* Từ TK XVI – TK XVIII, tình hình chính trị có nhiều biến động: nhà nước phong kiến tập quyền thời Lê sơ suy sụp và nhà Mạc thành lập, các cuộc chiến tranh phong kiến Nam – Bắc triều, tr[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
TIẾT 66: ÔN TẬP CHƯƠNG V VÀ VI
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức
* Từ TK XVI – TK XVIII, tình hình chính trị có nhiều biến động: nhà nước phong kiến tập quyền thời Lê sơ suy sụp và nhà Mạc thành lập, các cuộc chiến tranh phong kiến Nam – Bắc triều, trịnh – Nguyễn; sự chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài
* Phong trào nông dân khởi nghĩa bùng nổ và lan rộng, tiêu biểu là phong trào nông dân Tây Sơn
* mặc dù tình hình chính trị đất nước có nhiều biến động, nhưng tình hình kinh
tế, văn hóa vẫn có bước phát triển mạnh
2 Tư tưởng
* Tinh thần lao động cần cù sáng tạo của nhân dân trong việc phát triển nền kinh tế, văn hóa đất nước
* Tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc chống chế độ phong kiến thối nát, chống giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc
3 Kĩ năng
* Hệ thống hóa các kiến thức, phân tích, so sánh các sự kiện lịch sử
II PHƯƠNG TIỆN DẠY – HỌC
* bảng thống kê những nét cơ bản về kinh tế, văn hóa thế kỉ XVI – nửa đầu TK XIX
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC.
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
* đánh giá sự phát triển của sử học, địa lý, y học nước ta cuối TK XVIII – nửa đầu TK XIX?
* Những thành tựu khoa học – kỉ thuật của nước ta thời kì này phản ảnh điều gì?
3 Bài mới.
Trải qua thời kì lịch sử từ TK XVI – nửa đầu TK XIX, biết bao những biến cố thăng trầm đã diễn ra về mọi mặc kinh tế, chính trị, xã hội
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG ( 3P)
GV cho HS trả lời nhanh một số câu hỏi trắc nghiệm
Trang 2Hoạt động dạy Hoạt động học Ghi bảng PT năng
lực
B HOẠT ĐỘNG
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
( 30P)
Câu hỏi 1:
Hỏi: Biểu hịên sự
suy yếu của nhà
nước phong kiến
tập quyền?
Hỏi: Những cuộc
chiến tranh phong
kiến nào đã diễn
ra?
Hỏi: Cuộc xung
đột Nam – Bắc
triều diễn ra vào
lúc nào?
Hỏi: Sự suy yếu
của nhà nước được
thể hiện ở những
điểm nào?
Hỏi: Thời gian
+ Vua quan ăn chơi xa xỉ
+ Nội bộ vương triều mâu thuẫn
+ Quan lại địa phương lộng quyền, ức hiếp nhân dân
Các cuộc chiến tranh phong kiến:
+ Nam – Bắc triều
+ Trịnh – Nguyễn
Do sự tranh chấp giữa nhà
Lê với nhà Mạc ( TK XVI )
Sự tranh chấp giữa các phe phái phong kiến diễn ra quyết liệt
- Năm 1527, Mạc Đặng Dung loại bỏ triều Lê, lập
ra triều Mạc
- Năm 1533, Nguyễn Kim chạy vào Thanh Hóa lấy danh nghĩa “ Phù Lê diệt Mạc” Hai tập đoàn phong kiến đánh nhau suốt 50 năm đời sống nhân dân khổ cực
TK XVII
- Sự chia cắt đất nước Đàng Trong – Đàng Ngoài
- Chiến tranh liên miên ( gần nữa thế kỉ ) giữa họ Trịnh và họ Nguyễn
- Ở Đàng Ngoài, vua Lê Chỉ là bù nhìn, quyền lực
1) Sự suy yếu của nhà nước phong kiến tập quyền
- Sự mục nát của triều đình phong kiến, tha hóa của tầng lớp thống trị
- Chiến tranh phong kiến
- Nam – Bắc triều
- Chiến tranh Trịnh – Nguyễn
Năng lực
tư duy
Năng lực xâu chuỗi
sự kiện
Năng lực khái quát
Trang 3diễn ra cuộc xung
đột Trịnh –
Nguyễn?
+ Biểu hiện sự suy
yếu của nhà nước
phong kiến tập
quyền thời Trịnh –
Nguyễn?
Hỏi: Hậu quả của
các cuộc chiến
tranh phong kiến?
Hỏi: Phong trào tây
Sơn có gọi là chiến
tranh phong kiến
không? Vì sao?
Hỏi: Quang Trung
đặt nền tảng cho sự
nghiệp thống nhất
đất nước như thế
nào?
