THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN BÁO CÁO KẾT QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANHTẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN HÀ NỘI

ĐẶC DIỂM CHUNG VỀ CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN HÀ NỘI CPA HANOI -1.Quá trình hình thành và phát triển của Công ty Công ty Kiểm toán và kế toán Hà Nội được Bộ tài chính Việt Nam và Uỷban

THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN BÁO CÁO KẾT QUẢ SẢN XUẤT KINH

DOANHTẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN HÀ NỘI

I ĐẶC DIỂM CHUNG VỀ CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN HÀ NỘI CPA HANOI

-1.Quá trình hình thành và phát triển của Công ty

Công ty Kiểm toán và kế toán Hà Nội được Bộ tài chính Việt Nam và Uỷban nhân dân thành phố Hà Nội cấp Giấy phép hành nghề , giấy phép thành lậptheo Quyết định số:4010GP/TLDN ngày 26/01/1999.Công ty kiểm toán và kế toán

là công ty kiểm toán chuyên nghiệp hợp pháp hoạt động trong lĩnh vực kiểm toán ,

tư vấn thuế, tư vấn tài chính kế toán , tư vấn quản lý… ở Việt Nam

Địa chỉ hiện nay của công ty :75 Tô Hiến Thành -Hai Bà Trưng-Hà Nội

CPA Hà Nội có vốn pháp định là 500.000.000 VND và dự tính đến năm

2002 công ty sễ tăng vốn lên 2000.000.000 VND để có thể tham gia thị trườngchứng khoán

CPA được thành lập trong bối cảnh nền kinh tế thế giới nói chung và ViệtNam nói riêng có nhiều biến đổi sâu sắc Công ty kiểm toán và kế toán Hà Nội rađời như một bước đột phá táo bạo của các sáng lập viên.Lần đầu tiên tại Hà Nội cómột công ty TNHH cung cấp dịch vụ kiểm toán và kế toán …phục vụ nhu cầu củathị trường CPA có quan hệ nghềg nghiẹp với Trung ương hội kế toán Việt Nam,câu lạc bộ kế toán trưởng , dự án liên minh Châu âu về kế toán và kiểm toán -EURO TAPVIET…và các hãng kiểm toán quốc tế

2.Cơ cấu và tổ chức của Công ty

Lúc đầu khi mới thành lập Công ty chỉ có 15 người cho đến nay , số lượngnhân viên đã lên đến 45 người không kể các cộng tác viên Những nhân viên trongCông ty đều là những người có trình độ cử nhân kinh tế , cử nhân luật …được đàotạo tại Việt Nam và nước ngoài như: Australia englan với 12kiểm toán viên quốcgia dược Bộ tài chính cấp chứng chỉ hành nghề (chứng chỉ CPA), có từ 4đến 8 năm

kinh nghiệm làm việc tại các Công ty kiểm toán có uy tín ở Việt Nam và hãngkiểm toán Quốc tế hoạt động ở Việt Nam.

Ngay từ khi mới ra đời CPA đã xây dựng được cho mình một hệ thống cácvăn bản pháp quy và quy chế nhân viên phù hợp quy định rõ quyền hạn và chứcnăng của từng vị trí trong công ty

Thành viên sáng lập gồm 4 người:

