Nghiên cứu ứng dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại laser bán dẫn làm việc ở hai bước sóng khác nhau tạo nên, trong điều trị bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn

II - NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG 2.1 Nhiệm vụ của đề tài Xây dựng cơ sở lý luận của phương pháp điều trị bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn bằng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại Laser

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA -

LÊ LÃ VƯƠNG LINH

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG HIỆU ỨNG HAI BƯỚC SÓNG ĐỒNG THỜI, DO HAI LOẠI LASER BÁN DẪN LÀM VIỆC Ở HAI BƯỚC SÓNG KHÁC TẠO NÊN, TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH VIÊM XOANG DO NHIỄM KHUẨN

CHUYÊN NGÀNH : KỸ THUẬT LASER MÃ SỐ NGÀNH : 2.07.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ

TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 11 NĂM 2005

CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

Cán bộ hướng dẫn khoa học : PGS.TS TRẦN MINH THÁI

Cán bộ chấm nhận xét 1 :

Cán bộ chấm nhận xét 2 :

Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại HỘI ĐỒNG CHẤM BẢO VỆ LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA , ngày…….tháng …….năm 2005

Có thể tham khảo luận văn này tại Thư viện Trường Đại Học Bách Khoa -

PHÒNG ĐÀO TẠO SĐH Độc lập – Tự do – Hạnh Phúc

- -

Tp.HCM, ngày … Tháng ….năm 2005

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ

Ngày, tháng, năm sinh : 16 – 01 – 1972

Nơi sinh : Sài gòn – Gia định ( nay là Tp.HCM )

Chuyên ngành : Kỹ thuật Laser MSHV : KTLS 13 – 10203290

I - TÊN ĐỀ TÀI :

Nghiên cứu ứng dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời,do hai loại Laser bán dẫn làm việc ở hai bước sóng khác nhau tạo nên,trong điều trị bệnh viêm xoang

do nhiễm khuẩn

II - NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG

2.1 Nhiệm vụ của đề tài

Xây dựng cơ sở lý luận của phương pháp điều trị bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn bằng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại Laser bán dẫn công suất thấp tạo nên

2.2 Nội dung

2.2.1 Xây dựng hoàn chỉnh phương pháp nghiên cứu điều trị lâm sàng đối với bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn, bao gồm :

- Chọn cỡ mẫu thích hợp để tiến hành nghiên cứu điều trị lâm sàng

- Tiêu chuẩn chọn bệnh đưa vào diện nghiên cứu điều trị

- Xây dựng quy trình điều trị bệnh viêm xoangdo nhiễm khuẩn bằng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại Laser bán dẫn công suất thấp ạo nên

- Xây dựng tiêu chí cần theo dõi trên lâm sàng và cận lâm sàng

2.2.2 Kết quả điều trị lâm sàng

2.2.3 Nhận xét và bàn luận

2.2.4 So sánh với lô điều trị viêm xoang cấp do nhiễm khuẩn bằng thuốc y học cổ truyền trên cùng một phương pháp đánh giá

2.2.5 Cùng so sánh với lô điều trị bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn bằng tia Laser bán dẫn công suất thấp, tại các bệnh viện, các trung tâm y tế ( Quận, Huyện…) trên cùng một phương pháp đánh giá

2.2.6 Kết luận

III - NGÀY GIAO NHIỆM VỤ

IV - NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ

V - HỌ VÀ TÊN CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

Cán bộ hướng dẫn : PGS.TS TRẦN MINH THÁI

Cán bộ hướng dẫn Chủ nhiệm ngành Bộ môn quản lý

Chuyên ngành

Nội dung và đề cương luận văn thạc sĩ đã được Hội Đồng Chuyên Ngành thông qua

KHOA QUẢN LÝ NGÀNH

LỜI CẢM ƠN

- Để hoàn thành khóa cao học và thực hiện luận văn tốt nghiệp này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ hướng dẫn về chuyên môn, cũng như sự hỗ trợ về mọi mặt của nhiều giáo

sư, bác sĩ, lương y, đồng nghiệp và gia đình Với lòng chân thành, tôi xin bày tỏ sự biết ơn đối với :

- PGS.TS TRẦN MINH THÁI, đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và cố vấn về chuyên môn, cũng như hoàn thiện nội dung, hình thức của luận văn này

- Tập thể cán bộ Bộ môn vật lý kỹ thuật – Trường Đại Học Bách Khoa Tp.Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong thời gian qua

- Con xin cảm ơn cha mẹ đã có công ơn sinh thành, nuôi dưỡng và dìu dắt con từng bước, và là nguồn động viên vô giá cho con trưởng thành trong cuộc sống và trong học tập

- Tập thể các anh chị em học viên cao học Kỹ Thuật Laser khóa 13 và 14, đã cùng tôi chia sẻ những khó khăn và động viên nhau, để hoàn thành tốt chương trình học tập trong thời gian vừa qua

Lê Lã Vương Linh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, chính xác và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Lê Lã Vương Linh

LỜI NÓI ĐẦU Viêm xoang là bệnh hiện nay có rất nhiều người mắc phải ở Việt Nam Nguyên nhân thường gặp là do ảnh hưởng bởi môi trường sống bị ô nhiễm nặng như : bụi, khí thải công nghiệp, khí thải từ các loại xe,…; một số trường hợp bị ảnh hưởng bởi môi trường làm việc bị ô nhiễm như : làm việc trong bộ phận đông lạnh, trong các xưởng may mặc, nơi khai thác đá,….Một nguyên nhân khác đóng vai trò khá quan trọng là do thay đổi thời tiết và khí hậu

Phạm vi tổn thương của viêm xoang rộng và đa dạng

• Rộng ở chổ : có 5 loại xoang khác nhau như : xoang hàm( trái và phải ), xoang trán, xoang sàng trước, xoang sàng sau, xoang bướm

• Đa dạng ở chổ : viêm xoang có hai dạng

+ Viêm xoang do bị tác động bởi viêm mũi dị ứng

+ Viêm xoang do bị nhiễm khuẩn

Viêm xoang do nhiễm khuẩn có thể ở một trong hai thể : thể cấp tính và thể mạn tính Chính vì vậy, có nhiều phương pháp để điều trị viêm xoang; từ điều trị bảo tồn, như : nội khoa – kháng sinh, kháng viêm Histamin thuốc co mạch, đến điều trị tiệt căn : nạo và phẫu thuật xoang( phẫu thuật hở và nội soi )

Tuy có nhiều phương pháp điều trị khác nhau, song chưa có phương pháp nào được xem là hoàn hảo, vì chúng đều có nhược điểm, tuy ở mức độ khác nhau

Khi chùm tia Laser công suất thấp tác động lên mô sống, tại đấy sẽ xảy ra hiệu ứng kích thích sinh học Chính nhờ hiệu ứng này, mang lại hàng loạt đáp ứng sinh học, mà y văn thế giới đã khẳng định, như :

• Đáp ứng chống viêm

• Đáp ứng chống đau

• Đáp ứng của tổn thương tế bào

• Đáp ứng tái sinh

• Đáp ứng của hệ miễn dịch

• Đáp ứng của hệ tim mạch

Rõ ràng các đáp ứng sinh học trên đây, là công cụ đắc lực cho việc điều trị viêm xoang Một vấn đề được đặc ra : có biện pháp nào làm cho các đáp ứng trên đây xảy ra nhanh hơn và mạnh hơn không ?

