Pháp luật điều chỉnh quan hệ trách nhiệm bồi thường thiệt hại có yếu tố nước ngoài do sản phẩm khuyết tật gây ra kinh nghiệm đối với việt nam​

 Sách chuyên khảo “Kỹ năng áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp đất đai ở Việt Nam”, tác giả Doãn Hồng Nhung chủ biên, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2014;  Luận án

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN HÀ MY

¸P DôNG PH¸P LUËT GI¶I QUYÕT TRANH CHÊP §ÊT

§AI T¹I ñY BAN NH¢N D¢N C¸C CÊP ë TØNH Hµ TÜNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN HÀ MY

¸P DôNG PH¸P LUËT GI¶I QUYÕT TRANH CHÊP §ÊT

§AI T¹I ñY BAN NH¢N D¢N C¸C CÊP ë TØNH Hµ TÜNH

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số: 8380101.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN CẢNH QUÝ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Những kết luận khoa học của Luận văn chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ, trích dẫn trong luận văn bảo đảm tính chính xác, trung thực, tin cậy Tôi

đã hoàn thành tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Vậy tôi viết lời cam đoan đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi

có thể bảo vệ Luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Nguyễn Hà My

QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI TẠI UỶ BAN NHÂN

DÂN CÁC CẤP 8 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò áp dụng pháp luật giải quyết

tranh chấp đất đai tại Uỷ ban nhân dân các cấp 8

1.1.1 Khái niệm tranh chấp đất đai 81.1.2 Khái niệm giải quyết tranh chấp đất đai 111.1.3 Khái niệm áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai của Ủy

ban nhân dân 141.1.4 Đặc điểm áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Uỷ

ban nhân dân các cấp 181.1.5 Vai trò của áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy

ban nhân dân các cấp 22

1.2 Nguyên tắc, nội dung và các giai đoạn áp dụng pháp luật giải

quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp 26

1.2.1 Nguyên tắc áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy

ban nhân dân các cấp 261.2.2 Nội dung áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai của Ủy

ban nhân dân các cấp 28

1.2.3 Các giai đoạn áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại

Ủy ban nhân dân các cấp 31

1.3 Các điều kiện bảo đảm áp dụng pháp luật giải quyết tranh

chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp 37

1.3.1 Điều kiện pháp luật 37

1.3.2 Điều kiện chính trị 38

1.3.3 Điều kiện con người 39

1.3.4 Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn lực tài chính 40

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 42

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN CÁC CẤP Ở TỈNH HÀ TĨNH 43 2.1 Các yếu tố ảnh hưởng tới áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai của Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh 43 2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Hà Tĩnh có ảnh hưởng tới việc giải quyết tranh chấp đất đai của Ủy ban nhân dân các cấp 43 2.1.2 Cơ cấu tổ chức của Ủy ban nhân dân các cấp và bộ máy cơ quan tham mưu quản lý đất đai ở tỉnh Hà Tĩnh 47 2.1.3 Tình hình tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền giải quyết của Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh 50 2.2 Thực trạng của hoạt động áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh 53 2.2.1 Những kết quả đạt được trong giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh và nguyên nhân 53 2.2.2 Những hạn chế trong áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh và nguyên nhân 63 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 72

CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO ÁP DỤNG

PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI TẠI

UỶ BAN NHÂN DÂN CÁC CẤP Ở TỈNH HÀ TĨNH 73 3.1 Quan điểm áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai

tại Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh 73

3.1.1 Áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân

dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh phải quán triệt các quan điểm, chủ

trương của Đảng và của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về giải quyết tranh

chấp đất đai 73 3.1.2 Áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân

dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh phải nhanh chóng, kịp thời, đúng pháp

luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tranh chấp 77 3.1.3 Áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân

dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh phải chú trọng đề cao vai trò của

công tác hòa giải 78 3.1.4 Áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân

dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh phải bảo đảm giữ vững ổn định trật tự

xã hội ở tỉnh Hà Tĩnh 79

3.2 Giải pháp đảm bảo áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp

đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh 79

3.2.1 Nhóm giải pháp chung 79

3.2.2 Nhóm giải pháp cụ thể cho tỉnh Hà Tĩnh 86

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 94

KẾT LUẬN 95

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ADPL: Áp dụng pháp luật

QPPL: Quy phạm pháp luật

UBND: Ủy ban nhân dân

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là một tài nguyên thiên nhiên quý giá của mỗi quốc gia và làyếu tố mang tính quyết định sự tồn tại và phát triển của con người và các sinhvật khác trên trái đất Trải qua nhiều thế hệ, nhân dân ta đã tốn bao công sức,xương máu cải tạo, bảo vệ để được vốn đất đai như ngày nay Chính vì vậy,đất đai là vấn đề quan trọng luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quantâm Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, đường lối, quan điểm

và pháp luật về vấn đề đất đai

Hiện nay ở Việt Nam, tranh chấp đất đai là một hiện tượng phổ biếntrong xã hội, đặc biệt khi nước ta chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, đấtđai trở thành một loại hàng hóa đặc biệt có giá trị ADPL để giải quyết tranhchấp đất đai đang là một thách thức đối với các cơ quan nhà nước có thẩmquyền Trong cả nước cũng như ở tỉnh Hà Tĩnh, ADPL giải quyết tranh chấpđất đai là một vấn đề nhạy cảm, đụng chạm đến nhiều vấn đề của xã hội; nếugiải quyết không tốt sẽ dẫn đến những phản ứng không chỉ của một cá nhân,

mà là của nhiều người; nếu có sự tác động tiêu cực từ bên ngoài sẽ dễ gây nênnhững tác động xấu đối với xã hội Việc ADPL giải quyết tranh chấp đất đaidứt điểm, có tình, có lý,… có ý nghĩa rất quan trọng trong việc duy trì sự ổnđịnh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong cả nước nói chung và ở tỉnh HàTĩnh nói riêng Thông qua việc ADPL giải quyết tranh chấp đất đai, pháp luậtđất đai phát huy được vai trò trong đời sống xã hội, Nhà nước điều chỉnh cácquan hệ đất đai cho phù hợp với lợi ích của Nhà nước và của xã hội, đồngthời giáo dục ý thức tôn trọng pháp luật của công dân, ngăn ngừa vi phạmpháp luật về đất đai

Ở Việt Nam hiện nay dưới góc độ lý luận mới có một số công trình

nghiên cứu về ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND ở khíacạnh này hoặc khía cạnh khác, nhưng chưa có một công trình nào nghiên cứumột cách đầy đủ có hệ thống để làm nền tảng lý luận cho việc ADPL giảiquyết tranh chấp đất đai tại UBND các cấp trong cả nước nói chung và ở tỉnh

Hà Tĩnh nói riêng

Về mặt thực tiễn, trong những năm gần đây, một số lượng đáng kể các

vụ tranh chấp đất đai đã được UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh ADPL giảiquyết, đã bảo vệ được quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia cácquan hệ đất đai, được xã hội đồng tình ủng hộ Tuy nhiên, số vụ tranh chấpđất đai ở tỉnh Hà Tĩnh vẫn diễn biến phức tạp và có chiều hướng gia tăng,thực tế này cho thấy hoạt động ADPL trong giải quyết các tranh chấp đất đaicủa UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh vẫn còn có những bất cập, nhiều khi chưathực sự đem lại hiệu quả như mong muốn Những hạn chế, bất cập có nhiều

lý do khác nhau như yếu tố pháp luật, yếu tố xã hội, yếu tố lịch sử, trình độnăng lực của đội ngũ cán bộ, công chức của UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh đãlàm ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình ADPL trong giải quyết tranh chấpđất đai của UBND ở tỉnh Hà Tĩnh

Việc nghiên cứu một cách đầy đủ, có hệ thống về hoạt động ADPL củaUBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh trong giải quyết tranh chấp đất đai và đề xuấtnhững kiến nghị đảm bảo ADPL giải quyết tranh chấp đất đai để nâng caochất lượng giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND ở tỉnh Hà Tĩnh là việc làm

có ý nghĩa quan trọng về mặt lý luận và thực tiễn Vì lẽ đó, tác giả lựa chọn đề

tài nghiên cứu “Áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban

nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh” để nghiên cứu viết luận văn thạc sĩ

chuyên ngành Luật kinh tế

2. Tình hình nghiên cứu

Pháp luật về giải quyết tranh chấp đất đai nói chung và ADPL trong

giải quyết tranh chấp đất đai của UBND nói riêng đã được giới khoa học pháp

lý quan tâm nghiên cứu Đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết đề cậpđến một số khía cạnh về những vấn đề liên quan đến đề tài như:

