định hớng Xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam 3.1 Các nguyên tắc về xây dựng bộ máy tổ chức và cơ chế hoạt động của kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam. Xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ phải tuân thủ các nguyên tắc chung về lý thuyết xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ, đó là các nguyên tắc về tính khoa học, tính nghệ thuật, tính phù hợp với quy mô của doanh nghiệp và nguyên tắc tập trung dân chủ. Bên cạnh đó do tích chất của Tổng Công ty Muối nên xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ phải tuân theo các nguyên tắc cụ thể sau: 3.1.1 Nguyên tắc tuân thủ pháp luật. Bất kỳ một doanh nghiệp nào hoạt động trong nền kinh tế quốc dân đều phải tuân theo pháp luật và chịu sự chi phối của luật pháp. Chính vì thế mà trong việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối nhất quyết phải tuân theo luật pháp không chỉ với lý do trên mà còn do Tổng Công ty là một doanh nghiệp Nhà nớc nên càng phải thực hiện nguyên tắc này một cách toàn diện hơn. Để thực hiện đợc nguyên tắc này, kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối phải đáp ứng các yêu cầu sau: - Hoạt động của kiểm toán nội bộ phải tuân thủ tuyệt đối Hiến pháp, pháp luật của Nhà nớc với tính chất là một đơn vị cơ sở chịu sự kiểm tra thờng xuyên liên tục của các cơ quan chức năng của Nhà nớc. Chẳng hạn nh các kiểm toán viên nội bộ của Tổng Công ty phải đáp ứng các tiêu chuẩn quy định trong Quy chế 832/TC/QĐ/CĐKT ngày 28/10/1997. - Trong trờng hợp hoạt động của kiểm toán nội bộ phát hiện ra các sai phạm trọng yếu có liên quan tới lợi ích quốc gia thì phải báo ngay cho cơ quan luật pháp có thẩm quyền để ngăn ngừa và xử lý những sai phạm đó. Do tính chất hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty Muối là kinh doanh mặt hàng công ích và có sự trợ giá của Nhà nớc, Tổng Công ty Muối lại là đơn vị trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý, chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ và thực thi các chính sách của Nhà nớc, là công cụ điều tiết kinh tế của Nhà nớc nên mọi hoạt động của Tổng Công ty Muối phải tuân thủ theo Hiến pháp và pháp luật hiện hành, cũng nh việc chấp hành các chính sách của Nhà nớc về kế hoạch đợc giao và các hoạt động chung khác. Kiểm toán nội bộ là một bộ phận trong Tổng Công ty cho nên mọi hoạt động của bộ phận này cũng phải tuân thủ các nguyên tắc chung đó, hơn nữa, kiểm toán nội bộ còn có một vai trò quan trọng hơn đó là giúp Ban Giám đốc trong việc quản trị doanh nghiệp đồng thời là cánh tay giám sát mọi hoạt động của Tổng Công ty với Bộ chủ quản. Nên chăng giữa bộ phận kiểm toán nội bộ và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có một mối liên hệ để phát huy hơn nữa quyền lực của kiểm toán nội bộ và để kiểm toán nội bộ hoạt động hiệu quả hơn? 3.1.2 Nguyên tắc hoạt động độc lập. Đây là nguyên tắc cơ bản và phải có đối với bất kỳ một hệ thống kiểm toán nội bộ nào để đảm bảo sự hoạt động có hiệu quả và phát huy hết tác dụng của hệ thống kiểm toán nội bộ. Theo đó, các kiểm toán viên nội bộ phải độc lập với các hoạt động hay bộ phận mà họ kiểm toán và phải thực hiện công việc của mình một cách khách quan. Bộ phận kiểm toán nội bộ phải có một mô hình tổ chức phù hợp để cho phép họ tiến hành kiểm toán mọi hoạt động một cách có hiệu quả và báo cáo kết quả kiểm toán một cách khách quan. Ngời phụ trách kiểm toán nội bộ phải đợc sự hỗ trợ cụ thể với chức năng của kiểm toán nội bộ. Tính độc lập còn là cơ sở pháp lý để sau này kiểm toán Nhà nớc hoặc kiểm toán độc lập quyết định sử dụng kết quả của kiểm toán nội bộ. Vai trò của ngời phụ trách kiểm toán viên nội bộ có một ý nghĩa rất to lớn, vì vậy họ phải có một địa vị và quyền hạn tơng xứng để chứng tỏ sự hỗ trợ và cam kết của cấp lãnh đạo cao nhất đảm bảo cho hoạt động của kiểm toán nội bộ độc lập. Có hai khía cạnh chính đối với tính độc lập của kiểm toán nội bộ ở trong Tổng Công ty là: Thứ nhất: Kiểm toán nội bộ không có một quyền lực hoặc bất cứ một trách nhiệm nào đối với các hoạt động mà nó sẽ kiểm toán. Kiểm toán nội bộ không đợc giao bất cứ nhiệm vụ nào trái ngợc với các trách nhiệm của mình mà có thể ảnh hởng tới tính khách quan của nó hoặc tạo ra một sự định kiến không tốt đối với các hoạt động đợc kiểm toán. Thứ hai: Kiểm toán nội bộ không bị ảnh hởng bởi các áp lực về mặt tổ chức mà có thể: - Làm hạn chế sự lựa chọn các lĩnh vực quan trọng cho việc kiểm toán hoặc giới hạn phạm vi của các cuộc kiểm toán đó. - Cản trở việc sử dụng các hồ sơ, các thông tin quan trọng và tiếp xúc với các nhân viên trong đơn vị. - Làm hạn chế khả năng lập báo cáo hoặc báo cáo trực tiếp với cấp lãnh đạo cao hơn và ngời phụ trách kiểm toán nội bộ. - Không khuyến khích việc liên lạc và cản trở việc tiếp xúc với ngời phụ trách kiểm toán nội bộ và cấp lãnh đạo cao hơn. Các hoạt động kiểm toán nội bộ thông thờng phải đợc thực hiện hoặc đợc chỉ đạo bởi một bộ phận duy nhất trong đơn vị với lý do điều này sẽ đem lại một khả năng lớn hơn cho sự độc lập. Điều đó giúp cho các kiểm toán viên duy trì đợc các kỹ năng chuyên môn cần thiết; việc tập hợp các phát hiện kiểm toán để đánh giá ảnh h- ởng của chúng đối với đơn vị cơ sở trên quy mô rộng và việc phối hợp trên nhằm trách sự trùng lặp và sao chép các hoạt động kiểm tra. Do mối liên hệ giữa các đơn vị thành viên trong Tổng Công ty Muối là mối liên hệ trực tuyến, Phòng kế toán của Tổng Công ty thực hiện công tác kế toán chung cho toàn Tổng Công ty và thực hiện hạch toán cho Văn phòng Tổng, chính vì thế mà bộ phận kiểm toán nội bộ khi thành lập sẽ phải tuân thủ nguyên tắc độc lập một cách cao nhất, phải tách biệt với bộ phận kế toán và không có mối ràng buộc về hoạt động với bộ phận kế toán trong Tổng Công ty, có quyền kiểm toán cao nhất đối với các đơn vị thành viên và tại Văn phòng Tổng Công ty. Đó là một số khía cạnh đề cập trên tính độc lập của kiểm toán nội bộ và ảnh hởng của nó tới hệ thống kiểm toán nội bộ trong việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty, muốn kiểm toán nội bộ hoạt động thực sự hoạt động có hiệu quả thì nguyên tắc này nhất định phải đợc tuân thủ. 3.1.3 Nguyên tắc phù hợp với đặc điểm tổ chức và hoạt động của đơn vị. Kiểm toán nội bộ đợc coi nh một dịch vụ, đợc thực hiện cho hoạt động quản lý của đơn vị. Bộ phận kiểm toán nội bộ phải phân công công việc một cách tập thể hoặc riêng cho từng nhân viên có kiến thức kĩ năng và kinh nghiệm cần thiết để thực hiện các trách nhiệm đợc giao một cách có hiệu quả. Chất lợng thực hiện của hoạt động kiểm toán nội bộ có liên quan trực tiếp đến chất lợng của phơng hớng, trình độ và trách nhiệm của những ngời đợc phân công thực hiện kiểm toán. Bộ phận kiểm toán nội bộ phải có đợc các kỹ năng kiểm toán và kiến thức chuyên môn cho việc hoàn thành các nhiệm vụ kiểm toán đợc giao. Một vấn đề quan trọng mà kiểm toán nội bộ đang phải đối mặt là khả năng nâng cao kỹ năng nguồn lực của mình để theo kịp sự thay đổi nói trên và để đem lại một sự đóng góp tích cực và nhiều hơn cho đơn vị. Do cần phải sử dụng hàng loạt các kỹ năng của chức năng kiểm toán nội bộ hiện đại và do thiếu các tiêu chuẩn cụ thể và các kỹ thuật kiểm toán nên rất khó đa ra một kết luận về sự thành thạo chuyên môn của các nhân viên nếu chỉ thông qua việc xem xét các dữ liệu về nhân viên. Chính vì lẽ đó, kinh nghiệm làm việc là một nhân tố quan trọng trong việc lựa chọn đội ngũ kiểm toán viên trong việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại đây. Nguyên tắc phù hợp với đặc điểm tổ chức của việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ còn thể hiện ở việc tuyển chọn số lợng nhân viên kiểm toán nội bộ. Đây là vấn đề quan trọng trong việc xây dựng kiểm toán nội bộ, đề cập về vấn đề này không chỉ liên quan đến đặc điểm tổ chức của Tổng Công ty Muối mà còn liên quan đến quy mô và tính chất hoạt động của Tổng Công ty. Một số lợng nhân viên kiểm toán nội bộ nh thế nào đợc coi là thích hợp và mang lại hiệu quả cao nhất cho hoạt động kiểm toán nội bộ? Số lợng phải đủ để thực hiện khối lợng công việc kiểm toán, trình độ của các ứng viên đợc lựa chọn nh thế nào, điều này phụ thuộc rất nhiềuvào trình độ quản lý và tổ chức của Ban giám đốc. Bất kỳ một yếu tố nào trong các yếu tố trên bị xem nhẹ hoặc không đợc thực hiện một cách đúng mức đều đợc xem là có ảnh hởng lớn tới hoạt động của hệ thống kiểm toán nội bộ. Về vấn đề này trong thực tế xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối thì điều quan trọng là việc tính toán số lợng kiểm toán viên nội bộ bao nhiêu cho hợp lý, đồng thời với tính chất hoạt động kinh doanh của Tổng Công ty cũng nh tính chất phân tán về địa lý của các đơn vị thành viên đòi hỏi hệ thống kiểm toán nội bộ phải đợc phân quyền đúng mức gắn với trách nhiệm về công việc thực hiện và công việc đợc giao. 3.1.4 Nguyên tắc hiệu quả trong tổ chức hoạt động kiểm toán nội bộ. Bất cứ một hệ thống nào đợc xây dựng đều nhằm hớng tới một mục đích cụ thể. Trong kiểm toán, mục đích đặt ra là tính hiệu quả trong công tác tham vấn giúp các nhà lãnh đạo quản trị doanh nghiệp, mất đi nguyên tắc này thì hệ thống đợc xây dựng không những không đạt đợc mục đích đề ra mà còn gây ra sự lãng phí trong kinh phí hoạt động cũng nh nhân sự tổ chức. Bàn về vấn đề này trong việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối thì nó còn liên quan mắt xích tới nhiều vấn đề khác nh: nhân sự tổ chức kiểm toán nội bộ, trình độ của các nhân viên kiểm toán nội bộ tất cả đều có một mối liên hệ mật thiết và quyết định lẫn nhau, không một yếu tố nào đợc coi nhẹ và không một yếu tố nào đợc bỏ qua. Với một nguồn lực xác định và yêu cầu đặt ra là kiểm toán nội bộ phải đem lại một chất lợng hoạt động cao nhất. Vấn đề này đặt ra cho kiểm toán nội bộ khi lập kế hoạch phải chọn đợc những điểm xung yếu nhất, những chỗ dễ có sai phạm nhất, lựa chọn phơng pháp kiểm toán phù hợp với đỗi tợng kiểm toán đồng thời với chi phí hoạt động nhỏ nhất. Nhìn chung, hệ thống kiểm toán nội bộ hoạt động đợc coi là có hiệu quả nhất khi với một đội ngũ kiểm toán viên hợp lý, công việc kiểm toán đợc thực hiện đầy đủ và mang lại cái nhìn khách quan đúng đắn về thực trạng hoạt động kinh doanh của các đơn vị kinh tế cơ sở và với chi phí kiểm toán là thấp nhất. Đây là mục tiêu mà bộ phận kiểm toán nội bộ phải hớng tới trong quá trình hoạt động cũng nh khi xây dựng. Đó là một số nguyên tắc cần hớng tới trong quá trình xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối, bất kỳ một nguyên tắc nào bị xem nhẹ hoặc không đạt đợc trong quá trình xây dựng bộ phận kiểm toán nội bộ đều đợc xem là sự thất bại của việc xây dựng này. Bên cạnh đó, do tính chất Tổng Công ty Muối là một doanh nghiệp Nhà nớc, hoạt động theo sự chỉ đạo của Nhà nớc mà trực tiếp là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ quản cho nên trong việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối phải tuân thủ thêm cả nguyên tắc về tính tập trung dân chủ gắn với tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân đợc giao nhiệm vụ. 3.2 Xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam. Từ lý thuyết về xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ đã nghiên cứu ở trên và từ thực tế hoạt động, tổ chức và đặc điểm của Tổng Công ty Muối Việt Nam, cũng nh việc cần thiết và cấp bách của việc thiết lập bộ phận kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty, trên những cơ sở thực tiễn và lý luận, có thể định hớng xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam nh sau: 3.2.1 Xây dựng mô hình tổ chức kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam. a) Mô hình tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ. Từ thực tế tìm hiểu đặc điểm tổ chức kiểm toán nội bộ tại một số Tổng Công ty ở Việt Nam hiện nay, căn cứ vào các Quyết định, Thông t của Nhà nớc và các hớng dẫn thành lập bộ máy kiểm toán nội bộ, từ đặc điểm tổ chức hoạt động của Tổng Công ty Muối Việt Nam là có nhiều thành viên hạch toán độc lập và cả thành viên hạch toán phụ thuộc, trên kinh nghiệm xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại một số Tổng Công ty thì bộ máy kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối có thể đợc xây dựng theo quan điểm Bộ máy kiểm toán nội bộ trực thuộc sự chỉ đạo của Ban Giám đốc. Theo quan điểm này thì tại Tổng Công ty là Phòng kiểm toán nội bộ. Phòng đợc tổ chức độc lập với các Phòng, Ban chức năng khác của Tổng Công ty và chịu sự chỉ đạo, lãnh đạo trực tiếp của Tổng Giám đốc (Sơ đồ III.1). Do đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty chủ yếu kinh doanh mặt hàng muối là mặt hàng công ích và hoạt động kinh doanh không quá phức tạp cho nên tại các đơn vị thành viên không cần thiết tổ chức bộ phận kiểm toán nội bộ, Phòng kiểm toán nội bộ Tổng Công ty sẽ hoạt động bao quát chung các hoạt động kiểm toán trong toàn Tổng Công ty. Điều này đợc thể hiện qua mô hình xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối nh sau: Mô hình III.1: Mô hình bộ máy kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam. Tại Tổng Công ty: Tại các đơn vị thành viên không tổ chức bộ phận kiểm toán nội bộ. Điều này đợc lý giải bởi Tổng Công ty Muối gồm nhiều đơn vị thành viên hạch toán độc lập và hạch toán phụ thuộc, đợc phân cấp quản lý khác nhau, nhng mỗi đơn vị có quy mô nhỏ, số vốn cũng nh số lợng công nhân viên không nhiều, mỗi thành viên lại có xu hớng chuyên môn hóa hoặc một số lĩnh vực nhất định hoặc kinh doanh đơn giản vì vậy không quá phức tạp, do đó nếu thành lập bộ phận kiểm toán nội bộ ở các đơn vị thành viên thì công việc quá ít ỏi, sẽ gây lãng phí kinh phí hoạt động, một mặt vấn đề nhân sự cho bộ máy này cũng không cho phép, thay vào đó bộ máy kiểm toán nội bộ ở Tổng Công ty sẽ đảm nhận công việc kiểm toán trên phạm vi toàn Tổng Công ty do Tổng Giám đốc trực tiếp điều hành. Bộ phận kiểm toán nội bộ đợc tổ chức thành Phòng kiểm toán nội bộ đứng đầu là Trởng phòng kiểm toán nội bộ do Tổng giám đốc bổ nhiệm, trởng phòng cũng nh các kiểm toán viên khác chỉ đảm nhận nhiệm vụ kiểm toán nội bộ, không kiêm nhiệm các công việc quản lý và điều hành khác trong Tổng Công ty. Quan hệ chỉ đạo Quan hệ kiểm tra Luồng thông tin phản hồi Các Phòng (Ban) tại các đơn vị kinh Các Phòng (Ban) khác. Bộ phận KTNB Hội đồng Quản trị Tổng Giám đốc Mô hình III.2: Tổ chức Phòng kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam. * Về số lợng kiểm toán viên nội bộ: Hiện nay Tổng Công ty Muối có 12 đơn vị thành viên hạch toán độc lập và 3 đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc, căn cứ vào số lợng công việc ớc tính tại Tổng Công ty và các đơn vị thành viên thì bộ phận kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối cần thiết biên chế 5 thành viên trong đó có một Trởng phòng kiểm toán nội bộ chịu trách nhiệm chung và bốn nhân viên kiểm toán nội bộ. Ngoài ra, để thực hiện tốt công tác kiểm toán thì bộ phận kiểm toán nội bộ có thể có các cộng tác viên là các chuyên gia, chuyên viên ở một số lĩnh vực cần thiết. b) Tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối. Trong tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ Tổng Công ty Muối thì công việc xây dựng này chính là thiết lập phần cứng cho hệ thống. Một phần cứng tốt là yếu tố cơ bản đầu tiên quyết định cho tính hiệu quả của hệ thống. Điều kiện cần và đủ để đánh giá một hệ thống kiểm toán nội bộ của một doanh nghiệp là sự tồn tại và vận hành liên tục của cơ chế hoạt động của chính hệ thống đó. Cơ chế hoạt động của kiểm toán nội bộ đợc xem xét với các nội dung sau: - Bộ máy kiểm toán nội bộ và các hình thức phân cấp hoạt động trong bộ máy kiểm toán nội bộ. - Trách nhiệm, quyền hạn của kiểm toán viên nội bộ. - Quan hệ kiểm toán nội bộ với các hoạt động khác trong tổ chức. - Quan hệ của kiểm toán nội bộ với các nhà quản lý. - Quan hệ kiểm toán nội bộ với các kiểm toán viên bên ngoài. - Các yếu tố ảnh hởng tới tính hiệu quả của hoạt động kiểm toán nội bộ. Theo mô hình kiểm toán nội bộ đã xây dựng ở trên thì bộ máy kiểm toán nội bộ của Tổng Công ty Muối đợc tổ chức thành Phòng kiểm toán nội bộ trực thuộc Tổng Kiểm toán viên Kiểm toán viên nội Kiểm toán viên nội Trởng Phòng KTNB. Tổng Giám đốc Kiểm toán viên nội Giám đốc Tổng Công ty. Theo đó, bộ máy kiểm toán nội bộ ở Tổng Công ty gồm: Trởng phòng kiểm toán nội bộ, các kiểm toán viên nội bộ và các chuyên gia, chuyên viên ở một số lĩnh vực cụ thể cần thiết. Bộ phận kiểm toán nội bộ đợc tổ chức độc lập với các bộ phận quản lý và kinh doanh trong Tổng Công ty, đơn vị thành viên (kể cả ban, Phòng tài chính kế toán); chịu sự chỉ đạo và lãnh đạo trực tiếp của Tổng Giám đốc. Theo đề nghị của bộ phận kiểm toán nội bộ, Tổng giám đốc có thể cử chuyên gia thuộc các lĩnh vực chuyên môn khác trong Tổng Công ty, các đơn vị thành viên hoặc thuê chuyên gia bên ngoài (nếu cần thiết) tham gia kiểm toán một số nội dung hoặc toàn bộ một cuộc kiểm toán. Về cụ thể, tổ chức của bộ phận kiểm toán nội bộ Tổng Công ty Muối đợc mô tả nh sau: * Trởng Phòng kiểm toán nội bộ. Đứng đầu bộ phận kiểm toán nội bộ là Trởng phòng kiểm toán nội bộ. Trởng phòng kiểm toán nội bộ Tổng Công ty do Tổng Giám đốc Tổng Công ty bổ nhiệm sau khi có ý kiến bằng văn bản của Tổng Cục quản lý vốn và tài sản Nhà nớc tại doanh nghiệp (Bộ Tài chính). Trởng Phòng kiểm toán nội bộ là ngời ký và chịu trách nhiệm trớc Tổng Giám đốc và pháp luật về báo cáo kiểm toán nội bộ. Trởng phòng kiểm toán nội bộ có nhiệm vụ và quyền hạn: - Chủ động xây dựng kế hoạch và lập chơng trình kiểm toán nội bộ hàng năm. - Tổ chức các cuộc kiểm toán trong nội bộ Tổng Công ty, đơn vị thành viên theo nhiệm vụ kế hoạch và chơng trình kiểm toán nội bộ đã đợc Tổng Giám đốc phê duyệt. - Quản lý, bố trí, phân công công việc cho các kiểm toán viên, cán bộ làm công tác kiểm toán nội bộ và thực hiện các biện pháp đào tạo, huấn luyện kiểm toán viên, cán bộ làm công tác kiểm toán nội bộ, đảm bảo không ngừng nâng cao trình độ và năng lực công tác của kiểm toán viên, cán bộ và bộ máy kiểm toán nội bộ. - Đề xuất với Tổng Giám đốc về việc ở các đơn vị thành viên hoặc chuyên viên các bộ phận khác liên quan trong Tổng Công ty, đơn vị để thực hiện các cuộc kiểm toán nội bộ khi cần thiết. - Đề nghị trng tập các chuyên viên các bộ phận khác trong Tổng Công ty để thực hiện các cuộc kiểm toán nội bộ khi cần thiết. - Kiến nghị các thay đổi về chính sách, đờng lối nhằm nâng cao hiệu quả trong quản lý và điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh của Tổng Công ty và các đơn vị thành viên. - Khi phát hiện thấy có hiện tợng vi phạm pháp luật hoặc những quyết định trái với chủ trơng, chính sách, chế độ quy định phải có trách nhiệm báo cáo các cấp có thẩm quyền để giải quyết kịp thời. Với tổ chức nh trên, về cơ bản, bộ máy kiểm toán nội bộ đã có một cơ sở để hoạt động và một cơ cấu hợp lý, không quá lãng phí về nguồn lực và tiết kiệm đợc kinh phí hoạt động, đồng thời phù hợp với tính chất công việc và thực tế tại Tổng Công ty Muối. * Kiểm toán viên nội bộ. Về tuyển chọn kiểm toán viên nội bộ: Theo mô hình tổ chức, bộ phận kiểm toán nội bộ biên chế 5 thành viên trong đó gồm có một Trởng Phòng kiểm toán nội bộ và 4 nhân viên. Do đặc điểm về trình độ lao động tại Tổng Công ty Muối hiện nay (nh chơng II đã phân tích) thì trình độ cán bộ công nhân viên có trình độ Đại học là không cao. Chính vì thế việc tuyển chọn nhân sự cho bộ phận kiểm toán nội bộ là một vấn đề không nhỏ. Để giải quyết vấn đề này cần có một chính sách tuyển chọn hợp lý. Theo đó, việc tuyển chọn kiểm toán viên nội bộ cần thiết phải thực hiện tuyển chọn từ bên ngoài để tìm ngời có đủ trình độ và năng lực đảm đơng công việc này. Tuy nhiên do đặc tính của Tổng Công ty Muối là Tổng Công ty kinh doanh mặt hàng công ích, công việc kinh doanh có những điểm khác so với bình thờng cho nên trong đội ngũ kiểm toán viên nội bộ nhất quyết phải có cán bộ công nhân viên đã từng công tác trong Tổng Công ty, vị trí Trởng Phòng kiểm toán nội bộ phải do cán bộ đang làm việc trong Tổng Công ty đảm nhiệm. Việc tuyển bên ngoài đối với các kiểm toán viên nội bộ có thể đợc tiến hành phổ thông thi tuyển dới sự giúp đỡ của Kiểm toán Nhà nớc và các chuyên gia của Bộ Tài chính. Đối với công tác tuyển chọn bên trong đơn vị có thể đợc thực hiện qua hình thức xét năng lực công tác, chuyên môn công tác và sự phù hợp của chuyên môn với bộ phận kiểm toán nội bộ, trong đó có kết hợp với việc thi tuyển nh những ngời tuyển chọn bên ngoài có lợc bớt một số phần thi không cần thiết. Về tiêu chuẩn đối với các kiểm toán viên nội bộ: Lựa chọn đội ngũ kiểm toán viên nội bộ có quan hệ mật thiết và tối quan trọng đối với hoạt động của hệ thống kiểm toán nội bộ sau này. Một hệ thống kiểm toán nội bộ tốt phải xuất phát đầu tiên là một hệ thống kiểm toán viên nội bộ có đủ trình độ và năng lực kiểm toán, phải có đủ các tiêu chuẩn đặt ra về đạo đức nghề nghiệp cũng nh về trình độ chuyên môn. Theo đó, những ngời đợc bổ nhiệm hoặc đợc giao nhiệm vụ làm kiểm toán viên nội bộ cần phải có đủ các tiêu chuẩn sau: - Có phẩm chất trung thực, khách quan, cha có tiền án và cha bị kỷ luật từ mức cảnh cáo trở lên do sai phạm trong quản lý kinh tế, tài chính, kế toán. - Đã tốt nghiệp đại học chuyên ngành kinh tế, tài chính, kế toán hoặc quản trị kinh doanh. - Đối với việc tuyển chọn kiểm toán viên nội bộ từ bên trong đơn vị thì phải đảm bảo tiêu chí đã công tác thực tế trong lĩnh vực quản lý tài chính, kế toán từ 5 năm trở lên, trong đó có ít nhất 3 năm làm việc tại Tổng Công ty hoặc tại các đơn vị thành viên trực thuộc Tổng Công ty. - Đã qua huấn luyện về nghiệp vụ kiểm toán, kiểm toán nội bộ theo nội dung chơng trình thống nhất của Bộ Tài chính và đợc cấp chứng chỉ. - Đối với tuyển chọn bên ngoài, phải đảm bảo ngời dự tuyển phải tốt nghiệp chuyên ngành kiểm toán hệ Đại học chính quy tập trung với học lực khá trở lên. Với những tiêu thức trên trong việc tuyển chọn đội ngũ kiểm toán viên nội bộ sẽ đảm bảo đợc một đội ngũ kiểm toán viên nội bộ có đủ trình độ về chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp để đảm đơng các nhiệm vụ kiểm toán đợc giao. Đồng thời, tiêu thức đặt ra cũng là hợp lý với tình hình Tổng Công ty Muối hiện nay, vì việc tuyển chọn bao gồm cả tuyển chọn trong Tổng Công ty và cả bên ngoài Tổng Công ty. Bên trong Tổng Công ty hoàn toàn có các ứng viên đủ các tiêu chuẩn đề ra, đảm bảo đợc mục đích trong bộ máy kiểm toán nội bộ có cán bộ công nhân viên trong Tổng Công ty. Điều quan trọng ở đây là cần thiết Trởng Phòng kiểm toán nội bộ phải là cán bộ có đạo đức, kinh nghiệm, năng lực và trình độ chuyên môn và hiện đang công tác tại Tổng Công ty. Về trách nhiệm của kiểm toán viên nội bộ: Tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ phải thực sự đem lại lợi ích thiết thực, hoạt động của kiểm toán nội bộ phải hiệu quả và hiệu năng. Muốn vậy, trong bộ máy kiểm toán nội bộ cần thiết phải gắn trách nhiệm của các kiểm toán viên nội bộ, có nh thế mới đảm bảo đợc tính pháp lý cá nhân của các nghiệp vụ cũng nh nâng cao hiệu quả hoạt động chung của công việc kiểm toán. Theo đó, kiểm toán viên nội bộ có các trách nhiệm sau: - Kiểm toán viên nội bộ phải thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch kiểm toán đã đợc Tổng Giám đốc phê duyệt và chịu trách nhiệm trớc Tổng Giám đốc về chất lợng, về tính trung thực, hợp lý của báo cáo kiểm toán và về những thông tin tài chính, kế toán đã đợc kiểm toán. - Trong quá trình thực hiện công việc, kiểm toán viên nội bộ phải tuân thủ luật pháp, tuân thủ các nguyên tăc và chuẩn mực nghề nghiệp về kiểm toán, các chính sách, chế độ hiện hành của Nhà nớc. - Kiểm toán viên nội bộ phải khách quan, đề cao tính độc lập trong hoạt động kiểm toán. Không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, cập nhật kiến thức, giữ gìn đạo đức nghề nghiệp. - Tuân thủ nguyên tắc bảo mật các số liệu, tài liệu đã đợc kiểm toán (ngoại trừ các trờng hợp khi có yêu cầu của Tòa án, các cơ quan có thẩm quyền hoặc các nghĩa vụ liên quan đến tiêu chuẩn nghiệp vụ). Về quyền hạn của kiểm toán viên nội bộ: Do kiểm toán nội bộ là công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và nhiều nhân tố liên quan khác cho nên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm toán của mình, kiểm toán viên nội bộ cần phải có những quyền hạn để hoàn thành nhiệm vụ [...]... mới Việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối với những nội dung nghiên cứu trên hoàn toàn mang tính khả thi * Điều kiện cho việc hoạt động hiệu quả của bộ phận kiểm toán nội bộ Tổng Công ty Muối Tuy có những điều kiện thuận lợi trong việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối nh đã nói ở trên, nhng do đây là một bộ phận mới đợc xác lập tại Tổng Công ty và lĩnh... góc độ xây dựng, mọi quyết định vẫn là ở ngời lãnh đạo đơn vị Trong xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối, cần thiết phải có đầy đủ những yếu tố trên trong Quy chế hoạt động của bộ phận kiểm toán nội bộ * Nhiệm vụ của bộ phận kiểm toán nội bộ Theo đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh và tính chất công việc kiểm toán cần thực hiện tại Tổng Công ty Muối, bộ máy kiểm toán nội bộ phải... liệu kế toán; các thông tin trong báo cáo tài chính và các thông tin khác đã báo cáo Tổng Công ty hoặc đã đợc công bố Tổng Công ty tổ chức và duy trì hệ thống kiểm toán nội bộ để thực hiện nhiệm vụ kiểm toán nội bộ chung tại Tổng Công ty và các đơn vị thành viên Về thực hiện kiểm toán nội bộ: Tổng Công ty phải thờng xuyên tổ chức kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty và tại các đơn vị thành viên hạch toán. .. thực hiện kiểm toán hoạt động Kinh nghiệm từ thực tế hoạt động của bộ phận kiểm toán nội bộ các Công ty cũng nh thể hiện điều này, kiểm toán viên nội bộ chủ yếu thực hiện kiểm toán tài chính và kiểm toán tuân thủ: Công ty du lịch Hà Nội, Tổng Công ty Sông Đà, Tổng Công ty Xi măng Việt Nam * Tiếp tục hoàn chỉnh, bổ sung các quy chế, điều lệ, quy định cho bộ phận kiểm toán nội bộ Kiểm toán nội bộ không... động, sáng tạo trong công việc của các kiểm toán viên nội bộ không chuyên nghiệp b) * Quy chế hoạt động bộ máy kiểm toán nội bộ Tổng Công ty Muối Việt Nam Những quy định chung Để kiểm toán nội bộ hoạt động có hiệu quả và đi vào nền nếp thì nhất thiết trong Quy chế hoạt động của kiểm toán nội bộ cần xác định: Kiểm toán nội bộ trong Tổng Công ty Muối là quá trình các kiểm toán viên nội bộ, các chuyên gia... ty, kiểm toán nội bộ phải thực hiện công việc kiểm toán của mình trong phạm vi sau: Kiểm toán các báo cáo tài chính, báo cáo kế toán quản trị của Tổng Công ty Kiểm toán hoạt động Kiểm toán tuân thủ Với phạm vi hoạt động đó, kiểm toán nội bộ đã bao quát toàn bộ công việc kiểm toán của một hệ thống kiểm toán nội bộ, công việc đó không phải là ít Với một đội ngũ kiểm toán viên nh thiết lập thì bộ máy kiểm. .. bộ hay từng phần cuộc kiểm toán c) Xây dựng các mối liên hệ trong hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam Yêu cầu đối với việc tổ chức hệ thống kiểm toán nội bộ không chỉ dừng lại ở xây dựng mô hình và quy chế hoạt động cho bộ phận mà còn phải xây dựng mối liên hệ trong hệ thống chung của toàn tổ chức Mối quan hệ này có liên quan mật thiết tới môi trờng hoạt động của bộ phận kiểm toán. .. bộ phận kiểm toán nội bộ Xây dựng mối liên hệ giữa các yếu tố cơ bản cấu thành nên hệ thống kiểm toán nội bộ và với các yếu tố xung quanh hệ thống là nhiệm vụ trong xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ * Mối quan hệ giữa kiểm toán nội bộ với các hoạt động khác trong tổ chức Một căn cứ quan trọng để hiểu về cơ chế hoạt động của kiểm toán nội bộ là xem xét mối quan hệ giữa kiểm toán nội bộ với các hoạt động... các vấn đề trong khi thực hiện kiểm toán Đối với hệ thống kiểm toán nội bộ đợc xây dựng tại Tổng Công ty Muối Việt Nam, bên cạnh việc xây dựng quy chế về quyền hạn của bộ phận này tuân theo các yêu cầu chung nêu trên, có thể thêm một số quyền hạn sau để bộ phận này phát huy hết vai trò của mình trong công việc kiểm toán nội bộ, đó là: Bộ phận kiểm toán nội bộ Tổng Công ty Muối đợc quyền yêu cầu cung cấp... hệ thống đã trình bày ở trên vẫn là cơ bản Đó là nền tảng cho mọi sự bổ sung hoàn thiện sau này b) * Đối với Tổng Công ty Muối Tính khả thi của việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ nh đã nghiên cứu ở trên sẽ trở nên vô nghĩa nếu nh việc xây dựng này không có tính khả thi Theo nh đã phân tích ở chơng II thì việc xây dựng hệ thống kiểm toán