuất phát lừ những đặc điểm cá nhân của mình đè’ ròn luyện một kỹ năng giảng dạy thích hợp

Có thể nói, kỹ năng giảng dạy gắn liền với ihể cliâì con người: sức khỏe, ngoại hình (không kể đẹp hay xấu) và sự vận dộng của mỗi giảng viên trên bục giảng Thông Ihường, ấn tượng và sự lôi cuốn chăm chú của sinh viên với thầy cô giáo lại bắt đầu từ những điều rất đời thường như vậy Tuy nhiên, một thầy (cô) mảnh mai, với cử chỉ khiêm tốn song đầy tính sư phạm sẽ tạo cho sinh viên sự chú ý lắng nghe và say mê không kém một lliay (cô) mạnlì khỏe, tlứl khoái và ào ạt trong bai giáng Điều dó có nghĩa

là kỷ năng giảng dạy là một cái gì đó rất Irừu tượng nhưng cũng râl cụ ihể

Đo là tổng hợp những nỗ lực và sự vận dộng hợp lý, sáng tạo những đặc điểm lối ưu của cá nhân trong việc truyền đạt kiến thức luật tới sinh viên

Kỹ năng dạy học chịu ảnh hưởng của trạng Ihái tâm lý của thầy (cô) tại thời điểm giảng bài Điều đó có nghĩa là cẩn phái tránh đưa đến lớp những irạng thái tâm lý không thích hợp (tiêu cực) dối với công việc giang

diiy lio n Ilic mra, hạng lliái lam !ý con ánh lurớiig loi III nho', lín li lo gic

của iliong till, g iọ n g nói, cử chí của giang viên Irony, giáng bài

Kỷ nang giáng dạy là một khái niệm rat dọng Kỹ nàng giáng đụy nói chung và kỳ nàng giang dạy một môn luật cụ thể cần phái được xác định và plian biệl rỏ rang Kỹ năng giảng dạy môn luật hình sự rõ ràng không thể vặn dụng cho giảng dạy luật Nhà nước, luạl dân sự, lý luận chung về Nhà nước va pháp luật hay luật kinh tế, luật quốc lế

Kỹ nàng giáng dạy chịu sự chi phối của giảng viêiì, song kỹ năng

giáng dạy Cling chịu sự tác dộn g của nguồn tư liệu tham kháo, giáo trình và

nhùng lài liệu học tập khác (bang, bục giảng, micTỎ, đèn chiếu, ) CTmg như một cầu thủ đá bóng giỏi, mội khi được dá trên sân cỏ đám báu liêu chuẩn thì khá năng kỹ lluiật của họ sẽ dược phát luiy rai nhiều so với việc liụ phái tlá lien san đâì gổ ghề ciriy cát sồi Các giáng viòn luật cũng lài cần sán chơi với các liệu nghi dạt liêu chuẩn giáng dạy dại học để phát Iniy lìếl

kỹ nang giảng dạy của mình

Trong khoảng 10 năm trở lại đây, đặc biệt là trong 5 năm gán đây nliai, Irường Đại hoc Luật Hà Nội dã chú trong xày dựng thư viện (nguồn tư liệu lliam kháo cần thiết cho sinh viên và giảng viên), hoan thiện hệ thông giáo irình, sách tham kháo, tạp chí nâng cấp trang Ihiết bị học dường, nâng cấp điều kiện sống và làm việc cho các giảng viên Tâi cá những điều này dã mở ra một tiền đề quan Irọng mà trường Đại học Luật theo đuổi đó

là liổn dề cho việc đổi mới phương pháp và kỹ năng dạy học luật

Có thổ nói, cho đến nay, liềm năng vậl chái của trường đã lương đối

ổn (lịnh:

- Cơ sở vật chất đám bảo (giảng đường, bàn g h ế cho sinh viên ngồi,

hệ thống âm thanh, ánh sáng, llnr viện, giáo trình )

- Có dội ngũ giáo viên đông đảo, yêu nghé và iràn đây năng lực (có

các phó g i á o sư, phó liến sì, Ihạc sỹ, và các giang viên lành n gh e ilico hệ

tilling ké ihừa licn lục)

- Có chương trình đào lạo ổn định về các mặt nội dung cũng như qui

Irmli qui phạm đào lạo.