 Sách chuyên khảo “Lịch sử pháp luật đất đai Việt Nam từ năm 1945 đến nay”, tác giả TS Nguyễn Cảnh Quý (chủ biên), Nhà xuất bản Chính trị –

Hành Chính, Hà Nội, năm 2010

 Sách chuyên khảo “Kỹ năng áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp đất đai ở Việt Nam”, tác giả Doãn Hồng Nhung (chủ biên), Nhà

xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2014;

 Luận án Tiến sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Cảnh Quý: “Hoàn thiện

cơ chế điều chỉnh pháp luật đất đai ở Việt Nam”, năm 2001;

 Luận án Tiến sĩ Luật học của tác giả Lê Xuân Thân: “Áp dụng pháp luật

trong hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân ở Việt Nam hiện nay”, năm 2004;

 Luận văn Thạc sĩ Luật học của tác giả Trần Thanh Thủy: “Pháp luật

về giải quyết tranh chấp đất đai thông qua cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn huyện Thanh Trì - Hà Nội”, năm 2009;

 Luận văn Thạc sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Thị Hảo: “Hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai”, năm 2014;

 Luận văn Thạc sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Huy Cẩn: “Giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo thủ tục tố tụng dân sự”, năm 2014;

 Luận văn Thạc sĩ Luật học của tác giả Đỗ Thị Vân Phương: “Áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp về chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại Toà án (Qua thực tiễn thành phố Đà Nẵng)”, năm 2012;

 Bài viết “Một vài suy nghĩ về những quy định chung trong ph n chuyển

quyền sử dụng đất, th m quyền giải quyết và hướng xử l một vài tranh chấp

chuyển quyền sử dụng đất được quy định trong ộ luật ân sự năm 2005”, tác

giả Trần Duy Lượng, Tạp chí Tòa án nhân dân, năm 2006;

 Bài viết “Giải quyết tranh chấp liên quan đến đứng tên giùm - từ l luận đến thực tiễn”, tác giả Châu Thị Khánh Vân, Tạp chí Nghiên cứu lập

pháp, Số 19, tháng 10/2018;

 Bài viết “Loại tranh chấp đất đai nào phải qua thủ tục hòa giải cơ sở”, tác giả Phan Gia Ngọc, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 18, năm 2009;

 Bài viết “Về thực trạng chính sách đất đai ở Việt Nam”, tác giả

Phạm Hữu Nghị, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, năm 2001;

 Bài viết “ àn về khái niệm tranh chấp đất đai”, tác giả Lưu Quốc

Thái, Tạp chí Khoa học pháp lý, số 02(33), 2006;

 Bài viết “ àn về các dạng tranh chấp đất đai”, tác giả Trần Thị Hồng

 Bài viết "Một vài suy nghĩ về tranh chấp quyền sử dụng đất có liên quan đến chính sách cải tạo của nhà nước", tác giả Tưởng Duy Lượng, Tạp

chí Toà án nhân dân, năm 2008;

 Bài viết “Giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất theo tố tụng dân sự ở nước ta hiện nay”, tác giả Đoàn Thị Ngọc Hải,

Tạp chí Toà án nhân dân, tháng 03/2019;

 Bài viết “Giải quyết tranh chấp đất đai, đòi đất cho mượn, cho ở nhờ”, tác giả Kim Quỳnh, Tạp chí Toà án nhân dân, tháng 06/2019.

Những vấn đề lý luận và thực tiễn về ADPL giải quyết tranh chấp đấtđai đã được các tác giả đề cập đến, những kết quả nghiên cứu đã đóng gópcho lý luận chung những nội dung với giá trị khoa học nhất định Các côngtrình nghiên cứu này tiếp cận dưới góc độ lý luận về giải quyết tranh chấp đấtđai, ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai ở khía cạnh này hay khía cạnhkhác, tuy nhiên cho đến nay, chưa có một công trình nghiên cứu nào phân tíchmột cách toàn diện, đầy đủ, có hệ thống dưới góc độ Luật kinh tế vấn đềADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND ở tỉnh Hà Tĩnh

3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận về ADPL trong giải quyếttranh chấp đất đai của UBND, đánh giá thực trạng ADPL giải quyết tranhchấp đất đai của UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh, luận văn đề xuất các giảipháp nhằm đảm bảo ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp ởtỉnh Hà Tĩnh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn có nhiệm vụ:

-Phân tích cơ sở lý luận về ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đaicủa UBND, trong đó xây dựng khái niệm ADPL, phân tích đặc điểm, vai trò,nội dung và các điều kiện đảm bảo ADPL giải quyết tranh chấp đất đai củaUBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh

-Phân tích, đánh giá thực trạng ADPL trong giải quyết tranh chấp đấtđai của UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh, từ đó nêu lên những kết quả đạt đƣợc,những hạn chế và nguyên nhân

-Xây dựng các quan điểm và đề xuất các giải pháp cụ thể có tính khảthi nhằm đảm bảo ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND cáccấp ở tỉnh Hà Tĩnh

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về cácquan hệ pháp luật trong hoạt động ADPL giải quyết các tranh chấp đất đai nóichung và tại UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh nói riêng, chỉ ra những điểm bấtcập và phân tích nguyên nhân, từ đó đƣa ra giải pháp cụ thể cho từng vấn đề

4.2 Phạm vi nghiên cứu

ADPL đƣợc giới hạn trong phạm vi giải quyết tranh chấp đất đai thuộcthẩm quyền của UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh, không đề cập đến việc ADPL

trong giải quyết tranh chấp đất đai của các cơ quan liên quan khác và tại các địa phương khác.

Đối với thực tiễn áp dụng, luận văn khảo sát số liệu của UBND ở tỉnh

Hà Tĩnh trong khoảng thời gian 05 năm gần đây (từ năm 2015 đến năm 2019)

5. Nội dung và phương pháp nghiên cứu

5.1 Nội dung nghiên cứu

-Những vấn đề mang tính lý luận về ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND

-Thực trạng ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND ở tỉnh Hà Tĩnh

-Kiến nghị giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật vềgiải quyết tranh chấp đất đai, đặc biệt là đề xuất các giải pháp để đảm bảoADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND ở tỉnh Hà Tĩnh

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện bởi phương pháp luận của triết học duy vậtbiện chứng, duy vật lịch sử Mác-Lê nin, kết hợp với các phương pháp nghiêncứu cụ thể như phân tích và tổng hợp, lịch sử so sánh và các phương pháphiện đại khác như thống kê luật học, điều tra xã hội học…

6. Tính mới và những đóng góp của đề tài

Lần đầu tiên, luận văn xây dựng được khái niệm và phân tích được đặcđiểm, quy trình ADPL của UBND, đồng thời xác định vai trò, nội dung và cácyếu tố ảnh hưởng đến ADPL của UBND nói chung và UBND ở tỉnh Hà Tĩnhnói riêng trong việc giải quyết tranh chấp đất đai

Luận văn đánh giá thực trạng tranh chấp và giải quyết tranh chấp đấtđai tại tỉnh Hà Tĩnh và nguyên nhân phát sinh các tranh chấp, từ đó phản ánhđược tính phức tạp, ưu điểm và hạn chế trong thực tiễn ADPL để giải quyếttranh chấp đất đai của UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh

Luận văn đề xuất các quan điểm và giải pháp đảm bảo ADPL trong giảiquyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh.

