T«i cµng thÊy râ ho¹t ®éng lµm quen ch÷ viÕt cã vÞ trÝ quan träng trong viÖc gi¸o dôc trÎ ph¸t triÓn toµn diÖn... - Ngoµi ®iÒu kiÖn khã kh¨n ra mét sè phô huynh cø nghÜ ®Õn líp chñ yÕu l[r]
Trang 1I.Đặt vấn đề
Mục tiêu của giáo dục Mầm non là nuôi dạy chăm sóc và giáo dục trẻ phát triển toàn diện theo năm lĩnh vực Trong đó hoạt động làm quen chữ viết là một trong những hoạt động đóng vai trò hết sức quan trọng
Cho trẻ làm quen chữ viết là chuẩn bị các kỹ năng tiền biết đọc, biết viết cho trẻ Đây chính là một trong các lĩnh vực chuyên biệt cần phải chuẩn bị cho trẻ trớc khi vào lớp một
Giáo dục Mầm non của chúng ta đã có sự đổi mới, những chuyển biến mới trong việc nuôi dạy trẻ Cùng với sự đổi mới của giáo dục Mầm non nói chung, hoạt
động làm quen chữ viết cũng có những đổi mới đáng kể Trờng Mầm non Mai Dịch
đã và đang không ngừng tìm tòi, sáng tạo các cách thức, biện pháp mới nhằm thu hút trẻ lớp 5 tuổi hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động Làm quen chữ viết
II.Nội dung 1.Cơ sở lý luận
Nh chúng ta đã biết việc cho trẻ làm quen với 29 chữ cái còn mang tính chất hoạt
động biệt lập, cha đáp ứng với yêu cầu đổi mới của giáo dục mầm non trong tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quên với việc đọc và việc viết nhằm chuẩn bị cho trẻ học lớp một
Làm quen chữ viết theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phơng pháp giáo dục mầm non phải đợc tiến hành một cách tự nhiên, bắt đầu từ những hoạt động gần gũi
và có ý nghĩa đối với trẻ Để dạy trẻ làm quen với chữ viết, cần có sự thay đổi cách tổ chức các hoạt động trong môi trờng chữ viết và ngôn ngữ nói một cách phong phú
Đợc sự chỉ đạo tiếp tục thực hiện chuyên đề làm quen chữ viết của Bộ – Sở và phòng giáo dục và tham khảo tài liệu hớng dẫn thực hiện chơng trình chăm sóc giáo dục trẻ Mầm non 5 tuổi theo hớng đổi mới Cùng với các tiết dạy mẫu do phòng giáo dục tổ chức Tôi càng thấy rõ hoạt động làm quen chữ viết có vị trí quan trọng trong việc giáo dục trẻ phát triển toàn diện Do đó, để dạy tốt hoạt động này giáo viên phải
đạt đợc những mục tiêu nh:
- Nắm vững nội dung, phơng pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ viết
- Biết thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen với chữ viết theo chủ điểm để phát triển các kỹ năng cần thiết chuẩn bị cho việc đọc, viết, trớc khi vào học lớp một
- Tự tin có ý thức sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với chữ viết theo chủ điểm
2.Thực trạng của vấn đề
Năm học này tôi đợc nhà trờng nhà trờng phân công dạy lớp mẫu giáo 5 tuổi Tôi đã nhận thấy những điều kiện thuận lợi và khó khăn ở lớp tôi nh sau:
a.Thuận lợi
- Đợc Ban Giám Hiệu (BGH) nhà trờng mua sắm cho trang thiết bị, đồ dung phục vụ cho hoạt động tơng đối đầy đủ, phòng học rộng rãi, thoáng mát, có đủ ánh sáng cho trẻ hoạt động
- Bản thân tôi cũng có nhiều cố gắng trong qúa trình tự học, tự rèn Biết sử dụng máy vi tính
- Trẻ trong lớp là học sinh cũ đã có nề nếp học từ trớc
b.Khó khăn
- Lớp mẫu giáo tôi dạy là một trong ba lớp thờng còn lại của trờng, sỹ số học sinh đông (67 trẻ) phụ huynh có hoàn cảnh kinh tế và trình độ nhận thức khác nhau nên việc phối hợp giáo viên trong lớp để chăm sóc và giáo dục các cháu cũng gặp nhiều khó khăn
Trang 2- Ngoài điều kiện khó khăn ra một số phụ huynh cứ nghĩ đến lớp chủ yếu là múa hát rồi ghi vài chữ là xong Bởi họ cha hiểu đợc sự khác nhau giữa làm quen chữ cái trớc đây và làm quen chữ viết bây giờ Do vậy, nên việc đóng góp kinh phí để đầu