Ở đây, chúng tôi sử dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại Laser bán dẫn công suất thấp với hai bước sóng khác nhau tạo nên, nhằm làm cho hiệu ứng kích thích sinh học xảy ra nhanh hơn và mạnh hơn Hơn nữa ở đây, chúng tôi chỉ sử dụng phương pháp điều trị bảo tồn : nội khoa, nhưng không dùng thuốc, đồng thời điều trị cho viêm xoang do nhiễm khuẩn ở thể cấp và thể mạn tính

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ BỆNH VIÊM XOANG

Trong chương này, chúng tôi trình bày các vấn đề liên quan trực tiếp đến đề tài , nhằm mục đích :

• Cung cấp những kiến thức cần thiết để rồi hiểu rõ hơn về đề tài nghiên cứu này

• Trên cơ sở đó, có những đánh giá chính xác về kết quả mà đề tài mang lại

1.1 Những vấn đề cơ bản về bệnh viêm xoang

1.1.1 Đôi lời về dịch tễ học về bệnh viêm xoang

Ở Việt nam, chưa có công trình nào đề cập đến dịch tể học bệnh viêm xoang trên phạm vi cả nước Tuy nhiên, theo ý kiến của của các chuyên gia đầu ngành : viêm xoang là bệnh rất phổ biến ở Việt Nam và đang trở thành một vấn đề thời sự trong y học, vì số người có triệu chứng “ viêm xoang “ ngày càng tăng, trích theo tài liệu [ 1 ,2 , 3 ]

Theo báo cáo mới nhất năm 2000 của Trường Đại học y dược Tp Hồ Chí Minh, có đến 30% dân thành phố mắc bệnh viêm xoang [ 4 ] Nếu tính dân số ở Tp Hồ Chí Minh là 5.000.000 người, thì đã có 1.500.000 người bị bệnh viêm xoang Quả là một con số bệnh nhân không nhỏ

Theo [ 5 ] cho biết, ở Mỹ hàng năm ước tính có hơn 37 triệu người bị cảm cúm kéo dài trở thành bệnh viêm xoang

1.1.2 Đặc điểm giải phẫu học về xoang mũi

Những điều trình bày dưới đây ( cả hình ảnh ) được dựa trên tài liệu [ 1 ]

1.1.2.1 Mô tả giải phẫu xoang

Xoang là những hốc rỗng nằm ở chung quang mũi, ăn thông với hố mũi,trong những hốc đó có một lớp niêm mạc bao phủ Niêm mạc của xoang với niêm mạc của

mũi cũng là một, nó có liên đới với nhau rất chặt chẽ trong sinh lý cũng như trong bệnh lý

a/ Xoang hàm :

Xoang hàm là một cái hốc hình tháp nằm ở trong xương hàm trên Nó có ba mặt, một nền và một đỉnh

- Mặt trên là sàn của hố mắt, trong mặt này có dây thần kinh dưới hố mắt

- Mặt trước tức là hố nanh

- Mặt sau nhìn vào hố chân bướm – hàm Trong bề dày của xương có dây thần kinh răng hàm trên

- Nền của tháp là vách ngoài của hố mũi( vách mũi – xoang ) Các cuốn mũi dưới và giữa nằm vắt ngang vách mũi xoang Trong vách này có ống lệ mũi đi từ túi lệ xuống ngách dưới

- Đỉnh của tháp nằm ở về phía xương gò má

- Điểm cần chú ý : cạnh dưới của xoang hàm, tức là đáy xoang, thường có liên quan đến chân răng số 5,6 và 7 ( răng hàm nhỏ và răng hàm )

b/ Xoang trán :

Xoang trán là một tế bào đặc biệt của hệ thống sàng Tế bào này vượt lên khỏi tầm hố mắt và phát triển trong xương trán

- Xoang trán giống hình tháp dựng đứng Nó có ba mặt và một cái nền

- Mặt trước là vùng rễ lông mày

- Mặt sau là lớp trong của xương sọ có liên quan đến màng não và não

- Mặt trong là vách ngăn, cách biệt hai xoang trán

- Nền của xoang trán gồm hai phần : phần ngoài liên hệ với hố mắt , phần trong thấp hơn và dính liền với phễu Xoang trán ăn thông với mũi qua ống mũi – trán Ống này đi từ phễu, xuyên qua các tế bào xoang sàng trước và đổ vào ngách giữa, ngay phía trước lỗ

ostium của xoang hàm Vì đường đi dài và ngoằn ngoèo nên ống mũi – trán dễ bị tắc hơn lỗ thông của các xoang khác

c/ Xoang sàng :

Xoang sàng chia làm hai phần: xoang sàng trước ăn thông với ngách giữa, còn xoang sàng sau ăn thông với ngách trên Tầm quan trọng của xoang sàng rất lớn trong quá trình viêm nhiễm Xoang sàng rất phức tạp, có nhiều ngỏ ngách nên nó thường là một cái ổ lưu trữ vi trùng mỗi khi các xoang mặt bị viêm

d/ Xoang bướm :

Xoang bướm là một cái hốc rỗng nằm trong thân xương bướm và to độ bằng đầu ngón tay Xoang bướm giáp với: phía trước với xoang sàng sau, phía sau với mảnh nền của xương chẩm, phía trên với tuyến yên, với giao thoa thần kinh thị giác, với ống thị giác, phía trong với vách ngăn của xoang bướm Lỗ thông của xoang này ở phía trước và cao nên dẫn lưu kém

1.1.2.2 Các hình ảnh minh họa về xoang : được trích từ [1 ]

Hình 2 : vị trí các xoang

Xoang trán

Xoang sàng

Xoang hàm

Xoang trán

Xoang trán (phần trên ổ mắt)Xoang sàng Vách ngăn Lỗ dưới ổ mắt Xoang hàm Thành ngoài Xoang hàm

Hình 3: Chụp theo tư thế xoang nông (Blônđô)

Lỗ tròn nhỏ

Hình 4: Chụp theo tư thế xoang sâu (Hirtz)

1.1.3 Đặc điểm bệnh học viêm xoang theo y học hiện đại

1.1.3.1 Viêm xoang cấp tính

Viêm xoang cấp tính tức là viêm niêm mạc xoang vốn trước kia vẫn lành mạnh Nói như vậy để tránh nhầm lẫn với nhữnh đợt hồi viêm của bệnh viêm xoang mạn tính

Viêm xoang cấp tính có hai nguyên nhân : a/ Viêm xoang do mũi: vi trùng đi từ mũi vào xoang ( do cảm mạo, do dị ứng ) b/ Viêm xoang do răng: vi trùng đi từ răng vào xoang ( do sâu răng, do nhiễm trùng khi nhổ răng hàm )