7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

7.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên về hoạt động ADPL tronggiải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh Kết quảnghiên cứu của luận văn góp phần bổ sung và phát triển lý luận phục vụ yêucầu không ngừng nâng cao hiệu quả ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đaicủa UBND nói chung và UBND ở tỉnh Hà Tĩnh nói riêng

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảocho công tác nghiên cứu giảng dạy, đào tạo Nội dung của luận văn cũng gópphần xây dựng kỹ năng cho những người đang trực tiếp làm công tác giảiquyết tranh chấp đất đai nói chung và các cán bộ làm công tác giải quyết tranhchấp đất đai của UBND các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh nói riêng

8. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất

đai tại Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh

Chương 2: Các yếu tố ảnh hưởng và thực trạng áp dụng pháp luật giải

quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh

Chương 3: Quan điểm và giải pháp đảm bảo áp dụng pháp luật giải

quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT TRANH

CHẤP ĐẤT ĐAI TẠI UỶ BAN NHÂN DÂN CÁC CẤP

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Uỷ ban nhân dân các cấp

1.1.1 Khái niệm tranh chấp đất đai

Đất đai là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu,nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất vàcông nhận quyền sử dụng đất cho các tổ chức, cá nhân trên cơ sở quy định củapháp luật Trong quá trình quản lý và sử dụng đất được Nhà nước giao, giữa các

tổ chức, cá nhân có thể phát sinh bất đồng, mâu thuẫn với nhau hoặc với chủ thểkhác và dẫn tới tranh chấp Không chỉ đối với đất đai, trong thực tiễn cuộc sốngcòn tồn tại nhiều loại tranh chấp khác nhau, do các chủ thể khi tham gia vàoquan hệ pháp luật không phải lúc nào cũng có chung quan điểm hay cùng mộtcách tiếp cận về các vấn đề trong quan hệ pháp luật, vì thế sẽ dẫn đến những bấtđồng, xung đột hay những mâu thuẫn nhất định Tùy vào từng lĩnh vực, loại quan

hệ, có thể có nhiều loại tranh chấp khác nhau, chẳng hạn: tranh chấp dân sự,tranh chấp trong kinh doanh, thương mại,… Tranh chấp đất đai là một trongnhững loại tranh chấp phát sinh trong đời sống xã hội

Trước khi Luật Đất đai năm 2003 ra đời, thuật ngữ tranh chấp đất đai đã được sử dụng tại Luật Đất đai năm 1987, Luật Đất đai năm 1993 và trong một số văn bản pháp luật có liên quan của các cơ quan Nhà nước, nhưng chưa được giải thích chính thức, mà chủ yếu được hiểu qua các quy định của pháp luật về giải quyết tranh chấp đất đai, các tranh chấp khác có liên quan đến quyền sử dụng đất Luật Đất đai năm 2003 ra đời lần đầu tiên đã định nghĩa tại Khoản 26, Điều

4: “Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai” [30, Điều 4, Khoản 26].

Luật Đất đai năm 2013 tiếp tục giữ nguyên cách quy định như trên, chỉ

có sự thay đổi về cách sử dụng thuật ngữ: “Tranh chấp đất đai là tranh chấp

về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai” [30, Điều 3, Khoản 24].

Từ thực tế và lý luận cho thấy tranh chấp đất đai được hiểu là tranhchấp quyền sử dụng đất đối với diện tích đất cụ thể giữa các chủ thể tronghoạt động quản lý và sử dụng đất Ví dụ như tranh chấp ai là người có quyền

sử dụng đất với toàn bộ thửa đất hoặc một phần thửa đất, tranh chấp ranh giớigiữa các thửa đất liền kề, tranh chấp để đòi lại đất (đất đã cho người khácmượn sử dụng mà không trả lại,…)

Từ khái niệm về tranh chấp đất đai, có thể nhận diện loại tranh chấpnày dựa trên một số đặc trưng cơ bản sau:

Thứ nhất, về bản chất pháp lý, tranh chấp đất đai là những bất đồng,

mâu thuẫn phát sinh trong nội bộ nhân dân Nhưng đây không phải là nhữngbất đồng, mâu thuẫn nói chung mà là những bất đồng, mâu thuẫn về quyền vànghĩa vụ của người sử dụng đất Điều này có nghĩa là tranh chấp đất đai lànhững bất đồng, mâu thuẫn liên quan đến những việc người sử dụng đất đượclàm và những việc không được làm hoặc phải thực hiện do pháp luật quy địnhtrong quá trình sử dụng đất Hay nói cách khác, đối tượng của tranh chấp đấtđai là các quyền và nghĩa vụ trong quan hệ đất đai giữa các chủ thể

Thứ hai, về chủ thể của tranh chấp đất đai, do chế độ sở hữu đất đai ở nước ta là “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu

và thống nhất quản l ” [30, Điều 4], người sử dụng đất (bao gồm tổ chức, hộ

gia đình, cá nhân; cơ sở tôn giáo, cộng đồng dân cư; tổ chức, cá nhân nướcngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài) chỉ có quyền sử dụng đất khiđược Nhà nước giao đất, cho thuê đất và công nhận quyền sử dụng đất Vìvậy, chủ thể của tranh chấp đất đai là người sử dụng đất, bao gồm hai hoặc

nhiều bên trong quan hệ đất đai Nói cách khác, tranh chấp đất đai không phải

là tranh chấp về quyền sở hữu đất đai mà là các tranh chấp về quyền chiếmhữu, quyền quản lý hoặc quyền sử dụng đất giữa những người sử dụng đấtvới nhau hoặc giữa họ với các bên liên quan trong quan hệ đất đai

Thứ ba, đối tượng của tranh chấp đất đai không phải là đất đai mà là

các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất Đối tượng của tranh chấp đấtđai được nhận diện trên hai khía cạnh: Về khía cạnh pháp lý, đối tượng củatranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đấtgiữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai; Về khía cạnh kinh tế, đốitượng của tranh chấp đất đai là tranh chấp về lợi ích kinh tế (các lợi ích vậtchất được tạo ra từ đất đai trong quá trình sử dụng) giữa các chủ thể trong quátrình quản lý và sử dụng đất

Thứ tư, về nội dung của tranh chấp đất đai, tranh chấp đất đai có nội

hàm rất đa dạng và phức tạp Nó phong phú về thể loại: Tranh chấp về thừa kếquyền sử dụng đất; tranh chấp về phân chia tài sản đất đai khi vợ chồng lyhôn; tranh chấp về đòi lại đất cho ở nhờ, cho mượn Tranh chấp đất đai đadạng về chủ thể tranh chấp: Các bên tranh chấp đất đai có thể là hộ gia đình,

cá nhân; tổ chức (tổ chức trong nước, tổ chức nước ngoài); cộng đồng dân

cư, cơ sở tôn giáo

Thứ năm, đất đai có vai trò rất quan trọng trên các khía cạnh kinh tế, xã

hội, chính trị Hơn nữa, đất đai là vấn đề rất nhạy cảm về mặt chính trị; vì vậytranh chấp đất đai dễ gây ra sự mất ổn định về chính trị và làm đảo lộn trật tựcác quan hệ xã hội đã được xác lập

Mặt khác, đất đai liên quan trực tiếp đến lợi ích của mọi thành viêntrong xã hội nên tranh chấp đất đai xảy ra có thể lôi kéo đông người tham gia

Họ không chỉ là các thành viên trong hộ gia đình mà còn trong các dòng họ,dân cư trong thôn, xóm Tranh chấp đất đai chịu sự ảnh hưởng của phong tục,

tập quán, nếp suy nghĩ, hành vi ứng xử, trình độ văn hóa khác nhau của cưdân ở các địa phương, các vùng miền trong cả nước Điều này làm cho tínhchất tranh chấp đất đai rất phức tạp, việc giải quyết gặp nhiều khó khăn,vướng mắc và kéo dài.

Từ sự phân tích trên, có thể rút ra khái niệm: Tranh chấp đất đai là những mâu thuẫn, bất đồng kiến giữa các chủ thể sử dụng đất với nhau, khi

họ cho rằng các quyền, nghĩa vụ và các lợi ích hợp pháp của họ trong quan

hệ đất đai đã bị phía bên kia xâm hại.

1.1.2 Khái niệm giải quyết tranh chấp đất đai

Tranh chấp đất đai để lại các hệ lụy xấu phá vỡ sự đoàn kết trong nội bộnhân dân, là nguy cơ tiềm ẩn sự mất ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và làđiều kiện để các thế lực thù địch tuyên truyền kích động, xuyên tạc, chống pháNhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam v.v Để giải quyết mẫu thuẫn vàđảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ pháp luật, đòi hỏiphải có chủ thể thứ ba đứng ra làm trung gian giúp các bên xóa bỏ mẫu thuẫn,điều hòa lợi ích giữa các bên, điều hòa lợi ích của cá nhân, lợi ích của tập thể vàlợi ích của toàn xã hội Vì vậy, giải quyết tranh chấp đất đai là một nội dung rấtquan trọng và không thể thiếu của pháp luật đất đai

Nhà nước với tư cách vừa là đại diện chủ sở hữu, vừa là cơ quan quản

lý đất đai, đã xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật đất đai,xây dựng hệ thống các cơ quan, tổ chức và đội ngũ cán bộ, công chức để phục

vụ cho giải quyết tranh chấp đất đai Việc giải quyết tranh chấp đất đai sẽ

“góp ph n điều chỉnh các quan hệ đất đai cho phù hợp với lợi ích chính đáng của cộng đồng, xã hội và của từng cá nhân cụ thể, đồng thời đấu tranh, ngăn chặn, phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật đất đai và giáo dục thức tôn trọng pháp luật của mọi công dân” [23].