t cho hoạt động này rất hạn chế dẫn đến không đủ điều kiện hỗ trợ cho việc học của trẻ Từ đó tiết dạy không hấp dẫn, không lôi cuốn trẻ
Từ những nguyên nhân trên tôi bắt đầu khảo sát chất lợng trên trẻ, kết quả đạt
nh sau:
- Trẻ nhận biết và phát âm đúng 70%
- Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng t thế 65%
- Trẻ tô viết đúng chữ cái 75%
- Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt
động làm quen chữ viết
60%
- Biết cách cầm sách, mở sách ra xem và
quy trình đọc
50%
Đứng trớc tình hình nh vậy, bản thân tôi băn khoăn lo lắng và suy nghĩ, tìm ra biện pháp để nâng cao chất lợng hoạt động làm quen chữ viết
3.Các biện pháp giải quyết vấn đề
a.Tạo môi trờng chữ viết
Đối với trẻ mẫu giáo, môi trờng là một vấn đề hết sức quan trọng nhằm kích thích cho trẻ hứng thú hoạt động Vì thế tôi luôn trang trí lớp theo từng chủ điểm Tranh ảnh trang trí có màu sắc đẹp, hình ảnh rõ ràng, có nội dung giáo dục tốt và theo chủ điểm, dới mỗi bức tranh đều có chữ viết kèm theo Việc trang trí vừa làm
đẹp cho phòng học vừa tạo cho trẻ có điều kiện quan sát, nhận xét tranh ảnh, đợc làm quen với chữ viết ở tranh Khi xem tranh truyện tôi tập cho trẻ đọc từ trái sang phải Làm nh vậy giúp trẻ tập kể truyện theo tranh, trẻ hiểu nội dung ý nghĩa của chữ viết, rèn luyện khả năng quan sát, chú ý của trẻ
Tạo góc học tập mới hấp dẫn trẻ ở góc học tập tôi luôn thay đổi, học xong chữ cái nào tôi viết 4 kiểu chữ (viết thờng, viết hoa, in thờng, in hoa) treo ở góc học tập để trẻ thờng xuyên đợc củng cố lại
Góc th viện:
ở góc th viện tôi chuẩn bị nhiều truyện tranh, sách báo giành cho lứa tuổi Mầm Non Nhất là truyện tranh chữ to phù hợp với sự hiểu biết của trẻ Tôi luôn thay
đổi theo chủ điểm, không nên để một loạt các loại sách từ đầu đến cuối năm học trẻ
sẽ nhàm chán và không thích đọc
Ví dụ: Chủ điểm “Thế giới thực vật” Tôi trng bày sách, truyện tranh về hoa quả cùng với dòng chữ “Th viện của các loài hoa quả”
Vào các giờ hoạt động góc tôi thờng tham gia “Đọc sách cùng trẻ” Tôi hớng dẫn trẻ cầm sách đúng hớng, cách mở sách, lật trang xem sách Hớng dẫn trẻ việc đọc của một trang sách: “Đọc từ trái sang phải, từ trên xuống dới”
b.Về nội dung phơng pháp
Muốn cho trẻ học tốt hoạt động làm quen chữ viết theo phơng pháp mới điều trớc tiên giáo viên phải nắm vững đợc nội dung, phơng pháp Do vậy, ngay từ đầu năm học tôi đã có kế hoạch thao giảng hoạt động làm quen chữ viết nhằm để giúp giáo viên mới nắm vững phơng pháp dạy Sinh hoạt tổ chuyên môn tôi đã tổ chức hoạt động làm quen chữ viết cho chị em giáo viên trong trờng dự để trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau Với phơng pháp lấy trẻ làm trung tâm, trẻ đợc trải nghiệm làm cho
Trang 3giờ học đạt hiệu quả cao Tôi thờng tổ chức nhiều trò chới mới để gây hứng thú cho trẻ
Tôi có kế hoạch làm thêm nhiều đồ dùng, đồ chơi để phục vụ cho chuyên đề làm quen chữ viết nh: mỗi cháu có một bộ chữ cái rôky, còn có các bộ chữ bằng nhựa, bằng gỗ tập trung ở các góc học tập cho trẻ xem, tìm hiểu và tập ghép các chữ thành từ, các nét thành chữ Ngoài ra, còn có các vật liệu: đất nặn, dây mềm, xốp…
để tạo chữ
c.Việc ứng dụng công nghệ thông tin
Tâm lý trẻ vốn hiếu động, thích tò mò, ham hiểu biết và nhạy cảm nên tiếp thu công nghệ thông tin (CNTT) chẳng mấy khó khăn Muốn thực hiện đợc ứng dụng CNTT trong việc chăm sóc giáo dục trẻ thì trớc tiên giáo viên phải biết sử dụng máy