- Cổ nhu cáu dào tạo (Nhà nước, xã hội và bản thân cá nhân đều có nhu cầu về các chuyên gia pháp luậl)

Với những điều kiện lích cực đã được trình bày ở trên, vấn để dổi mới phương pháp và kỹ năng dạy học luật đã chín muồi

Cling càn lưu ý rằng, Irong lliời gian qua, đổ đáp ứng nhu cáu và chất lượng đào tạo chuyên gia luật, tại trường Đại học Luật Hà Nội, các Khoa, các Tổ hộ môn và các giang viên cũng đã chú ý tới vấn đề dổi mới phương pháp và kỷ năng dạy học luật Cách giảng- của các giáng viên trong thời gian vừa qua dã khác rất nhiều so với phương pháp và kỹ năng giảng dạy của các giang viên của mười lăm hay hai mươi năm trước đây Giáng viên trẻ háy giờ trưởng thành nhập cuộc rất nhanh Một phẩn bởi thời cơ và lịch

sử dã lạo cho họ cơ hội này, phần khác, tại trường Đại học Luật Hà Nội các điều kiện để giảng viên rèn luyện tay nghề, phưưng pháp đào tạo giáng viên của các Khoa, các Bộ môn cũng đã khác (qui mô và hiện đại hơn)

Một vấn dề đặt ra hiện nay tại trương Đại học Luật Hà Nội, cấc giáng viên dang áp dụng các phương pháp và kỹ năng giảng dạy nào? Chúng ta ncn vận đụng phương pháp và kỹ năng giảng dạy nào cho pluì hợp với công tác đào tạo luật gia của nhà trường? Câu hỏi này mới đầu tưởng như dễ trả lời, song lúc này trả lời lại rất khó Bởi vì dù chưa đúc kết cụ thể rằng hiện nay đang áp dung phương pháp và kỹ năng gì trong dạy luật song thực lế các giảng viên của chúng ta vẫn đã và đang giảng dạy luật, sinh viên của chúng la ra trường có thể làm việc ngay với chất lượng cao Vấn đề là ở chỗ, bằng phương pháp khoa học, chúng ta phái tổng kết được rằng những phương pháp và kỹ năng giảng dạy cụ thể nào được các giảng viên Đại học Luại áp dụng để lạo ra những sản phẩm - cử nhân luật được xã hội thừa nhạn lộng rãi như hôm nay

I loàn thiện phương pháp và kỷ năng giáng dạy luậi là công việc thực lien và lý luận cần phai được chú ý hàng ngày Chúng tôi cho lằng cùng với

sự phát hiến mạnh mẽ của xã hội và nhu cẩu đào tạo luật, trường đại học Luạt Hà Nội cần có sự chú ý hơn nữa đối với công tác đổi mới và hoàn

Ihiẹn phương pháp và kỹ nang dạy luật Có như vậy mới tạo ra đội ngiì giang vicn có lay nghề cao và lừ đó, những sán phẩm mà họ làm ra (đào lạo

ra những cử nhân luậl) mới đạt tiêu chuẩn quốc gia và quốc lế

Cli II vẻn d ể II:

ĐÒI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN LUẬT HỈNH s ự

TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI• ■ ■ ■

T h S P h ạ m V ăn B áu & T h S L ê Đ á n g D oanh

Luạt hình sự là một môn luật được giảng dạy trong nường đại học Ltiạl I la Nội Việc dổi mới phương pháp giảng dạy môn luật này được giáo vién của tổ hộ môn quan lâm trong suốt thời gian qua Để công cuộc đổi mới đạt dược hiệu quả mong muốn, chúng la cần phải xác định những vấn