Hỏi: Sau khi đánh
đuổi ngoại xâm,
nằm trong tay chúa Trịnh
- Gây tổn thất nặng nề cho nhân dân
- Phá vỡ khối đoàn kết, thống nhất của đất nước
Phong trào Tây sơn nằm trong cuộc đấu tranh rộng lớn của nông dân nên không gọi là chiến tranh phong kiến Đây là cuộc khởi nghĩa lớn nhất của nông dân TK XVII
Quang Trung đã chỉ huy nghĩa quân Tây Sơn:
- Lật đỗ chính quyền họ Nguyễn ở Đàng Trong ( 1777 )
- Xóa bỏ ranh giới chia cắt đất nước giữa Đàng Trong
và Đàng Ngoài
- Đánh tan các cuộc xâm lược Xiêm, Thanh
- Phục hồi kinh tế xây dựng văn hóa dân tộc ( Chiếu khuyến nông, Chiếu lập học )
- Củng cố quốc phòng, thi hành chính sách đối ngoại khéo léo
- Nguyễn Ánh đặt niên hiệu là Gia Long Chọn phú xuân làm kinh đô
- Vua trực tiếp điều hành mọi công việc trong nước
từ trung ương đến địa phương
Quang trung thống nhất đất nước
- Lật đổ chính quyền các tập đoàn phong kiến
- Đánh đuổi giặc ngoại xâm
- Phục hồi kinh tế văn hoá
3 Nhà Nguyễn Lập lại chế độ phong kiến tập quyền
- Đặt kinh đô quốc hiệu
Năng lực
tư duy
Năng lực
tư duy
Năng lực khái quát
Năng lực
Trang 4Quang Trung có
cốn hiến gì trong
công cuộc xây
dựng đất nước?
Hỏi: Nguyễn Ánh
đánh bại vương
triều Tây Sơn vào
thời gian nào?
( 1801 – 1802 )
- Nguyễn Ánh đã
lập lại chính quyền
phong kiến tập
quyền ra sao?
Hỏi: Tình hình
kinh tế nước ta TK
XVI đến nửa đầu
TK XIX có đặc
điểm gì?
- năm 1815 ban hành luật Gia Long
- Địa phương: chia nước ta làm 3 tỉnh và 1 phủ trực thuốc
- Xây dựng quân đội mạnh
- GV nên chia thành 4 nhóm HS: 2 nhóm làm về tình hình kinh tế, 2 nhóm làm về tình hình văn hóa
- GV chuẩn bị 2 bản phụ ( Theo phụ lục ) để trống, mời đại diện HS các nhóm lên hoàn thành bảng thống
kê theo từng nội dung
- Tổ chức bộ máy quan lại ở triều đình, các địa phương
4 Tình hình kinh tế, văn hóa
tự nghiên cứu
Năng lực
tự nghiên cứu
4 Củng cố
Làm bài tập ở nhà theo SGK
BẢNG THỐNG KÊ TÌNH HÌNH KINH TẾ VĂN HÓA Ở CÁC THẾ KỈ XVI – NỬA ĐẦU TK XIX.
Trang 5TT Những điểm nổi bật
Thế kỉ XVI - XVII Thế kỉ XVIII Nửa đầu TK XIX
1 Nông
nghiệp
- Đàng Trong: trì truệ, bị kìm hãm ( chúa Trịnh không lo khai hoang, củng
cố đê điều ).
- Đàng Trong: có những bước phát triển, khai hoang lập làng.
- Vua Quang Trung ban hành “ Chiếu khuyến nông”.
- Các vua Nguyễn chủ ý việc khai hoang, lập ấp, lập đồn điền.
- Việc sửa đắp đê không được chú trọng.
2 Thủ công
nghiệp
- Xuất hiện nhiều làng thủ công.
- Nghề thủ công được phục hồ dần.
- Xuất hiện, nhiều xưởng thủ công, làng thủ công.
- Nghề khai thác mỏ được mở rộng.
3 Thương
nghiệp - Xuất hiện nhiều chợ phốxá, đô thị.
- Buôn bán với nước ngoài được mở rộng nhưng sau
có phần hạn chế.
- Giảm thuế, mở cửa
ải, thông chợ búa. - Nhiều thành thị, thịtứ mới.
- hạn chế buôn bán với người phương Tây.
4 Văn học
nghệ thuật
- văn học và nghệ thuật ân gian phát triển triển mạnh.
- Chữ quốc ngữ ra đời.
- Ban hành “ Chiếu lập học” Phát triển chữ Nôm.
- văn học bác học, văn học dân gian, phát triển rực rỡ ( Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương ).
- Nghệ thuật sân khấu chèo tuồng, tranh dân gian, nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng.
5 Khoa học –
Kỉ thuật
- Sử học, địa ;ý, y học đạt nhiều thành tựu ( Lê Quý Đôn, tPhan Huy Chú, Lê hữu Trác ).
- Tiếp thu kĩ thuật máy móc tiên tiến của Phương Tây.