- Qua câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác Hồ trên đường đi chiến dịch, bài thơ đã thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác với Bộ dội và nhân dân, tình cảm yêu kính, [r]
Trang 1Bài văn hay lớp 6 Phân tích bài thơ Đêm nay Bác không ngủ cuả Minh Huệ
Dàn ý phân tích bài thơ Đêm nay Bác không ngủ Minh Huệ
1 Phần mở bài:
- Đêm nay Bác không ngủ là bài thơ sống mãi với thời gian Đây là bài thơ hay nhất của nhà thơ Minh Huệ viết về Người Bài thơ dựa trên sự kiện: trong chiếndịch biên giới cuối năm 1950, Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận theo dõi và chỉ huy cuộc chiến đấu của bộ đội và nhân dân ta
- Qua câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác Hồ trên đường đi chiến dịch, bài thơ đã thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác với Bộ dội
và nhân dân, tình cảm yêu kính, cảm phục của người chiến sĩ đối với lãnh tụ
- Bác Hồ hiện lên trong bài thơ vừa giản dị, thân quen gần gũi như người cha, người ông vừa đẹp lung linh như một ông tiên trong câu chuyện cổ tích
Trang 2* Tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác dành cho bộ đội và nhân dân trước hết thể hiện qua việc Bác thức trắng đêm để suy nghĩ Ngay đầu bài thơ, tác giả viết:
“ Anh đội viễn thức dậy Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi Đêm nay Bác không ngủ.”
- Đang ngủ say chợt tỉnh giấc, anh đội viên ngạc nhiên khi thấy Bác vẫn còn chưa ngủ Suốt ngày hành quân, đêm là lúc mọi người cần ngủ để đủ sức mai tiếp tục hành quân Ấy vậy mà, Bác vẫn còn ngồi đó:
“Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm Ngoài trời mưa lâm thâm Mái lều tranh xơ xác."
- Đêm khuya, mọi người yên giấc, một mình Bác ngồi bên bếp lửa hồng với vẻ mặt trầm ngâm, vẻ mặt “trầm ngâm” của Bác là vẻ mặt của người ông, người cha đang suy nghĩ mà tác giả đã phát hiện và miêu tả một cách thành công Phải là người có chiều sâu trong nghĩ suy mới có vẻ mặt như vậy Trời sắp sáng, anh đội viên thức dậy và:
“ Anh hốt hoảng giật mình Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc.”
Hình ảnh Bác hiện lên trong những câu thơ trên đã làm lay động tâm hồn ngườiđọc Dường như Bác đã hóa thân thành bức tượng tuyệt đẹp bên bếp lửa hồng Hai từ láy “đinh ninh”, “phăng phắc” đã diễn tả mức độ tột cùng của sự im lặng Hai từ đó có tác dụng nhấn mạnh Bác dang chìm trong những suy nghĩ vềcác chiến sĩ, về đoàn dân công, về dân, về nước
* Tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác dành cho hộ đội và nhân dân thể hiện qua những việc làm cụ thể bác dành cho các chiến sĩ
Trang 3- Bác đốt bếp lửa hồng để sưởi ấm cho các chiến sĩ ngon giấc trong đêm đông lạnh giá giữa núi rừng phương Bắc “Người cha mái tóc bạc Dốt lửa cho anh nằm”.
- Bác đi đắp chăn để giữ hơi ấm cho các chiêm sĩ ngon giấc
- Bác nhón chân nhẹ nhàng đế các chiến sĩ không giật mình tỉnh giấc Bằng những việc làm rất cụ thể trong đêm đông, ta cũng thấy được lòng yêu thương, quan tâm và lo lắng sâu sắc của Bác dành cho các chiến sĩ Người lính nào cũng được Bác chăm sóc, được Bác chia sẻ tình yêu thương
* Tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác dành cho bộ đội và nhân dân được thể hiện dân qua lời bộc bạch trực tiếp
- Thể hiện qua lời dặn dò của Bác đối với người đội viên:
“ Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi dánh giặc.”