NHÓM XOANG TRƯỚC VIÊM CẤP TÍNH Viêm xoang trước chiếm đại đa số trong bệnh viêm xoang cấp tính Nhóm xoang trước hay bị tổn thương hơn vì nó tiếp xúc đầu tiên với vi trùng trong bụi bậm, với kháng nguyên Riêng xoang hàm dễ bị viêm hơn các xoang khác vì lỗ ostium của nó dẫn lưu kém, vì các răng hàm có thể bị sâu và mở đường cho vi trùng vào

Viêm xoang trước có thể là viêm xoang hàm, viêm xoang trán, viêm xoang sàng trước

NHÓM XOANG SAU VIÊM CẤP TÍNH Các xoang sau( xoang sàng sau, xoang bướm ) ít khi bị viêm cấp tính như nhóm xoang trước Khi các xoang sau bị viêm, bệnh nhân có các triệu chứng sau : Nhức đầu ở vùng chẩm, hoặc đau ở sau xương chũm, kèm theo mỏi gáy

Cảm giác căng ở trong ổ mắt, làm cho người ốm nhìn chóng mỏi mắt

Khi soi mũi sau, thấy một lớp mủ chảy từ ngách trên lan ra vòm và xuống thành sau của họng

1.1.3.2 Viêm xoang mạn tính

Viêm xoang mạn tính thường là do viêm xoang cấp tính tái diễn nhiều lần, do sự dẫn lưu kém không tháo mủ ra được Trong một số ít trường hợp viêm xoang mạn tính còn có nguyên nhân nữa là tổn thương xương, như viêm xoang do răng, do chấn thương, do cúm, do sởi… Viêm xoang mạn tính có thể bắt đầu từ tuổi thơ ấu và kéo dài suốt đời Tùy theo nhóm xoang bị viêm, tùy theo cơ địa, bệnh cảnh lâm sàng của viêm xoang mạn tính có nhiều hình thái khác nhau

NHÓM XOANG TRƯỚC VIÊM MẠN TÍNH Như chúng ta đã biết nhóm xoang trước gồm có xoang hàm, xoang trán và xoang sàng trước Trong viêm xoang mạn tính, các xoang này thường có những bệnh tích viêm giống nhau nhưng ở mức độ khác nhau

Các triệu chứng khám lâm sàng của các xoang trước đều gần giống nhau, nên người ta thường gộp chung lại thành một nhóm

1/ Viêm xoang hàm mạn tính :

Viêm xoang hàm mạn tính có những triệu chứng rất thông thường như: ngạt mũi, sổ mũi kéo dài Bệnh nhân xì ra dịch nhầy mũi xanh hoặc mũi vàng, đôi khi có lẫn vài tia máu( hiện tượng này nói lên rằng đã có pôlyp ),đôi khi bệnh nhân có cảm giác rằng trong mũi của mình có mùi thối Ít khi bệnh nhân bị nhức đầu

2/ Viêm xoang trán mạn tính :

Hiện tượng đau có thể đi từ nặng đầu đến đau nhức ở vùng trán, ở chung quanh ổ mắt Mỗi khi bệnh nhân đọc sách, khâu vá hay hội tụ hai mắt nhìn lâu một vật gì thì nhức đầu và mỏi mắt Cơn đau tự phát trong viêm xoang trán mạn tính không có giờ giấc rõ rệt, nhưng thường nặng về buổi trưa, buổi chiều và kèm theo choáng đầu Bệnh trạng này làm cho bệnh nhân không lao động được và lười suy nghĩ Dùng ngón tay ấn vào góc trong và trên của gờ ổ mắt ( điểm Ewing ) sẽ làm cho bệnh nhân đau

3/ Viêm xoang sàng trước mạn tính :

Triệu chứng có phần giống như viêm xoang trán: nhức đầu vùng trán và ổ mắt, mỏi mắt , choáng váng, lười suy nghĩ, hoặc không đau đớn tí nào tùy theo mủ bị tích lại hay chảy ra ngoài Bệnh nhân ngạt mũi và xì ra mủ vàng không thối Ban đêm lúc nằm, mủ thường chảy vào họng Soi mũi thấy vách giữa có mủ và niêm mạc ở đấy phù nề, thoái hóa, có nhiều pôlyp bị viêm , màu đỏ hồng

NHÓM XOANG SAU VIÊM MẠN TÍNH Nhóm xoang sau gồm có xoang sàng sau và xoang bướm Các xoang này có đặc điểm chung là có lỗ thông đổ ra ngách trên do đó chúng có những triệu chứng lâm sàng tương tự như sau :

1/ Viêm xoang sàng sau :

Bệnh nhân không xì mũi mà chỉ khạc ra mủ và khịt mũi Sự viêm xoang được thể hiện bằng viêm họng mạn tính hoặc viêm đường hô hấp dưới Thường thường bệnh nhân

ít khi nhức đầu và thường bệnh nhân kêu đau từ trán ra sau gáy, mỏi vai , mỏi gáy và tê lan ra ngón tay…

Soi mũi sau thấy có mủ đọng hoặc vảy khô ở bờ cửa mũi sau hoặc ở nóc vòm

2/ Viêm xoang bướm mạn tính :

Viêm xoang bướm mạn tính thường đi đôi với viêm xoang sàng sau, nên viêm xoang bướm thường có một số triệu chứng giống như viêm xoang sàng sau

Triệu chứng chính là nhức đầu, bệnh nhân bị đau liên tục, đau sau hố mắt hoặc đau ở trong sâu, giữa đầu , đau lan ra sau về phía xương chẩm, về bờ sau xương chũm, đau lan xuống gáy, xuống vai

Triệu chứng quan trọng thứ hai là bệnh nhân khạc ra mủ hoặc nuốt mủ Nếu mủ ít, bệnh nhân không khạc ra và nó sẽ đọng lại thành vảy ở vòm mũi họng làm cho bệnh nhân luôn có cảm giác vướng họng phải khịt mũi, đằng hắng suốt ngày

1.1.4 Đặc điểm bệnh học viêm xoang theo y học cổ truyền, theo [ 6 ]

Viêm xoang mũi thuộc chứng “tỵ uyên “ trong y học cổ truyền, là một loại bệnh chiếm tỷ lệ khá cao trong các bệnh về tai mũi họng Viêm xoang mũi thường được chia làm hai loại là tỵ uyên cấp và tỵ uyên mạn theo chứng tỵ uyên của y học cổ truyền : 1.1.4.1 Chứng tỵ uyên cấp tính :

Nguyên nhân chủ yếu là do “ đởm nhiệt xông lên não “ , “Nhiệt lưu đởm phủ, tà di lên não mà thành tỵ uyên nước mũi chảy không ngừng “… và “Đều do phong hàn nhập vào não bộ, kết hợp với thấp nhiệt ở kinh thái dương mà sinh bệnh”

