Tiếng Việt 5 - Tuần 7 - LTVC - Từ nhiều nghĩa

Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau.... Luyện tập III..[r]

I Nhận xét.

1 Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A:

Răng

Mũi

Tai

Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật, dùng để nghe.

Phần xương cứng, màu trắng, mọc trên hàm, dùng để cắn, giữ và nhai thức ăn

Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc động vật có xương sống, dùng để thở và ngửi.

Mũi

Tai

I Nhận xét.

Nghĩa

gốc

Răng của chiếc cào

Làm sao nhai được?

Mũi

Mũi thuyền rẽ nước

Thì ngửi cái gì ?

Cái ấm không nghekhông nghe

Sao tai lại mọc tai lại mọc ?

Răng

Mũi

tai

2 Nghĩa của các từ in đậm trong khổ thơ sau có gì khác nghĩa của chúng ở bài tập 1?

I Nhận xét

Răng

Mũi

Tai

Nghĩa chuyển

Cùng chỉ bộ phận mọc ở bên, chĩa ra như cái tai.

Cùng chỉ bộ phận nhọn, nhô ra phía trước.

đều chỉ vật nhọn, sắc, sắp đều nhau thành hàng.

Giống nhau

về hình dạng,

vị trí, chức năng.

Nghĩa gốc Nghĩa chuyển

Nét nghĩa giống nhau:

Nét nghĩa giống nhau:

Nét nghĩa giống nhau:

II Ghi nhớ

Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau.

III Luyện tập

1: Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa gốc và trong những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển?

a)

a) Mắt Mắt - Đôi mắt của bé mở to.

- Quả na mở mắt.

b) Chân - Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.

- Bé đau chân.

c) Đầu - Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.

- Nước suối đầu nguồn rất trong

Quả na mở mắt.

nghĩa chuyển

Đôi mắt của bé mở to.

nghĩa gốc

mắt mắt

Bé đau chân.

nghĩa gốc chân

Lòng ta vẫn vững như

kiềng ba chân.

nghĩa chuyển

chân

Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.

nghĩa gốc

Nước suối

Nước suối đầu nguồn rất trong.

nghĩa chuyển đầu

đầu

Thu đi để lại bên thềm

Nghìn con

Nghìn con mắt mắt lá đang nhìn về đâu.

(Lâm Huy Nhuận)

Có lẽ bắt đầu hơi thở mùa thu là hương na Những quả na mở

tròn xoe, đu đưa trong nắng thu

(Lê Hải Anh)

III Luyện tập

2 Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ nhiều nghĩa Hãy tìm một số ví dụ về

sự chuyển nghĩa của những từ sau: lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.

Thảo luận nhóm

cổ cổ kính

cổ áo

- Cổ (1) và cổ (2) là từ nhiều nghĩa

- Cổ (3) đồng âm với cổ (1) và cổ (2)

PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA:

Giống nhau

Khác nhau

Đọc giống nhau, viết giống nhau.

Nghĩa khác hẳn nhau.

Các nghĩa của từ bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau (có nét nghĩa chung).

Trong các kết hợp

răng, mọc mầm,

“mọc” nào là từ

a “mọc” trong “bún mọc, mọc răng”

c “mọc” trong “mọc răng, mọc mầm”

b “mọc” trong “bún mọc, mọc mầm”

Câu hỏi 1

“Mọc” trong

trường hợp nào

sau đây là đồng

âm?

c Không có từ nào

b bún mọc, mọc răng

a mọc răng, mọc mầm

5

HẾT GIỜ

Câu hỏi 2

“Tai” trong các tập

hợp từ nào đều là từ

nhiều nghĩa:

c tai, tai ấm, tai chén, tai

to mặt lớn.

b tai, tai ấm, tai chén, tai nạn.

a tai, tai ấm, tai chén, tai họa.

5

HẾT GIỜ

Câu hỏi 3