đề liên quan đến phương pháp giảng dạy ở bậc đại học, thực trạng của việc

sử đụng các phương pháp này cũng như nhung giải pháp hoàn thiện

1 KIIẢI NIỆM CHUNG VỂ PHƯƠNG PHÁP

1.1 M ộ t sô đ ịn h n g h ĩa vê p h ư ơ n g p h á p

Tlieo từ điổn tiếng Việt phương pháp dược lìiổu là: ‘7/ự thốníỊ các cách sứ dụng d ể liến liành một hoại dộng nào dỏ "(l)

Trong bài giảng phương pháp dạy học Tiến sỹ Nguyên Thị Hiền định

nghĩa “Phương pháp là cách thức, con cĩườnỵ, phương tiện đ ổ dụt lới mục

dí ch nhất định', đ ể giải quyết những nhiệm vụ nhất định".

1.2 K h á i n iệm vé p h ư ơ n g p h á p (lạy học

1.2.1 Định nglũa phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học là cách thức, con đường, phương tiện để đạt tới mục đích dạy học

1.2.2 Quan hệ giữa dạy và học trong phương p h á p dạy học

Phương pháp dạy học bao gồm phương pháp dạy của lhầy và phương

pháp học của trò (người học).

Phương pháp dạy học có hai chức năng là truyền đạt và điều khiển, phương pháp học cũng có hai chức năng là lĩnh hội và tự điều khiển

/ í /V/ộ/ s ố p h ư ơ n g p h á p dạy học cụ thê

'Trên thực tế có rất nhiều phương pháp, cách thức dạy học khác nhau Trong phạm vi bài viêì này chúng tôi nêu ra hai phương pháp dạy học cơ

bán, một là phương pháp truyền thống: Phương pháp thuyết trình (Ihuyết

giang) tlưực khoa học giáo dục gọi là phương pháp dạy học người dạy làm

Irung tam và hai là: Phưưniị pluíp dạy liọc nêu vấn dể (phương pháp đàm thoại) (lược khoa học giáo dục gọi là phương pháp dạy học lấy người học làm trung lâm Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và những hạn chế nhái định

- Mô hình của phương pháp này như sau giáo viên tác dộng vào đối tượng nghiên cứu, lần lirợt thông háo cho người học những kối qua tác động, dồng Ihời giáo viên irực tiếp điều khiển luồng ihông tin đến người học Còn người học thì tiếp nhận thông tin đó mà không cần tác động trực tiếp gì đến đối tượng Họ chỉ nghe nhìn, cùng tư duy theo lời giảng của thầy, hiểu, ghi chép và ghi nhớ

- Những kiến thức đến với người học khi đã dược iliầy “chuẩn bị sân"

để người học thu nhận Người học học bằng hành dộng và sự trung gian của tháy chứ không bằng hành động của chính mình, người học không tự chủ trong việc học

- Tháy darn nhiệm cả ba chức năng: phụ trách sản phẩm, quan lý và diều chỉnh hoại dộng Trên cơ sở những dặc điểm trên (lày, cỗ thể xác (lược những ưu và nhược điểm của phương pháp này:

Utí diểni:

- Cho phốp truyền dạt nhũng nội dung lý ihuyết khó, phức lạp , chứa

dựng nhiều thông till mà người học không đỗ (làng lự mình lìm hiểu láy dược

- Cho phép thầy irình bày một mô hình mẫu của lư duy lôgic, của cách dật và giai quyêì một vấn dề khoa học, qua đó mà giúp người học phái Iriến Irí tuệ

- Có lính kinh tế cao thầy có thể thực hiện bài giảng trước hàng trăm

Ớ phương pháp dạy học này, hệ thống câu hỏi, phần trả lời là nguồn thổng tin kiến ihức chủ yếu

Có t h ể phân loại các hình thức đàm tlioại tluình:

- Đàm thoại tái hiện: ihây dặt ra những Cíìu hỏi chỉ đòi hỏi người học nhớ lại và irá lời trực tiếp, không cần suy luận mà chỉ cán trí nhớ đơn gian

- Đàm thoại giai thích - minh họa: có mục đích là giai thích làm sáng

tỏ một dề tài nào dó có kèm theo những ví dụ minh họa cho lời giải thích

Noi (.lung can giai thích dược câu tạo llùmh mội hè lliỏng cáu hỏi lòi tkiỊ) elc ngươi hoc ilé lliéu , dỏ nliứ.