Chứng tỵ uyên cấp thường gặp ở bệnh của 3 kinh : Phế – Tỳ – Đởm Trường hợp ngoại cảm, tà độc lâu ngày thành nhiệt uất tại phế kinh, phế mất thanh túc mà sinh bệnh Hoặc

do đởm kinh uất nhiệt, nhiệt xông lên mũi mà sinh tỵ uyên , hoặc do thấp nhiệt độc uất tại trung tiêu gây rối loạn chức năng thăng giáng của tỳ vị, thấp nhiệt tích tụ ở mũi cũng sinh bệnh Chứng tỵ uyên cấp có thể biện chứng theo ba thể sau :

a/ Phế kinh phong nhiệt :

Triệu chứng chủ yếu: mũi nghẹt, nước mũi chảy nhiều, trắng nhầy hoặc vàng kèm theo đau đầu, sốt, sợ lạnh, rêu lưỡi trắng mỏng, chất lưỡi hơi đỏ, mạch phù sác Niêm mạc mũi sưng đỏ

b/ Đởm kinh nhiệt thịnh :

Triệu chứng chủ yếu : nghẹt mũi , nước mũi vàng đặc như mủ mùi hôi, khứu giác giảm, đau đầu theo vùng, bệnh nặng thì kèm theo sốt, miệng đắng họng khô, bứt rứt dễ cáu gắt, lưỡi đỏ rêu vàng, mạch huyền sác, niêm mạc mũi sưng đỏ, lỗ mũi đầy mủ

c/ Tỳ vị thấp nhiệt

Triệu chứng chủ yếu: nước mũi vàng đục lượng nhiều, mũi tắc nặng kéo dài, khứu giác giảm kèm theo đau đầu, nặng như bó chặt, cơ thể mệt mỏi, nhực tức bụng đầy, chán ăn, tiểu vàng, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi dày vàng nhầy, mạch nhu sác Niêm mạc mũi đỏ sưng, lỗ mũi nhiều mủ vàng

1.1.4.2 Chứng tỵ uyên mạn tính , theo [ 6 ]

Biện chứng theo hai thể bệnh : Phế khí hư và Tỳ khí hư

a/ Phế khí hư :

Triệu chứng chủ yếu: mũi tắc, chảy nước mũi trắng, gặp lạnh nặng hơn, óc căng tức váng đầu, người mát, chân tay lạnh, mệt mỏi hơi thở ngắn, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi mỏng trắng, mạch nhu yếu, cơ niêm mạc mũi dày lên, nước mũi nhầy nhiều, vách mũi dày hoặc có pôlip

b/ Tỳ khí hư :

Triệu chứng chủ yếu: mũi tắc nặng, nước mũi trắng dính hoặc vàng đặc lượng nhiều, chân tay mệt mỏi, ăn ít bụng đầy, tiêu lỏng , lưỡi bệu, rêu lưỡi mỏng trắng, mạch trầm nhược, mũi vách dày hoặc có pôlip

1.1.4.3 Các biến chứng về bệnh viêm xoang , theo [ 1 ]

Viêm xoang mạn tính hay gây ra nhiều biến chứng, trong số đó có những biến chứng bất ngờ mà người ta ít nghĩ đến nguyên nhân do xoang

1/ Viêm phế quản mạn tính hay lao phổi giả

Viêm xoang hàm và xoang sàng mạn tính thường gây ra biến chứng này Bệnh nhân không nhức đầu, không ngạt mũi nhưng đi khám bệnh vì : ho, khạc ra đờm, đôi khi có cả máu, sốt nhẹ về chiều, ăn kém ngon Bệnh đầu tiên mà người ta nghĩ đến là lao, nhưng các xét nghiệm như thử đờm, chụp phổi, tốc độ máu lắng, hồng cầu , BCG test… đều không có biểu hiện là lao

2/ Viêm họng mạn tính

Trong viêm xoang, mủ hay chảy liên tục xuống họng và đồng thời người gầy ốm hay thở bằng miệng( vì mũi ngạt ), đó là hai nguyên nhân của viêm họng, bệnh nhân kêu rát họng, vướng họng phải đằng hắng và nuốt luôn mồm, do đó lại dễ bị khí thực hoặc viêm ruột Triệu chứng thường thấy là đầy bụng ợ hơi, chậm tiêu, nghẹn thở, tức ngực, đánh trống ngực…

Bệnh nhân có thể bị viêm xoang cấp hay viêm mạn Trong viêm cấp, sau vài cơn nhức đầu , thị lực sụt rất nhanh và bất thình lình, có khi sau một vài ngày chỉ còn thấy ánh sáng ở chu vi thị trường và sau một vài tuần tự nhiên thị lực có thể phục hồi lại Trong viêm xoang mạn tính, cả hai mắt đều bị mờ với mức độ khác nhau Bệnh nhân sợ ánh sáng chói lọi và thấy trước mắt như có một màn sương che phủ Có ám điểm trung tâm, không phân biệt đượùc màu sắc rõ ràng Ít khi bệnh khỏi hẳn : thị lực bị giảm sút

4/ Viêm ổ mắt – Viêm mi mắt – Viêm túi lệ

Trong biến chứng viêm ổ mắt sưng nề , hay viêm Tênông, bệnh thường xuất hiện một cách đột ngột và rút lui nhanh chóng Sau khi bị xổ mũi, nhức đầu vài hôm bệnh nhân

bị sưng mí mắt, lồi nhãn cầu, đau mắt…sau khi điều trị, hiện tượng bệnh lý này sẽ hết nhưng bệnh tích trong xoang vẫn tiếp tục diễn biến âm ỉ

Aùpxe mí mắt : bệnh này là biến chứng của viêm xoang mạn hồi viêm cấp Aùpxe có thể khu trú ở mí trên( xoang trán hay xoang sàng ) hay ở dưới( xoang hàm ), mi mắt bị sưng to, nóng, đỏ và đau Độ bốn năm hôm sau túi mủ sẽ vỡ ra ở phần ba trong của mí mắt Người ta gọi là viêm xoang trán xuất ngoại ở mí mắt

Viêm túi lệ : xương lệ vừa mỏng, vừa có những lỗ thông với xoang sàng nên túi lệ dễ bị viêm khi nhóm xoang trước bị viêm Ngoài ra viêm răng, viêm xoang hàm cũng có thể gây ra viêm túi lệ

Viêm tấy ổ mắt : đây là viêm mủ của tổ chức mỡ trong ổ mắt Bệnh nhân đau nhói trong ổ mắt, đau xiên lên đầu, mi mắt sưng húp, màng tiếp hợp phù nề nhiều, đỏ bầm và phình ra ngoài mi mắt, nhãn cầu lồi và không di động, thị lực sụt nhanh, đồng tử giãûn, mất cảm giác ở giác mạc Cả vùng thái dương bị sưng Sau đó mủ sẽ vỡ ra ở mi mắt rồi bệnh khỏi, nhưng có thể biến chứng viêm tĩnh mạch hang, viêm thần kinh thị giác…