1 Nguyễn Ngọc Tỉnh ( Giám đốc kiêm chủ tịch Hội đồng thành viên)

2 Nguyễn Đức Lợi ( Trưởng ban kiểm soát )

Phòng kiểm toán XDCB

Phòng tư vấn

Phòng nghiệp

Giám đốc: Là người tổ chức, điều hành mọi hoạt động và không ngừng phát

triển toàn diện của công ty Củng cố phát triển tổ chức của công ty( mở thêm chinhánh, văn phòng đại diện, tăng số lượng và chất lượng đôi ngũ cán bộ công nhânviên, sắp xếp cơ cấu tổ chức phù hợp với hoạt động chuyên môn Giám đốc cóquyền quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm hoặc triệu tập Hội đồng thành viên vềmiễn nhiệm đề bạt cán bộ, thành lập phòng nghiệp vụ, hoàn thiện hệ thống kiểmsoát nội bộ…Phát triển các hoạt động dịch vụ: Kiểm toán, tư vấn, đào tạo; kiểmsoát chất lượng tránh mọi rủi ro nghề nghiệp Duy trì và mở rộng đội ngũ kháchhàng, mối quan hệ đối ngoại, hợp tác, liên doanh trong và ngoài nước Phát triểntrình độ nghiệp vụ chuyên môn của Công ty Đào tạo cán bộ công nhân viênnghiệp vụ và quản lý Trang bị, đổi mới thiết bị, phương tiện, điều kiện làm việc.Giữ gìn, sử dụng có hiệu quả, bảo toàn và không ngừng phát triển vốn, tài sản,năng lực tài chính của Công ty Chăm lo và không ngừng cải thiện đời sống vậtchất của nhân viên Trực tiếp phụ trách về tài chính, đối ngoại, phụ trách các chinhánh, văn phòng đại diện; kiêm chủ tịch hội đồng thi đua, Chủ tịch Hội đồng thituyển nhân viên mới Trực tiếp chỉ đạo chuyên môn một số phòng và một số hợpđồng lớn Và theo các quy định ghi trong điều lệ của Công ty

Phó giám đốc: Là người giúp việc cho Giám đốc trong việc tổ chức, điều

hành và phát triển toàn diện Công ty Thay mặt chio Giám đốc lãnh đạo Công tytrong thời gian Giám đốc đi vắng Quan hệ với các cơ quan địa phương về an ninhtrật tự, địa điểm làm việc của Công ty Phụ trách công tác hành chính, tổ chức, vănthư, đề xuất với Giám đốc về việc đổi mới thiết bị phương tiện làm việc của Công

ty Trực tiếp quản lý và điều hành một hoặc một số nghiệp vụ theo sự phân côngcủa Giám đốc và theo các quy định ghi trong điều lệ của Công ty

Phòng nghiệp vụ I và II

Hoạt động trong lĩnh vực cung cấp các dịch vụ kiểm toán (trừ kiểm toán cáccông trình XDCB) Đứng đầu là các trưởng phòng (đều đã được cấp chứng chỉCPA), sau đó là các nhân viên khác: kiểm toán viên, trợ lý kiểm toán

Phòng tư vấn

Chuyên thực hiện các dịch vụ tư vấn về kế toán, tài chính, thuế… Hiện nayphòng này cũng thực hiện cả các dịch vụ về kiểm toán như phòng nghiệp vụ I vàII

Phòng kiểm toán xây dựng cơ bản

Chuyên thực hiện kiểm toán các công trình xây dựng mà Công ty kí kếtđược, nhận đánh giá lại giá trị tài sản thuộc bất động sản Phòng Kiểm toán XDCBgồm toàn các kỹ sư xây dựng Đứng đầu là một trưởng phòng – kỹ sư xây dựng –

am hiểu về vấn đề xây dựng Dưới trưởng phòng cũng là các kiểm toán viên và trợ

lý kiểm toán

Phòng hành chính tổng hợp

Phòng hành chính tổng hợp gồm 3 người: 1 kế toán, 1 văn thư và 1 bảo vệ,phòng này chịu trách nhiệm theo dõi thu, chi, lập các hoá đơn, chứng từ thuộcphạm vi của Công ty, quản lý hồ sơ, tài liệu của Công ty, bảo vệ tài sản của Côngty

II THỰC HIỆN KIỂM TOÁN BÁO CÁO KQSXKD CỦA CÔNG TY CPA - HÀ NỘI

Kiểm toán Báo cáo KQKD là một phần quan trọng trong kiểm toán BCTC

mà CPA thực hiện tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và các chuẩn mựckiểm toán quốc tế được thừa nhận Tuy nhiên, để thu thập những bằng chứng cóhiệu lực, đồng thời tiết kiệm chi phí kiểm toán một cách tối ưu, CPA đã vận dụngmột cách linh hoạt, sáng tạo các phương pháp kiểm toán trong quy trình đó vàothực tiễn

