Thực trạng về kiểm soát nội bộ và sự cần thiết phải tổ chức bộ phận kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam. 2.1 Tổng quan về Tổng Công ty Muối Việt Nam có ảnh hởng đến tổ chức kiểm toán nội bộ. 2.1.1 Tổng Công ty Muối Việt Nam - Những chặng đờng lịch sử. Trải qua hơn 40 năm thành lập và phát triển, cho tới nay Tổng Công ty Muối Việt Nam đã đi qua những giai đoạn lịch sử quan trọng và góp phần vào những thành tựu trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nớc. Hơn 40 năm, đó là cả một quá trình với những biến đổi không ngừng của Tổng Công ty Muối cả về mặt lợng và mặt chất, gắn với những giai đoạn hình thành và phát triển của Tổng Công ty. Tiền thân của Tổng Công ty Muối là Sở Muối trực thuộc Bộ Tài chính đợc thành lập từ năm 1955. Ngày 23/5/1955 Thủ tớng Chính phủ đã ban hành chính sách quản lý muối thống nhất bằng Nghị định số 56-TTg. Để thực hiện các mục tiêu đề ra, ngành mối đã đợc tổ chức lại một cách thống nhất, ở Trung ơng là Sở muối Trung - ơng trực thuộc Bộ Tài chính với những chức năng và nhiệm vụ: nghiên cứu và đề xuất quy định các thể lệ, biện pháp cần thiết để thực hiện việc quản lý và thống nhất thu mua muối. Ngày 2/5/1979 Phủ Thủ tớng có quyết định số 1893-VP3 giao nhiệm vụ quy hoạch và phát triển ngành muối trong tình hình mới cho Bộ Lơng thực và Thực phẩm. Tổng Công ty Muối đợc thành lập ngày 15/10/1985 theo quyết định số 252/HĐBT của Hội đồng Bộ trởng trên cơ sở sát nhập giữa Cục công nghiệp Muối thuộc Bộ Công nghiệp Thực phẩm và Công ty Muối Trung ơng thuộc Bộ Nội thơng (nay là Bộ Thơng Mại). Thêm một dấu mốc lịch sử đợc hình thành đó là vào ngày 17/5/1995 Tổng Công ty đã đợc thành lập lại theo quyết định số 414/TM-TCCB của Bộ Thơng Mại. Tổng Công ty Muối bao gồm các xí nghiệp doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh muối trên địa bàn cả nớc trải dài từ Bắc vào Nam từ Móng Cái - Lạng Sơn cho đến mũi Cà Mau. Các đơn vị trực thuộc Tổng Công ty là các thành viên hạch toán độc lập nh- ng có quan hệ mật thiết với Tổng Công ty về lợi ích kinh tế, tài chính, công nghệ, cung ứng, tiêu thụ, dịch vụ thông tin, đào tạo, nghiên cứu, tiếp thị hoạt động kinh doanh nhằm tăng cờng tích tụ, tập trung, phân công chuyên môn hoá và hợp tác kinh doanh nhằm nâng cao khả năng và hiệu quả kinh doanh của các đơn vị thành viên cũng nh toàn Tổng Công ty. Tổng Công ty Muối là một doanh nghiệp Nhà nớc có t cách pháp nhân, hạch toán kinh tế độc lập đợc Nhà nớc giao vốn, tài nguyên, đất đai và các nguồn lực khác, doanh nghiệp có trách nhiệm sử dụng hiệu quả, bảo toàn vốn và phát triển vốn đợc giao, có các quyền và nghĩa vụ dân sự, tự chịu trách nhiệm về hoạt động kinh doanh trong phạm vi số vốn Nhà nớc giao cho Tổng Công ty quản lý. Trên cơ sở vốn và nguồn lực Nhà nớc đã giao cho Tổng Công ty, Tổng Công ty giao lại vốn và các nguồn lực khác cho các đơn vị thành viên phù hợp với nhiệm vụ sản xuất kinh doanh đảm bảo hiệu quả kinh doanh cao nhất. Đồng thời để đạt mục tiêu không ngừng tăng trởng lợi nhuận, quy mô sản xuất, hoàn thành các chỉ tiêu xã hội mà Nhà nớc giao phó. Tổng Công ty phải phối hợp, hành động, quản lý chặt chẽ các doanh nghiệp trực thuộc các phơng án sản xuất kinh doanh, kế hoạch quy hoạch cải tạo đồng muối, phơng án sử dụng vốn . sẽ đợc Hội đồng quản trị ( HĐQT) phê duyệt. Các đơn vị thành viên chịu trách nhiệm trớc Nhà n- ớc và Tổng Công ty về hiệu quả sử dụng vốn, đồng muối kho tàng và các nguồn lực khác. Đến tháng 12/1997, Thủ tớng Chính phủ quyết định chuyển Tổng Công ty Muối từ Bộ Thơng mại về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý . Trụ sở chính của Tổng Công ty Muối tại Số 7 - Hàng Gà - Hoàn Kiếm - Hà nội. Tổng Công ty bao gồm: 15 Công ty, Xí nghiệp trực thuộc nằm rải rác trong cả nớc, chủ yếu tập trung ở các tỉnh ven biển có đồng muối. 2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty Muối. a) Chức năng, nhiệm vụ của Tổng Công ty Muối Việt Nam . Đối với Tổng Công ty Muối Việt Nam trong quá trình hoạt động phải thực hiện song song hai nhiệm vụ, nhiệm vụ kinh doanh và nhiệm vụ xã hội. Nhìn nhận từ phơng diện khách quan, xét với doanh nghiệp nhà nớc thì hai nhiệm vụ này liên quan chặt chẽ gắn bó và bổ xung, hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển. Nhng giữa chúng có ranh giới và phân định rõ ràng. Tổng Công ty Muối muốn tồn tại phát triển, cạnh tranh bình đẳng với các thành phần kinh tế khác, mục tiêu kinh doanh phải là lợi nhuận không ngừng nâng cao doanh thu giảm chi phí, nâng cao khả năng cạnh tranh trong cơ chế thị trờng khắc nghiệt. Đặc thù của một doanh nghiệp nhà nớc kinh doanh mặt hàng thiết yếu thì cùng với nhiệm vụ đảm bảo mục tiêu kinh doanh là phải gánh vác nhiệm vụ xã hội. Các hoạt động công ích, nhiệm vụ xã hội mà Tổng Công ty Muối phải thực hiện đó là phổ cập muối Iốt toàn dân, chống bệnh bớu cổ, góp phần bình ổn giá cả, điều hoà cung cầu muối trong cả nớc. Đồng thời giải quyết công ăn việc làm cho hàng vạn lao động, nâng cao đời sống thu nhập của ngời sản xuất muối. Tổng Công ty còn đa ra những khung giá thích hợp với tầng lớp dân c nghèo miền núi. Đảm bảo an ninh ngành muối, bảo vệ lợi ích ngời sản xuất muối là nhiệm vụ rất quan trọng mà Nhà nớc giao phó cho Tổng Công ty Muối. Là một Tổng Công ty 90, các hoạt động của Tổng Công ty Muối không chỉ vì mục tiêu lợi nhuận mà còn nhằm điều tiết nền kinh tế về ngành nghề sản xuất kinh doanh của mình, Tổng Công ty Muối là một chủ thể kinh tế để nhà nớc thực hiện các chính sách, công cụ quản lý vĩ mô của mình. Trong Giấy phép hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty Muối đợc cụ thể nh sau: - Lập và triển khai các dự án dài hạn toàn quốc về sản xuất - kinh doanh muối và các sản phẩm khác từ nớc biển. - Sản xuất và cung ứng muối trộn Iốt cho miền núi và đồng bằng. - Dự trữ muối Quốc gia. - Khảo sát, thiết kế, xây dựng đồng muối cỡ nhỏ và vừa. - Thiết kế chế tạo, lắp đặt các nhà máy trộn Iốt. - Cố vấn kinh tế, kỹ thật về sản xuất muối và liên quan. - Hợp tác liên doanh liên kết với các đối tác trong và ngoài nớc về sản xuất và buôn bán muối. - Xuất nhập khẩu trực tiếp muối và các mặt hàng khác. b) Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty Muối. * Địa bàn kinh doanh: Do đặc điểm của mặt hàng muối là mặt hàng thiết yếu cho nhu cầu cuộc sống, nớc ta lại có thuận lợi là 3 mặt giáp biển cho nên hoạt động kinh doanh của Tổng Công ty Muối trải rộng từ đồng bằng đến miền núi, ở khắp các tỉnh có bờ biển. Các khu vực sản xuất và thu mua phân tán tại các địa phơng, còn các khu vực tiêu thụ cung ứng trải đến tận các địa bàn miền núi, vùng sâu vùng xa. - Đối với hoạt động xuất khẩu, ngoài bạn hàng là một số nớc trong khu vực (Lào và Trung Quốc). Dự kiến với những dự án sản xuất muối chất lợng cao sẽ đợc mở thêm thị trởng ở một số nớc khác. * Vốn: Tổng Công ty Muối hoạt động trên cơ sở số vốn do Nhà nớc cấp, thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch do Nhà nớc giao và tiến hành sản xuất kinh doanh sinh lợi nhuận, định kỳ báo cáo tình hình sản xuất kinh doanh và tiến độ thực hiện kế hoạch cho đơn vị chủ quản là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Dới