- Thể hiện qua lời Bác nói với anh đội viên:
“ Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu Manh áo phủ làm chăn…”
Là vị lãnh tụ của dân tộc phải lo biết bao việc lớn, nhưng Bác đã rất quan tâm đến những việc cụ thể hằng ngày của đoàn dân công Tấm lòng của Bác như tấm lòng của người cha đành cho những đứa con thân yêu của mình
b) Hình ảnh Bác Hồ thể hiện qua tấm lòng yêu kính, cảm phục của người chiến
sĩ đối với vị lãnh tụ
- Anh đội viên ngạc nhiên khi đêm đã khuya mà Bác vẫn còn thức
- Anh đội viên hốt hoảng khi thấy trời gần sáng mà bác vẫn ngồi ngồi im lặng bên bếp lửa hồng để suy suy nghĩ, lo lắng cho mọi người
- Hình ảnh Bác hiện lên trước mắt anh đội viên cao đẹp lồng lộng:
“ Anh dội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.”
Trang 4- Tấm lòng của Bác đôi với anh đội viên nói riêng, đôi với những người chiến
sĩ nói chung thật ấm áp Sự nồng ấm của tình thương ấm hơn cả ngọn lửa hồng trong đêm đông giá rét Và chỉ có Bác kính yêu của chúng ta mới có tấm lòng bao la rộng mở như vậy:
“Bác ơi! Tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông mọi kiếp người.”
(Tố Hữu)
- Với tình cảm yêu thương và kính trọng, anh đội viên lo lắng cho Bác vì:
“ Chiến dịch hãy còn dài Rừng lắm dốc, lắm ụ Đêm nay Bác không ngủ Lấy sức đâu mà đi.”
Tóm lại: Qua lời kể, qua suy nghĩ và tình cảm của người đội viên, ta thấy Bác hiện lên trong bài thơ vừa gần gũi thân quen vừa cao đẹp lồng lộng
- Học bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, em càng thấy kính yêu và biết ơn.Người nhiều hơn bởi Bác không chỉ là người chiến sĩ cách mạng vĩ đại của dân tộc, Bác còn là vị cha già hiền đức của nhân dân Việt Nam
Phân tích bài thơ Đêm nay Bác không ngủ Minh Huệ - Mẫu 1
Bác Hồ vị cha già kính yêu của dân tộc, tấm lòng, sự vĩ đại của Bác luôn là nguồn cảm hứng sáng tác cho biết bao thế hệ tác giả Viết về Bác ta không thể không nhắc đến tác phẩm Đêm nay Bác không ngủ của nhà thơ Minh Huệ Tác phẩm đã vẽ lên chân dung của vị lãnh tụ vừa giản dị, gần gũi vừa vĩ đại, lớn lao
Bài thơ chỉ là một câu chuyện nhỏ nhưng vô cùng xúc động về tấm lòng yêu thương vô bờ bến của Bác với đồng bào, với những người chiến sĩ đang ngày
Trang 5đêm chiến đấu Câu chuyện mở ra ở chiến khu vào một đêm đông giá rét khi Bác ở trong rừng sâu cùng các chiến sĩ Qua lời kể của anh đội viên, ta thấy Bác hiện lên thật giản dị, đẹp đẽ.
Với cương vị là một nhà lãnh đạo, một vị lãnh tụ đáng lẽ Bác sẽ nhận được sự quan tâm, chăm sóc đặc biệt từ mọi người, được ngủ ở một nơi an toàn, ấm áp nhưng ngược lại, Bác hòa cùng nhịp sống với những người chiến sĩ Anh đội viên vô cùng ngạc nhiên, khi thấy Bác tuổi đã cao nhưng vẫn sẵn sàng đi hành quân trong đêm mưa rét và ngay cả khi đêm đã về khuya bác vẫn chưa ngủ:
“ Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm”
“Rồi Bác đi dém chăn Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng”