Để minh hoạ cho thực tế quá trình thực hiện kiểm toán Báo cáo KQKD tạiCPA, bài viết đã sử dụng thông tin được lấy chủ yếu từ cuộc kiểm toán tại Công tyLiên doanh quốc tế do CPA thực hiện

Thực hiện kiểm toán BCTC nói chung, kiểm toán Báo cáo KQKD nói riêngchính là giai đoạn các KTV của CPA áp dụng các phương pháp nghiệp vụ để thuthập bằng chứng chứng minh tính trung thực, hợp lý của Báo cáo đó Tất cả cáccông việc đều được thực hiện trên Giấy làm việc Giấy làm việc đã được CPA địnhsẵn và kiểm toán viên dựa trên mẫu đó để thực hiện việc ghi chép theo mẫu đónhững sai sót phát hiện trong quá trình kiểm toán Các tư liệu, dữ kiện về Công tykhách hàng, giấy làm việc, các bằng chứng của kiểm toán đều được tập trung vào

Hồ sơ kiểm toán Hồ sơ kiểm toán gồm có hồ sơ thường trực và hồ sơ năm

- Hồ sơ thường trực lưu trũ các thông tin về đơn vị được kiểm toán mà KTV

sử dụng trong nhiều

- Hồ sơ năm lưu trữ các thông tin mà KTV sử dụng cho nhiều năm đangkiểm toán Hồ sơ kiểm toán của CPA là tài liệu chỉ có KTV và những người có liênquan mới được phép sử dụng Sau khi cuộc kiểm toán kết thúc BGĐ sẽ soát xét kỹlưỡng và khi KTV đã chính thức phát hành Báo cáo kiểm toán thì Hồ sơ kiểm toánđược lưu theo quy chế bảo mật

Cuộc kiểm toán tài chính của Công ty CPA thường được phân đoạn theokhoản mục Do đó trong kiểm toán Báo cáo KQKD cũng phân theo từng khoảnmục Công ty đã sử dụng phương pháp đánh số tham chiếu dễ dàng kiểm tra đốichiếu theo bảng quy tắc chuẩn các khoản mục