Nghiên cứu về giải quyết tranh chấp đất đai cho thấy có một số đặc điểm

cơ bản như: Giải quyết tranh chấp đất đai được thực hiện bởi các chủ thể là cơquan nhà nước, với nhiều hình thức giải quyết phong phú và đa dạng, các chủthể đó có thể là Tòa án nhân dân hoặc UBND cấp có thẩm quyền Bên cạnh đó,giải quyết tranh chấp đất đai là giải quyết tranh chấp về quyền quản lý và sửdụng đất đai, không phải là giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu đất đai.

Giải quyết tranh chấp đất đai là một nội dung quan trọng trong hoạtđộng quản lý nhà nước về đất đai được ghi nhận trong hệ thống pháp luật.Kết quả giải quyết tranh chấp đất đai trong thực tế là thước đo để đánh giánăng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, ý thức chấp hành pháp luật của các

cơ quan nhà nước, đội ngũ cán bộ, công chức, từ đó hướng tới xây dựng vàhoàn thiện hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, xây dựng bộ máy nhànước trong sạch, hiệu quả Mặt khác, nếu giải quyết tranh chấp đất đai đảmbảo nguyên tắc tuân thủ pháp luật, đồng thời thấu tình đạt lý, được xã hộiđồng thuận và đánh giá cao thì chính là biện pháp phát huy tính tự quản củacộng đồng dân cư trong đời sống xã hội, đồng thời góp phần giáo dục, nângcao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, ngăn ngừa các hành vi viphạm pháp luật về đất đai, bảo vệ chế độ sở hữu toàn dân về đất đai, tăngcường pháp chế xã hội chủ nghĩa Đặc biệt, giải quyết tranh chấp đất đai là đểbảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể sử dụng đất, xử lýnghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật đất đai

 Tranh chấp đất đai có các dạng phổ biến

- Tranh chấp về quyền sử dụng đất: Là những tranh chấp giữa các bênvới nhau về việc ai có quyền sử dụng hợp pháp đối với một mảnh đất nào đó.Trong dạng tranh chấp này chúng ta thường gặp các loại tranh chấp về ranhgiới đất; tranh chấp về quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất trong cácquan hệ ly hôn, thừa kế; tranh chấp đòi lại đất (đất đã cho người khác mượn

sử dụng mà không trả lại, hoặc tranh chấp giữa người dân tộc thiểu số vớingười đi xây dựng vùng kinh tế mới…)

- Tranh chấp về quyền, nghĩa vụ phát sinh trong quá trình sử dụng đất:Dạng tranh chấp này thường xảy ra khi các chủ thể có những giao dịch dân sự vềquyền sử dụng đất như tranh chấp về quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng chuyểnnhượng, cho thuê quyền sử dụng đất hoặc các tranh chấp liên quan đến việc bồithường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất…

- Tranh chấp về mục đích sử dụng đất: Đây là dạng tranh chấp ít gặphơn, những tranh chấp này liên quan đến việc xác định mục đích sử dụng đất

là gì Thông thường những tranh chấp này cũng dễ có cơ sở để giải quyết vìtrong quá trình phân bổ đất đai cho các chủ thể sử dụng, Nhà nước đã xácđịnh mục đích sử dụng đất thông qua quy hoạch sử dụng đất Tranh chấp chủyếu do người sử dụng đất sử dụng sai mục đích so với khi được Nhà nướcgiao đất, cho thuê đất

Tranh chấp đất đai có thể được giải quyết theo hai phương thức: Khởikiện tại tòa án có thẩm quyền hoặc nộp đơn yêu cầu cơ quan nhà nước cóthẩm quyền giải quyết, cụ thể là UBND cấp có thẩm quyền Điểm quan trọngtrong giải quyết tranh chấp đất đai là trước khi khởi kiện tại tòa án hoặc yêucầu UBND giải quyết thì phải được hoà giải tại UBND cấp xã, phường, thịtrấn (sau đây gọi chung là UBND cấp xã) nơi có đất tranh chấp

Tùy từng trường hợp cụ thể theo quy định của pháp luật đất đai, cácbên tranh chấp có thể yêu cầu UBND cấp có thẩm quyền giải quyết hoặc cóthể khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.Luật Đất đai năm 2013 quy định cụ thể về các loại vụ việc tranh chấp tươngứng với thẩm quyền giải quyết của từng cấp UBND [30, Điều 203] Quy định

cụ thể của Luật Đất đai năm 2013 về từng loại việc theo cấp thẩm quyền củaUBND như hiện nay là phù hợp, đảm bảo cho các bên tranh chấp có thể dễdàng trong việc xác định cơ quan có thẩm quyền, tiết kiệm thời gian và chiphí Hơn nữa, trường hợp các bên tranh chấp sau khi lựa chọn giải quyết tại

UBND có thẩm quyền, nếu không đồng ý với quyết định này, thì hoàn toàn cóquyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân theo thủ tục tố tụng hành chính Đây làđiểm mới cơ bản của Luật Đất đai năm 2013 về thủ tục giải quyết tranh chấpđất đai, tạo ra nhiều phương thức giải quyết tranh chấp cho các bên và để giảiquyết tranh chấp một cách triệt để nhất.

Từ sự phân tích trên, có thể đi tới khái niệm giải quyết tranh chấp đất đai

như sau: Giải quyết tranh chấp đất đai là hoạt động của các cơ quan Nhà nước

có th m quyền hoặc các cá nhân được Nhà nước trao quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn giữa các chủ thể sử dụng đất với nhau để bảo vệ các quyền

và lợi ích hợp pháp của các chủ thể sử dụng đất bị xâm phạm, đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp l đối với hành vi vi phạm pháp luật đất đai.

1.1.3 Khái niệm áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai của

Ủy ban nhân dân

Nghiên cứu ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND chothấy, ADPL nói chung và ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai củaUBND nói riêng là một trong bốn hình thức của thực hiện pháp luật (tuân thủpháp luật, sử dụng pháp luật, thi hành pháp luật và ADPL)

Trong thực tiễn và khoa học pháp lý có nhiều quan niệm khác nhau về

tổ chức cho các chủ thể pháp luật thực hiện các qui định của phápluật, hoặc tự mình căn cứ vào các quy định của pháp luật để tạo ra

các quyết định làm phát sinh, thay đổi, đình chỉ hoặc chấm dứtnhững quan hệ pháp luật cụ thể [21].

Theo Giáo trình cao cấp lý luận chính trị của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh:

ADPL là một hoạt động mang tính tổ chức, tính quyền lực nhà nước,trong đó Nhà nước thông qua các cơ quan nhà nước có thẩm quyềnhoặc các tổ chức, các cá nhân được Nhà nước trao quyền, căn cứ vàocác quy định của pháp luật để ra các quyết định cá biệt (văn bảnADPL) làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt các quan hệ pháp luật [19].Theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyềnđịa phương năm 2015 thì UBND tổ chức việc thi hành Hiến pháp và phápluật ở địa phương; tổ chức thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân vàthực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nước cấp trên giao UBND là cơ quanhành pháp, có chức năng tổ chức việc thi hành pháp luật về đất đai ở địaphương, trong đó có hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đai Tuynhiên, UBND không phải là cơ quan duy nhất có thẩm quyền giải quyết tranhchấp đất đai, đồng thời không phải là cơ quan giải quyết mọi tranh chấp đấtđai UBND chỉ giải quyết những vụ tranh chấp đất đai mà người sử dụng đấtkhông có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc các giấy tờ chứng minhquyền sử dụng đất khác, còn những vụ tranh chấp đất đai mà người sử dụngđất có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc trên đất có gắn với tài sản thìthuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án

ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai là một hoạt động mang tínhquyền lực Nhà nước, UBND các cấp được Nhà nước trao quyền để lựa chọncác quy định pháp luật và ADPL trong quá trình giải quyết tranh chấp Bêncạnh đó, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai còn là một hoạt động mang tínhkhoa học do UBND thực hiện Trong khuôn khổ được pháp luật cho phép,

UBND cấp có thẩm quyền có quyền áp dụng các QPPL đảm bảo tính khoahọc và phù hợp để giải quyết tranh chấp đất đai.

Hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND có những đặcđiểm chung nhất định của việc ADPL giải quyết tranh chấp đất đai như: Đây

là các hoạt động được tiến hành theo thủ tục rất chặt chẽ do pháp luật quyđịnh; dựa trên cơ chế đất đai thuộc sở hữu của toàn dân, do nhà nước thốngnhất quản lý và đại diện chủ sở hữu,… và có những khác biệt cơ bản:

- Thứ nhất, về đối tượng, hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đaicủa UBND các cấp chỉ thực hiện trong trường hợp đương sự không có Giấychứng nhận hoặc giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và đương sự lựachọn nộp đơn yêu cầu UBND giải quyết Còn hoạt động ADPL giải quyếttranh chấp đất đai của Tòa án nhân dân được tiến hành trong trường hợpđương sự có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đương sự không cóGiấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng vẫn lựa chọn khởi kiện tại Tòa án

- Thứ hai, chủ thể ADPL giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND làUBND cấp có thẩm quyền, cụ thể là cơ quan chuyên môn thuộc UBND thammưu cho Chủ tịch UBND các cấp để ADPL giải quyết và ra Quyết định giảiquyết tranh chấp đất đai Còn hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đaicủa Tòa án nhân dân là do Hội đồng xét xử gồm các Thẩm phán và Hội thẩmnhân dân tiến hành

- Thứ ba, hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của Tòa ánnhân dân là hoạt động mới có từ khi Luật Đất đai năm 1993 có hiệu lực Đốivới giai đoạn trước năm 1987, các tranh chấp chỉ được giải quyết bởi cơ quanhành chính nhà nước Tại điều 22 Luật đất đai năm 1987 quy định chỉ khi cótranh chấp về tài sản trên đất thì Tòa án mới có thẩm quyền giải quyết về đất.Còn nếu chỉ tranh chấp quyền sử dụng đất hoặc các giao dịch liên quan đến

quyền sử dụng đất mà không có tài sản trên đất thì thuộc thẩm quyền giảiquyết của Uỷ ban nhân dân.

Hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND cấp xã đượcthực hiện thông qua việc căn cứ các quy định của pháp luật để tiến hành hòa giảitranh chấp, sau khi hòa giải, UBND cấp xã lập biên bản và ban hành Quyết địnhhòa giải thành Đối với các vụ tranh chấp đất đai mà UBND cấp xã không hòagiải được, UBND cấp xã lập Biên bản hòa giải không thành Sau khi hòa giảikhông thành tại UBND cấp xã, đương sự có quyền lựa chọn đưa vụ tranh chấp

ra giải quyết tại UBND cấp trên hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp có thẩmquyền theo quy định của pháp luật về đất đai Nếu đương sự lựa chọn giải quyếttại UBND, UBND cấp huyện tiếp tục ADPL về đất đai để hòa giải, nếu hòa giảikhông thành thì UBND cấp huyện căn cứ vào các quy định của pháp luật để banhành Quyết định giải quyết tranh chấp (văn bản ADPL) Nếu không đồng ý vớiQuyết định của UBND cấp huyện, các đương sự tiếp tục khiếu nại lên UBNDcấp tỉnh yêu cầu giải quyết, UBND cấp tỉnh căn cứ các quy định của pháp luật đểban hành Quyết định giải quyết tranh chấp đất đai Ngoài ra, các vụ tranh chấp

mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ởnước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng thuộc thẩm quyềngiải quyết của UBND cấp tỉnh

Từ sự phân tích trên, có thể rút ra khái niệm ADPL giải quyết tranh

chấp đất đai của UBND: ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND là việc Nhà nước thông qua UBND cấp có th m quyền, căn cứ vào các quy định của pháp luật hành chính, pháp luật đất đai và các quy định khác của pháp luật để ban hành các quyết định cá biệt (văn bản ADPL) nhằm giải quyết các tranh chấp đất đai và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong các vụ tranh chấp đất đai ở Việt Nam hiện nay.

1.1.4 Đặc điểm áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại

Uỷ ban nhân dân các cấp

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại UBND cấp xã mà không thành thì được giải quyết như sau:

- Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có mộttrong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này và tranh chấp về tàisản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết;

- Tranh chấp đất đai mà đương sự không có Giấy chứng nhận hoặckhông có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật Đất đainăm 2013 thì đương sự chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyếttranh chấp đất đai theo quy định sau đây:

(i) Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại UBND cấp có thẩm quyền;(ii) Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự

- Trường hợp đương sự lựa chọn giải quyết tranh chấp tại UBND cấp

có thẩm quyền thì việc giải quyết tranh chấp đất đai được thực hiện như sau:

(i) Trường hợp tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cưvới nhau thì Chủ tịch UBND cấp huyện giải quyết; nếu không đồng ý vớiquyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp tỉnhhoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụnghành chính;

(ii) Trường hợp tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôngiáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tưnước ngoài thì Chủ tịch UBND cấp tỉnh giải quyết; nếu không đồng ý vớiquyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên vàMôi trường hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật

về tố tụng hành chính

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến tranh chấp đất đai cóquyền khiếu nại, khởi kiện quyết định giải quyết tranh chấp đất đai củaUBND các cấp Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định giải quyếttranh chấp đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại Trình

tự, thủ tục giải quyết khiếu kiện quyết định giải quyết tranh chấp đất đai thựchiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính

ADPL giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND là một dạng cụ thể củaADPL, vì vậy nó chứa đựng đầy đủ các đặc điểm của ADPL nói chung, tuynhiên việc ADPL giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND các cấp cũng cónhững đặc điểm riêng:

Thứ nhất, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND chỉ do UBND cấp có thẩm quyền tiến hành Pháp luật quy định mỗi cấp UBND

được quyền ADPL để giải quyết tranh chấp đất đai trong những trường hợpnhất định Chẳng hạn, UBND cấp xã chỉ được quyền ADPL để hòa giải vàban hành Quyết định hòa giải thành giữa các bên tranh chấp đất đai UBNDcấp huyện được quyền ADPL để giải quyết các tranh chấp đất đai giữa các cánhân, hộ gia đình với nhau Còn UBND cấp tỉnh được ADPL để giải quyếtcác tranh chấp đất đai giữa các tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định

cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Thứ hai, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND là một hoạt động

mang tính quyền lực nhà nước Trong đó, UBND cấp có thẩm quyền ADPL để giải quyết tranh chấp đất đai theo ý chí đơn phương mà không phụ thuộc vào ý chí của bên bị áp dụng; việc thực hiện các quy định trong văn bản ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND cấp có thẩm quyền được đảm bảo thực hiện bằng biện pháp cưỡng chế nhà nước Chẳng hạn, khi xảy ra tranh chấp đất đai giữa những người sử dụng đất, UBND cấp có thẩm quyền xem xét vụ việc và có quyền ra quyết định buộc một bên phải trả lại phần đất đã lấn chiếm cho bên còn lại, mặc

dù bên lấn chiếm không đồng ý hoặc xin được sử dụng, tuy nhiên UBND vẫnthực hiện theo quyết định đã ban hành, đúng quy định của pháp luật.

Thứ ba, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND là một hoạt động

được tiến hành theo thủ tục rất chặt chẽ do pháp luật quy định Điều đó được thểhiện qua việc chủ thể tiến hành được phân cấp theo thẩm quyền của UBND từngcấp, trình tự, thủ tục tiến hành hoạt động ADPL tại UBND các cấp và kết quả củaquá trình ADPL giải quyết tranh chấp đất đai là Quyết định hòa giải thành hoặcQuyết định giải quyết tranh chấp đất đai ADPL là hoạt động có tính tổ chức rấtcao vì nó vừa là hình thức thực hiện pháp luật vừa là hình thức nhà nước tổ chứccho các chủ thể thực hiện các quy định của pháp luật Vì thế, hoạt động ADPLgiải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp phải được tiến hành theo nhữngđiều kiện, trình tự, thủ tục do pháp luật quy định