Bác ngồi trầm ngâm bên bếp lửa lo cho các anh bộ đội ngoài kia phải chống chọi với cái lạnh, với sự nguy hiểm, Bác lo cho chiến dịch, lo cho tương lai củađất nước Những cử chỉ của Bác thật ân cần, ấm áp, cái nhón chân nhẹ nhàng khiến người ta liên tưởng Bác như người cha đang chăm lo cho những đứa con của mình Bởi vậy mà anh thanh niên đã phải thốt lên: “Bóng bác cao lồng lộng/ Ấm hơn ngọn lửa hồng” Tình cảm yêu thương bao la của Bác còn ấm hơn ngọn lửa thực kia, nó có sức mạnh không chỉ sưởi ấm cơ thể mà còn có thểsưởi ấm cả tâm hồn, làm bừng lên tinh thần yêu nước của người chiến sĩ
Lần thứ ba thức dậy, anh giật mình vì vẫn thấy Bác đang ngồi “đinh ninh” , anhnằng nặc, tha thiết mời Bác ngủ Giọng anh vô cùng chân thành, đó là lời nói sâu thẳm từ trong trái tim, thể hiện nỗi lo lắng cho sức khỏe của Bác Đáp lại anh, lời nói của Bác thật chân tình, ấm áp: Chú cứ việc ngủ ngon/ Ngày mai đi đánh giặc Tình cảm yêu thương, quan tâm, lo lắng của Bác cũng được thể hiệntrực tiếp qua lời nói: Bác thức thì mặc bác/ Bác ngủ không yên lòng/ Bác thương đoàn dân công/…Càng thương càng nóng ruột/ Mong trời sáng mau mau Trong cái giá lạnh của mùa đông, cái khó khăn của hiện thực Bác chẳng
hề nghĩ đến bản thân mà chỉ lo lắng, quan tâm, dành tất cả tình yêu thương cho
Trang 6dân, cho nước Tấm lòng của Bác thật bao la, rộng lớn như trời biển Trước tấmlòng của Bác, anh đội viên đã có một hành động thật tự nhiên, chân thành “anh thức luôn cùng Bác”
Bài thơ viết bằng thể thơ năm chữ giàu nhịp điệu, gần gũi với lối hát dặm của Nghệ Tĩnh, dễ thuộc, dễ đi vào lòng người đọc Cùng với đó, tác giả sử dụng lớp ngôn ngữ, hình ảnh giản dị, kết hợp khéo léo các biện pháp tu từ: so
sánh (Bóng bác cao lồng lồng/ Ấm hơn ngọn lửa hồng) ; biện pháp ẩn
dụ (Người cha mái tóc bạc) Lối kể chuyện theo trình tự thời gian hấp dẫn, diễn biến tự nhiên, hợp lí, tác giả đã khắc họa thành công chân dung vị cha già của dân tộc
Đêm nay Bác không ngủ là bài thơ giàu cảm xúc, dễ đi vào lòng người Qua bài thơ ta không chỉ thấy tấm lòng yêu thương, kính trọng của anh đội viên đối với Bác Mà còn thấy được chân dung sáng ngời của vị lãnh tụ vĩ đại với tấm lòng quan tâm, yêu thương sâu sắc nhân dân, bộ đội
Phân tích bài thơ Đêm nay Bác không ngủ Minh Huệ - Mẫu 2
Đêm nay Bác không ngủ của tác giả Minh Huệ sáng tác năm 1951, là một trongnhững bài thơ thành công nhất về Bác Hồ và đã trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ Câu chuyện kể về một đêm không ngủ của Bác Hồ trên đường đi chiến dịch Bài thơ thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác đối với
bộ đội và nhân dân, đồng thời thể hiện tình cảm yêu kính, cảm phục của người
Trang 7chiến sĩ đối với lãnh tụ Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ sử dụng thể thơ năm chữ thích hợp với lối kể chuyện kết hợp miêu tả Đây là bài thơ tự sự trữ tình
có nhiều chi tiết giản dị và cảm động được trình bày như một câu chuyện về người thật việc thật Có hoàn cảnh, không gian, thời gian, địa điểm, có diễn biến sự việc, có cả lời đối thoại giữa hai nhân vật (anh đội viên và Bác Hồ)
“ Anh đội viên thức dậy Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi Đêm nay Bác không ngủ.
Lặng yên nhìn bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm.
Ngoài trời mưa lâm thâm Mái lều tranh xơ xác.”