5/ Viêm tắc tĩnh mạch hang

Có thể do viêm xoang bướm hoặc do viêm tấy ổ mắt gây ra Bệnh bắt đầu một cách ồ ạt : sốt 41 độ, nhiệt độ dao động, có rét rung, nhức đầu nhiều kèm theo cứng gáy

Màng tiếp hợp bị phù nề và đỏ bầm, nhãn cầu lồi về phía trước và kém di động, gai mắt

bị nề Các tĩnh mạch ở mí mắt và ở trán bị giãn Bệnh lan ra cả hai bên mắt Tiên lượng rất nặng, trước khi có kháng sinh tỷ lệ tử vong rất cao

1.2 Các phương pháp điều trị bệnh viêm xoang

1.2.1 Y học hiện đại điều trị bệnh viêm xoang : theo [ 1 ]

1/ Phương pháp chọc rửa xoang :

Phương pháp chọc rửa xoang có tác dụng tốt trong việc giải quyết các bệnh viêm xoang mạn tính như :

Thông chọc xoang hàm hoặc xoang trán rồi bơm hỗn dịch cloramphênicôn – axit bôric(Cloramphenicon 0,25g + axit bôric 0,25g, nước muối đẳng trương 5ml)

Đưa kháng sinh ( pênixilin + streptomyxin hoặc hỗn hợp dịch cloramphenicon ) vào các xoang bằng phương pháp Proetz…v.v…

2/ Phương pháp điều trị bằng thuốc :

Thuốc kháng sinh tiêm và uống ( pênixilin , streptômyxin…)

Thuốc làm co niêm mạc như êphêdrin, sanôrin ( Privine ) chỉ có tác dụng tạm thời

Thuốc xông: menthol, teinture d’eucalyptus chỉ có tác dụng viêm xoang cấp

Những thuốc như vitamin A, vitamin D2, vitamin C, sirô iôđôtanic - phosphatê, dung dịch Faolơ ( arsenic ) có tác dụng tăng cường sức đề kháng của những thể địa bạch tạng( lymphatisme )

3/ Phẫu thuật :

Những phẫu thuật nhỏ như cắt pôlyp, cắt đầu cuốn giữa….chỉ có tác dụng dẫn lưu đối với thể nhẹ, thương tổn không vượt quá phạm vi một xoang

1.2.2 Y học cổ truyền điều trị bệnh viêm xoang , theo [ 6 ]

1.2.2.1 Phương pháp dùng thuốc thang truyền thống :

Dưới đây là các bài thuốc kinh nghiệm điển hình chữa trị bệnh viêm xoang cấp và

1/ Viêm xoang mũi cấp thường dùng các bài thuốc :

a- Thăng ma giải độc thang , gồm :

- Thăng ma 6g - Sinh cam thảo 6g

- Cát căn 15g - Kim ngân hoa 15g

- Hoàng cầm 15g - Xích thược 12g

- Ngư tinh thảo 12g - Bồ công anh 20g

- Xuyên khung 3g - Bạch chỉ 10g

- Cát cánh 10g - Thương nhĩ tử 10g Trị chứng viêm xoang cấp nhiệt độc thịnh, sắc uống mỗi ngày một thangđ

b- Tân tiền cam cát thang , gồm :

- Tân di hoa 6g - Phòng phong 6g

- Tiền hồ 9g - Thiên hoa phấn 9g

- Ý dĩ 12g - Cát cánh 4,5g

- Sinh cam thảo 3g Trị chứng viêm xoang cấp và sắc uống mỗi ngày một thang chia làm hai lần 2/ Viêm xoang mũi mạn tính thường dùng các bài thuốc :

a- Tam hoa thang , gồm :

- Kim ngân hoa 30g –Dã cúc hoa 30g

- Tân di hoa 10g – Đào nhân 10g

- Hoàng cầm 10g – Bạch chỉ 10g

- Thương nhĩ tử 20g – Sinh ý dĩ 20g Trị các chứng viêm xoang mạn Sắc uống mỗi ngày một thang, chia làm hai lần b- Thương hoàng thang , gồm :

- Thương nhĩ tử 10g – Thuyên thảo 10g

- Cúc hoa 10g – Kim ngân hoa10g

- Liên kiều 10g – Tân di 10g

- Hoàng liên 10g – Tế tân 3g

- Cam thảo 6g – Ngư tinh thảo 15g Trị viêm xoang sàng mạn tính Ngày một thang sắc uống chia làm hai lần sáng và tối 1.2.2.2 Phương pháp châm cứu cổ truyền trên các huyệt: theo[ 7 ]

Dưới đây, chúng tôi chỉ nêu các huyệt cơ bản dùng để chữa trị viêm xoang mũi ( tỵ uyên ) cấp và mạn tính , gồm :

- Huyệt Nghênh hương – kinh đại trường

- Huyệt Aán đường – ở ngoài kinh

- Huyệt Hợp cốc - kinh đại trường

- Huyệt Ngoại quan - kinh tam tiêu

- Huyệt Phong trì - kinh đởm

- Huyệt Thông thiên – kinh bàng quang

- Huyệt Phế du – kinh bàng quang

- Huyệt Trung chữ – kinh tam tiêu

- Huyệt Khiếu âm - kinh đởm

- Huyệt Thiên trụ - kinh bàng quang

* Ý nghĩa của các huyệt

Huyệt Nghênh hương dùng để khai khiếu, sơ tà, huyệt Aán đường châm nặn máu để thanh tiết nhiệt, chữa nhức đầu, huyệt Hợp cốc chữa sơ tán phong tà và khai khiếu ở mũi, huyệt Ngoại quan dùng để chữa sốt cao, rét rung, huyệt Phong trì và Khiếu âm dùng để chữa thanh đởm hỏa, huyệt Thông thiên dùng chữa thông kinh hoạt lạc và nhức đầu, huyệt Trung chữ có tác dụng thanh nhiệt ở kinh Thiếu dương , huyệt Phế du dùng để sơ tán ngoại tà và thông phế khí, huyệt Thiên trụ có tác dụng chữa họng hầu và chữa chứng mỏi cổ,mỏi gáy ,sưng đau

1.2.3 Ứng dụng LASER công suất thấp trong điều trị bệnh viêm xoang

1.2.3.1 Điều trị bệnh viêm xoang bằng LASER khí He-Ne làm việc ở bước sóng 632,8 nm.