Thứ tư, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp là một

hoạt động khoa học và linh hoạt Trong quá trình ADPL, UBND các cấpkhông được rập khuôn, máy móc, chỉ đơn thuần ADPL trên lý thuyết ADPLgiải quyết tranh chấp đất đai phải phù hợp với thực tế khách quan của vụ việc.Nếu ADPL cứng nhắc thì có thể dẫn đến sai lầm hoặc hiệu quả không cao.ADPL giải quyết tranh chấp đất đai phải theo cách khoa học, vận dụng nhữngquy định chung của pháp luật về đất đai để giải quyết những vụ việc cụ thể,trong khuôn khổ mà pháp luật cho phép, ADPL giải quyết tranh chấp đất đaicủa UBND phải linh hoạt bởi trong thực tiễn cuộc sống các vụ việc tranh chấpđất đai cụ thể rất đa dạng và phức tạp Muốn đưa ra được một quyết địnhđúng đắn, chính xác, vừa thấu tình, vừa đạt lý để giải quyết vụ việc thì đòi hỏiphải có sự linh hoạt của người ADPL Chính vì vậy, phải củng cố, nâng caohơn nữa trình độ, năng lực và chuyên môn nghiệp vụ của các cán bộ, côngchức của UBND các cấp thực hiện chức năng ADPL

Thứ năm, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND dựa trên cơ

chế đất đai thuộc sở hữu của toàn dân, do nhà nước thống nhất quản lý và đạidiện chủ sở hữu Ở nước ta, chế độ sở hữu đất đai đã thay đổi căn bản trongquá trình phát triển của Cách mạng Từ chỗ đa dạng về hình thức sở hữu, naychỉ còn duy nhất một hình thức đất đai thuộc sở hữu của toàn dân, đất đaikhông thuộc sở hữu riêng của một tổ chức hay cá nhân nào Các tổ chức, cộngđồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân chỉ là chủ thể của quyền sử dụng đất.Quyền sở hữu toàn dân đối với đất đai là quyền sở hữu tuyệt đối, thể hiện ởchỗ đối với tất cả đất đai, cho dù đất đó đang do ai sử dụng Việc sử dụng đấtcủa các tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư phải đảm bảo đúng quy hoạch, kếhoạch, mục đích sử dụng đất, tiết kiệm, có hiệu quả và bảo vệ môi trường.Đây là một nguyên tắc pháp lý xuyên suốt trong quá trình quản lý, sử dụngđất, đồng thời nó phản ánh đặc trưng của quyền sở hữu toàn dân đối với đấtđai Vì thế cho nên khi ADPL giải quyết tranh chấp đất đai, UBND cũng phảichấp hành nghiêm chỉnh nguyên tắc này và coi đó là cơ sở để giải quyết các

vụ việc tranh chấp đất đai

Thứ sáu, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp được

triển khai trên phạm vi cả nước Hiến pháp năm 2013 khẳng định, Nhà nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân Tất cả quyền lực nhà nướcthuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giaicấp nông dân và đội ngũ trí thức Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sựphân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thựchiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp [29, Điều 2] ADPL là một hoạtđộng thuộc chức năng hành pháp của UBND, là một nội dung cụ thể, đặc biệt

và quan trọng ADPL của UBND nói chung và trong giải quyết tranh chấp đấtđai nói riêng căn cứ vào các Bộ luật, Luật và các văn bản hướng dẫn thi hànhđược áp dụng và triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước Mọi công dân

đều bình đẳng trước pháp luật và phải chấp hành pháp luật Trong quá trìnhADPL giải quyết các vụ việc tranh chấp đất đai, UBND phải xác định, xemxét nội dung, tính chất vụ việc, căn cứ quy định của pháp luật để ban hành cácquyết định ADPL.

1.1.5 Vai trò của áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại

Ủy ban nhân dân các cấp

Thứ nhất, A PL trong giải quyết tranh chấp đất đai của U N các cấp có vai trò tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

Hoạt động ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp

có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo cho pháp luật được thực hiện nghiêmminh, thống nhất Mọi tổ chức và công dân đều nghiêm chỉnh thực hiện phápluật ADPL một cách đúng đắn chính là cơ sở để bảo vệ pháp chế xã hội chủnghĩa Việc các quyết định hành chính cá biệt về giải quyết tranh chấp đất đaiđược ban hành và thực hiện đúng trình tự quy định của pháp luật nhằm bảo vệlợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức,giúp các chủ thể sử dụng đất được khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp củamình ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND giúp cho hoạt động quản lýđiều hành của cơ quan quản lý nhà nước về đất đai đạt hiệu quả cao, các quyếtđịnh hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật đất đai được sửa đổi hoặc bãi

bỏ, các vi phạm trong việc ban hành và ADPL được xử lý kịp thời, từ đó phòngngừa các vi phạm pháp luật xảy ra từ phía những người thực thi công vụ Hoạtđộng ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND có vai trò quan trọngtrong tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa bởi vì pháp chế xã hội chủ nghĩa đòihỏi tất cả các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội và mọi công dânđều phải tôn trọng và thực hiện pháp luật một cách nghiêm chỉnh, triệt để vàchính xác Việc xác minh, thẩm tra xem xét tài liệu hồ sơ và tiến hành giải quyếttranh chấp đất đai là những nội

dung rất quan trọng để lựa chọn QPPL và ADPL trong hoạt động quản lý nhànước về đất đai và là cơ sở tiền đề để pháp luật đất đai phát huy được vai tròcủa nó trong đời sống xã hội Hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đaicủa UBND còn có vai trò tuyên truyền giáo dục ý thức pháp luật về đất đaicho cán bộ, công chức và công dân trong việc thực hiện và tuân thủ chínhsách pháp luật về đất đai, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnhvực quản lý và sử dụng đất đai.

Thứ hai, A PL giải quyết tranh chấp đất đai của U N các cấp có vai trò bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất

Quản lý nhà nước về đất đai là một vấn đề phức tạp liên quan đếnnhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội nhằm bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền

và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức sử dụng đất, do đó việc ADPL giảiquyết tranh chấp đất đai của UBND đóng một vai trò quan trọng, là chuẩnmực cho các hành vi liên quan đến quyền sử dụng đất của các chủ thể thamgia vào quan hệ đất đai Trên thực tế, song hành cùng sự phát triển kinh tế củađất nước, nhu cầu sử dụng đất ngày càng cao vì vậy những mâu thuẫn, tranhchấp đất đai nảy sinh dưới nhiều hình thức khác nhau Do vậy, ADPL tronggiải quyết tranh chấp đất đai của UBND không những nhằm bảo vệ quyền, lợiích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức sử dụng đất đã được Hiến phápnước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi nhận mà còn là công cụ hữuhiệu đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội và ổn định chính trị địa phương

Thứ ba, A PL giải quyết tranh chấp đất đai của U N các cấp góp ph n nâng cao hiệu quả hoạt động quản l nhà nước

ADPL giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND các cấp góp phần nângcao hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước về đất đai, qua đó kịp thời phát hiệncác điểm bất hợp lý của chính sách pháp luật về đất đai đã ban hành, kiểm tratính đúng đắn, sự phù hợp với thực tiễn của các văn bản QPPL Trên cơ sở đó

nghiên cứu để kịp thời điều chỉnh, sửa đổi bổ sung chính sách, pháp luật vềđất đai cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn, nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luậtđất đai và nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động quản lý nhà nước vềđất đai Thông qua hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBNDcác cấp, nhân dân có điều kiện giám sát đối với hoạt động quản lý nhà nước

về đất đai, giám sát việc thực thi công vụ của cán bộ, công chức nhà nướctrong lĩnh vực quản lý đất đai

Thứ tư, A PL giải quyết tranh chấp đất đai của U N các cấp có vai trò phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Việc ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND đóng vai tròquan trọng trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân, củng cố mối quan

hệ giữa nhân dân với nhà nước, tạo niềm tin vững chắc của nhân dân vào chế độpháp quyền xã hội chủ nghĩa Đây chính là một hình thức quan hệ, tương táctrực tiếp giữa nhân dân với các cơ quan nhà nước Nếu các mâu thuẫn, tranhchấp đất đai của nhân dân được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, giảiquyết kịp thời, thỏa đáng thì không những góp phần trực tiếp củng cố lòng tincủa nhân dân vào các cơ quan quản lý nhà nước mà còn giảm áp lực cho hoạtđộng xét xử của tòa án, tiết kiệm thời gian, công sức và tiền bạc cho người dân

và cơ quan nhà quản lý nhà nước, đem lại hiệu quả thiết thực cho cộng đồng, xãhội Tuy nhiên, trường hợp ngược lại, nếu giải quyết tranh chấp đất đai khôngkịp thời, kéo dài thời gian hay hiệu lực quyết định hành chính giải quyết tranhchấp không cao, thiếu tính khả thi sẽ làm giảm lòng tin của nhân dân vào cơquan quản lý nhà nước, gây mất ổn định chính trị, mất an ninh trật tự trên địabàn và làm tốn kém thời gian tiền bạc của nhà nước và nhân dân Hơn nữa, hoạtđộng ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND cũng phản ánh năng lực,trình độ, phẩm chất đạo đức của đội ngũ

cán bộ công chức trong quá trình thực thi công vụ, qua đó chấn chỉnh kịp thờinhững sai sót, xử lý nghiêm minh những hành vi sai phạm, động viên khenthưởng kịp thời những cán bộ, công chức có thành tích xuất sắc, góp phầncủng cố mối quan hệ giữa nhà nước với nhân dân Tóm lại, hoạt động ADPLtrong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp là một trong nhữngphương thức căn bản để phát huy quyền làm chủ của người sử dụng đất, đồngthời, hoạt động này còn góp phần giúp các cơ quan quản lý nhà nước kiểmtra, giám sát và thực hiện tốt hơn trách nhiệm của mình trong việc bảo vệquyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tuyên truyền phổ biến pháp luật, trêntinh thần thượng tôn pháp luật.