vi tính Bản thân tôi mặc dù con nhỏ, đi dạy ngày 2 buổi những cũng có nhiều cố gắng tham gia học lớp tin A và ban đêm Đến nay, tôi cũng đã dạy đợc nhiều tiết giáo
án điện tử cho chị em trong trờng dự Qua các tiết dạy giáo án điện tử đa số trẻ rất hứng thú tham gia và kết quả đạt đợc trên trẻ cũng rất cao
Tôi còn tham mu với BGH nhà trờng hỗ trợ máy vi tính cho lớp và sắp xếp lịch học KIDSMART cho trẻ mỗi tuần 4 buổi Trẻ đợc tham gia vui học KIDSMART với những trò chơi vô cùng lý thú, hấp dẫn nh:
- Làm quen với chữ cái
- Tập tô chữ cái
- Ngời bạn ngộ nghĩnh
- Tập kể chuyện…
Và còn nhiều trò chơi khác nữa trẻ vô cùng hứng thú và rất thích đến trờng
d.Thông qua hoạt động khác
Ngoài việc dạy trẻ ở hoạt động làm quen chữ viết thông quan các hoạt động khác nh khám phá khoa học: cho trẻ đọc từ dới tranh, gọi tên các con vật, đồ vật… nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Hoạt động văn học: Cho cháu luyện đọc từ khó và đọc thơ theo đúng quy trình Hoạt động thể dục: Đối với hoạt động thể dục giáo viên cũng có thể lồng ghép tích hợp chữ cái nhằm củng cố, luyện phát âm các chữ cái vừa học
Ví dụ: Hoạt động “Bật xa 45cm”
Tôi viết các chữ cái a, ă, â trên sàn, cách nhau 45cm, cho trẻ bật vào cac chữ cái viết trên sàn từ chữ cái này sang chữ cái kia, đến chữ nào phát âm chữ đó
Hoạt động vui chơi: Thông qua việc “học mà chơi, chơi mà học” Vì vậy, trong giờ hoạt động góc tôi cũng lồng ghép chữ cái vào một cách nhẹ nhàng Cho trẻ nặn chữ, ghép chữ hoặc cho trẻ thi nhau gạch chân chữ cái vừa học Ví dụ “đếm xem
đoạn thơ sau có bao nhiêu chữ u, chữ
Mình đỏ nh
Bụng chứa đầy nớc Tôi chạy nh bay Hét vang đờng phố Nhà nào bốc lửa Tôi dập tắt ngay”
e.Cho trẻ làm quen chữ viết ở mọi lúc, mọi nơi, trong các hoạt động hằng ngày
Một trong những biện pháp tốt nhât để nâng cao chất lợng học tập nói chung
và hoạt động làm quen chữ viết nói riêng là giúp trẻ có điều kiện học tập mà không thấy nhàm chán Thông qua các giờ đón, trả trẻ tôi có thể cho trẻ xem một số tranh
ảnh đẹp và cho trẻ tìm chữ cái vừa học trong tranh hoặc cho trẻ chơi KIDSMART
Trong giờ hoạt động ngoài trời cho trẻ đọc thơ ca, hò vè luyện phát âm cho trẻ
Trang 4Ví dụ: Luyện phát âm r, tôi cho cháu đọc bài đồng dao: “Rềnh rềnh ràng ràng” hoặc cho trẻ chơi trò chơi “Nu na nu nống” Trẻ ngồi duỗi chân, cô chạm vào chân từng trẻ, khi đến câu cuối tay cô chạm vào chân bạn nào thì bạn ấy trả lời câu hỏi của cô
Ví dụ: Con hãy tìm tên bạn có chữ cái đầu là H, V…
Tôi thờng xuyên quan sát trẻ, ghi chép và sổ để theo dõi, đánh giá quá trình phát triển những kỹ năng cần thiết chuẩn bị cho việc đọc, viết của trẻ nhằm điều chỉnh các biện pháp giáo dục đối với từng cá nhân trẻ
f.Phối hợp phụ huynh
Trong các buổi họp phụ huynh lớp tôi, tôi đã giành thời gian để nhấn mạnh tầm quan trọng của hoạt động làm quen chữ viết ở trẻ Mẫu giáo lớn nh: Cho trẻ làm quen với chữ viết là tổ chức thực hiện các hoạt động cho trẻ làm quẹn với việc đọc và viết nhằm hình thành một số kỹ năng cần thiết để chuẩn bị cho trẻ vào lớp một
Thông báo các nội dung cần thiết về làm quan chữ viết cho phụ huynh rõ Giới thiệu cho phụ huynh xem những đồ dùng, đồ chơi cần thiết để phục vụ hoạt động này Từ đó phụ huynh sẽ thấy đợc vị trí quan trọng của từng hoạt động đặc biệt là hoạt động làm quen chữ viết Cần có những đồ dùng, đồ chơi phục vụ việc dạy học cho trẻ để trang bị cho trẻ kiến thức vững chắc vào lớp một