Việc sử dụng Laser khí He-Ne làm việc ở bước sóng 632,8nm trong điều trị viêm xoang đã được nhiều nước trên thê giới thực hiện

Ở Việt nam trong những năm đầu thập niên 1990 nhiều cơ sở chữa trị sử dụng Laser khí He-Ne là việc ở bước sóng 632,8nm trong điều trị viêm xoang

Bảng 1 : Tổng kết kết quả điều trị viêm xoang ở bước sóng 632,8nm ở bệnh viện khác nhau, do Trung tâm vật lý y sinh Tp Hồ Chí Minh ( thuộc Bộ quốc phòng ) tổ chức chuyển giao công nghệ Bảng 1 giới thiệu kết quả điều trị viêm xoang ở 5 cơ sở chữa trị Cụ thể như sau : Đã thực hiện điều trị cho 114 bệnh nhân bị viêm xoang, được trích từ [[[[24 ]]]] , chủ yếu là viêm xoang hàm – vị trí rất thuận lợi cho việc điều trị Với kết quả :

• Điều trị khỏi 44 người, chiếm 38,60%

• Điều trị giảm 60 người, chiếm 52,63%

• Điều trị không kết quả 10 người, chiếm 8,77%

Tuy tỷ lệ điều trị khỏi và giảm chiếm 91,23% , nhưng tỷ lệ điều trị khỏi trên giảm chỉ bằng 0,73%

Khi sử dụng Laser khí He-Ne làm việc ở bước sóng 632,8nm trong điều trị viêm xoang có những ưu và khuyết điểm như sau

** Về ưu điểm :

• Đây là phương pháp điều trị nội khoa không dùng thuốc Do đó tránh được những phản ứng phụ có hại cho sức khỏe bệnh nhân

• Kỹ thuật điều trị đơn giản , dễ phổ cập rộng rãi đến các tuyến điều trị cơ sở

** Về khuyết điểm :

• Thiết bị Laser khí He-Ne chỉ có một giá trị công suất nhất định , nên việc thay đổi công suất phục vụ cho việc điều trị gặp rất nhiều khó khăn

• Đầu ra của Laser khí He-Ne phải gắng với hệ quang học để mở rộng chùm tia.Bản thân Laser khí He-Ne đã cồng kềnh, bây giờ càng cồng kềnh thêm

• Bước sóng 632,8nm có khả năng xuyên sâu 5mm dưới bề mặt da Nên việc điều trị các xoang nằm sâu gặp nhiều khó khăn

• Kết quả điều trị không cao Chính vì vậy trong những năm gần đây việc sử dụng Laser khí He-Ne làm việc ở bước sóng 632,8nm trong điều trị viêm xoang bị hạn chế nhiều

Bảng 1 : Kết quả điều trị viêm xoang bằng Laser khí He-Ne

ở một số cơ sở chữa trị

Bảng 1 : Kết quả điều trị viêm xoang bằng Laser khí He-Ne

ở một số cơ sở chữa trị

Kết quả điều trị

Stt Đơn vị thực hiện điều trị Tổngsố

bệnh nhân

Điều trị khỏi trên giảm

Tài liệu tham khảo

3 Bệnh viện YHCT Đồng Tháp 37 5 13,51 31 83,78 1 2,71 0,16 lần [[[[ 27 ]]]]

5 Bệnh viện Giá Rai- Minh Hải 21 9 42,86 7 33,33 5 23,81 1,29 lần [[[[ 29 ]]]]

1.2.3.2Điều trị bệnh viêm xoang bằng LASER bán dẫn công suất thấp

Đầu thập niên 1990 của thế kỷ 20, phòng thí nghiệm Công nghệ Laser của Trường Đại học Bách khoa Tp.HCM đề xướng : “ Ứng dụng quang trị liệu bằng Laser bán dẫn công suất thấp trong điều trị viêm xoang “ , theo [[[[ 9 ]]]] Thiết bị này có những đặc điểm quan trọng sau đây :

• Tạo ra hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do kết hợp hai loại Laser :

- Laser bán dẫn làm việc ở bước sóng 940nm

- Laser bán dẫn làm việc ở bước sóng 780nm

Tạo nên , để đáp ứng sinh học do hiệu ứng kích thích sinh học mang lại xảy ra nhanh hơn và mạnh hơn

* Hai bước sóng 940 nm và 780 nm có khả năng xuyên sâu trong mô và đạt độ sâu từ (4 – 5 ) cm Chính vì vậy, có đủ khả năng đạt đến xoang sàng sau

* Có khả năng điều trị các tổn thương có diện tích rộng, như xoang hàm, xoang trán

• Thiết bị có hai kênh, nên rất thuận lợi cho điều trị lâm sàng đối với bệnh viêm xoang ( nhất là viêm ở nhóm xoang sâu )

• Trong thiết bị này, các thông số quan trọng phục vụ cho việc điều trị đều có thể thay đổi được Cụ thể như :

- Công suất phát xạ có thể thay đổi từ 0 đến 14 mw

- Tần số điều biến chùm tia có thể thay đổi từ 5 đến 100 hz

- Thời gian điều trị có thể thay đổi theo các nấc : 5,10,15,20,25 và

30 phút

Sự thay đổi các thông số chính trên đây, cho phép người điều trị thực hiện :

* Các phương thức điều trị theo thủ pháp của châm cứu cổ truyền như : châm bổ, châm tả, châm bình bổ bình tả,…

Chính vì vậy, thiết bị quang trị liệu bằng Laser bán dẫn công suất thấp, loại hai kênh được nhiều cơ sở điều trị sử dụng trong điều trị lâm sàng

Bảng 2 trình bày kết quả điều trị viêm xoang bằng thiết bị quang trị liệu Laser bán dẫn loại hai kênh ở một số cơ sở chữa trị khác nhau Toàn bộ số liệu trình bày ở bảng 2, được trích dẫn từ tài liệu [[[[ 9 ]]]]

Kết quả trình bày ở bảng 2 cho chúng ta thấy :

• Hiệu quả điều trị viêm xoang bằng thiết bị quang trị liệu Laser bán dẫn công suất thấp loại hai kênh rất cao trên hai mặt :

- Tỷ lệ điều trị khỏi trên điều trị giảm, thấp nhất là 89,30% và cao nhất là 100%

- Tỷ lệ điều trị khỏi trên trên điều trị giảm, thấp nhất là 1,29 lần và cao nhất 8,37 lần

• Hiệu quả điều trị tại trạm y tế phường, xã tương đương với kết quả điều trị ở các bệnh viện lớn

Ngoài những kết quả vừa nêu trên, còn cho biết : khi sử dụng quang trị liệu bằng Laser bán dẫn công suất thấp, loại hai kênh trong điều trị viêm xoang, ngoài hiệu quả điều trị cao, còn có những điểm ưu việt khác Đó là :

• Đây là phương pháp điều trị nội khoa, nhưng không dùng thuốc, không gây tai biến cùng phản ứng phụ trong và sau khi kết thúc điều trị

• Độ ổn định kết quả điều trị được giữ trong thời gian dài Độ tái phát không cao, mức độ tái phát nhẹ

• Kỹ thuật điều trị đơn giản, dễ dàng phổ cập đến tuyến điều trị cơ sở

• Giá thành điều trị thấp so với các phương pháp điều trị khác

Những điều trình bày trên đây cho chúng ta thấy : “ Ứng dụng quang trị liệu bằng Laser bán dẫn công suất thấp, trong điều trị viêm xoang “ là một hướng mới đầy triển vọng trong y học lâm sàng