Thứ năm, A PL giải quyết tranh chấp đất đai của U N các cấp góp ph n thúc đ y sự phát triển kinh tế - xã hội

Đất đai là tư liệu sản xuất và là cơ sở để sản xuất ra của cải vật chấtcho xã hội, là một trong những nguồn tài nguyên quan trọng nhất trong việcphát triển kinh tế - xã hội của mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam Do giá trịđặc biệt của đất đai mà các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực đất đai rất

đa dạng, phong phú, phức tạp và nhạy cảm Vì nhiều nguyên nhân khác nhau

mà phát sinh mâu thuẫn tranh chấp về đất đai ở nước ta ngày càng gia tăng,ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của nhân dân, gây mất ổn định chính trị trênđịa bàn, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Hoạt độngADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND nếu có hiệu quả tốt sẽgóp phần ngăn ngừa mâu thuẫn, tranh chấp đất đai nảy sinh Việc ADPL cóhiệu quả góp phần giữ gìn an ninh trật tự, ổn định đời sống xã hội của nhândân, trên cơ sở đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất,giúp người sử dụng đất yên tâm đầu tư, tự chủ sản xuất kinh doanh góp phầnthúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội

1.2 Nguyên tắc, nội dung và các giai đoạn áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp

1.2.1 Nguyên tắc áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại

Ủy ban nhân dân các cấp

Nghiên cứu ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp cần phải tuân thủ theo các nguyên tắc nhất định trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Một là, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND các cấp phải đảm bảo nguyên tắc “đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản l ” [30, Điều 4] Nguyên tắc này được quy

định tại Điều 4 Luật Đất đai năm 2013 Ngoài ra, một số tài nguyên khác cũngthuộc sở hữu của toàn dân theo quan điểm, tư tưởng của Hiến pháp năm 2013

"Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đ u tư, quản l là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản l " [29, Điều 53] Với các quy định trên, một lần nữa

khẳng định đất đai không thuộc sở hữu riêng của một tổ chức hay cá nhânnào Các tổ chức, cá nhân chỉ là chủ thể của quyền quản lý và sử dụng đất.Quyền sở hữu toàn dân đối với đất đai là quyền sở hữu duy nhất và tuyệt đối.Đây là nguyên tắc cơ bản mà cơ quan nhà nước nói chung và UBND các cấpnói riêng phải tuân thủ trong quá trình ADPL giải quyết tranh chấp đất đai

Hai là, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND phải thực hiện

nguyên tắc đảm bảo lợi ích của người sử dụng đất, khuyến khích tự hoà giảitrong nội bộ quần chúng nhân dân Hoạt động ADPL trong giải quyết tranhchấp đất đai phải thể hiện được tư tưởng đổi mới trong việc điều hành cácquan hệ xã hội về đất đai Khi giải quyết các tranh chấp, mâu thuẫn về đất đai,cán bộ, công chức UBND phải quan tâm chú ý giải quyết hài hoà lợi ích kinh

tế giữa các chủ thể tranh chấp Đây là nội dung đặc biệt cần lưu ý để giải

quyết các tranh chấp đất đai Theo đó, Luật Đất đai cũng quy định trước khiđưa vụ việc tranh chấp đất đai ra giải quyết tại cơ quan nhà nước có thẩmquyền, nhất thiết các tranh chấp này phải qua thủ tục hoà giải ở UBND cấp

xã, phường, thị trấn và pháp luật khuyến khích các bên tranh chấp tự thươnglượng, hoà giải Nếu việc hoà giải thành sẽ tiết kiệm được chi phí giải quyếttranh chấp và giảm tải số lượng các vụ tranh chấp, qua đó giảm áp lực chocác cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Ba là, ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai của UBND phải thực hiện

nguyên tắc ổn định chính trị, kinh tế, xã hội ở địa phương và trên cả nước Khitranh chấp đất đai nảy sinh đã gây tác động lớn đến an ninh, chính trị tại nơi xảy

ra tranh chấp, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống kinh tế, xã hội gây nên sự mâuthuẫn trong quan hệ xã hội Việc ADPL để giải quyết tranh chấp đất đai một cáchtriệt để sẽ nâng cao tinh thần thượng tôn pháp luật, ý thức tôn trọng pháp luậtnhằm ổn định an ninh, chính trị trên địa bàn và giúp cho các hoạt động sản xuấtkinh doanh từng bước ổn định, đời sống nhân dân được cải thiện Vì vậy khi cơquan nhà nước nói chung và UBND các cấp ADPL để giải quyết tranh chấp đấtđai cần phải quán triệt thực hiện nguyên tắc này

ốn là, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND phải thực hiện

nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa Khi ADPL trong giải quyết tranh chấp đấtđai phải chú ý và tuân thủ các nguyên tắc, trình tự, thủ tục, thẩm quyền mà phápluật quy định Phát hiện và giải quyết kịp thời các vi phạm pháp luật về đất đai,tránh tình trạng để tranh chấp đất đai kéo dài, ảnh hưởng đến tâm lý và lợi íchcủa nhân dân, đảm bảo pháp luật đất đai được thực hiện một cách công bằng,nghiêm minh, nâng cao vai trò quản lý của Nhà nước bằng pháp luật

Ngoài những nguyên tắc trên, khi ADPL trong giải quyết tranh chấp đấtđai, UBND các cấp cũng cần phải tuân thủ một số nguyên tắc khác như thựchiện đúng phân định thẩm quyền giải quyết tranh chấp, bảo đảm các tranhchấp được thiết lập theo nguyên tắc tuân thủ pháp luật, tôn trọng truyền

thống, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham giatranh chấp, tôn trọng tự do thoả thuận, trung thực, thiện chí.

1.2.2 Nội dung áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai của

Ủy ban nhân dân các cấp

Thứ nhất, ADPL về hòa giải thành các vụ tranh chấp đất đai tại U N cấp xã

Theo pháp luật đất đai hiện hành, tranh chấp đất đai đã qua hoà giải ở

cơ sở mà không thành thì một trong các bên tranh chấp gửi đơn đến UBNDcấp xã nơi có đất tranh chấp để đề nghị hoà giải [30, Điều 202, khoản 3] Đây

là hình thức ADPL để giải quyết tranh chấp đất đai do UBND cấp xã thựchiện dựa trên cơ sở các quy định của pháp luật Với tư cách là cơ quan quản

lý Nhà nước trực tiếp về đất đai ở cơ sở, UBND cấp xã hiểu được sát saonguồn gốc, thực trạng và các tài liệu, chứng cứ pháp lý của mảnh đất tranhchấp, do đó hoà giải tranh chấp đất đai do cơ quan này tiến hành được đánhgiá là có tính thuyết phục cao, được nhiều bên tranh chấp đồng thuận trongviệc hoá giải mâu thuẫn, bất đồng

Hoạt động ADPL hòa giải tranh chấp đất đai của UBND cấp xã được tiếnhành theo trình tự chặt chẽ do pháp luật quy định: Sau khi nhận được đơn yêucầu giải quyết tranh chấp đất đai của các bên đương sự, UBND cấp xã nơi có đấttranh chấp phải thực hiện các thủ tục sau: (1) Thẩm tra, xác minh tìm hiểunguyên nhân phát sinh tranh chấp, thu thập giấy tờ, tài liệu có liên quan do cácbên cung cấp về nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất và hiện trạng sử dụng đất;(2) Thành lập hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai để thực hiện hòa giải; (3) Tổchức cuộc họp hòa giải có sự tham gia của các bên tranh chấp, thành viên Hộiđồng hòa giải tranh chấp đất đai và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Việchòa giải chỉ được tiến hành khi các bên tranh chấp đều có mặt, trường hợp mộttrong các bên tranh chấp vắng mặt đến lần thứ hai thì

được coi là hòa giải không thành; (4) Kết quả hòa giải tranh chấp đất đai phảiđược lập thành biên bản.