Tổng Công ty có các đơn vị thành viên, các Xí nghiệp trực thuộc để thực hiện hoạt động của Tổng Công ty, việc cấp phát vốn hoạt động cho các Công ty con, các Xí nghiệp trực thuộc do Tổng Công ty thực hiện và giám sát hoạt động của các Công ty con, các Công ty con thực hiện hạch toán độc lập, các Xí nghiệp hạch toán báo sổ, định kỳ các đơn vị báo cáo hoạt động lên Tổng Công ty. Hiện nay tổng vốn hoạt động kinh doanh của toàn Tổng Công ty là 520 tỉ đồng, số vốn này đợc cấp phát cho các đơn vị để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh trên nguyên tắc bảo toàn và phát triển vốn gắn với trách nhiệm của các đơn vị đợc giao vốn. * Đối t ợng kinh doanh : Do muối là mặt hàng muối là mặt hàng thiết yếu dùng trong cuộc sống và cho nhu cầu công nghiệp cho nên đối tợng kinh doanh của Tổng Công ty Muối là tất cả các ngành nghề dùng muối để tiêu dùng và sản xuất: các ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, nhu cầu dân sinh, xuất - nhập khẩu muối và các sản phẩm của muối, * Thị phần: Do việc sản xuất muối đòi hỏi vốn đầu t và công sức lớn lại nhiều rủi ro, công việc sản xuất vất vả mà lợi nhuận không cao, việc kinh doanh, vận chuyển gặp nhiều khó khăn do đặc tính hóa học của muối là ăn mòn, chính vì thế mà việc sản xuất và kinh doanh muối là chủ yếu do nhà nớc tiến hành, t thơng chỉ một số là tiến hành hoạt động trong ngành này. Hiện nay, Tổng Công ty Muối cung cấp muối và các sản phẩm về muối cho các đơn vị thành viên để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, thị phần của Tổng Công ty Muối trên thị trờng nội địa chiếm một tỷ lệ khá cao 91%. *Các điểm thuận lợi trong hoạt động kinh doanh: Muối là sản phẩm đã hình thành và tồn tại từ lâu đời, việc sản xuất muối có thể đợc tiến hành bằng cả phơng pháp thủ công và công nghiệp hiện đại, việc sản xuất và kinh doanh muối phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong thời kỳ hiện nay, sản xuất và kinh doanh muối có các điều kiện thuận lợi chủ yếu sau: - Vùng nguyên liệu muối rộng lớn trên toàn quốc, đã và đang sản xuất muối chất lợng cao hớng tới xuất khẩu. - Nhà nớc hỗ trợ thêm về giá chế biến và giá vận chuyển tiêu thụ, hỗ trợ lãi vay vốn cho Dự trữ lu thông muối. - Nhà nớc đã quan tâm đa ra một số chính sách nhằm quy hoạch và khuyến khích phát triển nghề muối có hiệu quả. - Có chính sách mua muối cho dân theo giá sàn. - Lãnh đạo Tổng Công ty có những định hớng đúng đắn, tạo cơ chế thông thoáng để các Doanh nghiệp thành viên hoạt động có hiệu quả cạnh tranh lành mạnh trong ngành. * Khó khăn trong hoạt động kinh doanh: Tuy nhiên sản xuất và kinh doanh muối hiện tại cũng gặp phải nhiều khó khăn, cả những nguyên nhân khách quan và chủ quan: - Kinh doanh muối phụ thuộc vào thời tiết, có lúc đợc mùa thì giá hạ mà vẫn phải mua muối theo giá sàn cho dân. - Tổng Công ty thiếu vốn kinh doanh, là mặt hàng có giá trị thấp và thuộc mặt hàng chính sách thực hiện nhiệm vụ phục vụ đồng bào dân tộc. - T thơng cạnh tranh gay gắt vì họ có tổ chức gọn nhẹ, vòng vốn quay nhanh. - Máy móc thiết bị chịu khấu hao nhanh vì trong môi trờng sản xuất có sự ăn mòn của muối mặn. - Một số chính sách về muối cha đồng bộ, quản lý tổng thể ngành cha về một mối nên còn có sự cạnh tranh của một số đơn vị kinh doanh muôí tại các tỉnh và Sở Y tế các tỉnh. c) Một số kết quả hoạt động kinh doanh của Tổng Công ty Muối những năm gần đây. đơn vị: đồng STT chỉ tiêu Năm 1999 Năm 2000 Năm 2001 1 Tổng doanh thu 43.432.026.393 54.476.982.816 59.670.456.750 2 Tổng chi phí KD 40.248.107.715 51.105.559.139 53.847.298.100 3 Tổng vốn KD B.quân 7.900.129.340 11.471.060.798 15.316.653.211 4 Lợi nhuận (trớc thuế) 76.588.192 69.215.580 75.987.437 5 Lợi nhuận sau thuế 43.233.506 38.068.569 41.428.981 6 Thu nhập BQ/ngời lao động 476.400 423.125 512.268 Nguồn: Phòng Tài chính Kế toán Qua các chỉ tiêu trên ta thấy doanh thu, chi phí và lợi nhuận của Tổng Công ty Muối tăng lên theo từng năm, tuy nhiên thu nhập bình quân đầu ngời lao động mặc dù tăng nhng vẫn cha cao, nếu xem chi tiết thì lại có sự chênh lệch giữa các đơn vị thành viên, mức lơng cha phù hợp với công sức lao động của ngời lao động, điều này đòi hỏi Tổng Công ty Muối cần có các hoạt động kinh doanh mang tính hiệu quả hơn nữa, thị trờng trong nớc là cơ bản nhng cũng cần đẩy mạnh sản xuất muối và tiến hành xuất khẩu thu lợi nhuận cao, nâng cao thu nhập cho ngời lao động. 2.1.3Tổ chức bộ máy quản lý tại Tổng Công ty Muối. a) Sơ đồ bộ máy quản lý tại Tổng Công ty Muối. Tổng Công ty Muối là một doanh nghiệp Nhà nớc hoạt động sản xuất kinh doanh trên cơ sở vốn do nhà nớc cấp, vừa bảo đảm mục tiêu xã hội vừa bảo đảm mục tiêu lợi nhuận. Dới Tổng Công ty có các đơn vị thành viên và các Xí nghiệp trực thuộc, các đơn vị thành viên đợc cấp vốn, hạch toán độc lập và chịu sự chỉ đạo trực tiếp từ phía Tổng Công ty về các kế hoạch và mục tiêu đợc giao. Để thực hiện công tác quản lý có hiệu quả, Tổng Công ty có một hệ thống các Phòng ban thực hiện các chức năng chuyên trách. Bộ máy quản lý của Tổng Công ty Muối đợc mô tả nh sau: sơ đồ 1: Mô hình bộ máy quản lý Tổng Công ty Muối Quan hệ chỉ đạo Phòn g TCHC Phòng TCKT Phòng XDCB Phòng DTQG Phòng XNK Phòng Kinh doanh Giám đốc và bộ máy điều hành Hội đồng quản trị Ban kiểm soát Bộ Tài chính Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hội nghị CNVC trong TCty Các Cty con , các xí nghiệp trực thuộc&Cán bộ CNV Tổng Công ty Muối Quan hệ kiểm tra Tổng Công ty Muối hiện có 15 đơn vị thành viên trong đó có 12 Công ty thành viên hạch toán độc lập và 3 Xí nghiệp hạch toán báo sổ. Văn phòng Tổng Công ty cũng là một bộ phận sản xuất kinh doanh độc lập. b) Chức năng, nhiệm vụ các Phòng (Ban). Cơ cấu quản lý của Tổng Công ty Muối đợc tổ chức theo kiểu cơ cấu đơn vị độc lập - là cơ cấu đợc cấu tạo bởi những đơn vị hạch toán độc lập. Các đơn vị này có quyền tự chủ kinh doanh và tự chủ tài chính, ngời quản lý đơn vị chịu trách nhiệm về hiệu quả kinh doanh và có quyền ra quyết định và thực hiện các quyết định tại Điều lệ tổ chức và hoạt động Công ty. Văn phòng đầu não tại Tổng Công ty sẽ cung cấp những dịch vụ hỗ trợ cho tất cả các đơn vị, thờng là về pháp lý và tài chính. Ngoài ra còn có các đơn vị hạch toán phụ thuộc, các đơn vị này cũng có quyền tự chủ kinh doanh nhng theo phân cấp của Tổng Công ty, chịu sự ràng buộc về nghĩa vụ và quyền lợi đối với Tổng Công ty. Tổng Công ty chịu trách nhiệm cuối cùng về các nghĩa vụ tài chính phát sinh do sự cam kết của các đơn vị hạch toán phụ thuộc. Mối quan hệ giữa các cấp quản lý trong nội bộ từng đơn vị hay giữa các đơn vị thành viên đối với Tổng Công ty là mối quan hệ trực tuyến. - Hội đồng quản trị: Gồm 1 Chủ tịch Hội đồng quản trị và 4 thành viên trong đó một thành viên chuyên trách của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Bộ chủ quản. HĐQT có nhiệm vụ đề ra chiến lợc, đờng lối kinh doanh cho toàn ngành Muối. Giám sát sự điều hành và quản lý của Tổng giám đốc theo các mục tiêu đã đề ra cũng nh các quy định của Nhà nớc. - Ban Giám đốc: Gồm 1 Tổng giám đốc và 2 Phó Tổng giám đốc. Ban Giám đốc trực tiếp điều hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty. Ban Giám đốc chịu trách nhiệm trớc HĐQT và Bộ chủ quản về hoạt động sản xuất kinh doanh của toàn Tổng Công ty. - Phòng Tổ chức hành chính: có nhiệm vụ quản lý hồ sơ của toàn bộ cán bộ CNV Tổng Công ty, có nhiệm vụ tuyển dụng, đào tạo cán bộ khi Tổng Công ty và các XN có nhu cầu. Thực hiện chế độ về lao động, BHXH, sức khoẻ của công nhân viên theo luật định của Nhà nớc. - Phòng Kế toán tài chính: Có nhiệm vụ thực hiện công tác kế toán tài chính của Tổng Công ty, giúp Ban giám đốc Tổng Công ty nắm bắt các thông tin về tình hình tài chính của doanh nghiệp, thực hiện đầy đủ các chế độ hạch toán theo quy định của Nhà nớc. - Phòng Xây dựng cơ bản: Có nhiệm vụ nắm bắt tình hình kho tàng và cơ sở vật chất của toàn Tổng Công ty, tham mu cho Tổng Giám đốc trình lên Chính phủ xây dựng các đồng muối nguyên liệu, các công trình xây dựng cơ bản. - Phòng Dự trữ quốc gia: Có nhiệm vụ cùng phòng Kế hoạch kinh doanh xây dựng kế hoạch dự trữ muối nguyên liệu để phục vụ sản xuất kinh doanh trong những ngày giáp vụ, dự báo nhu cầu để dự trữ muối khi cần thiết. - Phòng Kế hoạch kinh doanh: Có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch sản xuất và cùng phòng kỹ thuật bám sát, kiểm tra việc thực hiện chất lợng sản phẩm trớc khi nhập và đa ra thị trờng. Ký kết các hợp đồng mua bán và tiêu thụ. Đồng thời giúp Ban giám đốc Tổng Công ty nắm bắt kịp thời các thông tin kinh tế để ra quyết định chỉ đạo cho chính xác. - Phòng Xuất nhập khẩu: Có nhiệm vụ ký kết các hợp đồng xuất khẩu muối nguyên liệu và thiết bị máy móc của nớc ngoài. - Phòng Kỹ thuật: Có nhiệm vụ kiểm tra chất lợng muối nguyên liệu trớc khi đa vào sản xuất, kiểm tra chất lợng qua từng công đoạn sản xuất, nghiên cứu và cải tiến ứng dụng các công nghệ mới để áp dụng vào sản xuất. Thực hiện kế hoạch sản xuất theo đúng tiến độ. Ký kết các hợp đồng mua nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, ký kết và thực hiện việc tiêu thụ sản phẩm của Tổng Công ty. Giúp Ban giám đốc Tổng Công ty nắm bắt kịp thời các thông tin kinh tế và ra quyết định chỉ đạo xuyên suốt và chính xác. Bên cạnh đó mỗi Phòng, Ban đều có thẩm quyền quy định về lĩnh vực mình phụ trách với các đơn vị thành viên. Việc cấp phát vốn cho Tổng Công ty Muối do Bộ Tài chính cấp, trên cơ sở liên tịch giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với Bộ Tài chính. Ban kiểm soát đợc thành lập từ Hội đồng Quản trị trong Đại hội cán bộ CNV và chịu trách nhiệm báo cáo với Bộ Tài Chính, Ban quản trị Tổng Công ty về công tác của mình. Dới các đơn vị thành viên bộ máy quản lý lại đợc cụ thể tại từng đơn vị, việc bổ nhiệm các chức vị quan trọng của các đơn vị thành viên do Tổng giám đốc đề nghị và Hội đồng quản trị quyết định. Tình hình lao động của Tổng Công ty Muối Việt Nam Chỉ tiêu Tổng số Nữ 1 2 3 Tổng số lao động 1590 500 1. Trình độ văn hoá - Không biết đọc viết - Cấp I 163 60 - Cấp II 572 224 - Cấp III 607 339 2. Trình độ chuyên môn - Không qua đào tạo 898 474 - Sơ cấp 77 2 - Trung cấp 235 117 - Cao đẳng, đại học 129 30 - Trên đại học 1 - Số đợc đào tạo lại 68 30 3. Tuổi đời bình quân 40 38,7 4. Cán bộ lãnh đạo - Giám đốc bí th 12 1 -Phó giám đốc, phó bí th 16 1 - Trởng phòng 63 13 - Phó phòng 44 5 Lao động có thời hạn 1160 400 Lao động hành chính sự nghiệp 175 50 Lao động có thời hạn ( 1- 3 năm) 262 62 Lao động vụ việc < 1 năm 123 23 Nguồn số liệu : Phòng Tổ chức hành chính Tổng Công ty Muối Với cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý nh trên là phù hợp với đặc điểm hoạt động của Tổng Công ty là vừa mang mục đích hoạt động kinh doanh công ích vừa hoạt động lợi nhuận và là công cụ điều tiết nền kinh tế của nhà nớc. Nó vừa bảo đảm tính đầy đủ, gọn nhẹ, vừa bảo đảm khả năng hoạt động liên tục, cũng nh khả năng quản lý và kiểm soát nội bộ trong Tổng Công ty. Để nâng cao hơn nữa khả năng hoạt động của bộ máy quản lý, Tổng Công ty Muối đã không ngừng đào tạo các cán bộ quản lý bên cạnh việc áp dụng các tiến bộ của khoa học công nghệ, ứng dụng máy vi tính vào trong hệ thống tổ chức quản lý. Tất cả những điều đó tạo nên sự xuyên suốt, thống nhất trong bộ máy quản lý cũng nh tính hiệu quả trong công tác quản lý, là một điều kiện vô cùng quan trọng giúp cho Tổng Công ty thực hiện tốt các mục tiêu đề ra. 2.1.4 Cơ cấu tổ chức sản xuất kinh doanh tại Tổng Công ty Muối. Do đặc điểm của Tổng Công ty Muối là doanh nghiệp nhà nớc hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực hàng hóa công ích với sản phẩm là muối cho nên hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty Muối có những đặc thù khác biệt so với các ngành khác. Xét về cơ cấu tổ chức sản xuất kinh doanh tại Tổng Công ty Muối thì có thể khái quát các hoạt động sản xuất, kinh doanh nh sau: a) Lập và triển khai các dự án dài hạn toàn quốc về sản xuất, kinh doanh muối và các sản phẩm khác từ biển. Mặt hàng muối là mặt hàng thiết yếu trong cuộc sống, việc sản xuất lại có nhiều khó khăn, chính vì vậy phải có sự can thiệp và điều tiết của nhà nớc. Tổng Công ty Muối đợc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giao trách nhiệm thực hiện các dự án và nhiệm vụ này. Hiện nay, Tổng Công ty Muối đang tiến hành thực hiện dự án xây dựng Khu Công nghiệp muối Quán Thẻ - Ninh Thuận. Khu công nghiệp này hoàn thành sẽ tạo ra một khối lợng muối lớn hàng năm phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của nhân dân và muối công nghiệp cũng nh có thể xuất khẩu thu lợi nhuận. b) Thực hiện kế hoạch sản lợng muối phục vụ toàn quốc, điều tiết thị trờng, bình ổn giá cả, sản xuất và cung ứng muối trộn Iốt cho miền núi và đồng bằng. Hàng năm Tổng Công ty Muối đợc giao kế hoạch phải dự trữ lu thông một lợng muối từ 20.000-40.000 tấn, Tổng Công ty Muối đã hoàn thành nhiệm vụ vợt mức kế hoạch đợc giao. Hiện nay đã có 16 tỉnh miền núi xây dựng các xí nghệp sản xuất muối Iốt tại địa phơng. Điều này tạo sự chủ động về nguồn muối Iốt bán ra trên thị trờng, các xí nghiệp đang sản xuất muối Iốt trải dài trên các tỉnh đáp ứng đủ sản lợng phục vụ cho miền núi. Hiện nay giá muối Iốt có trợ giá do Ban vật giá chính phủ công bố liên quan đến cớc phí vận chuyển muối thô từ các kho dự trữ lu thông, hoặc từ đồng muối đến nhà máy sản xuất muối Iốt và cớc vận chuyển muối Iốt tới các cụm xã. Tổng Công ty Muối chịu sự trách nhiệm cung cấp muối trộn Iốt cho các tỉnh miền núi dới sự trợ giá của Nhà nớc. Nhiệm vụ vận chuyển muối nguyên liệu từ Nam ra Bắc khi có biến động thị tr- ờng đều đợc Tổng Công ty Muối chỉ huy và điều hành các doanh nghiệp trực thuộc một cách linh hoạt. c) Dự trữ quốc gia muối. Hàng năm, theo kế hoạch của Nhà nớc, Tổng Công ty Muối phải tiến hành thu mua muối dự trữ cho cả nớc. Bảng số liệu kế hoạch sản lợng dự trữ Đơn vị: tấn Chỉ tiêu 1997 1998 1999 2000 2001 Toàn Tổng Công ty 18.000 19.320 25.000 40.000 43.000 Phía Bắc 17.000 12.000 16.000 30.000 26.000 Phía Nam 10.000 7.320 9.200 10.000 17.000 Nguồn số liệu: Tổng Công ty Muối d) Khảo sát, thiết kế, xây dựng đồng muối cỡ lớn và nhỏ. Khi có các Dự án của nhà nớc, Tổng Công ty Muối sẽ thực hiện chức năng này. Ngoài ra, việc sửa chữa và cải tạo các cánh đồng muối cũng do Tổng Công ty Muối đảm nhận. e) Thiết kế chế tạo, lắp đặt các nhà máy trộn muối Iốt. Ngày nay, thực hiện chỉ đạo của Nhà nớc về toàn dân sử dụng muối Iốt, Tổng Công ty Muối đang tiến hành lắp đặt các nhà máy muối trộn Iốt, Phòng kỹ thuật Tổng Công ty Muối là bộ phân thực hiện chức năng này. f) Xuất nhập khẩu trực tiếp muối và các mặt hàng khác. Hiện nay nhu cầu muối dùng trong công nghiệp đang rất là cần thiết, lợng muối trong nớc không đủ để đáp ứng, Tổng Công ty Muối đã nhập khẩu muối từ ấn Độ để cung cấp cho thị trờng trong nớc. Để nâng cao doanh thu và tạo thu nhập, Tổng Công ty Muối trong năm nay đã nhập khẩu xe máy và tiến hành kinh doanh. Ngay tại văn phòng Tổng Công ty Muối cũng là một đơn vị kinh doanh, cung cấp muối cho các đơn vị thành viên và tiến hành bán trên thị trờng. Các đơn vị thành viên đợc cấp vốn, chịu trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn đợc cấp, tự do trong lĩnh vực kinh doanh, hàng năm báo cáo kết quả với Tổng Công ty và nhận kế hoạch đợc giao. Tuy nhiên, đánh giá tình hình thực hiện sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty Muối trong thời gian qua cho thấy mặc dù sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty Muối đã đi vào ổn định nhng hiệu quả kinh doanh vẫn còn thấp, doanh thu tăng qua các năm nhng tăng chậm, chi phí vốn lớn. Sự tăng trởng chậm đó là do nhiều nguyên nhân trong đó có cả các nguyên nhân chủ quan và khách quan, hiện Tổng Công ty Muối đang từng bớc khắc phục và nâng cao hiệu quả kinh doanh. 2.1.5 Tổ chức công tác kế toán tại Tổng Công ty Muối. Tổng Công ty Muối là một Tổng Công ty 90, hiện Tổng Công ty Muối đang có 15 đơn vị thành viên, việc tổ chức kế toán tại Tổng Công ty vì thế mà cũng có những đặc điểm riêng biệt, phù hợp với mô hình tổ chức quản lý của Tổng Công ty. a) Tổ chức bộ máy kế toán. Việc tổ chức thực hiện các chức năng nhiệm vụ hạch toán kế toán trong Tổng Công ty do bộ máy kế toán đảm nhiệm. Trên góc độ tổ chức lao động kế toán, bộ máy kế toán là tập hợp đồng bộ các nhân viên kế toán để đảm bảo thực hiện khối l- ợng công tác kế toán phần hành với đầy đủ chức năng thông tin và kiểm tra hoạt động của đơn vị. Tổ chức hợp lý bộ máy kế toán là vấn đề hết sức quan trọng. Xuất phát từ đặc điểm của Tổng Công ty Muối địa bàn hoạt động rộng, với nhiều đơn vị thành viên và đợc phân cấp quản lý khác nhau nên Tổng Công ty đã lựa chọn mô hình tổ chức bộ máy kế toán hỗn hợp vừa tập trung vừa phân tán. Theo hình thức này, bộ máy kế toán của Tổng Công ty bao gồm Phòng kế toán trung tâm và các Phòng kế toán của các đơn vị hạch toán độc lập. Đối với những đơn vị hạch toán phụ thuộc toàn bộ khối lợng kế toán đợc thực hiện tại Trung tâm kế toán đặt tại Văn phòng Tổng Công ty. Những đơn vị hạch toán độc lập đợc tổ chức bộ máy kế toán riêng, toàn bộ khối lợng kế toán đợc thực hiện ở dới đơn vị trực thuộc, quan hệ giữa các đơn vị hạch toán phân tán là quan hệ kiểm tra nội bộ, quan hệ với cấp trên thông [...]... đạo dọc và chế độ báo cáo tài chính kế toán quy định trong nội bộ Cụ thể: Sơ đồ 2: Tổ chức bộ máy kế toán tại Tổng Công ty Muối Kế toán trởng (trởng phòng) Phó phòng kế toán Kế toán TSCĐ Tổng Hợp Kế toán Dự trữ Quốc gia Kế toán Ngân hàng Thủ quỹ Kế toán Thanh toán, Công Kế toán Hàng mua Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán tại Văn phòng Tổng Công ty Do đặc điểm Tổng Công ty Muối hiện có 12 Công ty thành... nội bộ giờ đây cũng trở nên cần thiết và cấp bách đối với Tổng Công ty Muối Việt Nam Trong tình hình hiện nay, việc hình thành bộ phận kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam là hoàn toàn cần thiết và có đủ điều kiện để xây dựng Sự cần thiết của hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Việt Nam có thể đợc nhìn nhận ở cả hai góc độ là các yếu tố khách quan và các yếu tố chủ quan 2.2.1Các... Tổng Công ty Muối với vai trò của việc thành lập kiểm toán nội bộ * Về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Tổng Công ty Muối Nh chúng ta đã nghiên cứu ở phần trên, kiểm toán nội bộ là một yếu tố cơ bản trong môi trờng kiểm soát của hệ thống kiểm soát nội bộ Hiện nay, hệ thống kiểm soát nội bộ Tổng Công ty Muối tuy không thể nói là yếu kém nhng có thể nói là cha hoàn thiện và đạt đợc hiệu quả cao Đánh giá về. .. đơn vị Nếu đối chiếu với các tiêu chuẩn này vào thực tế Tổng Công ty thì chúng ta thấy gì? * Về quy mô: So với các Tổng Công ty khác trong cả nớc thì Tổng Công ty Muối là một Tổng Công ty có quy mô trung bình nhng so với tiêu chí quy mô thì Tổng Công ty Muối có quy mô lớn và cần thiết phải thiết lập hệ thống kiểm toán nội bộ Với quy mô nh hiện nay, Tổng Công ty có nhiều lợi thế trong việc cải tiến kỹ... quỹ tại Văn phòng Tổng Công ty Kế toán thanh toán và công nợ: Thực hiện thanh toán và công nợ giữa các đơn vị thành viên và Văn phòng Tổng Công ty, bù trừ công nợ giữa các đơn vị hạch toán báo sổ với Văn phòng Tổng Công ty Kế toán hàng mua: Thực hiện hạch toán kế toán hàng mua của Văn phòng Tổng Công ty và các đơn vị thành viên, theo dõi chung về hàng mua vào và hàng xuất nhập khẩu, cùng với kế toán. .. dẫm vào Nhà nớc Tổng Công ty cha có hệ thống phân tích chức năng, do đó việc tổ chức bộ phận kiểm toán nội bộ ở Tổng Công ty là hết sức đúng đắn và cần thiết Kiểm toán nội bộ là tai mắt cho Ban giám đốc, tạo ra công cụ để phân tích toàn bộ hoạt động chiến lợc, để rút kinh nghiệm trong quản lý và điều hành, đồng thời đề ra chiến lợc của riêng bản thân Tổng Công ty Xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại. .. triển và hội nhập kế toán - kiểm toán cho Tổng Công ty trong tình hình mới * Về mặt pháp lý Hiện nay, kiểm toán nội bộ ở Việt Nam đã khẳng định đợc vị thế của mình trong tổ chức Càng ngày, các báo cáo kiểm toán nội bộ càng có một vị trí cao hơn về mặt pháp lý và là cơ sở cho các cuộc kiểm toán bên ngoài (nếu có) Trong nội bộ đơn vị, bộ phận kiểm toán nội bộ đã trở thành một bộ phận quan trọng và có... nền kinh tế và thời đại Kiểm toán nội bộ ở Việt Nam cũng đã hình thành tại một số Tổng Công ty nh: Tổng Công ty Hàng không Việt Nam, Tổng Công ty Xây dựng Sông Đà, Công ty xây dựng 369 - Bộ Quốc phòng và đã khẳng định đợc sự cần thiết cũng nh vai của mình trong bộ máy quản lý và hoạt động chung của đơn vị Cùng với sự phát triển của nền kinh tế và yêu cầu tự thân của mình, kiểm toán nội bộ giờ đây cũng... việc thiết lập và nộp báo cáo tài chính thờng chậm hơn so với quy định của Tổng Công ty Những sai sót trên sẽ đợc ngăn chặn, phát hiện kịp thời hơn nếu đơn vị thành lập bộ phận kiểm toán nội bộ Bộ phận kiểm toán nội bộ góp phần hớng dẫn nghiệp vụ, củng cố nền nếp hoạt động tài chính kế toán và hoạt động chung của Tổng Công ty Theo chức năng của kiểm toán nội bộ, bộ phận này đợc thành lập trong Tổng Công. .. mới và hội nhập 2.2.2Các yếu tố chủ quan Những yếu tố khách quan trên mới chỉ là điều kiện cần để xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Yếu tố đủ cho việc xây dựng bộ phận này chính là nhóm các yếu tố chủ quan, và đây là những yếu tố có ý nghĩa quyết định tới việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ tại Tổng Công ty Muối Đánh giá chung về kiểm soát nội bộ và hoạt động kinh doanh Tổng