Chính vì vậy, đề tài nghiên cứu của chúng tôi, chỉ giải quyết một vấn đề trong bức tranh tổng thể về “ Nghiên cứu sử dụng quang trị liệu bằng Laser bán dẫn công suất thấp,

trong điều trị viêm xoang “ , một căn bệnh thường gặp ở cộng đồng, nhưng việc điều trị nó gặp không ít khó khăn

BẢNG 2 : Kết quả điều trị viêm xoang bằng thiết bị quang trị liệu

bằng Laser bán dẫn công suất thấp ở một số cơ sở chữa trị

( trang kế tiếp )

Bảng 2 : Kết quả điều trị viêm xoang bằng thiết bị quang trị liệu Laser bán dẫn công suất thấp ở một số cơ sở chữa trị

Kết quả điều trị

Tài liệu tham khảo

1 Bệnh viện YHCT Bình

4 Hội chữ thập đỏ Cần Thơ 243 148 60,91 69 28,40 26 10,70 2,15 lần [ 17 ]

5 Phòng khám YHCT Q.Tân

CHƯƠNG 2 : MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI

2.1 Một vài nhận xét về bệnh viêm xoang

Từ những vấn đề trình bày ở chương 1, chúng tôi nhận thấy :

• Viêm xoang là căn bệnh có tỷ lệ người mắc bệnh cao, không những ở Việt Nam, mà còn ở nhiều nước trên thế giới

• Phạm vi tổn thương của bệnh viêm xoang rộng và đa dạng

- Rộng ở chỗ : xoang mặt gồm 5 đôi, nằm chung quanh hốc mũi, chia làm hai nhóm :

+ Nhóm xoang trước : xoang trán, xoang hàm và xoang sàng trước

+ Nhóm xoang sau : xoang sàng sau và xoang bướm

- Đa dạng ở chỗ : trên lâm sàng thường gặp hai loại sau :

+ Viêm xoang mũi dị ứng

+ Viêm xoang do nhiễm khuẩn

- Viêm xoang do nhiễm khuẩn lại được chia làm hai dạng :

+ Viêm xoang cấp tính

+ Viêm xoang mạn tính

• Các điều kiện thuận lợi làm cho bệnh viêm xoang phát triển, gồm

+ Sự ô nhiễm môi trường sống

+ Khí hậu thay đổi thất thường

- …v.v…

Ở Việt nam các điều kiện trên đây đã ở mức báo động từ lâu

2.2 Một vài nhận xét về phương pháp điều trị bệnh viêm xoang

Chính phạm vi tổn thương của bệnh viêm xoang rộng và đa dạng đưa đến có nhiều phương pháp khác nhau trong điều trị bệnh viêm xoang Tuy có nhiều phương pháp ,

nhưng chưa có phương pháp điều trị bệnh viêm xoang nào được xem là hoàn chỉnh Điều này được thể hiện ở các điểm sau đây :

• Phạm vi chỉ định điều trị của các phương pháp chữa trị bệnh viêm xoang đều bị hạn chế

+ Chọc , rữa xoang

+ Phẫu thuật kinh điển hoặc nôi soi

• Các phương pháp điều trị điều có biến chứng và tai biến tuy ở mức độ khác nhau Tuy nhiên, điều trị bệnh viêm xoang theo phương pháp phẫu thuật nội soi được xem là phương pháp điều trị hiện đại nhất hiện nay, nhưng vẫn bị tai biến đáng kể

Theo [ 21 ] cho biết, các tai biến phẫu thuật nội soi chức năng xoang có thể chia làm ba nhóm :

- Những tai biến nặng , gồm :

+ Chảy máu: Thường do tổn thương ở các tĩnh mạch hoặc động mạch sàng, đặc biệt là động mạch sàng trước

+ Rò dịch não tủy

+ Tai biến ổ mắt, bao gồm : song thị do liệt cơ vận nhãn, mù, tụ máu trong ổ mắt

- Tai biến nhẹ , gồm :

+ Tổn thương ống lệ tỵ hoặc túi lệ

+ Bít lấp lỗ thông xoang hàm sau mổ

+ Phù nề dưới da, hoặc tràn khí dưới da

+ Đau nhức sọ mặt, đặc biệt với phẫu thuật nôi soi xoang hàm

- Tai biến hiếm gặp :

+ Tổn thương động mạch cảnh trong và xoang hang

+ Tổn thương tổ chức não ở hố khứu giác

+ Tụ máu trong sọ

+ Tràn khí trong não

+ … v.v…

2.3 Các cơ sở điều trị sử dụng các phương pháp chữa trị bệnh viêm xoang

Hiện nay phương pháp điều trị bệnh viêm xoang bằng nội khoa bao gồm : sử dụng Tân dược hoặc Đông dược, được sử dụng rộng rãi tại các bệnh viện, Trung tâm y tế, các phòng khám và điều trị tư nhân

Việc điều trị bệnh viêm xoang mạn tính bằng ngoại khoa bao gồm : chọc, rữa xoang phẫu thuật kinh điển và phẫu thuật nội soi, được tiến hành tại các bệnh viện đa khoa của tỉnh và trung ương Hiện nay , ở nước ta chỉ có một vài bệnh viện lớn thực hiện phẫu thuật nội soi chức năng xoang

2.4.Mục tiêu của đề tài

Từ những điều phân tích ở 2.1 và 2.2 và 2.3 trong chương 2, đưa đến mục tiêu chính của đề tài này gồm :

- Góp phần xây dựng hoàn chỉnh một phương pháp mới trong điều trị bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn, trên nền tảng sử dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại LASER bán dẫn công suất thấp tạo nên

* Phương pháp điều trị mới này, cần phải đạt được các tiêu chí chính sau đây :

- Hiệu quả trong điều trị tốt

- Tuyệt đối an toàn trong điều trị Điều này có nghĩa là :

+ Không gây tai biến khi đang điều trị

+ Không gây biến chứng cũng như phản ứng phụ sau khi điều trị

+ Hoàn toàn tránh được sự lây lan những căn bệnh hiểm nghèo qua đường máu như :Viêm gan virus, HIV , …, từ bệnh nhân này sang bệnh nhân khác và từ bệnh nhân sang người điều trị

- Kỹ thuật điều trị đơn giản, dễ phổ cập rộng rãi đến các cơ sở điều trị các tuyến

- Khi thực hiện điều trị không gây đau và không gây cảm giác khó chịu cho bệnh nhân 2.5 Nhiệm vụ chính của đề tài

Để thực hiện tốt mục tiêu trên đây, cần phải thực hiện tốt các nhiệm vụ chính dưới đây :

2.5.1 Tổng quan một số vấn đề liên quan đến bệnh viêm xoang

2.5.2 Xây dựng cơ sở lý luận của phương pháp điều trị viêm xoang do nhiễm khuẩn bằng

hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại LASER bán dẫn tạo nên

2.5.3 Xây dựng hoàn chỉnh phương pháp nghiên cứu điều trị lâm sàng đối với

bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn, bao gồm :