Khi UBND cấp xã hòa giải thành giữa các bên tranh chấp đất đai thìUBND cấp xã ban hành một Quyết định hòa giải thành (văn bản ADPL) Đây

là nội dung quan trọng của hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đai củaUBND cấp xã

Đối với công tác hòa giải, ngoài việc áp dụng đúng đắn quy định của phápluật, cơ quan chuyên môn giải quyết tranh chấp đất đai của UBND cấp xã phải

có khả năng hướng các đương sự đến các cách thỏa thuận để giải quyết tranhchấp, làm cho các tranh chấp từ phức tạp trở thành đơn giản, có như vậy côngtác ADPL về hòa giải các vụ tranh chấp đất đai mới đạt hiệu quả cao

Thứ hai, ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của U N cấp huyện

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại UBND cấp xã mà không thành,nếu đương sự không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc không cómột trong các loại giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất (theo quy định tạiĐiều 100 Luật Đất Đai 2013) mà đương sự lựa chọn giải quyết tranh chấp tạiUBND thì UBND cấp huyện tiếp nhận hồ sơ và xem xét giải quyết Hoạtđộng ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND cấp huyện chỉ được tiếnhành đối với trường hợp tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân

cư với nhau UBND cấp huyện căn cứ vào các quy định của pháp luật đất đai

và các quy định khác của pháp luật để ban hành các quyết định (văn bảnADPL) giải quyết tranh chấp đất đai giữa các chủ thể

Thứ ba, A PL giải quyết tranh chấp đất đai của U N cấp tỉnh

Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại UBND cấp xã mà không thành,nếu đương sự không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, đồng thời mộtbên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nướcngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì Chủ tịch UBND cấp tỉnh

giải quyết; nếu không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nạiđến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc khởi kiện tại Tòa án nhândân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.

Hoạt động ADPL giải quyết tranh chấp đất đai của UBND cấp huyện vàcấp tỉnh phải tuân thủ trình tự, thủ tục chặt chẽ theo quy định của pháp luật vềđất đai: (1) Người có đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai nộp đơn tạiUBND cấp có thẩm quyền; (2) Chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền giao tráchnhiệm cơ quan tham mưu giải quyết; (3) Cơ quan tham mưu có nhiệm vụthẩm tra, xác minh vụ việc, tổ chức hòa giải giữa các bên tranh chấp, tổ chứccuộc họp các ban, ngành có liên quan để tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai(nếu cần thiết) và hoàn chỉnh hồ sơ trình Chủ tịch UBND cùng cấp ban hànhquyết định giải quyết tranh chấp đất đai; (4) Chủ tịch UBND cấp có thẩmquyền ban hành quyết định giải quyết tranh chấp hoặc quyết định công nhậnhòa giải thành, gửi cho các bên tranh chấp, các tổ chức, cá nhân có quyền vànghĩa vụ liên quan

Giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND các cấp ngoài việc áp dụng cácquy định của Hiến pháp, quy định của pháp luật về đất đai như đã phân tích ởtrên, còn phải dựa trên cơ sở các văn bản QPPL về thủ tục tiếp công dân, trảlời đơn thư sau:

- Luật Tiếp công dân năm 2013; Nghị định số 64/2014/NĐ-CP ngày26/6/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiếpcông dân; Thông tư số 06/2014/TT-TTCP ngày 31/10/2014 của Thanh traChính phủ quy định quy trình tiếp công dân;

- Luật tố tụng hành chính 2015, Luật Dân sự 2015, Luật Tố tụng Dân

sự 2015; Luật Khiếu nại 2011, Luật Tố cáo 2011; Nghị định số

75/2012/NĐ-CP ngày 03/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luậtkhiếu nại; Nghị định số 76/2012/NĐ-CP ngày 03/10/2012 của Chính phủ quyđịnh chi tiết thi hành một số điều của Luật tố cáo; Thông tư số 07/2014/TT-

TTCP ngày 31/10/2014 của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình xử lý đơnkhiếu nại, tố cáo, đơn kiến nghị, phản ánh.

1.2.3 Các giai đoạn áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các cấp

ADPL trong giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND các cấp là vấn đềquan trọng trong hoạt động của UBND, việc ADPL được tiến hành theo cácgiai đoạn cụ thể sau:

Giai đoạn thứ nhất, phân tích các tình tiết khách quan của vụ việc tranh chấp đất đai và làm rõ những đặc trưng pháp l của vụ việc tranh chấp Phân tích

các tình tiết khách quan của vụ tranh chấp là việc không thể thiếu của cơ quan

tham mưu giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND Khinhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền giảiquyết của UBND cấp huyện hoặc cấp tỉnh, Ban tiếp công dân thuộc UBNDthụ lý giải quyết và thông báo về việc thụ lý giải quyết vụ việc; trường hợpkhông thụ lý để giải quyết thì nêu rõ lý do Việc giải quyết tranh chấp đất đaiđược tiến hành như sau:

Chủ tịch UBND giao trách nhiệm cho cơ quan chuyên môn tham mưugiải quyết

Để nắm bắt được những nội dung cụ thể, cơ quan chuyên môn phải cóphương pháp phân tích phù hợp, đúng đắn nhằm phát hiện các thông tin, cáctình tiết khách quan và làm rõ các sự kiện có liên quan để có đường lối giảiquyết chính xác Căn cứ vào đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp và các tài liệuchứng cứ kèm theo, cơ quan chuyên môn sẽ xác định được đương sự yêu cầuvấn đề gì, phạm vi yêu cầu, giá trị pháp lý của các tài liệu chứng cứ, tính đầy

đủ của hồ sơ, mức độ tin cậy của các tài liệu này để hướng dẫn, giải thích vàyêu cầu đương sự cung cấp, bổ sung đầy đủ hồ sơ

Bên cạnh đó, cơ quan chuyên môn phải thu thập các tình tiết thực tế,khách quan của vụ việc và làm rõ các tình tiết đó có phù hợp với pháp luật đấtđai hay không để ADPL Hay nói cách khác, phải xác định rõ các đặc trưngpháp lý của các tình tiết, vụ việc Bởi không thể ADPL đối với những vụ việckhông có đặc trưng pháp lý, không phù hợp với pháp luật Cụ thể, cơ quanchuyên môn phải đối chiếu với các quy định của pháp luật về đất đai, hànhchính để xem xét vụ việc có thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND cấphuyện, cấp tỉnh hay không, tranh chấp đã được hòa giải tại cơ sở hay chưa,người nộp đơn có quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp hay không để cóđường lối giải quyết vụ việc theo đúng quy định Ở giai đoạn này, cơ quantham mưu giải quyết tranh chấp phải nghiên cứu một cách khách quan, toàndiện, đầy đủ các tình tiết của vụ việc, không bỏ qua chứng cứ Các tài liệu thutập được từ các bên tranh chấp, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan,người làm chứng là những tài liệu hết sức quan trong đòi hỏi cơ quan chuyênmôn phải làm rõ để xem xét giải quyết đúng pháp luật, bảo vệ quyền lợi chínhđáng của đương sự.

Như vậy, cơ quan chuyên môn có nhiệm vụ thẩm tra, xác minh vụ việc,

tổ chức đối chất, đối thoại giữa các bên tranh chấp, kiểm tra, xem xét thực tế,

tổ chức cuộc họp các ban, ngành có liên quan để tư vấn giải quyết tranh chấpđất đai (nếu cần thiết), làm việc với các cơ quan có thẩm quyền đánh giá cácthông tin tài liệu để xác định căn cứ pháp lý làm cơ sở lập báo cáo Chủ tịchUBND về kết quả thẩm tra xác minh Việc phân tích các tình tiết khách quan

và làm rõ các đặc trưng pháp lý của vụ việc có ý nghĩa rất quan trọng trongviệc giải quyết tranh chấp đất đai Nắm vững các tình tiết, hiểu được nội dung

vụ việc, sẽ giúp cho cơ quan chuyên môn tham mưu giải quyết những vấn đềtrong vụ việc một cách triệt để, đúng pháp luật, hợp tình, hợp lý