Đàm ihoại ORIXTIC (Đàm thoại lìm tòi - phát hiện): là phương pháp ma Irong dó thầy lổ chức sự trao đổi, kế cả tranh luận giữa thầy và toàn lớp hoặc giữa những người học với nhau, thông qua đó mà dạt được mục đích dạy học

Phương pháp này có một số đặc điểm như sau:

+ 1 lẹ thống càu hỏi (lình huống) cùa thầy mang lính chái lieu van dềORXT1C đổ buộc người học phái luôn ớ irạng ihái có vân đổ, căng thắng irí tuệ, lự mình hoặc trong sự hợp lác với bạn ù m ra lời giải đáp

+ l ỉệ thống câu hỏi - lời đáp mang tính chất nêu vấn dề để tạo nên nội dung chủ yếu cùa bài học, là nguồn kiến thức và là mẫu mực của cách giúi quycì mội vấn đề nhận Ihírc Kết quả là người học không chỉ lự mình hoặc hợp tác với bạn lĩnh hội được nội dung bài học mà còn học được các phương pháp nhận thức và cách diễn đạt ur tưởng bằng ngôn ngữ

+ Hệ Ihống câu hỏi của thầy giữ vai trò chí đạo, diều khiển có lính chất quyết định đối với châì lượng lĩnh hội của cá lớp Nổ kliông chỉ là kim

c h í n a m , là b á n h lái h ư ớ n g l ư d u y c ủ a n g ư ờ i h ọ c , m à c ò n là d ộ n g CƯ k í c h

thích sự líclì cực tìm tòi, ÙI' lò mò khoa học và sự ham muốn đưực giai đáp

+ Thầy giống như người lổ chức, người cố vấn, người Irợng lài, người

ti ling gian hoà giải; người học có vẻ như người phát hiện, sự chiếm lĩnh tri thức và kỹ năng thực hành Giai đoạn cuối cuộc đàm thoại, thầy khéo léo kct luận vấn đề dựa trên ngôn ngữ, ý kiến và nhận xél của người học, tất nlìiẽn ihây có thêm, bớl những kiến thức chính xác và cán tạo ra kết luận cho súc tích, chặt chẽ, hợp lý Người học càng hứng thú, lự tin hơn trongviệc học vì kêì luận mà lhầy vừa nêu rõ ràng "Có phấn dóng 1ịốp quan notìiị của m ìn h ".

Những (lặc điểm trên (lây cho phép nlìận lluív các IIÌI nlnrọv iliem của pliưưng pháp này:

Un diểnì:

I loạt (lộng cho người học làm chủ, người học có 1 lie lự mình lạo ra sán plúím, chiếm lĩnh Iri lliức (Có sự họp tác với bạn và sự hỗ Irự của lliẩy) nén người học có hứng thú hơn trong học tập và do dó lạo ra sự ham muốn muốn học lập.

- Do ít lệ thuộc với tháy hơn trong việc học nên sinh viên không chí chiếm lĩnh tri ihức mà còn phát hiện thị hiếu và chiếm lĩnh cả phương pháp học, cách học

Phương pháp này lạo cơ hội để phát huy trí tuệ tập thể một cách rộng lớn và lôì nhất bởi trong lớp không phai chỉ có một người mà có nhiều người, người tư duy iheo hướng này, người tư duy iheo hướng kluic

Khi người học tự chủ và chủ động trong việc học hiệu quá học tập sẽ cao hơn bởi theo quy luật phát triển của sự vật, ngoại lực dù quan trọng đến đáu, lợi hại đến mấy cũng chỉ là nhân tố hỗ irợ, Ihiìc day, lạo điều kiện, nội lực mới là nhân tố quyết định phát triển bản thân sự vật

I lạn chế:

- Rất lốn kém về thời gian trong khi quỹ thời gian là có hạn lính theo cách liếp cận nội dung học, phương pháp dạy học này dường như “ /7 kinh lớ" hơn phương pháp dạy học Iruyền thống.