• Chọn cỡ mẫu thích hợp để tiến hành nghiên cứu điều trị lâm sàng

• Tiêu chuẩn chọn bệnh đưa vào diện nghiên cứu điều trị

• Xây dựng quy trình điều trị bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn bằng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại LASER bán dẫn công suất thấp tạo nên

• Xây dựng các tiêu chí cần theo dõi :

- Trên lâm sàng

- Trên cận lâm sàng

• Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá kết quả điều trị 2.5.4 Kết quả điều trị lâm sàng

2.5.5 Nhận xét và bàn luận

2.5.6 So sánh với lô điều trị bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn bằng thuốc y

học cổ truyền trên cùng một phương pháp đánh giá

2.5.7 Cùng so sánh với lô điều trị bệnh viêm xoang do nhiễm khuẩn bằng tia

LASER bán dẫn công suất thấp tại các bệnh viện , và các trung tâm y tế trên cùng một phương pháp đánh giá

2.5.8 Kết luận

CHƯƠNG 3 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ

VIÊM XOANG BẰNG LASER BÁN DẪN CÔNG SUẤT THẤP

3.1 Cơ chế tác dụng điều trị viêm xoang của chùm tia Laser bán dẫn công suất thấp

3.1.1 Sử dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại Laser bán dẫn làm

việc ở hai bước sóng khác nhau tạo nên, trong điều trị trực tiếp lên xoang bị viêm

Ở đây sử dụng chùm tia của hai loại Laser :

• Laser bán dẫn làm việc ở bước sóng 940nm

• Laser bán dẫn làm việc ở bước sóng 780 nm

Chiếu trực tiếp lên xoang bị viêm Nhờ hệ thống quang học làm cho chùm tia của hai lọai Laser nói trên trộn lẫn vào nhau và tác động đồng thời lên từng điểm tổn thương của xoang đang bị viêm, nhằm tạo ra hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, để hiệu ứng kích thích sinh học xảy ra nhanh hơn và mạnh hơn

* Quá trình này có thể tóm tắt như sau :

Khi chùm tia Laser bán dẫn công suất thấp tác động lên mô sống với mật độ công suất trong khoảng ( 4

Nhờ hiệu ứng kích thích sinh học này, mang lại hàng loạt đáp ứng sinh học phục vụ cho việc điều trị lâm sàng

Y văn thế giới thường nhấn mạnh các dạng đáp ứng sinh học chính dưới đây :

• Đáp ứng chống viêm

• Đáp ứng chống đau

• Đáp ứng tổn thương tế bào

• Đáp ứng hệ miễn dịch

• Đáp ứng tái sinh

• Đáp ứng hệ tim mạch

• Đáp ứng hệ nội tiết

Trong đáp ứng sinh học nêu trên, có năm đáp ứng đầu tiên là công cụ đắc lực cho việc điều trị viêm xoang

Nhiều tác giả, theo [[[[ 8 ]]]] lưu ý với chúng ta một số điểm sau đây :

• Bất cứ một đáp ứng nào trên đây đều là kết quả của các quá trình vật lý , hóa lý , lý sinh,…., rất phức tạp, được khởi phát dước tác động của photon Laser công suất thấp

• Bản thân các đáp ứng trên lại có nhiều tác động tương hỗ

Chính vì vậy, khiến việc truy tìm các quá trình sơ cấp gặp rất nhiều khó khăn

Những vấn đề chính vừa trình bày trên đây, có thể tóm tắt như sau :

Tác động Tạo nên

Xảy ra Sinh ra

Vai trò của hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, sẽ làm cho các đáp ứng sinh học do hiệu ứng hai bước sóng xảy ra nhanh hơn và mạnh hơn

3.1.2 Những kết quả đặc thù riêng cho chùm tia Laser công suất thấp thu được

Photon chùm tia

laser công suất

thấp

Tổ chức sống Hiệu ứng kích

thích ứng sinh học

Đáp ứng sinh học Phản ứng quang

hoá, quang sinh

• Lợi thế thứ nhất

Theo [[[[ 22 ]]]], cho biết : tổng hợp kết quả điều trị các vết thương lâu lành, các vết loét do loạn dưỡng,…, cho biết : điều trị bằng phương pháp kinh điển, kết quả đạt 57

% Điều trị bằng Laser khí He – Ne làm việc ở bước sóng 632,8 nm, kết quả đạt 73% Điều trị bằng hiệu ứng hai bước sóng , nhưng không đồng thời ( Laser khí He – Ne và He – Cd ) Kết quả đạt dược 92%

Ở trong nước cũng thu được kết quả điều trị viêm xoang cũng tương tự như trên Cụ thể như sau :

Ở bệnh viện y học cổ truyền sử dụng hai phương thức sau đây, để điều trị viêm xoang :

- Phương pháp thứ nhất : Sử dụng Laser khí He – Ne làm việc ở bước sóng 632,8

nm, trong điều trị bệnh viêm xoang cho 37 bệnh nhân với kết quả sau đây,theo [[[[28 ]]]] :

+ Điều trị khỏi 21 người, chiếm 56,76%

+ Điều trị giảm 16 người, chiếm 43,24%

+ Điều trị khỏi và giảm, chiếm 100%

+ Điều trị khỏi trên giảm chiếm 1,31 lần

Thiết bị điều trị do Phân viện vật lý y sinh Tp.HCM cung cấp

- Phương pháp thứ hai : Sử dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, do hai loại Laser bán dẫn tạo nên, điều trị cho 892 bệnh nhân bị viêm xoang với kết qua, theo [[[[ 16 ]]]], sau đây :

+ Điều trị khỏi 770 người, chiếm 86,33%

+ Điều trị giảm 92 người, chiếm 10,31%

+ Điều trị không kết quả 30 người, chiếm 3,36%

+ Điều trị khỏi và giảm, chiếm 96,04%

+ Điều trị khỏi trên giảm, chiếm 8,37 lần

• Lợi thế thứ hai

Năm 1985, ông B.S Agov và cộng sự đã tiến hành thí nghiệm trên động vật

“ Thỏ “ và chỉ ra những thay đổi lớn về đường kính của vi mạch, mạch máu và mạch bạch huyết khi được chiếu bằng Laser khí He – Ne Kết quả thu được trình bày ở bảng 3, dưới đây :

BẢNG 3 : Liệu trình chiếu Sau 5 buổi chiếu :

Nhóm chiếu Nhóm chứng(mm) Các tĩnh mạch da 109 ± 4,1 90 ± 3,17

Các tĩnh mạch mạc 276 ± 11,2 133 ± 19,4

treo ruột non

Khẩu kính bạch 405 ± 12,3 355 ± 14,8

mạch ở cơ tim

Sau 10 buổi chiếu :

Đường kính động mạch 626 ± 20,5 560 ± 15,2

cơ tim

Bạch mạch Giãn rộng hai lần

Tĩnh mạch cơ tim 810 ± 12,3 665 ± 15,2

Sau 15 buổi chiếu :

Đường kính động mạch 681 ± 12,3 560 ± 15,2