Từ đó tôi kêu gọi phụ huynh hỗ trợ nguyên vật liệu sẵn có ở địa phơng để làm
ra nhiều đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho chuyên đề và góp một phần kinh phí để mua sắm thêm đồ dùng, đồ chơi
Ngày nay, khi khoa học công nghệ thông tin bùng nổ, ngoài giời học ở trờng
ra, về nhà một số cháu thờng ngồi ngay vào máy vi tính với những trò chơi phim ảnh bạo lực Do vậy, tôi cũng nhắc nhở phụ huynh đăng ký với nhà trờng để mợn các đĩa
về trò chơi chữ cái cho trẻ nhằm để củng cố kiến thức trẻ đã học
Tôi thờng xuyên trao đổi với phụ huynh về việc học tập của từng trẻ Đối với những cháu yếu, ngoài việc học ở lớp, tôi còn tranh thủ nhờ phụ huynh giúp đỡ thêm cho cháu ở nhà
4.Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Sau thời gian thực hiện các biện pháp đến nay tôi nhận thấy kết quả đạt đợc nh sau:
a.Đối với giáo viên
Tất cả giáo viên ở tổ mẫu giáo lớn nói chung và tôi nói riêng đều đợc nhận thức
về tầm quan trọng của hoạt động làm quen chữ viết Đặc biệt là đã nắm vững nội dung phơng pháp, hình thức đổi mới của hoạt động này
Khác hẳn với trớc đây, giờ hoạt động làm quen chữ viết bây giờ là một niềm say mê sáng tạo của giáo viên, muốn thể hiện trí tuệ năng lực của mình qua một tiết dạy sinh động, hấp dẫn trẻ
b.Đối với trẻ
Kết quả học tập của trẻ đợc theo dõi và đánh giá nh sau:
- Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng t thế 65% 96%
- Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động làm quen chữ viết 60% 98%
- Biết cách cầm sách, mở sách ra xem và quy trình đọc 50% 90%
Trang 5Ngoài những kết quả nêu trên còn rất nhiều trẻ đến cuối tháng ba đã biết tự đọc truyện sách và biết đợc rất nhiều từ Điều đáng mừng là trẻ rất hứng thú tham gia hoạt
động này
Với kết quả đạt đợc nh vậy phụ huynh rất nhiệt tình ủng hộ
III.Kết luận a.ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Cho trẻ làm quen chữ viết là một hoạt động vô cùng quan trọng đối với trẻ mẫu giáo lớn Vì thế là một giáo viên cần phải nằm đợc nội dung và phơng pháp tổ chức hoạt động này Qua việc áp dụng biện pháp mới tôi nhận thấy:
- Giờ học không còn nặng nề, nhàm chán nh trớc đây
- Với phơng pháp “Lấy trẻ làm trung tâm” trẻ đợc khám phá, trải nghiệm dễ dàng gây hứng thú cho trẻ
- Việc lồng ghép tích hợp, cho trẻ làm quen chữ viết ở mọi lúc, mọi nơi giúp trẻ nâng cao hiệu quả học tập
b.Kinh nghiệm của bản thân
Từ kết quả nêu trên, tôi rút ra đợc một vài kinh nghiệm nhỏ nh sau:
- Giáo viên phải có năng lực trình độ chuyên môn vững vàng để dạy trẻ
- Giáo viên nắm đợc nội dung các hoạt động cho trẻ làm quen chữ viết
- Giáo viên biết thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen với chữ viết theo chủ
điểm
- Giáo viên phải biết xây dựng đợc kế hoạch thực hiện một cách cụ thể, toàn diện sát với kế hoạch chỉ đạo nhà trờng và phù hợp với tình hình thực tế của lớp
- Thờng xuyên theo dõi, kiểm tra về chất lợng trên trẻ để có biện pháp bồi dỡng cho từng trẻ
- Tạo môi trờng chữ viết trong lớp đẹp mặt hấp dẫn cho trẻ
- Phối hợp chặt chẽ giữa nhà trờng, gia đình và các ban ngành trong xã để giúp trẻ học tốt
- Giáo viên luôn nghiên cứu sách báo, dự giờ để rút kinh nghiệm cho bản thân
c.Kiến nghị
- Đối với phòng giáo dục: Hỗ trợ thêm một số bàn ghế đúng quy cách cho trẻ
- Đối với BGH nhà trờng: Tạo điều kiện trong việc làm đồ dùng dạy học cho trẻ, sắp xếp tạo điều kiện cho giáo viên đợc thờng xuyên dự giờ để trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau