Giáo án pp Vật lý 9 Tiet 22 nam cham vinh cuu

TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂMHãy đề xuất và thực hiện một thí nghiệm để phát hiện xem một thanh kim loại có phải là nam châm hay không?. - Bình thường, kim hoặc thanh nam châm tự do, khi cực kia

Trang 2

Tiết 22: NAM CHÂM VĨNH CỮU

CHƯƠNG II ĐIỆN TỪ HỌC

Trường THCS Lê Quý Đôn GV thực hiện: Quảng Đại Tân

Trang 3

Khi học tập ở lớp 7, các em đã biết được nam châm và đặc tính của nó Vậy nam châm là những vật có đặc tính gì?

• Nam châm là những vật hút được sắt và

Trang 4

I TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM

Hãy đề xuất và thực hiện một thí nghiệm để phát hiện xem một thanh kim loại có phải là nam châm hay không?

1 Thí nghệm.

Tiết 22 NAM CHÂM VĨNH CỬU

Theo em nam châm là vật có đặc điểm gì?

Nam châm hút sắt hay bị sắt hút.Nam châm có hai cực Bắc và

cực Nam

Trang 5

nhôm Sắt

Đồng

Trang 6

nhôm Sắt

Đồng

Trang 7

Thanh nam châm

Trang 8

C2: Đặt kim nam châm trên giá thẳng đứng như mô tả trên hình 21.1

+ Khi đã đứng cân bằng, kim nam châm nằm dọc theo hướng nào? + Xoay cho kim nam châm lệch khỏi hướng vừa xác định, buông tay Khi đã đứng cân bằng trở lại, kim nam châm còn chỉ hướng như lúc đầu nữa không? Làm lại thí nghiệm 2 lần và cho nhận xét.

Hình 21.1

1 Thí nghệm.

+ Khi đã đứng cân bằng, kim nam

châm nằm dọc theo hướng Nam -

Bắc

+ Khi đã đứng cân bằng trở lại,

kim nam châm vẫn chỉ hướng

Nam – Bắc như cũ.

Bắc

Nam

C.2:

Trang 9

1 Thí nghệm.

2 Kết luận.

- Bình thường, kim (hoặc

thanh) nam châm tự do, khi

cực kia luôn chỉ hướng Nam

(được gọi là cực Nam)

? Thông qua TN trên và việc trả lời câu hỏi C1, C2 ta rút ra được kết luận gì về từ tính của nam châm.

? Các cực của nam châm được kí hiệu hay quy ước như thế nào

* Chú ý: Trên nam châm có

Nam (thường được sơn màu

xanh hoặc màu trắng)

Trang 10

1 Thí nghệm.

2 Kết luận. ? Ngoài sắt, thép nam châm còn

hút được những vật liệu nào

- Ngoài sắt, thép nam châm

còn hút được niken, côban,

gađôlini các kim loại này là

những vật liệu từ Nam

châm hầu như không hút

đồng, nhôm và các kim loại

không thuộc vật liệu từ

- Có 3 loại nam châm

thường gặp: Nam châm

thẳng, nam châm chữ U và

kim nam châm

? Hãy nêu tên các loại nam châm trên hình a,b,c

Trang 11

I TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM

II TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM:

1 Thí nghệm

C3: Đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau (hình 21.3) Quan sát hiện tượng cho nhận xét

C4: Đổi đầu của một trong hai nam châm rồi đưa lại gần nhau Có hiện tượng gì xẩy

ra với các nam châm

Trang 12

I TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM:

1 Thí nghệm.

2 Kết luận.

- Bình thường, kim (hoặc thanh) nam

châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn

chỉ hướng Nam-Bắc Một cực của nam

châm (còn gọi là từ cực) luôn chỉ

hướng Bắc(được gọi là cực Bắc), còn

cực kia luôn chỉ hướng Nam (được gọi

là cực Nam).

1 Thí nghiệm.

C3: Cực Bắc của kim nam châm

bị hút về cực Nam của thanh nam châm.

C4: Các cực cùng tên của hai nam châm đẩy nhau.

? Thông qua TN trên và việc trả lời câu hỏi C3, C4 ta rút ra được kết luận gì về tương tác giữa hai nam châm.

2 Kết luận.

Khi đưa từ cực của hai nam

châm lại gần nhau thì chúng hút

nhau nếu các cực khác tên, đẩy

nhau nếu các cực cùng tên

? Thông qua mục I, II em hãy cho biết có mấy cách để xác định từ cực của 1 nam châm.

+ Căn cứ vào màu sơn (đỏ hoặc xanh, (trắng)).

+ Căn cứ vào kí hiệu bằng chữ (N hoặc S).

+ Căn cứ vào sự định hướng của nam châm.

+ Căn cứ vào sự tương tác giữa 2 nam châm.

Trang 13

* Trong quá trình bảo quản và sử dụng nam châm cần chú ý:

- Không nung nóng nam châm, không để nam châm ở những nơi có nhiệt độ cao

- Không bẻ gãy, làm va đập mạnh nam châm

- Nên để một thanh sắt non nối hai cực từ của nam châm hoặc đặt hai nam châm ngược chiều nhau

- Không để nam châm, gần đồng hồ điện tử, máy tính cầm tay, USB, màn hình ti vi, màn hình vi tính Vì dưới tác dụng từ của nam châm có thể làm ảnh hưởng thậm chí hư hỏng đến các thiết bị này

Trang 14

III VẬN DỤNG:

Trả lời: Tổ Xung Chi đã lắp đặt trên xe một thanh nam châm

C5: Theo em, có thể giải thích thế nào hiện tượng hình

nhân đặt trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ hướng

Nam.

C6: Người ta dùng la bàn( hình 24.1) để xác định

hướng Bắc-Nam Tìm hiểu cấu tạo của la bàn Hãy

cho biết bộ phận nào của la bàn có tác dụng chỉ

hướng Giải thích Biết rằng mặt số của la bàn có thể

quay độc lập với kim nam châm.

Trả lời: La bàn gồm một cái hộp bên trong có mặt số và

có một kim nam châm có thể quay tự do trên một trục đặt giữa tâm của kim nam châm Bộ phận chỉ hướng của

la bàn là kim nam châm, bởi vì tại mọi vị trí trên Trái Đất (trừ ở hai cực) kim nam châm luôn chỉ hướng Nam - Bắc.

II TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM:

Trang 15

+ Công dụng: La bàn là dụng cụ dùng để định hướng trên

Trái đất La bàn sử dụng một kim nam châm có thể tự do quay theo từ trường Trái Đất, từ đó giúp xác định các

hướng Đông, Tây, Nam, Bắc

- La bàn dùng nhiều trong đi biển, vào rừng, sa mạc,

hướng bay của máy bay, xác định hướng nhà

Người Trung Quốc đã phát minh một dạng sơ khai của la bàn vào khoảng năm 1044 Loại la bàn quen thuộc với thủy

? Em hãy cho biết công dụng của la bàn và la bàn được dùng trong những trường hợp nào

Trang 16

C8 Xác định tên các từ cực của thanh nam châm ở hình vẽ

N

Trang 17

- Nam châm nào cũng có hai từ cực Khi

để tự do, cực luôn chỉ hướng Bắc là cực Bắc, còn cực luôn chỉ hướng Nam là

cực Nam.

- Khi đặt hai nam châm gần nhau, các từ

cực cùng tên đẩy nhau, các từ cực khác tên hút nhau.

GHI NHỚ:

Trang 18

Quan sát hai thanh nam châm như hình vẽ dưới Giải thích tại sao thanh nam châm 2 lại lơ lửng trên thanh nam châm 1.

Bài tập 1:

Trả lời: Thanh nam châm 2 không rơi,

vì hai cực để gần nhau của 2 nam

châm có cùng tên Trong trường hợp

này, lực đẩy của nam châm cân bằng

với trọng lượng của nam châm 2 Nếu

đổi đầu một trong hai thanh nam

châm thì không có hiện tượng đó nữa.

Trang 19

Có một thanh nam thẳng bị gãy tại chính giữa của thanh Hỏi lúc này một nửa thanh nam châm sẽ như thế nào?

Trang 20

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

Vào năm 1600, nhà vật lý học người Anh W.Ghin - bớt (Willam Gibert, 1540 – 1603), đã đưa ra giả thuyết Trái Đất là một nam châm khổng lồ Để kiểm tra giả thuyết của mình, Ghin- bớt đã làm một quả cầu bằng sắt nhiểm

từ, gọi nó là “ Trái Đất tý hon” và đặt các từ cực của nó lên ở các địa cực Đưa la bàn lại gần trái đát tý hon ông thấy trừ ở hai cực, còn

ở mọi điểm trên quả cầu, kim la bàn đều chỉ hướng Nam - Bắc Hiện nay vẫn chưa có sự giải thích chi tiết và thoả đáng về nguồn ngốc

từ tính của Trái Đất.

Trang 21

- Các em về nhà học bài trả lời lại các câu hỏi SGK, làm các BT 21.1; 21.2; 21.3; 21.5; 21.6 SBT.

- Nghiên cứu và soạn trước 22:

“Tác dụng từ của dòng điện – Từ trường”

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Trang 22

TIẾT HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ HẾT.

CHÀO QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM

THAM GIA TiẾT HỌC NÀY.

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	4,21 MB