BẢNG 2.1: Ký hiệu trên giấy làm việc

2 A 100 Lập kế hoạch kiểm toán

3 A110 Tìm hiểu hoạt động kinh doanh của khách hàng

4 A120 Tóm tắt cuộc họp với khách hàng

6 A140 Đánh giá rủi ro kiểm toán và môi trường kiểm soát

7 A160 Phân tich sơ bộ báo cáo tài chính

8 A170 Kiểm tra tính hoạt động liên tục

9 A180 Kế hoạch kiểm toán tổng hợp

11 A210 Báo cáo kiểm toán dự thảo

12 A215 Thư quản lý (nếu có)

13 A220 Tờ ghi chú soát xét file kiểm toán

14 A225 Báo cáo tóm tắt cuộc kiểm toán

15 A230 Bảng cân đối số phát sinh sau điều chỉnh

16 A235 Bảng cân đối số phát sinh và BCTC trước điều

chỉnh

17 A240 Các bút toán điều chỉnh, khóa sổ và phân loại lại

18 A255 Sự kiện sau ngày khóa sổ

19 A260 Thư trao đổi với cơ quan thuế và kiểm toán viên

khác

20 A265 Thư giải trình của Ban giám đốc

21 A275 Báo cáo tài chính năm trước và báo cáo kiểm toán

22 A300 Soát xét báo cáo và hồ sơ kiểm toán

24 O10 Chương trình kiểm toán chi tiết

26 O30 Ghi chú soát xét hệ thống.

27 O100 Giấy tờ làm việc – Thuế VAT

28 O200 Giấy tờ làm việc – Thuế TNDN

29 O300 Giấy tờ làm việc – Thuế XNK

30 O400 Giấy tờ làm việc – Thuế thu nhập cá nhân

31 O600 Giấy tờ làm việc – Thuế nhà đất

32 O700 Giấy tờ làm việc – Thuế môn bài

33 O800 Giấy tờ làm việc – Thuế khác

34 P Kiểm toán tiền lương và chi phí nhân công

35 P10 Chương trình kiểm toán chi tiết

37 P30 Ghi chú soát xét hệ thống

39 T10 Chương trình kiểm toán chi tiết

45 U30 Ghi chú soát xét hệ thống

46 V Kiểm toán chi phí hoạt động

47 V10 Chương trình kiểm toán chi tiết

49 V30 Ghi chú soát xét hệ thống

50 X Kiểm toán thu nhập khác

51 X10 Chương trình kiểm toán chi tiết

53 X30 Ghi chú soát xét hệ thống

Tại CPA- Hà Nội, cuộc kiểm toán báo cáo Tài Chính hay báo cáo khác đềuđược tiến hành theo 3 giai đoạn

Giai đoạn 1: Lập kế hoạch kiểm toán

Giai đoạn 2: Thực hiện kiểm toán

Giai đoạn 3: Kết thúc kiểm toán

1 Giai đoạn 1: Lập kế hoạch kiểm toán

Trong giai đoạn này, thường được chia 3 bước

Bước 1: Lập chiến lược kiểm toán

Bước 2: Lập kế hoạch kiểm toán tổng quát

Bước 3: Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết

Bước 1: Lập chiến lược kiểm toán

Kiểm toán viên trực tiếp tìm hiểu sơ bộ về khách hàng, qua các thông tin đạichúng, qua các hồ sơ kiểm toán, kiểm toán viên tiền nhiệm

Trong bước này, Công ty thực hiện một số công việc sau:

* Đánh giá kiểm soát và xử lý rủi ro cuộc kiểm toán

* Lập thảo luận và ký kết hợp đồng kiểm toán

* Lựa chọn đội ngũ nhân viên kiểm toán

* Đánh giá kiểm soát và xử lý rủi ro kiểm toán

Bước này được thực hiện nhằm mục đích KTV cân nhắc xem có chấp nhậncuộc kiểm toán được không, đánh giá những trở ngại, rủi ro mà KTV có thể khôngthực hiện được kiểm toán trong quá trình đang kiểm toán

KTV xem xét xem Báo cáo TC cho năm tài chính vừa kết thúc phản ánhtrung thực, theo quy định của Nhà nước hay không

Từ những rủi ro xác định sơ bộ để có quyết định xem có chấp nhận cuộckiểm toán hay không và từ đó xây dựng nên chương trình phù hợp

Để đánh giá được mức rủi ro này, KTV thường dựa vào các nội dung chínhsau:

+ Quan điểm về tính chính trực của Ban quản trị về việc cung cấp các loạithông tin trung thực hợp lý khi lập Báo cáo KQKD

+ Cơ cấu tổ chức và quản trị: Có hợp lý với quy mô và hình thức kinhdoanh, có được giám sát và điều hành hiệu quả hay không

+ Ảnh hưởng của hệ thống vi tính: Hình thức và phạm vi sử dụng trongphầm mềm có phù hợp với quy mô và hình thức kinh doanh không?

+ Quá trình kinh doanh, công nghệ sử dụng, có biến đổi phức tạp, trong môitrường điều kiện không?

+ Có áp lực đưa ra Báo cáo KQKD hoàn hảo hay không?

+ Lập và thảo luận các điều khoản trong hợp đồng kiểm toán

KL: Từ những phân tích trên, KTV đánh giá rủi ro kiểm toán ở Công ty Liên doanh quốc tế là trung bình.

Sau khi chào hàng, được mời kiểm toán và chấp nhận cuộc kiểm toán Bênphía CPA sẽ thực hiện soạn thảo hợp đồng kiểm toán với Công ty Liên doanh quốc

tế trong đó bao gồm các điều khoản quan trọng sau:

- Luật định và chuẩn mực: Dịch vụ kiểm toán được tiến hành theo chuẩnmực Kiểm toán Việt Nam và các chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam được thừa nhận

- Trách nhiệm mỗi bên

+ Công ty Liên doanh quốc tế Chịu trách nhiệm lập và phản ánh trung thựctình hình tài chính của Công ty cung cấp tài liệu, tạo điều kiện cho KTV trong quátrình kiểm toán

+ Công ty CPA thực hiện kiểm toán khách quan và độc lập, tuân theo luậtđịnh và đúng với kế hoạch đề ra

- Thời gian thực hiện kiểm toán, phí kiểm toán và thanh toán phí

Bước 2: Lập kế hoạch kiểm toán tổng quát.