Hai khổ thơ đầu giới thiệu thời gian, không gian của câu chuyện, hình ảnh Bác
Hồ và anh đội viên Trong đêm khuya, trời mưa, gió lạnh, anh đội viên thức giấc, thấy Bác vẫn ngồi bên bếp lửa Anh băn khoăn thắc mắc, vì trời đã khuya lắm rồi mà Bác vẫn ngồi trầm ngâm bên bếp lửa Anh kín đáo dõi theo diễn biến tâm trạng trên nét mặt và trong từng cử chỉ ân cần của Bác Anh xúc động hiểu rằng Bác đang lặng lẽ đốt lửa để sưởi ấm cho chiến sĩ
“ Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càng thương Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm”
Trong lòng anh đội viên dấy lên tình cảm yêu thương, kính trọng Người vôhạn
“ Rồi Bác đi dém chăn Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng ”
Bác coi trọng giấc ngủ của chiến sĩ nên nhón chân nhẹ nhàng đi dém chăn cho từng người một Bác ân cần chu đáo không khác gì bà mẹ hiền yêu thương, lo
Trang 8lắng cho đàn con Cử chỉ nhón chân nhẹ nhàng của Bác là một chi tiết đặc sắc, thật giản dị mà xúc động, bộc lộ tấm lòng yêu thương sâu xa và sự tôn trọng, nâng niu của vị lãnh tụ đối với bộ đội.
“ Anh đội viền mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng
“ Thổn thức cả nỗi lòng Thầm thì anh hỏi nhỏ:
Bác ơi Bác chưa ngủ Bác có lạnh lắm không?”
Anh đội viên lo lắng tha thiết mời Bác đi nghỉ, vì đêm đã khuya rồi mà Bác vẫnchưa đi ngủ Nỗi lo Bác ốm cứ bề bộn trong lòng anh
“ Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc”
Nhưng Bác không trả lời câu hỏi của anh mà ân cần khuyên nhủ:
“ Không biết nói gì hơn Anh nằm lo Bác ốm Lòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài Chiến dịch hãy còn dài Rừng lắm dốc lắm ụ Đêm nay Bác không ngủ Lấy sức đâu mà đi?”
Vâng lời anh nhắm mắt nhưng bụng vẫn bồn chồn Nỗi lo lắng của anh thật thiết thực, bởi trong suy nghĩ của anh, Bác là linh hồn chiến dịch
Trang 9“ Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc.”
Lần thứ ba thức dậy, anh đội viên hốt hoảng giật mình khi thấy Bác vẫn không ngủ mà tập trung suy nghĩ cao độ
“ Anh vội vàng nằng nặc Mời Bác ngủ Bác ơi Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ!”
Anh lo lắng vì sợ Bác mệt, không tiếp tục được cuộc hành trình So với lần trước, lần này anh đội viên năn nỉ mạnh dạn hơn, tha thiết hơn
“ Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu Manh áo phủ làm chăn.
Trời thì mưa lâm thâm Làm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau.”
Cảm động trước nhiệt tình của người chiến sĩ, Bác thấy cần phải giải thích nguyên nhân mình không ngủ để cho anh yên tâm: Lý do Bác không ngủ vì Bác lo cho bộ đội, dân công đang ngủ ngoài rừng Tuy không thấy tận mắt, nhưng Bác cảm nhận rất cụ thể những gian lao vất vả của họ
“ Anh đội viên nhìn bác Bác nhìn ngọn lửa hồng Lòng vui sướng mênh mông Anh thức luôn cùng Bác”
Câu trả lời của Bác đã khiến cho anh đội viên xúc động và thấm thía tấm lòng nhân ái mênh mông của vị Cha già dân tộc Được chứng kiến những hành động
và lời nói biểu hiện tình thương và đạo đức cao cả của Bác Hồ, anh chiến sĩ
Trang 10thấy trong tâm hồn mình tràn ngập một niềm hạnh phúc Bác đã khơi dậy tình đồng đội, tình giai cấp đẹp đẽ, cao quý Khi đã hiểu rõ tâm trạng của Bác thì người chiến sĩ: Lòng vui sướng mênh mông, Anh thức luôn cùng Bác.
“ Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh”
Riêng ở đoạn cuối, chúng ta thấy có sự hòa hợp khéo léo giữa suy nghĩ của nhàthơ và tâm trạng người chiến sĩ
Nhà thơ đã đặt mình vào vị trí nhân vật anh đội viên để cảm nhận, suy nghĩ về Bác Chính vì vậy nên cảm xúc của nhà thơ đạt tới mức chân thành và sâu sắc Bài thơ thể hiện tình cảm chung của bộ đội và nhân dân ta đối với Bác Hồ Đồng thời là lòng tin yêu, biết ơn sâu sắc và tự hào về vị lãnh tụ cách mạng vĩ đại mà bình dị Tình cảm của tác giả được bộc lộ dàn trải suốt bài thơ Đêm naykhông ngủ được miêu tả trong bài thơ chỉ là một trong vô vàn những đêm không ngủ của Bác Cuộc đời Người đã dành trọn vẹn cho nhân dân, Tổ quốc Chúng ta nguyện sống, học tập và làm việc sao cho xứng đáng với Bác kính yêu
Phân tích bài thơ Đêm nay Bác không ngủ Minh Huệ - Mẫu 3
Bác Hồ của chúng ta không chỉ được biết đến là một nhà lãnh tụ của dân tộc Việt Nam mà Bác còn được biết đến như một thi nhân thi sĩ một danh nhân củathời đại Bác đã để lại cho chúng ta một khối lượng tác phẩm đồ sộ và có tầm ảnh hưởng lớn đối với thời đại Trong số đó có bài thơ "đêm nay Bác không ngủ"đã để lại trong lòng người đọc rất nhiều ấn tượng khó quên Bài thơ được sáng tác khi Bác hồ trực tiếp ra chiến trận để chỉ huy cuộc chiếnđấu Bài thơ đọng lại trong lòng người đọc về vị lãnh tụ của dân tộc
Câu chuyện được diễn biến trong một đêm lạnh,và được bắt đầu khi anh
độiviên chợt thức giấc và thấy Bác đang còn thức Bác vẫn thức để chăm lo chogiấc giủ của những người chiến sĩ,bác đốt lửa để giữ ấm cho họ Anh đội viên chứng kiến vô cùng xúc động và cảm phục trước tình yêu thương của Bác dànhcho các chiến sĩ Hình tượng Bác trong bài thơ này đều được nhìn nhận qua con
Trang 11mắt còn đnag mơ mồ không rõ thực hay ảo của anh đội viên Hình tượng của Bác hiện lên vừa cao vời vợi vĩ đại mà cũng hết sức gần gũi sưởi ấm lòng anh hơn ngọn lửa hồng.
" Anh đội viên thức dậy Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi Đêm nay Bác không ngủ.
" Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càng thương Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm Rồi Bác đi dém chăn Từng người từng người một.
Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng"
Hình ảnh người cha già của dân tộc được hiện lên đầy xúc cảm khi Bác chăm sóc từng giấc ngủ của các chiến sĩ Bác đi đắp lại chăn cho từng người từng người một rất ân cần mà cũng rất dịu dàng như một người mẹ mà cũng như mộtngười cha đang chăm sóc từng giấc ngủ cho những đứa con của mình Anh đội viên cũng lại thiếp đi vào trong giấc ngủ anh chỉ còn mơ màng thấy hình ảnh Bác cao lộng ấm áp ru anh chìn vào giấc ngủ Từ Bác tỏa ra một hơi thở một sự
Trang 12ấm áp đến kì lạ ấm hơn cả ngọn lửa hồng Và lần thứ ba anh thức dậy anh giật mình khi Bác vẫn chưa ngủ.
" Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc."
Tư thế ấy biểu lộ Bác đang tập trung suy nghĩ cao độ Anh lo lắng vì sợ Bác mệt, không tiếp tục được cuộc hành trình Sự lo lắng ở anh đã thành hốt hoảng thực sự và nếu lần trước anh chỉ dám thầm thì hỏi nhỏ thì lần này anh năn nỉ mạnh dạn hơn, tha thiết hơn:
" Anh vội vàng nằng nặc Mời Bác ngủ Bác ơi Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ!"
Cảm động trước nhiệt tình của người chiến sĩ, Bác thấy cần phải giải thích nguyên nhân mình không ngủ để cho anh yên tâm:
" Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu Manh áo phủ làm chăn.
Trời thì mưa lâm thâm Làm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau."
Nếu như ở đoạn thơ trên, nguyên nhân Bác không ngủ chỉ nằm trong những phán đoán của anh chiến sĩ thì đến đoạn này, Bác đã giải thích rõ ràng: Bác không ngủ vì Bác lo cho bộ đội, dân công đang ngủ ngoài rừng Tuy không thấy tận mắt, nhưng Bác cảm nhận rất cụ thể những gian lao vất vả của họ Câutrả lời của Bác đã khiến cho anh đội viên thêm hiểu và thấm thía tấm lòng nhân
ái mênh mông của vị Cha già dân tộc Bác lo cho bộ đội, dân công cũng chính
là lo cho cuộc kháng chiến gian khổ nhưng anh dũng của dân tộc nhằm giành