- Những nội dung lý thuyết khó, phức lạp người học không dề dàng

tự c h i ế m lĩnh bắng phương pháp dạy học này.

II THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN LUẬT HÌNH

S ự TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘÍ

2.1 Các p h ư ơ n g p h á p g iả n g dạy dang được s ử d ụ n g

Như chúng la đã biết, trên llụrc tế có rất nhiều những phương pháp,

cách thức dạy học, hơn nữa phương pháp là kết quả của sự lựa chọn có ý

thức c úa cá nhân và định hướng cho hoại dộng của mỗi cá nhân vì vậy mỗi

người (giáng vién) luỳ dối lượng, nội đung, chương trình, lliời gian tự định

hướng và lựa chọn phương pháp giang dạy thích hợp, không ai Uiyệl dôi

g i o n g ai và cũng khó nói phương pháp giảng dạy của thẩy A là hay, cùa cô

B la dư Mail hết các giảng vicn vim bám vào (sứ dụng) phương pháp dạy hoc iruyen Ihống - phương pháp dạy học lấy người dạy làm irung lâm mà han chai phương pháp này là thầy truyền dạt, áp dặt kiến thức có sẩn lừ bên ngoài cho trò - (thuyết giang) thực hiện bài giảng trên lớp kết hợp sử dụng một số phương tiện dạy học và thầy nói - nói từ đầu giờ đến cuối giờ, lừ đầu buổi giang đến cuối buổi giảng 3 tiết hoặc 6 tiết, từ đầu học kỳ đến cuối học

kỳ, từ năm học này qua năm học khác Còn trò thì nghe, ghi nhớ, ghi chép, làm lại thụ động tiếp thu và hình như trò (luy không phải là tấl cả) cũng thích muốn được thầy nói chậm hoặc đọc cho ghi và dường như thấy yên láin hơn khi dược ghi chép như vậy Trò rat thụ dộng trong nhận thức và lệ thuộc vào thầy, vào những gì thầy nói và cho ghi coi nhưng những tri thức

đó như là những “giáo điều", “chân lý", “chuẩn mực" phái liếp Ihu, thừa nhận và không dược bàn cãi Khoa học sư phạm gọi kiểu giảng dạy này là

“(lộc thoại" vì chỉ có thíly truyền thụ còn trò thì phủi liếp tlui Nói cách

k há c,đây là phương pháp thầy giảng trò ghi

Bên cạnh phưưng pháp dạy học “truyền thống" n ê n đây, trong thực tiễn giảng dạy môn học luật hình sự, các giảng viên còn sử dụng plnrưng pháp giáng dạy thứ hai (plnrơng pháp đàm thoại) Tuy nhiên, việc sử dụng phương pháp này còn chưa phổ biến Đặc biệt, trong giờ thảo luận, giảng viên sử dụng dồng thời 2 “ phương pháp" cụ thể sau:

- Sinh viên nêu vấn đề (hoặc thắc mắc) những nội dung chưa hiểu hoặc chưa hiểu rõ, hoặc có quan điểm khác nhau giữa các sinh viên với nhau để bạn và thường nhờ thầy giải đáp hoặc cho ý kiến

- Khi sinh viên không tự nêu vấn đề như trên (hoặc luy có những chưa xác đáng) thầy đặt ra những câu hỏi (hệ thống câu hỏi) lý thuyếl và một số bài tập ngắn hoặc một số vụ án thực tế có các quan điểm khác nhau

về tội danh, về xác định lỗi để và buộc sinh viên phải tự mình hoặc trong

sự hợp tác với bạn tìm ra lời đáp tốt nhất rồi chủ động hoặc khi dược (bị) thầy yêu cầu thì trả lời Do đã có sự cá nhân hoá việc học, người học tự

min!) hoặc tròn sự hợp lác với bạn dưới sự “định hướng” , “cớ vấn” của thầy

bước đầu tự tìm ra kiến lliức cho mình nên phấn chấn hon, tự tin hơn trong việc học và nghiên cứu Những buổi thảo luận sinh viên hang hái phái biểu,

háng hái lự khắng định mình irirớc thầy và các bạn là một minh chứng Iluiyci phục cho lính ưu việt của phương pháp giang dạy này.

2.2 Các hạn c h ế và ưu điểm của m ỗ i p h ư ơ n g p h á p

Các phương pháp giảng dạy trên đây được sử dụng trong việc giảng dạy môn luật hình sự ở tnrờng dại học luật Hà Nội cũng chứa đựng irong

mì nh nó đầy đủ các hạn ch ế và ưu điểm của chính mỗi phương pháp nhir đã trình bày trong mục 1.3.1 và 1.3.2 Chúng tôi chỉ bổ sung thêm một số hạn che' và ưu điếm của mỗi phương pháp Irong hoàn cánh thực tế của nhà trifling

ỉJhtt'ơtig pháp giảng dạy truyền tlìống:

Ưu điểm:

- Có lính kinh tế cao trong hoàn cảnh thiếu phòng học và thiếu giáo viên của trường;

- Vẫn cần thiết với những nội dung lý thuyết khó, phức tạp, những

c h ế định, quy định của pháp luật chứa đựng nhiều thông tin mà sinh viên

d ụ n g chúng trong Ihực tiễn Sau khi ra trường sinh viên không the bê

ng uyê n si những gì mình đã ghi chép Ihời còn đi học dể giái quyếl công viẹe Trong khi dó phương pháp giải quyết một vấn đé khoa học và 11.1 ực

lien, van tie lòi quan irọng mà người cán bộ cấn lliì sinh viên của chúng la

C Ò I 1 yen

Cung bởi “thầy truyền thụ, trò liếp thu" nên dù tlùìy có tích cực

truyổn dại, giảng giải , trò vẫn cứ thụ dộn g liếp thu và kết quả không chí là

sán phẩm chỉ đến mức lái hiện cùa sự lĩnh hội mà còn biểu hiện ở tính lệ thuộc vào người khác của người cán bộ trong tương lai và lệ thuộc ngay trong quá trình học Thực tiễn hướng dẫn luận văn tốt nghiệp nhiều giảng viên nói làng mình phải “ làm thay" sinh viên rất nhiều là một ví dụ rõ nhất của hạn c h ế này

Phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm - phươiiịị pluÍỊ) ílàm thoại

u u điểm:

- Tạo cư hội tốt nhất cho người học tự học, phát huy trí mộ, lu' duy,

bộc ỉộ những khả năng, sở trường đang còn tiềm ẩn mà không có “cư hội" Ihì không thực hiện được;

Lớp học dược chia nhỏ (Không quá 50 hoặc 70 sinh viên) thầy “nắm được" sinh viên, biết ngay khá năng nhận thức, việc học, tự học của lừng sinh viên chứ không phải là sau này khi thi hoặc kiểm tra tức là bước đầu thấy đã đánh giá sinh viên để qua đó; kịp thời điều chỉnh bài giảng (Nội dun g giang, hệ thống câu hỏi, tình huống ) cho phù hợp với khả năng của sinh viên khích lệ họ suy nghĩ, tranh luận lừ đó sinh viên không chí muốn được giai đáp mà còn muốn được tự giải đáp, lự thể hiện và khắng định mình trước bạn, trước thầy (chú ý dề phòng khuynh hướng tự cao, lự đại, lự ti)

- Sinh viên cũng biết ngay được khả năng thực tế của mình để tự điều chính hành vi học - học trên lớp cũng như tự học một cách nghiêm túc để

“ khô ng iliua kém bạn";

- Phương pháp dạy học này không chí khích lệ mà còn buộc sinh viên phái học thực sự ngay irên lớp, ngay mỗi buổi học, tiếl học và học bat cứ lúc nào do “được” hoặc “ bị" kiếm tra bất cứ lúc náo