Trong giai đoạn lập kế hoạch tổng quát tại CPA thường được chia thành cácbước nhỏ sau:

- Thu thập thông tin cơ sở của khách hàng

- Các thủ tục phân tích đánh giá trọng yếu và rủi ro

* Thu thập thông tin cơ sở của khách hàng

- Tên Công ty: Công ty Liên doanh quốc tế.

- Trụ sở chính: Km 40- Quốc lộ 5A- Cẩm Giàng- Hải Dương

- Văn phòng điều hành: Nhà E1 Khu ngoại giao Đoàn- Trung Tự- Đống

- Thời gian hoạt động: 20 năm kể từ ngày được cấp giấy phép

- Tiêu thụ: Chủ yếu xuất khẩu theo đơn đặt hàng

Hội đồng quản trị: Johanes Maria Somors- Tổng Giám đốc điều hành

SƠ ĐỒ BỘ MÁY TỔ CHỨC TẠI CÔNG TY

Phòng QA

Xí nghiệp May 123

Phòng

Kế Toán Tài Chính

Phòng Kinh

Doanh

GIÁM ĐỐC 2 GIÁM ĐỐC 1

TỔNG GIÁM ĐỐC

* Tổng Giám đốc: Là người đứng đầu chịu trách nhiệm chung về toàn bộgiá trị sản xuất kinh doanh của đơn vị, giao dịch, ký kết các hoạt động, thực hiệncác chế độ chính sách của Nhà nước.

* Giám đốc 1: Là người giúp việc cho Tổng Giám đốc khi Tổng Giám đốcvắng mặt và được uỷ quyền thay mặt TGĐ chịu trách nhiệm về quyết định củamình Giám đốc 1 còn chịu trách nhiệm điều hành và quản lý phòng Kinh doanh vàphòng Kế toán

* Giám đốc 2: Là người giúp việc cho Tổng Giám đốc, phụ trách quản lý xínghiệp 123 và phòng QA

* Phòng kinh doanh: Tổ chức kinh doanh thương mại trong và ngoài nước,lập kế hoạch sản xuất, đầu tư, cung cấp trang thiết bị vật tư theo yêu cầu đầu tưphát triển và phục vụ kịp thời công tác sản xuất

* Phòng kế toán: Có chức năng tham mưu giúp cho TGĐ và công tác kếtoán tài chính của Công ty nhằm sử dụng vốn đúng mục đích đúng chế độ kế toán

* Phòng QA: Quản lý, kiểm tra toàn bộ việc thực hiện quy trình công nghệ,

vệ sinh công nghiệp, chất lượng của sản phẩm, ký công nhận sản phẩm đạt tiêuchuẩn

* Xí nghiệp 123: Đóng vai trò sản xuất hàng hóa theo kế hoạch từ phòngkinh doanh và theo các đơn đặt hàng

Quy trình kế toán áp dụng tại Công ty

Kiểm toán viên tìm hiểu hệ thống kế toán áp dụng tại Công ty nhằm xem xét

sự ảnh hưởng tới việc lập các thông tin tài chính được chính xác thuận tiện, nhanhchóng bằng cách xem xét các tài liệu do khách hàng cung cấp và loại sổ sáchchứng từ kế toán tại đơn vị

Tại Công ty Liên doanh quốc tế áp dụng việc hạch toán kế toán, ghi sổ kếtoán theo hình thức Nhật ký chung.

