Trong Luật Thư viện, chúng tôi cũng muốn kiến nghị dành hẳn một chương đề cấp đến thư viện trường đại học và viện nghiên cứu.. 3.[r]
Trang 1TĂNG CƯỜNG HỆ THỐNG VĂN BẢN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VÈ THƯ VIỆN ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỒI MỚI CẨN BẢN TOÀN DIỆN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VIỆT NAM
Đỗ Xuân Đán* Trần Thị Anh Phương**
T ó m tắ t: Vì những lý do khách quan và chủ quan, trong suốt một thời gian dài, sự
nghiệp giảo dục nói chung, giáo dục đại học nói riêng trong hoàn cảnh khó khăn xà
cơ chế, cùng nhận thức hạn chế đã làm cho giảo dục của Việt Nam chưa có sự bứt
p h á đê sánh vai cùng các nước trong khu vực và thế giới Việc quan tâm đâu tư cho
th ư viện đại học, nơi góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng đào tạo xà nghiên cứu cũng ít được chủ trọng Tuy nhiên, nhờ những chủ trương, chính sách kịp thời của Đ ảng và Nhà nước trong thời gian gần đây, trong đó có sự chủ động của các
bộ ngành liên quan đã làm cho giáo dục có cơ hội ph á t triển Song hành với đó là việc ban hành văn bản đê tạo hành lang pháp ỉỷ cho giáo dục nói chung và thư viện
đ ại học nói riêng ỉà một yêu cầu cấp thiết và quan trọng trong bôi cảnh cả nước chung tay đầu tư cho giáo dục, trong đó có giáo dục đại học Bài viết phân tích một
sô văn bản đã ban hành và xem xét mức độ ảnh hưởng đến hoạt động thông tin thư viện trong các trường đại học; đồng thời kiến nghị, đề xuất hoàn thiện các văn bản ve lĩnh vực th ư viện đại học góp phần nâng cao chất lượng đạo tạo và nghiên cứu trong
m oi trường đại học.
1 VAI TRÒ CỦA T H Ư VIỆN ĐẠI HỌC VÀ s ự CẦN THIẾT CỦA CÁC VĂN BẢN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
T hư viện chính là trung tâm trong các trường đại học, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo và nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học
T hư viện đại học (TVĐH) trên thế giới đang có những bước tiến vượt bậc, đặc biệt là sự áp dụng công nghệ trong việc nâng cao chất lượng hoạt động được đánh giá rất cao và đáp ứng được nhiều tiêu chí không chỉ riêng đổi với người dùng tin mà ngay cả bản thân người trực tiếp tham gia vào quá trình vận hành hoạt động của thư viện cũng nhận thấy điều đó Thư viện đại học của thế kỷ 21 sẽ bị ảnh hưởng bởi ba yếu tố quan trọng, đó là: sự phát triển của công nghệ, đổi mới giáo dục và sự thay đổi không ngừng của xã hội Ở Việt Nam nói riêng thì những yếu tố đó không phải là ngoại lệ
N gày nay, trước sự gia tăng của nguồn thông tin dạng số, những tiến bộ của công nghệ thông tin, khoa học công nghệ và áp lực gia tăng từ dịch vụ thông tin toàn cầu, những đổi mới mạnh mẽ về nội dung, chương trình và phương thức đào tạo, đòi hỏi các thư viện phải đổi mới để thích ứng Với việc phát triển một thư viện truyền
* Nghiên cứu sinh, Giảng viên chính, Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường ĐH Lao động Xã hội.
Trang 2thống không còn là hướng chủ đạo cần phải công nghệ hóa để nâng cao hơn nữa chất lượng phục vụ và đáp ứng được tối đa các nhu cầu tin ngày một lớn của người sử dụng
Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế - trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quổc lần thứ XI đã định hướng, c ố t lõi của sự đổi mới giáo dục cũng đã được xác định là đổi mới phương pháp đào tạo và chương trình đào tạo, chuyển đào tạo niên chế sang tín chỉ, lấy người học làm trung tâm, phát huy tính sáng tạo và tự chủ của sinh viên Chính vì vậy, thư viện đại học là một môi trường không thể thiếu trong thiết chế giáo dục đại học và được xem là giảng đường thứ hai của học sinh sinh viên
- hỗ trợ sinh viên trong quá trình tự học và tự nghiên cứu tài liệu
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục đang là yêu cầu cấp thiết, ứng dụng công nghệ thông tin làm thay đổi quản trị đại học cũng như hoạt động giảng dạy và học tập, xu thế mở đang là xu hướng chủ đạo của giáo dục đại học thì các thư viện đại học cần phải có những thay đổi căn bản để thích ứng với yêu cầu phát triển
Ở các trường đại học nước ngoài, người ta rất dễ nhận thấy vị trí thư viện được
ưu tiên những vị trí đẹp và thuận tiện nhất trong khuôn viên của trường; ngân sách được đầu tư cho việc mua sắm trang thiết bị và tài liệu phong phú và bạn đọc đến yêu cầu/nghiên cứu tài liệu là thói quen bắt buộc Chính vì vậy khái niệm thư viện là linh hồn, là trái tim trong trường đại học không có gì là ngạc nhiên Tuy nhiên, ở Việt Nam, với các lý do cả chủ quan lẫn khách quan, một thời gian dài, quan niệm ăn còn chẳng no huống hồ quan tâm đến sách vở và tư liệu; tâm lý chủ quan, kinh nghiệm của người dân làm nông nghiệp lúa nước lâu đời và cách giáo dục theo kiểu Nho giáo: giáo điều, khuôn mẫu, một chiều, thuộc lòng, ít cần đến sáng tạo, học cốt đế đi thi cho xong đã ăn sâu và ảnh hưởng đến tâm lý và suy nghĩ của nhiều người, dẫn đến thư viện nói chung trong đó có thư viện đại học chưa được quan tâm m ột cách dúng mức
Đứng trước cơ hội và sự phát triển mới của đất nước, ngành giáo dục được xem xét và nâng tầm vị trí trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của Đảng và N hà nước Đặc biệt sau thời kỳ đổi mới từ 1986, trong đó trong các văn kiện của Đảng đều khẳng định ưu tiên phát triển khoa học và công nghệ; coi giáo dục là quốc sách hàng đầu; đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo Việt Nam từ những tư duy
và nhận thức mới như vậy, sự nghiệp giáo dục được quan tâm đầu tư, trong đó việc kịp thời ban hành hệ thống văn bản quản lý nhà nước là những bằng chứng rõ rệt thể hiện sự quyết tâm đổi mới cho giáo dục Trong đó có các văn bản quản lý nhà nước
về thư viện nói chung và thư viện đại học nói riêng
2 THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG CÁC VĂN BẢN VÀ CHÍNH SÁCH TRONG s ự NGHIỆP TH Ư VIỆN
Cho đến nay, điểm lại một số văn bản quản lý liên quan đến lĩnh vực TVĐH ,
có thể thấy Nhà nước và các bộ liên quan như: Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Bộ GD-ĐT, gồm:
Trang 3Văn bản ngày 7/5/2007 của Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thông tin về việc áp dụng chuẩn nghiệp vụ trong các thư viện Việt Nam Nội dung yêu cầu các thư viện đã có
đủ điều kiện kinh phí, nhân viên sẽ chuyển sang áp dụng DDC, AACR2, MACR21 Quy chế mẫu về tổ chức và hoạt động thư viện trường đại học (ban hành kèm quyết định số 13/2008/QĐ - BVH TTDL) Quy chế gồm 4 chương, 12 điều phản ánh các nội dung: phạm vi điều chỉnh, tên gọi, chức năng nhiệm vụ và quyền hạn, đối tượng phục vụ, cơ cấu tổ chức, hội đồng thư viện, người làm công tác thư viện, các hoạt động, cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động, quản lý cơ sở vật chất và ngân sách Quy chế đã bao quát những vấn đề của TVĐH song còn chung chung cần có các tiêu chí cụ thể bổ sung
Quyết định tạm thời về kiểm định chất lượng trường đại học (ban hành kèm quyết định sổ 38/2004/QĐ - Bộ G D -Đ T gọi tắt là Bộ Tiêu chuẩn Kiểm định chất lượng đại học của Bộ GD-ĐT gồm 10 tiêu chuẩn trong đó có tiêu chuẩn cho thư viện, mỗi tiêu chuẩn được đánh giá bằng 2 mức Mức 1 là đạt yêu cầu; Mức 2 là đạt cao hom yêu cầu Đến năm 2007, Bộ GD -ĐT đã ban hành Quy định về Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường đại học (số 5/2007/QĐ - BGDĐT)[3] trên cơ
sở bổ sung, sửa đổi và thay thế chương II của bộ Tiêu chuẩn 2004
Nội dung về TVĐH được đề cập trong 2 tiêu chuẩn và mỗi tiêu chuẩn có 2 mức đánh giá như sau:
+ Tiêu chuẩn 5.10 Nhân viên thư viện đủ về số lượng, có nghiệp vụ để cung cấp các dịch vụ có hiệu quả (2 mức đánh giá):
M ức 1: Có đủ nhân viên thư viện để phục vụ tốt nhu cầu khai thác tài liệu,
sách báo của nhân viên quản lý, giảng viên và người học
M ức 2: N hân viên thư viện đã được đào tạo về nghiệp vụ thư viện, có năng lực
phục vụ tốt nhu cầu khai thác tài liệu, sách báo của nhân viên quản lý, giảng viên và người học
+ Tiêu chuẩn 9.1 Thư viện (2 mức đánh giá):
Mức 1: Có thư viện, phòng đọc, sách báo, tài liệu để phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học Đảm bảo đạt 60 - 105 số đầu sách cho 1 chuyên ngành đào tạo đối với các trường đại học kỹ thuật, kinh tế, nông, lâm, ngư nghiệp) và 70 - 122 đầu sách đối với các ngành khác
Mức 2: Hệ thống thư viện được tin học hoá và có các tài liệu điện tử; thư viện của trường được nối mạng, liên kết khai thác tài liệu với các trường đại học khác; thường xuyên cập nhật các tài liệu m ới; có biện pháp khuyến khích người học, giảng viên, nhân viên quản lý khai thác có hiệu quả các tài liệu của thư viện hàng năm trên tổng số người học và giảng viên của trường đạt chất lượng cao
Ngày 19/5/2017, Bộ Giáo dục và Đào tạo (BGDĐT) Thông tư Quy định về kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đại học Thông tư có 02 nội dung quan trọng là
Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục và Quy trình, chu kỳ kiểm định chất lượng giáo dục
Trang 4Thay đổi lớn và căn bản nhất so với quy định trước đây chính là Bộ tiêu chuẩn Với 25 tiêu chuẩn và 111 tiêu chí (so với 10 tiêu chuẩn và 61 tiêu chí), "Bộ tiêu chuẩn 2.0" khá đồ sộ, bám sát Bộ tiêu chuẩn tương tự của AUN-QA, cấu thành
từ các thành phần đảm bảo chất lượng ở 04 góc độ: chiến lược (8 tiêu chuân), hệ thống (4 tiêu chuẩn), chức năng (9 tiêu chuẩn) và kết quả (4 tiêu chuẩn)
Tại Điều 10 Tiêu chuẩn 7: Quản lý tài chính và cơ sở vật chất, Tiêu chí 7.4:
Hệ thống lập kế hoạch, bảo trì, đánh giá và tăng cường các nguồn lực học tập như nguồn học liệu của thư viện, thiết bị hỗ trợ giảng dạy, cơ sở dữ liệu trực tuyến, v.v
để đáp ứng các nhu cầu về đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng được thiết lập và vận hành
- Luật giáo dục đại học, được quốc hội thông qua và ban hành năn 2012, trong
đó có một số mục đề cập đến thư viện:
Tại Điều 19 Chương 2, Hội đồng khoa học và đào tạo
1 Hội đồng khoa học và đào tạo được thành lập theo quyết định của hiệu trưởng trường cao đẳng, trường đại học, giám đốc học viện, đại học, có nhiệm vụ tư vấn cho hiệu trưởng, giám đốc về việc xây dựng:
a) Quy chế, quy định về đào tạo, hoạt động khoa học và công nghệ, tiêu chuẩn tuyển dụng giảng viên, nghiên cứu viên, nhân viên thư viện, phòng thí nghiệm
Điều 33, Chương 4 M ở ngành, chuyên ngành đào tạo, Mục 1: Điều kiện để cơ
sở giáo dục đại học được mở ngành đào tạo trình độ cao đẳng, đại học, ngành, chuyên ngành đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ:
c) Có cơ sở vật chất, thiết bị, thư viện, giáo trình đáp ứng yêu cầu giảng dạy, học tập;
Điều 37 Tổ chức và quản lý dào tạo, Mục 3 Cơ sở giáo dục dại học chỉ được liên kết đào tạo trình độ cao đẳng, đại học theo hình thức giáo dục thường xuyên với
cơ sở giáo dục là trường đại học, trường cao đẳng, trường trung cấp chuyên nghiệp, trung tâm giáo dục thường xuyên cấp tỉnh, trường của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân với điều kiện cơ sở giáo dục được liên kết đào tạo bảo đảm các yêu cầu về môi trường sư phạm, cơ sở vật chất, thiết bị, thư viện và cán bộ quản lý
Điều 50 chương 7 Trách nhiệm của cơ sở giáo dục đại học trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục đại học, Mục 4 Duy trì và phát triển các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo, gồm:
b) Chương trình đào tạo, giáo trình, tài liệu giảng dạy, học tập;
c) Phòng học, phòng làm việc, thư viện, hệ thống công nghệ thông tin, phòng thí nghiệm, cơ sở thực hành, ký túc xá
Điều 66, chương 10 Quản lý tài chính của cơ sở giáo dục đại học, mục 3 Phần tài chính chênh lệch giữa thu và chi từ hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học của cơ sở giáo dục đại học tư thục được sử dụng như sau:
Trang 5a Dành ít nhất 25% đê đầu tư p h á t triền cơ sớ giáo dục đại học, cho các hoạt động giảo dục, xây dụng cơ sớ vật chất, mua sắm trang thiết bị, đào tạo
Quyết định của Thủ tướng chính phủ số 70/2014/QĐ-TTg, ngày 10/12/2014 về
việc ban hành Điều lệ Trường đại học
Điều 18 Thư viện, trang thông tin điện tử, tạp chí khoa học công nghệ
1 Thư viện, trung tâm thông tin tư liệu của nhà trường có nhiệm vụ cung cấp các thông tin, tư liệu khoa học và công nghệ phục vụ giảng dạy, nghiên cứu và học
tập của giảng viên và sinh viên; lun trữ bản gốc các luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ đã
bảo vệ tại trường, các kết quả nghiên cứu khoa học, các ấn phẩm của trường Thư
viện, trung tâm thông tin tư liệu hoạt động theo quy chế do hiệu trưởng ban hành, phù
hợp với pháp luật về thư v i ệ n , pháp luật về lưu trữ và các quy định của pháp luật hiện
hành có liên quan
Nhận xét
Có văn bản liên quan đến thư viện và thư viện đại học đã được quan tâm và
m ang tính đột phá so với trước đó Liên quan đến giáo dục, trong đó Xét về tổng thể,
trong khoảng chục năm trở lại đây, nhiều văn bản và chính sách Tiêu chuấn hoá công
tác thông tin tư liệu, thư viện nói chung và TVĐH nói riêng đã được sự quan tâm của
các bộ, ngành, đơn vị trong xây dựng, phổ biến, áp dụng tạo cơ sở quan trọng cho
việc thúc đẩy sự nghiệp giáo dục và chuẩn hoá các hoạt động thông tin tư liệu, thư
viện ở V iệt Nam trong đó có TVĐH
Tuy nhiên, tiêu chuẩn cho TV Đ H chưa thống nhất, tản m ạn trong các văn bản
của các cấp và bộ ngành Chăng hạn, Quy chế mẫu về tổ chức và hoạt động của thư
viện đại đại học, tuy được coi là đầy đủ hơn cả, nhưng vì do Bộ Văn hóa Thể thao và
Du lịch ban hành, việc áp dụng ở các trường đại học cũng chưa/không được triệt để
và nghiêm túc Bên cạnh đó, các nội dung và tiêu chuấn trong các văn bản được ban
hành còn phiến điện, tiêu chí còn chung chung thiếu định tính, định lượng cụ thể nên
gây khó khăn cho các cấp quản lý khi áp dụng, ảnh hưởng tới hiệu quả công tác trong
các TVĐH Do vậy, cần đầu tư xây dựng và ban hành văn bản quản lý nói chung,
trong đó cụ thể hóa các tiêu chuẩn cho TVĐ H V iệt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu nâng
cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học trong các trường đại học trước xu thế
hội nhập Đe xây dựng được tiêu chuẩn TVĐH toàn diện m ang tính khoa học phải
xem xét mối quan hệ biện chứng giữa các yếu tổ trong mục tiêu phát triển của TVĐH
gồm: Ngân sách, nhân lực, vốn tài liệu, không gian, các dịch vụ, các chương trình
hợp tác phát triển của thư viện và trường đại học
3 s o SÁNH TIÊU CHUẨN VỀ T ổ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA T H Ư VIỆN ĐẠI
HỌC MỘT SỐ NƯỚC TRONG KHU v ự c VỚI TIÊU CHUẨN T H Ư VIỆN ĐẠI HỌC
HIỆN CÓ CỦA VIỆT NAM
Tiêu chuẩn cho TVĐH Mỹ ra đời lần đầu năm 1979 là sản phẩm của sự nỗ lực
chung của Hội thư viện các trường đại học, cao đẳng và Viện nghiên cứu (ACRL)
thuộc Hội Thư viện Mỹ (ALA) tích lũy trong 11 năm làm việc [9]
Trang 6Tiêu chuẩn cho các TVĐH tư nhân của Malaysia 1997 - 2001: Được xem xét lại năm 2002 là sản phẩm của Hội đồng chuyên ngành gồm các thành viên của Hội Thư viện, Hội Thư viện đại học, Viên chức của Bộ GD-ĐT làm việc trong nhiều năm
Tiêu chuẩn cho TVĐH Philippin năm 2010 hoặc Tiêu chuẩn thực nghiệm cho TVĐH Đài Loan cũng được tiến hành xây dựng theo phương cách trên
Trên cơ sở xem xét các yếu tố trong m ục tiêu phát triển của TVĐH, căn cứ vào trình độ phát triển kinh tế, văn hoá, giáo dục, thực trạng và chiến lược phát triển TVĐH mỗi nước, các nước trên đã xây dựng Tiêu chuẩn TVĐH cho mình với các tiêu chuấn và tiêu chí khác nhau
Thí dụ: Tiêu chuẩn TVĐH tư của M alaysia 1997 - 2001: gồm 9 tiêu chuẩn là:
Mục đích, vốn tài liệu, tổ chức tài liệu, nhân viên, quản lý, dịch vụ, thiết bị môi trường, ngân sách, công nghệ thông tin và 43 tiêu chí chi tiết bổ sung cho các tiêu chuẩn Sau 5 năm tiêu chuẩn được xem xét bổ sung sửa đổi Mục đích của tiêu chuẩn
là tạo ra mạng thư viện ảo các trường đại học và viện nghiên cứu vào năm 2020 [3]
Tiêu chuẩn cho các TVĐH Philipin năm 2010 gồm 9 tiêu chuẩn là: Mục tiêu, quản lý, nhân lực, phát triển vốn tài liệu, các dịch vụ và sử dụng, cơ sở vật chất, cơ sở
hạ tầng công nghệ thông tin, ngân sách, liên kết m ạng và hơn 30 tiêu chí bổ sung cho các tiêu chuẩn
Tiêu chuẩn thực nghiệm cho TVĐH Đài Loan cũng tham khảo các yếu tố trong mục tiêu phát triển TVĐH dựa vào hoàn cảnh cụ thể của nước mình để đưa ra những tiêu chuẩn và tiêu chí phù hợp
Tóm lại, Tiêu chuẩn TVĐH các nước trong khu vực được xây dựng trên một số
cơ sở khoa học như sau:
+ Xem xét kỹ những nghiên cứu về các yếu tố trong sự phát triển của TVĐH, kinh nghiệm của những nước tiên tiến (Mỹ, A nh) và thực tiễn phát triển kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục và công tác thư viện trong đó có TVĐH mỗi nước để xây dựng tiêu chí phù hợp
+ Quá trình xây dựng tiêu chuẩn đã huy động được nhiều lực lượng tham gia (quan chức và viên chức các Bộ Giáo dục, Bộ V ăn hoá, Hội Thư viện, giám đốc các thư viện và các chuyên gia thư viện)
+ Tiêu chuẩn mang tính toàn diện, các tiêu chuẩn và tiêu chí đều cụ thể, định tính, định lượng rõ ràng dễ áp dụng và đạt hiệu quả công tác
4 MỘT VÀI KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT CHO s ự NGHIỆP TH Ư VIỆN ĐẠI HỌC
Trong lĩnh vực hoạt động của mình, trong các cuộc họp của giám đốc thư viện các trường đại học, chúng tôi lôn bàn luận về tính ứng dụng hiệu quả của các văn bản liên quan đến lĩnh vực mình phụ trách Chẳng hạn hầu hết văn bản về hoạt động thư viện đều do Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch ban hành Tuy nhiên các trường đại học, hầu hết đều trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc nếu không cũng thuộc quản lý nhà nước về lĩnh vực giáo dục của Bộ GDĐT Do vậy, việc áp dụng các văn bản từ
Trang 7phát vấn đề trên, chúng tôi đề xuất một số kiến nghị nhằm tăng cường hiệu quả của các văn bản quản lý nhà nước về thư viện đại học như sau:
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo tạo cần ra những văn bản pháp quy, chẳng hạn như thông tư hoặc chủ trì để ban hành thông tư liên tịch hướng dẫn hoặc xây dựng những tiêu chí bắt buộc về tổ chức và hoạt động của thư viện (có thể cùng bộ VHTT&DL,
Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ) Trong đó quy định cụ thể về nguồn tài liệu cần có đối với
số lượng sinh viên, chuẩn nguồn cán bộ nhân viên, diện tích sàn m2 thư viện, kinh phí hoạt động áp dụng cho từng trường đại học một cách cụ thể để tránh việc các ông/bà hiệu trưởng trường đại học thích hoặc quan tâm thì thư viện có, không thì cũng như nhiều nơi, thư viện đại học có như không Hiện nay, trong tiêu chí 9.1 về kiểm định, đánh giá trường đại học có mục khảo sát về cơ sở vật chất, trang thiết bị
và thư viện Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng, vẫn chưa đủ sức có tính pháp quy để lãnh đạo các trường phải thực thi một cách chủ động
2 Trong Luật Thư viện, chúng tôi cũng muốn kiến nghị dành hẳn một chương
đề cấp đến thư viện trường đại học và viện nghiên cứu
3 Hiện nay, hầu hết các trường đại học đã xây dựng được những cơ sở dữ liệu lớn, phục vụ cho đào tạo và nghiên cứu, thậm chí những dữ liệu điện tử và ngoại văn, trong khi sử dụng không hết hoặc các trường khác muốn sử dụng lại không có Vì vậy, bản thân giám đốc các thư viện thì sẵn sàng chia sẻ cho các trường thành viên, nhưng e ngại lãnh đạo nhà trường sẽ không đồng ý cho phép Vì vậy, rất cần những văn bản hướng dẫn và chỉ đạo từ phía Bộ Giáo dục để hiệu trưởng các trường cùng hợp tác và chia sẻ cơ sở dữ liệu của nhau, vì mục tiêu chung là phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo nước nhà
4 v ề phần mềm Thư viện Bấy lâu nay, hầu như mạnh trường nào trường ấy
mua, và đôi khi tính chuẩn hóa và liên thông, liên kết không có Khi mục đích muốn chia sẻ tài nguyên dữ liệu, phần mềm thư viện của các trường không tương thích Chúng tôi biết, ở một số nước, nhà nước bỏ tiền đầu tư một phần mềm thống nhất, áp dụng chung cho các trường đại học Làm được điều này sẽ tiết kiệm được ngân sách quốc gia và của các trường, đồng thời các trường đại học cũng thuận lợi cho việc liên kết, chia sẻ nguồn thông tin, dữ liệu
5 v ề dịch vụ thông tin thư viện, cần đa dạng hóa và có những văn bản mang
tính định hướng và cho phép các thư viện đại học chủ động triển khai các dịch vụ đưa tới cho bạn đọc N hư chúng ta đều biết, nếu chỉ trông chờ vào ngân sách, hoặc hiện nay một số trường đại học được tự chủ, thì kinh phí cho hoạt động của thư viện là rất khó khăn và thiếu thốn Neu cho phép thư viện triển khai một số các dịch vụ có thu tiền, đáp ứng được nhu cầu của bạn đọc thì cũng Thực tế hiện nay, hầu như không thư viện của trường ĐH nào dám thu tiền của sinh viên, mặc dù cho các dịch vụ rất chính đáng, VD như tìm và tra cứu thông tin, tiền điều hòa, photcopy theo giá dịch
vụ làm được điều này, sẽ có thêm phần kinh phí cho hoạt động của thư viện thêm phong phú thúc đẩy tinh thần hăng say của cán bộ và chắc chắn việc phục vụ cho bạn đọc cũng sẽ tốt hơn
6 Đe cao vai trò, vị trí của thư viện, như Hàn quốc họ có chính sách, tất cả các
Trang 8Nếu Việt Nam áp dụng được điều này, chắc chắn vai trò, vị trí của thư viện trong trường đại học sẽ được nâng lên một cao mới
KẾT LUẬN
Với những phân tích và đề xuất ở trên, rõ ràng sự vào cuộc của Bộ Giáo dục
và Đào tạo là hết sức cần thiết, cụ thể là ban hành những văn bản pháp quy để các trường có căn cứ áp dụng trong việc triển khai, tổ chức hoạt động thư viện nhà trường
m ột cách hiệu quả, trước mắt là đảm bảo và nâng cao chất lượng đạo tạo và nghiên cứu của các trường đại học, xa hơn là đào tạo, nâng cao đội ngũ trí thức cho đất nước
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2007), Quyết định số 10/2007/QĐ- BVHTTDL ngày 04/05/2007 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa-Thông tin phê duyệt Quy hoạch phát triển ngành thư viện Việt Nam đến năm 2010 và định hướng
đen năm 2020 về công tác Thu viện: Các văn bản phá p qưv hiện hành về thư
viện, tr 185-201.
2 Đàm Viết Lâm (2013), Xây dựng tiêu chuẩn về tổ chức và hoạt động cho thư
viện đại học V iệt Nam, Tạp chỉ Thư viện Việt Nam, số 2, tr 8-14.
3 Điều lệ Trường đại học tại Quyết định số 70/2014/QĐ-TTg, ngày 10/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ
4 Nguyễn Hữu Giới (2013), Tổng quan chiến lược và quy hoạch phát triển
ngành Thư viện Việt Nam từ năm 2011 đến năm 2020, Tạp chí Thư viện Việt
Nam, Số 2, tr 3-7.
5 Hoạt động thông tin th u viện với vấn đề đổi m ới căn bản và toàn diện giáo dục
đại học Việt Nam (2014), H., NXB ĐHQG HN, 2014.
6 Vũ Bích Ngân, Vụ Giáo dục Đại Học - Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hướng đến
m ột mô hình thư viện đại học hiện đại phục vụ chiến lược nâng cao chất lượng
giáo dục đại học, Tạp chí Thư viện Việt Nam.
7 Quyết định số 13/2008/QĐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
về việc ban hành Quy chế mẫu tổ chức và hoạt động thư viện trường đại học
8 Quy định về tiêu chuấn đánh giá chất lượng giáo dục trường đại học (Ban hành theo quyết định số 65/2007/QĐ - BGDĐT ngày 1/11/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)
9 Luật Giáo dục Đại học (2012)
10.X ây dựng nền tảng học liệu m ờ cho giáo dục đại học Việt Nam: Đe xuất chính
sách, tạo lập cộng đồng và p h á t triển giải phá p công nghệ (2015), NXB ĐH
Quốc gia HN
11 X ây dựng và p h á t triên thư viện so Việt Nam quá khứ - hiện tại — tương lai
(2017) Sach chuyên khảo, NXB ĐHQG HN, 2017