Trình tự ghi sổ:

Ghi hàng ngàyGhi cuối kỳĐối chiếu số liệuQua xem xét tìm hiểu về khách hàng của KTV đánh giá cao về tính liêmchính của Ban Giám đốc, tổ chức kế toán là hợp lý, phần thực hiện nghiệp vụ kếtoán đã áp dụng máy móc vào nên việc tính toán cơ học là chính xác, giao diệnphần mềm là tốt Tuy vậy về cơ cấu bộ máy nên để phòng QA trực thuộc GĐ1 thì

Báo cáo kế toán

Bảng tổng hợp số liệu chi tiết

Sổ, thẻ kế toán chi tiết

sẽ đảm bảo cho sản xuất được tốt hơn (Điều này sẽ được KTV đưa vào thư quảnlý)

Công ty liên doanh quốc tế Bảng cân đối kế toán

3 Các khoản phải thu khác 231.569,83 136.863,05

- Giá trị hao mòn luỹ kế (322.915,32) (466.132,75)

II Xây dựng cơ bản dở dang 113.690,33 406.106,02

Tổng nguồn vốn 5.251.646,6

4

Hà Nội, ngày 5 tháng 1 năm 2002.

Công ty liên doanh quốc tế

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

+ Doanh thu hàng xuất khẩu 8.507.945,61 6.417.311,14

-1 Doanh thu thuần 8.446.805,99 6.336.984,48

- Thu nhập từ hoạt động tài chính 38.199,84 50.290,20

- Chi phí hoạt động tài chính 11.607,07 51.648,69

7 Lợi nhuận từ hoạt động tài chính 26.512,77 799,49

- Thu nhập từ hoạt động bất thường 21.474,02 110.791,51

- Chi phí hoạt động bất thường 1.039,09 29.895,19

8 Lợi nhuận từ hoạt động bất

9 Tổng lợi nhuận trước thuế 2.617.115,26 1.844.614,91

10 Thuế thu nhập doanh nghiệp

11 Lợi nhuận sau thuế 2.486.259,91 1.752.386,33

- Tăng cường sự hiểu biết của KTV về hoạt động kinh doanh của kháchhàng và giúp KTV xác định các vấn đề nghi vấn.

Bảng Phân tích tổng quát Báo cáo KQKD của Công ty Liên doanh quốc tế

Bảng cân đối tài

sản

Năm nay (31/12/2001)

Năm trước (31/12/2000)

Chênh lệch ($)

Chênh lệch (%)

2 Thực hiện kiểm toán

Đây là giai đoạn chính của cuộc kiểm toán Trong giai đoạn này KTV thựchiện các thủ tục kiểm toán để thu thập bằng chứng kiểm toán phục vụ cho ý kiếnkết luận của mình

Tại Công ty CPA, các chương trình kiểm toán đã được định mẫu sẵn theocác khoản mục và chúng có liên hệ chặt chẽ với nhau và được đánh ký hiệu, sốtham chiếu trên các giấy tờ làm việc Từ những chỉ dẫn trong chương trình kiểmtoán đó, KTV thực hiện cuộc kiểm toán mà dựa trên những điều kiện hoàn cảnh cụthể để áp dụng những chỉ dẫn đó

Trước khi thực hiện kiểm toán, KTV lập danh mục các tài liệu đề nghịkhách hàng cung cấp và sau mỗi ngày làm việc lại trả lại đơn vị bảo quản lưu trữ

Thông thường, khi kiểm toán Báo cáo KQKD KTV thường yêu cầu đơn vịcung cấp các tài liệu sau: Báo cáo Tài chính, Báo cáo KQKD, các sổ cái và sổ chitiết doanh thu bán hàng, sổ chi tiết chi phí sản xuất, sổ chi tiết thu nhập, chi phíhoạt động tài chính, bất thường; Báo cáo các tổng hợp sản lượng tiêu thụ, các hợpđồng đặt hàng, hóa đơn bán hàng, hóa đơn kiêm phiếu xuất của người bán, thanh

lý, quyết toán, phiếu thu tiền, phiếu chi tiền, giấy báo nợ, báo có, bản sao kê ngânhàng, các hợp đồng thuê tài sản, thanh lý nhượng bán sản phẩm, chứng từ hợpđồng vận chuyển thành phẩm, hàng hóa